Devri

Recherche 'hal...' : 32 mots trouvés

Page 1 : de hal (1) à halpin (32) :
  • hâl
    hâl

    interj. Onomatopée pour intimer aux chevaux l'ordre de tourner à droite.

    ●(1938) WDAP 2/123. (Pleiben) Hal !, A vez lavaret d'eul loen-kezeg evit ober d'ezañ kerzout a-zehou. Skouer : Hâl ! Hâl 'ta Virj !

  • hal .1
    hal .1

    adj. Nevez-hal : qui vient de vêler.

    ●(1876) TDE.BF 278a. Eur vioc'h nevez hal, tr. «une vache qui a vêlé récemment.» ●(1889) ISV 447b. Eur vioc'h nevezal hag he leue.

    ●(1932) CDFi 12 novembre. ugent bioc'h nevezel. ●(1935) CDFi 21 septembre. pe briz ez a ar zaoud nevezel. ●(1949) KROB 18-19/13. penaos e yae an traou gant ar vioc'h nevez-hal. ●(1956) BLBR 94/5. saout gant eul leue (...) re all nevezal !

  • hal .2
    hal .2

    m. (physiologie) Salive. cf. halo

    ●(1499) Ca 107a. Hal. g. hale/ ou crache.

    ●(1659) SCger 107b. saliue, tr. «hal.» ●153b. hal, tr. «saliue.» ●(1732) GReg 841a. Salive, tr. «Hal.» ●(1752) PEll 417. Hal, Salive.

    ●(1907) AVKA 144. Goude, e c'hlebias dehan e zaoulagad gan e hâl.

  • hal .3
    hal .3

    m.

    (1) Mise bas.

    ●(1928) DIHU 204/86. A pe huélet ur vuoh, arlerh en al.

    (2) (pathologie animale) Terzhienn, kleñved an hal : (?) fièvre lactée (?).

    ●(1928) DIHU 204/86. Enep de derhian en âl (...) klan get klenùed en hal.

  • hal .4
    hal .4

    m. Traction.

    ●(1941) DIHU 361/286. N'ou des mui nameit un hal d'obér aveit bout ar er plén.

  • hal .5
    hal .5

    m. Saumure.

    ●(1906-1907) EVENnot 23. (Plouigno) Kig bet barz an hâl e oa eno, tr. «sel, saumure.» ●(1962) EGRH I 107. hal m., tr. « saumure. »

  • hal-mor
    hal-mor

    m.

    (1) Sel de mer.

    ●(1917) KZVr 215 - 15/04/17. Hal-mor, tr. «sel de mer, Bas-Léon, Loeiz ar Floc'h.» ●(1931) VALL 673a. salure de la mer, tr. «hal(-mor) L[eon] C[ornouaille] m.» ●(1962) TDBP II 99. devet an traou gand an hal-mor, tr. «les récoltes sont brûlées par le sel de la mer.»

    (2) Poussière d'embruns.

    ●(1987) GOEM 112. Dans un air vif, chargé d'iode et de al mor (poussière d'embruns).

  • halabard
    halabard

    s. –où (armement) Hallebarde.

    ●(1839) BESquil 254. ur vanden archérèd, tud armet a halebardeu.

  • halabardenn
    halabardenn

    f. –où (armement) Hallebarde.

    ●(1612) Cnf 18b. clezeff, contell, halabarden, argebusen. ●(1633) Nom 185a. Securis Romana, Amazonia securis, quiris, bipennis : halebarde : halabarden.

    ●(1659) SCger 65a. halebarde, tr. «halabarden.» ●(1732) GReg 485a. Halebarde, tr. «Halabardenn. p. halabardennou. Van[netois] halebardeenn. p. halebardennëu.» ●La hampe d'une halebarde, tr. «Fust an halabardenn.»

    ●(1856) VNA 58. une Hallebarde, tr. «un Halabarden.»

  • halabarder
    halabarder

    m. –ion Hallebardier.

    ●(1732) GReg 485a. Halebardier, soldat armé d'une halebarde, tr. «Halabarder. p. halabardéryen. Van[netois] halebardour. p. yon, yan.»

  • halad
    halad

    m. –où Bout de temps.

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 349. (Skaer) Boutad. a. g. pennad amzer «eur boutad mat oun chomet eno». Lavaret e vez c'hoaz eun hallad mat. ●(1958) BLBR 114/14. E Skaer e vez lavaret c'hoaz hallad (g.) «Eun hallad mad a zo diboa.»

  • halakred
    halakred

    m. –où Halecret.

    ●(1633) Nom 182b-183a. Pectorale : halecret, armure de la poictrine, poictral : halacret, armeur an peutrin, peutral.

    ●(1732) GReg 51b. Armure de la poitrine, halecret, corselet, tr. «Halacred. p. halacredou.»

  • halañ / haliñ .1
    halañ / haliñ .1

    v. intr.

    (1) Vêler.

    ●(1732) GReg 950b. Veler, faire un veau, tr. «Ala. pr. alet. (Van[netois] aleiñ.) eala. pr. ealet.» ●La vache a vêlée, tr. «Alet he deus ar vyoc'h.» ●(1744) L'Arm 282a. Faire ses petits (parlant de la vache), tr. «Alein... létt.»

    ●(1904) DBFV 5a. alein, v. n., tr. «mettre bas, vêler.» ●(1921) FHAB C'hwevrer 41. va bioc'h a ioa o klask ala.

    (2) Agneler.

    ●(1889) SFA 103. Eun danvadez a deuaz da hala.

  • halañ / haliñ .2
    halañ / haliñ .2

    v.

    I. V. tr.

    (1) V. tr. d. Haler.

    ●(1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) Halañ : sachañ, tennañ war ; «sachañ» a zo dianav ; halañ a zo implijet kalz : «halet hon eus an eor er vag».

    (2) V. tr. i. Halañ war : tirer sur.

    ●(1790) MG 74. halein e rér ar nehou que ne rong.

    ●(1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) Halañ : sachañ, tennañ war ; «sachañ» a zo dianav ; halañ a zo implijet kalz : «hal war ar skout», «halomp war ar gordenn».

    II. V. intr. (en plt d'un talus) S'ébouler.

    ●(1890) MOA 227b. Ébouler (s'), tr. «Hala, v. n. (parlant d'un talus).» ●230a. Écrouler (S') (Parlant de talus), tr. «hala, v. n.»

    III. Halañ he bag en aod : voir bag.

  • haleg
    haleg

    coll. & m. (botanique)

    (1) Coll. Saules Salix sp.

    ●(1659) SCger 108a. saudre, tr. «halec.» ●153b. halec, tr. «saudre.» ●(1732) GReg 847b. Saule, plante, ou sorte d'arbre, tr. «Haleguenn. p. haleguenned, halegued, halecg. Van[netois] halecg. p. halegui. H[aute] Cor[nouaille] haliguenn. p. haligued, haliguennau.»

    ●(1849) LLB 649. en halleg hag en ozill tiner. ●(1869) HTC 119. ar scourrou halec. ●(1876) TDE.BF 278b. Halegenn, s. f., tr. «Un plant de saule ; pl. halek, haleg, masculin, des saules.» ●(1878) SVE 120 §828. Ken e vezo bleun en halek. ●(1889) ISV 345. hag an aleg a zo eno pleget ho fennou bete'n dour.

    ●(1905) DIHU 4/64. Un dra hir, stléjennek / E dréz naù bod haleg ? ●(1907) BOBL 16 février 125/3a. rusk haleg.

    (2) M. Bois de saule.

    ●(1732) GReg 847b. Du saule, tr. «Halecg. coad halecg.»

    ●(1876) TDE.BF 278b. Halegenn, s. f., tr. «Un plant de saule ; pl. halek, haleg, masculin, du bois de saule.»

    ●(1929) DIHU 221/357. ur vah liant koed pé haleg, hemb skod na kam.

    (3) fam. Soubenn an ibil haleg =

    ●(1872) DJL 49. nemet re-aliez ve soubenn an ibill-halek.

  • haleg-du
    haleg-du

    coll. (botanique) Saules noirs Salix nigra.

    ●(1732) GReg 847b. Saule noir, tr. «Halecg du.»

    ●(1869) FHB 248/307b. ann douar ras (...) ne vag nemet aleg du ha guez kraon hag ivin.

  • haleg-gwenn
    haleg-gwenn

    coll. (botanique) Saules blanc Salix alba.

    ●(1732) GReg 847b. Saule blanc, tr. «Halecg guënn.»

  • haleg-mor
    haleg-mor

    coll. (botanique) Peupliers.

    ●(1942) DHKN 132. er gué haleg-mor, stedet duzé.

    ►halegenn-vor f. Peuplier.

    ●(1934) BRUS 261. Un peuplier, tr. «un halegen-vor.»

  • haleg-mors
    haleg-mors

    coll. (botanique) Saules nains Salix herbacea.

    ●(1889) ISV 424. e kichen feunteun an Alek-Mors.

  • halegeg
    halegeg

    f. –i, –où, halegeier Saulaie.

    ●(1732) GReg 847b. Saulaie, lieu planté de saules, tr. «Haleguecg. p. haleguegou.» ●(1744) L'Arm 350b. Saussaye & non, Saulaye, tr. «Haléguêc. f.»

    ●(1914) DFBP 297b. saulaie, tr. «Halegeg.» ●(1962) EGRH I 107. halegeg f. -où, halegeier, tr. « saussaie. »

  • halegek
    halegek

    adj. Planté de saules.

    ●(1931) VALL 565b. terrain planté de saules, tr. «halegek.»

  • halegenn .1
    halegenn .1

    f. –ed, haleg (botanique) Saule.

    I.

    ●(1499) Ca 107a. Haleguenn. g. sauldre.

    ●(1732) GReg 847b. Saule, plante, ou sorte d'arbre, tr. «Haleguenn. p. haleguenned, halegued, halecg. Van[netois] halecg. p. halegui. H[aute] Cor[nouaille] haliguenn. p. haligued, haliguennau.»

    ●(1876) TDE.BF 278b. Halegenn, s. f., tr. «Un plant de saule ; pl. halek, haleg, masculin, des saules, du bois de saule.»

    II.

    (1) Bezañ nec'hetoc'h eget sant Pikorn an Halegenn gamm : voir sant.

    (2) Goulenn kastrilhez digant un halegenn : voir kastrilhez.

  • halegenn .2
    halegenn .2

    f. Capot (au jeu).

    ●(1879) ERNsup 156. hálegenn, capot, qui ne réussit pas au jeu ou ailleurs, bredouille : hennez zo 'vel sañt Pipard ann hálegenn.

  • halegentañ
    halegentañ

    voir heligentañ

  • halen
    halen

    voir holen

  • halet
    halet

    adj.

    (1) Qui a vêlé.

    ●(1732) GReg La vache a vêlée, tr. «Van[netois] alet eü er vyoh.»

    ●(1857) CBF 96. Halet eo ar vioc'h ruz, tr. «La vache rouge a vêlé.»

    ●(1909) BOBL 20 mars 221/2d. rei a reont eiz ha daouzek litrad leaz bemdez, er miziou kenta goude ma vezont alet.

    (2) Fresk-halet : qui vient de vêler.

    ●(17--) TE 147. dihue vuoh fresq alét.

    ●(1940) DIHU 348/91. er seud fresk alet.

    (3) Nevez-halet : qui vient de vêler.

    ●(1857) CBF 96. eur vioc'h nevez halet, tr. «une vache qui a mis bas récemment.»

  • haliñ .1
    haliñ .1

    voir halañ .1

  • haliñ .2
    haliñ .2

    halañ .2

  • halo
    halo

    m. (physiologie) Salive. cf. hal

    ●(1612) Cnf 26a. louncquaff è halo. ●(1633) Nom 15a. Excrementum oris, saliua, suptum : saliue : craing, halu, halo.

    ●(1659) SCger 107b. saliue, tr. «halo.» ●(1732) GReg 841a. Salive, tr. «halo. On écrivoit, half.» ●(1752) PEll 417. Hal, Salive. On dit aussi Halo, ou Halw.

    ●(1891) MAA 224. ma lounkin va halo.

  • halori
    halori

    voir alori

  • halpi
    halpi

    interj. Onomatopée pour inciter les chevaux à bien se remettre dans les traits.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/458. (An Ospital-Kammfroud) (en parlant d'un cheval) : «mettre le pied par-dessus l'un des traits. «Selon qu'il s'agit du pied droit ou du pied gauche, on précise : e-gaou ema ar gazeg en diavêz (an tu diavêz = à droite), e-gaou ema ar gazeg en diabarz (an tu diabarz = à gauche). Pour inciter l'animal à se remettre de lui-même dans les traits, on lui crie : Halpi ! (accent sur la deuxième syllabe).

  • halpiñ
    halpiñ

    v. intr. Haleter, en plt des chiens.

    ●(1931) VALL 352a. Haleter, tr. «V[annetais] halpein (chiens).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...