Recherche 'gwreg...' : 17 mots trouvés
Page 1 : de gwreg (1) à gwreg-nevez (17) :- gwreggwreg
f. gwragez
I.
(1) Épouse, femme mariée.
●(14--) Jer.ms 93. Nep na gallo dybry ere / Roet de grec [de] bugale, / Ha prestet (= impér.) un eyll de guyle, tr. « Quiconque ne pourra manger les siens, / Qu’il (les) donne à sa femme (à ses) enfants, / Et que l’un prête à l’autre » ●(1530) Pm 180. mar be gruec oar guentlou, tr. «s'il y a une femme en couches.» ●(1576) H 49. An grouec, an bugale, an seruicher, nep ho admonet hac an re na gousont ho bezafu excommuniet, hac an re na guellont ho euitafu na techel, tr. « The wife, the children, the servant, he who admonishes them, and those that do not know that they are excommunicated, and those that cannot avoid them nor flee from them. » ●52. an quenderu dan queniteru hac an queuenderu nac d’o holl priedou na graguez ha ho querent, tr. « the male cousin to the female cousin and the female second cousin : nor to all their husbands ans wives and their relations. » ●(1612) Cnf 5a. gruec ma nessaff. ●31b. an graguez brases. ●36a. diust pé ozech pé gruec, pé den arall à gra an trasé à pech maruelamant. ●(1633) Nom 130b. Thalamus : la chambre aux mariez, le lict de l'espoux & de l'espousée : cambr an dut neuez eureuget, guele'n ozech hac an gruec.
●(c.1680) NG 1161. En eheh ha grouagué. ●(1710) IN I 266. æzec'h, graguez, bugale, mignonet. ●(1732) GReg 209a. Celui qui convoite la femme de son prochain, tr. «Nep piou-bennac (…) a c'hoanta cahout grecq e amesecq.» ●(1732) GReg 403a. Femme mariée, tr. «Grecg. grecg demezet.» ●(17--) TE 201. eit pligien d'é hrouaguê.
●(1824) BAM 317. ar graguez yaouanc abars o c'henta guilloud. ●(1846) DGG 194. Deveriou an ezec'h en andret o groaguez. ●(1878) EKG II 309. Ar gragez, er gear, a glemme. ●(1879) GDI 158. groagué en hum glêm ag en tauleu e receuant guet ou goassed. ●(1889) SFA 188. goazed o kuitaat o gragez. ●(1896) GMB 580. grâgiet et gragi femmes, à Sarzeau.
●(1907) AVKA 215. e roeg, e vugale. ●(1925) BILZ 176. O Doue ! Hag o gwrage ? Hag o bugale ?... Santez Vari !...
(2) Femme.
●(1464) Cms (d’après GMB 295). bron grec. ●(1499) Ca 27b. Bronn gruec. g. mamelle de femme. ●101a. Gruec. g. femme. ●Gruec dipreder. g. femme qui mett hors delle tout ennuy. ●Gruec foll. g. folle femme. ●154a. peder gruec. g. quatre femmes. ●(c.1500) Cb 101b. g. soy auoir en maniere de femme. b. enem caffout euel gruec. ●(1530) J p. 127b-128a. Allas gabriel archael bras / A perz doen tat te a gratas / Ha dif a lauaras assur / Ezoann guenuidic benniget / Entrenn holl graguez glan an bet / Leun ha carguet a melidur, tr. «Hélas ! Gabriel, grand archange, que me disais-tu donc que j’étais agréable à Dieu le père, que j’étais bienheureuse, que j’étais bénie entre toutes les saintes femmes du monde, que j’étais pleine de grâces ?» ●(1575) M 210. Ne aznafes enep, an eil gruec diouz he-ben, tr. «Tu ne reconnaîtrais le visage d'une femme de (celui) d'une autre.» ●(1576) Cath p. 8. O grec hon les da acheuaf hon sacrificç, tr. «O femme, laisse-nous achever notre sacrifice.» ●(1612) Cnf 30b. Monet dan Ilys da sul, pé da gouel, eguit sellet ouz an graguez, ha merchet, pé eguit affet dezo. ●(1621) Mc 41. m'em eux pechet gand vn gruec. ●(1633) Nom 10a. Femina, femella, femella proles, mulier : femme, femelle : gruec femellen. ●262b-263a. Abortus, abortio, abortiuum : auortement : auortamant, collez, pa coll vn gruec bugalè.
●(1732) GReg 403a. Femme, sans distinction de femmes & de filles, tr. «grecg. p. graguez. groëcg. p. groaguè. van[netois] grouïcg. grouëcg. pp. grouague.» ●Une femme, tr. «Ur c'hrecg. ur oureg. ur vreg. ur hroeg.» ●(17--) ST 356. evel eur c'hreg diroll, tr. «comme une femme sans mœurs.»
●(18--) SBI II 182. eur vroeg araoc, tr. «une femme d'arrogance.»
II. Pokat da wreg ar c'hantonier : voir kantonier.
- gwreg-euredgwreg-eured
f. Nouvelle mariée.
●(1904) BOBL 8 octobre 3/3b. Ar vreg eureud a oa gathi eur gwiskamant Kerne doc'h ar c'haërra.
- gwreg-holengwreg-holen
f. gwragez-holen Sage-femme.
●(1917) LZBt Gouere 16. ar gwrage-c'holen, war an disteaan (lire : disteran) zin gret gant ar gerent, a ro ar maro d'ar merc'hed bihan neve deut war an douar.
- gwreg-kleiz
- gwreg-ozhac'h
- gwreg-pried
- gwreg-vleizgwreg-vleiz
f. Lamie.
●(1876) TDE.BF 252a. Grec'h-vleiz,s. f., tr. «Lamie, démon imaginaire. – Grek femme, et bleiz, loup.»
- gwreg-vorgwreg-vor
f. (mythologie) Sirène.
●(1499) Ca 101b. Gruec mor. g. seraine. ●(c.1500) Cb 101b. Gruec mor / pe seren. g. seraine. l. serena / e.
●(1870) MBR 282. Me, eme-z-han, a zo ganet diwar eur c'hrek-vor hag eunn den-bleiz, tr. «Moi, dit-il, je suis né d'une sirène et d'un loup-garou.»
●(1931) VALL 694b. Sirène, tr. «gwreg-vor pl. gwragez-mor.»
- gwreg-yaouankgwreg-yaouank
f. Jeune mariée.
●(1936) IVGA 25. Ar wreg yaouank, avat, hag an darn-vuia eus ar merc'hed-enor.
- gwregelgwregel
adj.
(1) Féminin.
●(1499) Ca 101b. [gruec] feminus / a / um. g. feminins ou feminaulx. b. grueguel.
●(1732) GReg 403a. Feminin, feminine, qui appartient à la femme, ou qui lui ressemble, tr. «Greguell. gruëguell.» ●497b. Homme marié qui a l'air féminin, tr. «Ozac'h grueguel.»
●(1876) TDE.BF 251b. Gregel, adj. (anc.), tr. «Qui tient de la nature de la femme.»
(2) Efféminé.
●(1876) TDE.BF 256a. Gruegel, adj. C[ornouaille], tr. «Se dit d'un homme qui a les allures d'une femme.»
(3) (grammaire) Féminin.
●(1929) FHAB Genver couv. ar reiz wregel.
- gwregelezh
- gwregongwregon
coll. cf. gregon
I.
(1) (botanique) Prunes sauvages, belosses.
●(1732) GReg 763a. Prune sauvage, tr. «Treg[or] grégoñnen. p. grégon.» ●Des prunes sauvages, tr. «grégon.» ●(1744) L'Arm 312b. Des prunes sauvages, tr. «Groaigon.» ●(1752) PEll 372. Gregon, Prune sauvage. Ce nom de fruit n'est connu, que je sache, qu'en BasseCornwaille.
●(1876) TDE.BF 251b. Gregonenn, s. f. T[régor] C[ornouaille], tr. «Prune sauvage ; pl. gregon, masculin.» ●(1879) BLE 348. Prunier sauvage. (P. insititia. L.) Polozen. (…) Fruit globuleux, penché (Poloz, Grégon, prune boularde, belosse).
●(1906-1907) EVENnot 7. (Priel) Diou blanten groegon hag eur ween goper a zo er jardin. Amzer ger en euz groet tre ma vleuent, tr. «Prunes sauvages.» ●(1964) BAHE 40/43. Boaz on da c'hortoz koulz ar groegon.
(2) fam. Crottin de cheval.
●(1885) ARN 36. Excréments de chevaux (fumier). – Br. : Koc'h-kezek. Arg[ot] : 1. Figez (prononcez fi-guez). Eur vaniad figez, un panier de figues (ramassées sur la route). 2. Groegon. Eur sac'had sac'had groegon, un sac de prunes (de fumier).
●(1975) BAHE 87/13. kement ha brommat ha deviñ un toullad groegon. ●13. Groegon : kaoc'h-kezeg.
II.
(1) Paeañ gwregon : payer des prunes.
●(1962) KTMR 38 (T) Ernest ar Barzhig. Gra tro ar park ha me a bêo groegon dit ma kavez unan hepken. ●(1968) LOLE 20 (T) *Roc'h Vur. Ma'z eus eur beleg, 't-eus ket nemed klask, med me a baeo groegon dit ma kavez anezañ. ●(1970) BHAF 184 (T) Ernest ar Barzhig. Memes tra Doue evel gand boest sant Yann, eme ar beleg, me a baeo groegon d'an neb a ouio eun dra bennag.
(2) Bezañ gwregon da lodennañ : avoir un compte à régler (avec qqun.).
●(1977) SKOL 65-66/141 (T) E. ar Barzhig. Etre ar Mestr hag hemañ ez eus groegon da lodennañ, pa laran. ●(1982) HYZH 145-146/30. Etre ar Mestr hag hemañ ez eus groegon da lodennañ (un compte à régler).
- gwregonagwregona
v. intr. Cueillir des prunes sauvages.
●(1925) BILZ 115. ec'h ênt da graon-kelvea pe da gistina pe da vouara, da c'hregona, da avalaoua, herve ar miz.
- gwregoneggwregoneg
f. –i Lieu planté de pruniers sauvages.
●(1876) TDE.BF 251b. Gregonek, s. f. T[régor] C[ornouaille], tr. «Lieu planté de pruniers sauvages.»
- gwregonenn .1gwregonenn .1
f. –ed, gwregon Prunier sauvage, prunier à greffer, belossier Prunus insititia.
●(1464) Cms (d’après GMB 263). Goagronenn, g. polocier.
- gwregonenn .2
- gwreg-nevezgwreg-nevez
f. Jeune mariée.
●(1868) KTB.ms 14 p 31. Pa eaz euz ar balustro gant he vroeg-newez. ●(1870) MBR 224. Neuze a-vad e teuaz nec'h d'ar c'hrek nevez.