Devri

Recherche 'hal...' : 32 mots trouvés

Page 1 : de hal (1) à halpin (32) :
  • hâl
    hâl

    interj. Onomatopée pour intimer aux chevaux l'ordre de tourner à droite.

    (1938) WDAP 2/123. (Pleiben) Hal !, A vez lavaret d'eul loen-kezeg evit ober d'ezañ kerzout a-zehou. Skouer : Hâl ! Hâl 'ta Virj !

  • hal .1
    hal .1

    adj. Nevez-hal : qui vient de vêler.

    (1876) TDE.BF 278a. Eur vioc'h nevez hal, tr. «une vache qui a vêlé récemment.» ●(1889) ISV 447b. Eur vioc'h nevezal hag he leue.

    (1932) CDFi 12 novembre. ugent bioc'h nevezel. ●(1935) CDFi 21 septembre. pe briz ez a ar zaoud nevezel. ●(1949) KROB 18-19/13. penaos e yae an traou gant ar vioc'h nevez-hal. ●(1956) BLBR 94/5. saout gant eul leue (...) re all nevezal !

  • hal .2
    hal .2

    m. (physiologie) Salive. cf. halo

    (1499) Ca 107a. Hal. g. hale/ ou crache.

    (1659) SCger 107b. saliue, tr. «hal.» ●153b. hal, tr. «saliue.» ●(1732) GReg 841a. Salive, tr. «Hal.» ●(1752) PEll 417. Hal, Salive.

    (1907) AVKA 144. Goude, e c'hlebias dehan e zaoulagad gan e hâl.

  • hal .3
    hal .3

    m.

    (1) Mise bas.

    (1928) DIHU 204/86. A pe huélet ur vuoh, arlerh en al.

    (2) (pathologie animale) Terzhienn, kleñved an hal : (?) fièvre lactée (?).

    (1928) DIHU 204/86. Enep de derhian en âl (...) klan get klenùed en hal.

  • hal .4
    hal .4

    m. Traction.

    (1941) DIHU 361/286. N'ou des mui nameit un hal d'obér aveit bout ar er plén.

  • hal .5
    hal .5

    m. Saumure.

    (1906-1907) EVENnot 23. (Plouigno) Kig bet barz an hâl e oa eno, tr. «sel, saumure.» ●(1962) EGRH I 107. hal m., tr. « saumure. »

  • hal-mor
    hal-mor

    m.

    (1) Sel de mer.

    (1917) KZVr 215 - 15/04/17. Hal-mor, tr. «sel de mer, Bas-Léon, Loeiz ar Floc'h.» ●(1931) VALL 673a. salure de la mer, tr. «hal(-mor) L[eon] C[ornouaille] m.» ●(1962) TDBP II 99. devet an traou gand an hal-mor, tr. «les récoltes sont brûlées par le sel de la mer.»

    (2) Poussière d'embruns.

    (1987) GOEM 112. Dans un air vif, chargé d'iode et de al mor (poussière d'embruns).

  • halabard
    halabard

    s. –où (armement) Hallebarde.

    (1839) BESquil 254. ur vanden archérèd, tud armet a halebardeu.

  • halabardenn
    halabardenn

    f. –où (armement) Hallebarde.

    (1612) Cnf 18b. clezeff, contell, halabarden, argebusen. ●(1633) Nom 185a. Securis Romana, Amazonia securis, quiris, bipennis : halebarde : halabarden.

    (1659) SCger 65a. halebarde, tr. «halabarden.» ●(1732) GReg 485a. Halebarde, tr. «Halabardenn. p. halabardennou. Van[netois] halebardeenn. p. halebardennëu.» ●La hampe d'une halebarde, tr. «Fust an halabardenn

    (1856) VNA 58. une Hallebarde, tr. «un Halabarden

  • halabarder
    halabarder

    m. –ion Hallebardier.

    (1732) GReg 485a. Halebardier, soldat armé d'une halebarde, tr. «Halabarder. p. halabardéryen. Van[netois] halebardour. p. yon, yan

  • halad
    halad

    m. –où Bout de temps.

    (1943) FHAB Gwengolo/Here 349. (Skaer) Boutad. a. g. pennad amzer «eur boutad mat oun chomet eno». Lavaret e vez c'hoaz eun hallad mat. ●(1958) BLBR 114/14. E Skaer e vez lavaret c'hoaz hallad (g.) «Eun hallad mad a zo diboa.»

  • halakred
    halakred

    m. –où Halecret.

    (1633) Nom 182b-183a. Pectorale : halecret, armure de la poictrine, poictral : halacret, armeur an peutrin, peutral.

    (1732) GReg 51b. Armure de la poitrine, halecret, corselet, tr. «Halacred. p. halacredou

  • halañ / haliñ .1
    halañ / haliñ .1

    v. intr.

    (1) Vêler.

    (1732) GReg 950b. Veler, faire un veau, tr. «Ala. pr. alet. (Van[netois] aleiñ.) eala. pr. ealet.» ●La vache a vêlée, tr. «Alet he deus ar vyoc'h.» ●(1744) L'Arm 282a. Faire ses petits (parlant de la vache), tr. «Alein... létt

    (1904) DBFV 5a. alein, v. n., tr. «mettre bas, vêler.» ●(1921) FHAB C'hwevrer 41. va bioc'h a ioa o klask ala.

    (2) Agneler.

    (1889) SFA 103. Eun danvadez a deuaz da hala.

  • halañ / haliñ .2
    halañ / haliñ .2

    v.

    I. V. tr.

    (1) V. tr. d. Haler.

    (1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) Halañ : sachañ, tennañ war ; «sachañ» a zo dianav ; halañ a zo implijet kalz : «halet hon eus an eor er vag».

    (2) V. tr. i. Halañ war : tirer sur.

    (1790) MG 74. halein e rér ar nehou que ne rong.

    (1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) Halañ : sachañ, tennañ war ; «sachañ» a zo dianav ; halañ a zo implijet kalz : «hal war ar skout», «halomp war ar gordenn».

    II. V. intr. (en plt d'un talus) S'ébouler.

    (1890) MOA 227b. Ébouler (s'), tr. «Hala, v. n. (parlant d'un talus).» ●230a. Écrouler (S') (Parlant de talus), tr. «hala, v. n.»

    III. Halañ he bag en aod : voir bag.

  • haleg
    haleg

    coll. & m. (botanique)

    (1) Coll. Saules Salix sp.

    (1659) SCger 108a. saudre, tr. «halec.» ●153b. halec, tr. «saudre.» ●(1732) GReg 847b. Saule, plante, ou sorte d'arbre, tr. «Haleguenn. p. haleguenned, halegued, halecg. Van[netois] halecg. p. halegui. H[aute] Cor[nouaille] haliguenn. p. haligued, haliguennau.»

    (1849) LLB 649. en halleg hag en ozill tiner. ●(1869) HTC 119. ar scourrou halec. ●(1876) TDE.BF 278b. Halegenn, s. f., tr. «Un plant de saule ; pl. halek, haleg, masculin, des saules.» ●(1878) SVE 120 §828. Ken e vezo bleun en halek. ●(1889) ISV 345. hag an aleg a zo eno pleget ho fennou bete'n dour.

    (1905) DIHU 4/64. Un dra hir, stléjennek / E dréz naù bod haleg ? ●(1907) BOBL 16 février 125/3a. rusk haleg.

    (2) M. Bois de saule.

    (1732) GReg 847b. Du saule, tr. «Halecg. coad halecg

    (1876) TDE.BF 278b. Halegenn, s. f., tr. «Un plant de saule ; pl. halek, haleg, masculin, du bois de saule.»

    (1929) DIHU 221/357. ur vah liant koed pé haleg, hemb skod na kam.

    (3) fam. Soubenn an ibil haleg =

    (1872) DJL 49. nemet re-aliez ve soubenn an ibill-halek.

  • haleg-du
    haleg-du

    coll. (botanique) Saules noirs Salix nigra.

    (1732) GReg 847b. Saule noir, tr. «Halecg du

    (1869) FHB 248/307b. ann douar ras (...) ne vag nemet aleg du ha guez kraon hag ivin.

  • haleg-gwenn
    haleg-gwenn

    coll. (botanique) Saules blanc Salix alba.

    (1732) GReg 847b. Saule blanc, tr. «Halecg guënn

  • haleg-mor
    haleg-mor

    coll. (botanique) Peupliers.

    (1942) DHKN 132. er gué haleg-mor, stedet duzé.

    halegenn-vor f. Peuplier.

    (1934) BRUS 261. Un peuplier, tr. «un halegen-vor

  • haleg-mors
    haleg-mors

    coll. (botanique) Saules nains Salix herbacea.

    (1889) ISV 424. e kichen feunteun an Alek-Mors.

  • halegeg
    halegeg

    f. –i, –où, halegeier Saulaie.

    (1732) GReg 847b. Saulaie, lieu planté de saules, tr. «Haleguecg. p. haleguegou.» ●(1744) L'Arm 350b. Saussaye & non, Saulaye, tr. «Haléguêc. f.»

    (1914) DFBP 297b. saulaie, tr. «Halegeg.» ●(1962) EGRH I 107. halegeg f. -où, halegeier, tr. « saussaie. »

  • halegek
    halegek

    adj. Planté de saules.

    (1931) VALL 565b. terrain planté de saules, tr. «halegek

  • halegenn .1
    halegenn .1

    f. –ed, haleg (botanique) Saule.

    I.

    (1499) Ca 107a. Haleguenn. g. sauldre.

    (1732) GReg 847b. Saule, plante, ou sorte d'arbre, tr. «Haleguenn. p. haleguenned, halegued, halecg. Van[netois] halecg. p. halegui. H[aute] Cor[nouaille] haliguenn. p. haligued, haliguennau

    (1876) TDE.BF 278b. Halegenn, s. f., tr. «Un plant de saule ; pl. halek, haleg, masculin, des saules, du bois de saule.»

    II.

    (1) Bezañ nec'hetoc'h eget sant Pikorn an Halegenn gamm : voir sant.

    (2) Goulenn kastrilhez digant un halegenn : voir kastrilhez.

  • halegenn .2
    halegenn .2

    f. Capot (au jeu).

    (1879) ERNsup 156. hálegenn, capot, qui ne réussit pas au jeu ou ailleurs, bredouille : hennez zo 'vel sañt Pipard ann hálegenn.

  • halegentañ
    halegentañ

    voir heligentañ

  • halen
    halen

    voir holen

  • halet
    halet

    adj.

    (1) Qui a vêlé.

    (1732) GReg La vache a vêlée, tr. «Van[netois] alet eü er vyoh.»

    (1857) CBF 96. Halet eo ar vioc'h ruz, tr. «La vache rouge a vêlé.»

    (1909) BOBL 20 mars 221/2d. rei a reont eiz ha daouzek litrad leaz bemdez, er miziou kenta goude ma vezont alet.

    (2) Fresk-halet : qui vient de vêler.

    (17--) TE 147. dihue vuoh fresq alét.

    (1940) DIHU 348/91. er seud fresk alet.

    (3) Nevez-halet : qui vient de vêler.

    (1857) CBF 96. eur vioc'h nevez halet, tr. «une vache qui a mis bas récemment.»

  • haliñ .1
    haliñ .1

    voir halañ .1

  • haliñ .2
    haliñ .2

    halañ .2

  • halo
    halo

    m. (physiologie) Salive. cf. hal

    (1612) Cnf 26a. louncquaff è halo. ●(1633) Nom 15a. Excrementum oris, saliua, suptum : saliue : craing, halu, halo.

    (1659) SCger 107b. saliue, tr. «halo.» ●(1732) GReg 841a. Salive, tr. «halo. On écrivoit, half.» ●(1752) PEll 417. Hal, Salive. On dit aussi Halo, ou Halw.

    (1891) MAA 224. ma lounkin va halo.

  • halori
    halori

    voir alori

  • halpi
    halpi

    interj. Onomatopée pour inciter les chevaux à bien se remettre dans les traits.

    (1957) ADBr lxiv 4/458. (An Ospital-Kammfroud) (en parlant d'un cheval) : «mettre le pied par-dessus l'un des traits. «Selon qu'il s'agit du pied droit ou du pied gauche, on précise : e-gaou ema ar gazeg en diavêz (an tu diavêz = à droite), e-gaou ema ar gazeg en diabarz (an tu diabarz = à gauche). Pour inciter l'animal à se remettre de lui-même dans les traits, on lui crie : Halpi ! (accent sur la deuxième syllabe).

  • halpiñ
    halpiñ

    v. intr. Haleter, en plt des chiens.

    (1931) VALL 352a. Haleter, tr. «V[annetais] halpein (chiens).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...