Recherche 'gwern...' : 34 mots trouvés
Page 1 : de gwern (1) à gwernisan (34) :- GwernGwern
n. de l. Guern.
I. Gwern.
●(1748) CI.pou 131. Gùærnn. ●(1775) HEneu 10/9a. én escopti a uinet er baress hannuet guern / ema, men berder, portret en intron vari à guelhuen. ●10/13a. guern, melran, ha lomaleu, malguennac, ha bubri / baud, pluniaue, quistinnic, hac er guer à bondi / deit de bedein a galon vat dré ur guir garanté / d'en intron vari a guelhuen d'ou secour nos ha dé.
●(18--) OLLI 205. e Parres Guern en Escopty Guened. ●(1847) FVR 289. Petikor, Kure e Gwern.
●(1902) LZBg Mae 101. Guern. ●(1905) ALMA 69. Guern. ●(1924) SBED 57. Person Guern en des laret. ●(1938) ARBO 130. émesk glazadur tioél tostenneu Guern.
II.
(1) Dicton.
●(1911) DIHU 77/346. A dud Guern e vé groeit iouterion. Laret e vé : Hui zou hui a Huern; ioud e zou dohoh.
(2) Dicton.
●(1912) PBHV 139. En Intron Varia a Gelùen / E sekour en neb hé goulen.
(3) Dicton.
●(1912) PBHV 143. M'em es guélet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour sant Nikodem, Hag é skopé hoah é Baod é marhad en amonen. ●(1947) BRMO 139. M'em es guelet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour Sant Nikodem, / Hag é skopé hoah é Baud é marhad en amonen.
●(2000) TPBR 293. Me meus gwelet ur c'hwenenn / Un troad dezhi àr dour Kelven / Un arall àr dour sant-Nikodem / Hag a skope c'hoazh e Baod e marc'had an amanenn.
(4) Proverbe.
●(1912) PBHV 156. Kalon Guern ha tro Kistinig / Guellan broieu zou er bed; / Kalon Kistiueg (sic) ha tro Guern / Zou goah eit en diaul ag en ihuern.
III. Blasons populaires : voir 1. tor, 2. yotaer.
IV. [Toponymie locale]
●(1775) HEneu 8. Cantic spirituel den intron varia quelhuen. ●8/1c. den intron varia à guelhuen e ra miracleu.
●(1836) GRGu 144. É Quelven. ●(18--) OLLI 205. Cantic en enor an Itron Varia Guelven.
●(1905) ALMA 69. Itron-Varia a Guelven. ●(1910-1920) K*** []. en Intron Varia Quilhuen. ●(1924) SBED 57. A vont kin de Lokmeltreu. ●(1934) BRUS 296. Kelùen. ●(1947) BRMO 139. M'em es guelet un huennen, / Un troeid dehi ar dour Kelùen, / Un aral ar dour Sant Nikodem, / Hag é skopé hoah é Baud é marhad en amonen.
- gwern .1gwern .1
coll. (botanique)
(1) Aunes.
●(1521) Cc (d’après GMB 301). Guernn, aune.
●(1732) GReg 68a. Aune, Arbre qui vient dans les lieux humides & marecageux, tr. «Güernenn. p. güernénned, güernénnou, guërn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, des aulnes.»
●(1907) PERS 65. eur c'hae treut benag pe eun nebeut guern a hed ar goaziou. ●(1922) KAAG 60. Ar guern all a gollas ho delliou gant an diskar amzer.
(2) De l'aulne (bois de l'arbre).
●(1744) L'Arm 22b. Aune, bois, tr. «Guêrne. f.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, du bois de cet arbre.»
(3) Koad-gwern : de l'aune (bois).
●(1732) GReg 68b. De l'aulne, tr. «coad guërn.» ●(1934) BRUS 259. De l'aune, tr. «koed-guern.»
(4) Aunaie.
●(1732) GReg 67b-68a. Aunaye, lieu planté d'aune, tr. «Güern.» ●68a. L'aunaye, tr. «ar vern.»
- gwern .2gwern .2
f. –i, –ioù, –iel (marine)
(1) Mât.
●(1464) Cms (d’après GMB 301). guernn lestr, mât. ●(1499) Ca 104a. Guern lestr. g. le mast de la nef. ●124b. g. mast. b. guern an lestr. ●(1633) Nom 151b. Modius : la place du mats : plaçc an guern. ●152a. Malus, arbor nauis : le mats ou l'arbre de la nauire : guern an lestr.
●(1659) SCger 77a. mas du nauire, tr. «guern al lestr.» ●(1732) GReg 607a. Mat, l'arbre d'un Navire, tr. «Guërn. p. guërnyou, guërnyel. Van[netois] guërn. p. guërny.» ●(1744) L'Arm 233a. Mat, tr. «Guêrnn.. ni.» ●(c.1785) VO 23. hur gouilieu hac hur gurni.
●(1854) MMM 367. eur vatimant eb guergnou, eb stur, eb netra evit navigat. ●(1877) EKG I 24. al lian a oue astennet var ar guerniou.
●(1934) BRUS 283. Un mât, tr. «ur uern –i, f.» ●(1940) DIHU 346/49. n'en des ket a dor d'he guerni, nag a roeg d'hé gouélieu.
(2) Chaos ar wern : pied de mât.
●(1633) Nom 152a. Calx mali : la partie plus bas du mats : haus (lire : chaus) an guern.
- gwern .3gwern .3
f. –ioù Marais.
●(1866) FHB 5 Mae 66/120. Bez ez eus ive e Frans dec million daou c’hant devez arat dindan foenneier douret, pemp million ha cant devez arat dindan foen tirien, trizec million daou c’hant devez arat dindan guerniou ha lanneier. ●(1876) TDE.BF 269b. Gwern, s. f., tr. «garrene marécageuse.» ●(1894) BUZmornik 613. ober douar mad euz ar guerniou hag euz ann toullou-lagenn a ioa kent var dro Sithieu.
- gwern-adreñv
- gwern-du
- gwern-gapgwern-gap
f. (marine) Mât de cap.
●(1979) VSDZ 15. (Douarnenez) An dromm, aze vie ramañset ar roeñvoù, a vie ramañset ar wern gap, tr. (p. 184) «C'est sur la drôme que l'on rangeait les avirons, le mât de cap.»
- gwern-gastell
- gwern-gorngwern-gorn
f. (marine)
(1) Mât d'artimon.
●(c.1718) CHal.ms i. artimon, Le mats le plus proche de la pouppe, tr. «er c'huern' gorn'.» ●(1744) L'Arm 17b. Artimon, tr. «Guerne-gorne.. guerni-gorne. f.» ●233a. Mat d'Artimon, tr. «Guêrnn-Gorne.»
(2) Beaupré.
●(1732) GReg 607a. Le quatrième mât, mât de beaupré, qui est penché sur l'éperon à la proüe, ou sur l'avant du vaisseau, tr. «Van[netois] guërn gorn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwern-korn, s. f., tr. «Mât de beaupré.»
●(1931) VALL 453b. Mât de beaupré, tr. «gwern gorn.» ●(1934) BRUS 282. guern gorn, tr. «beaupré.»
- gwern-sammgwern-samm
f. (marine) Mât de charge.
●(1972) SKVT I 65. Ur wern-samm, koublet evel ur skourr, war ar wern vras.
- gwern-valouingwern-valouin
f. (marine) Mât de beaupré.
●(1732) GReg 505a. Hune du mât de beaupré, tr. «Qastell ar vern valouïn.» ●607a. Le quatrième mât, mât de beaupré, qui est penché sur l'éperon à la proüe, ou sur l'avant du vaisseau, tr. «ar vern valouïn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwern-valouin, s. f., tr. «Mât de beaupré.»
●(1931) VALL 453b. Mât de beaupré, tr. «gwern valouin.»
- gwern-veg
- gwern-vizangwern-vizan
f.(marine) Mât de misaine.
●(1732) GReg 505a. Hune du mât de misaine, tr. «Qastell ar vern visan.» ●607a. Le deuxième mât, mât de misaine, mât d'avant, tr. «Guërn visan. ar vern visan.» ●(1744) L'Arm 233a. Mat (…) De Mizaine, tr. «Guêrnn-Vizain.»
●(1931) VALL 453b. Mât de misaine, tr. «gwern vizan.» ●(1934) BRUS 283. guern vizen, tr. «misaine.»
- gwern-volosk
- gwern-vras
- gwernadurgwernadur
voir gwerniadur
- gwernajgwernaj
voir gwerniaj
- gwernañgwernañ
voir gwerniañ
- gwerneggwerneg
f. –i Aunaie.
●(1499) Ca 104a. Guernnec. g. aulnoy. l. hoc alnearium / rii.
●(1732) GReg 67b-68a. Aunaye, lieu planté d'aune, tr. «güernecq. p. güernegou.» ●68a. L'aunaye, tr. «ar vernecq.»
●(1876) TDE.BF 269b. Gwernek, s. f., tr. «Aulnaie, lieu planté d'aulnes.»
●(1933) FHAB Eost 309. e tu ar c'hreisteiz ez eus eur wernog.
- gwernenn .1gwernenn .1
f. –ed, gwern (botanique) Aune.
●(1464) Cms (d’après GMB 301). guernnenn, aune. ●(1499) Ca 104a. Guernenn. g. aulne.
●(1732) GReg 68a. Aune, Arbre qui vient dans les lieux humides & marecageux, tr. «Güernenn. p. güernénned, güernénnou, guërn.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernenn, s. f., tr. «Aulne, arbre ; pl. gwern, masculin, des aulnes, du bois de cet arbre.»
●(1933) EBEC 10. Kalz a wernenned am eus gwelet a zaou troatad treuz.
- gwernenn .2gwernenn .2
f. (marine) Mât.
●(c.1825-1830) AJC 267. dar voernen huellan, tr. «au grand-mât.». ●492. bete anter ar voernen, tr. «jusqu'à la moitié du mât.»
- gwerniadur / gwernadur
- gwerniaj / gwernaj
- gwerniañ / gwernañ / gwerniñgwerniañ / gwernañ / gwerniñ
v. tr. d.
(1) (marine) Mâter.
●(1732) GReg 607b. Mater, mettre ses mâts à un vaisseau, tr. «Guërnya. pr. guërnyet. guërnya ul lestr. Van[netois] guërneiñ ul lestr. pr. et.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernia, v. a., tr. «Mâter, parlant d'un navire.»
●(1907) VBFV.bf 29b. guernein, v. a., tr. «mâter.»
(2) Soulever (une perche au jeu).
●(1879) ERNsup 155. gwernañ eur berchenn, lever de terre une perche et la tenir droite (comme un mât), Trév[érec].
●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. gwernia, tr. «soulever (la perche).»
- gwernidigezh
- gwernienn
- gwerniergwernier
m. –ion (marine) Mâteur.
●(1732) GReg 607b. Mateur, ouvrier qui fait les mâts des vaisseaux, tr. «Guërnyer. p. guërnyéryen. Van[netois] Guërnour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 233b. Mâteur, tr. «Guêrnourr.. nerion.»
●(1876) TDE.BF 270a. Gwernier, s. m., tr. «Mâteur ; pl. ien.»
●(1954) VAZA 149. ar c'harter-mistri gwernerien. ●(1961) LLMM 86/150. Pa gerzhas d’o bete eil gabiten al lestr e lavaras dezhañ ar gwernier Parker. ●(1970) BHAF 131. daou amunuzer-koad, «charpañterien», ha daou wernier.
- gwernierezgwernierez
f. –ioù (marine) Machine à mâter.
●(1732) GReg 608b. Mature, machine pour mâter commodement les Vaisseaux, tr. «guërnyérez.»
- gwernierezh
- gwerniñgwerniñ
voir gwerniañ
- gwernis .1
- gwernis .2gwernis .2
s. (botanique) Genevrier cade Juniperus oxycedrus.
●(1633) Nom 99a. Gummi iuniperinum : vernis : vernis. ●105a. Iuniperi gummi : vernis : vernis.
- gwernisadurgwernisadur
m. –ioù Vernissage, action de vernir.
●(1732) GReg 955a. Vernissure, aplication de vernis, tr. «Verniçzadur.»
- gwernisañ