Recherche 'harp...' : 18 mots trouvés
Page 1 : de harp-1 (1) à harponat (18) :- harp .1harp .1
m., prép. & adv. –où
I. M.
A.
(1) Soutien, aide, appui.
●(1659) SCger 153b. harp, tr. «apuy.»
●(1854) PSA I 64. Er Simbol e zou enta d'un dro harp er hrechén hag é nerh. ●(1890) MOA 120b. Au moyen d'appuis, tr. «var bouez harpou.» ●(18--) SAQ II 174. an tri harp guella.
●(1900) MSJO 214. hag e deus goulennet arp diganthan er goasa reusiou. ●(1904) BOBL 24 septembre 1/1a-b. eun harp hag eur c’hennerz. ●(1912) MMPM 17. Hon harp starta a eneb hor sempladurez eo ar Verc'hez Vari.
(2) Endroit où s'appuyer, appui.
●(1633) Nom 143a. Columen ; le support & appuy du toict : an support hac an harp an toen.
●(1744) L'Arm 15b. Appui, tr. «Harpe. m.»
●(1857) GUG 97. Men deourn hemb harp erbet / É clasq attaù harpein. ●(1876) TDE.BF 438b. Darbet e voe d'ezhan koueza, panefe ma c'hellaz kaout harp d'he zaou droad adre.
(3) Obstacle.
●(1744) L'Arm 17a. Arrêt, qui retient, tr. «Harpe.. eu. m.»
(4) Arrêt, station.
●(1929) MKRN 178. (Gourin, ar Faoued, Skaer) S'arrêter ; ober un harp.
B. [en locution]
(1) Kavout, kaout harp (da) : trouver de la résistance à.
●(1872) ROU 100b. Il trouvera de la résistance, tr. «arp a gavo.» ●(1876) TDE.BF 281b. Kaout harp d'he dreid, tr. «avoir pied dans l'eau.»
(2) Ober an harp ouzh ub. : résister, s'opposer à.
●(1868) FHB 177/164b. mec'hieien, merc'hodennou, da ober an harp outho.
(3) Reiñ harp da : soutenir, aider.
●(1868) FHB 179/177a. ar c’hreou-ze var volz a ro troad hag harp d’an iliz.
●(1910) FHAB C'hwevrer 44. rei harp ha skoazell da gement a zo mad. ●(1911) BUAZperrot 113. a ro muioc'h a galon hag a harp d'ar re a gomz en he hano.
II. Loc. prép.
(1) Harp e : contigu à.
●(1869) HTC 24. Neuze e velas, en eun uvre, eur skeul a ioa he zroad var an douar hag he beg harp en eñv. ●(1872) ROU 78b. Contigü, tr. «Arp.»
●(1908) FHAB Gwengolo 266. e geïn harp er voger, e dreid krapet mort en douar. ●(1911) BUAZperrot 92. ato e vezi harp ennoun. ●(1924) BILZbubr 41/946. harp e gein en eur c’hleun. ●(1924) FHAB Genver 12. harp er mor. ●(1926) FHAB Mae/169. e kaver eur gwel eus maner Pennele, harp e Kuburien. ●(1943) FHAB Genver/C’hwevrer 248. harp en hent a ya breman eus Lokournan da Gonk. ●(1943) FHAB Mae 283. harp e ti e dad. ●(1943) FHAB Gouere/Eost 325. Pa voent harp ennan.
(2) E harp, en harp : à l'aide de.
●(1839) BESquil 125. visitein el léhieu santel é harpe ur vah.
●(1906) HIVL 136. Én harp doh é voéz ha d'ur vah sklommek, ean e ia get poén. ●(1921) BUFA 9. ean e ias, é harp ur vah, de valé.
(3) Harp ouzh : appuyé contre.
●(1710) IN I 120. ec'his pa ve harp ouz e muia caret.
●(1857) CBF 72. Arabad eo lakaat harp ann eil torz oc'h eben, tr. «Il ne faut pas mettre les pains à se toucher.» ●(1878) EKG II 140. ar c'hraou zaout a zo harp ouc'h an ti.
●(1924) BILZbubr 40/897. azeet harp eus eur c'hleun. ●(1966) BAHE 50/36. e dammig ti harp ouzh ar presbital.
►sens fig. avec l’aide de qqn.
●(1915) KANNlandunvez 49/343. harp ouz an Ao. Doue, ne zaimp morse da goll.
III. Loc. adv. Diwar harp : attenant.
●(c.1825-1830) AJC 5376. neur jardin divoar arp.
- harp .2
- harp-dorn
- harp-en-harpharp-en-harp
adv.
(1) Contigu.
●(1925) FHAB Here 386. diou vro ivez, harp-en-harp. ●(1927) FHAB Meurzh 51. eur renkennad chapeliou harp-en-harp. ●(1928) FHAB Kerzu 455. ez eus enni diou iliz, harp-en-harp.
(2) À se toucher.
●(1931) FHAB Eost 305. an tinellou a veze savet, harp-en-harp, eus ar chapel betek Leskidig. ●(1935) FHABvug Pask 104. evid an aoter, taol vras ar gristenien, eo henvel ha kaera ma vez eo ivez pa vez tud harp en harp oc'h ober an dro d'ezi.
- harp-gwini
- harp-kordenn
- harp-ouzh-harpharp-ouzh-harp
adv. & prép.
(1) Loc. adv. Contigu.
●(1872) ROU 78b. Contigü, tr. «Arp-oh-arp.» ●(1877) EKG I 99. diou vag, harp-ouc'h-harp. ●(1894) BUZmornik 178. Ar brizounierien a ioa harp oc'h harp ann eil ouz egile. ●(18--) SAQ I 70. eur persoun e penn he barrissioniz, e vont harp oc'h harp varzu eur barrez all.
●(1923) FHAB C'hwevrer 50. punz ha poull-anvoez harp ouz harp.
(2) Loc. prép. Harp-ouzh-harp gant : contigu à.
●(1890) MOA 184a. Contigu, tr. «harp-oc'h-harp gant.»
- harp-stokharp-stok
prép. Contigu à.
●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/230). Map Roue an Hiberni a oa e gampr harp-stok kampr heman.
- harpañ .2
- harpañ / harpiñ .1harpañ / harpiñ .1
v.
I. V. intr.
(1) Harpañ e : s'appuyer à.
●(17--) EN 1648. ma harb er hleun, tr. «en sorte qu'il s'appuie au fossé.»
►sans compl.
●(1857) GUG 97. Men deourn hemb harp erbet / É clasq attaù harpein.
(2) (au jeu de boules) Venir le plus près du cochonnet.
●(1932) ALMA 158. Da Job ar ruilladen genta, / D'ar re-all : harpa pe freuza.
(3) Harpañ ouzh : résister à, tenir tête à.
●(1877) EKG I 94. harpa ouc'h fallagriez an drouc-spered. ●(1878) EKG II 96. da glask tud da harpa ouc'h soudarded Canclaux. ●(1880) SAB 90. Stourmomp, arpomp ouz an dristidigez. ●95. arpa mad ouz kement a voall stourm ouzomp. ●115. arpa stard ouz e aliou fall, ouz ar goall-zonjou. ●(1889) SFA 95. N'euz fors Klara a harpaz out-ho.
●(1906) GWEN 20. harpa gwelloc'h euz ar goanv. ●(1909) FHAB Gwengolo 280. Fizianz hon deuz e teuio an Ao. Perrot ne harp netra outhan a ben ive da lakaat da asvevi en hor bro eur c'hoari ker koz ha ker brao. ●(1911) BUAZperrot 149. netra ne harpfe outo ! ●(1935) VKST Du 391. Diaes kenan oa harpa ouz eun den, d'ezañ kement a spered.
(4) Résister, tenir le coup.
●(1878) EKG II 131. Edon o vont da bifiga, n'oan ket evit harpa ken, rak n'oan ket evit kaout va alan.
●(1925) FHAB Here 378. Bec'h am eus bet, hen anzao a ran oc'h harpa, p'am eus gwelet va zad ha va mamm o tont aman. ●(1928) LEAN 120-121. Evelato ar vedesined a zisklerias n'oa ket ezomm da hasta, e c'helle harpa c'hoaz.
(5) S’arrêter.
●(1929) MKRN 178 (Gourin, Le Faouet, Scaer). Harpa… S’arrêter. An traiñ a harp e Koadloc’h.
(6) local. Bégayer.
●(1970) GSBG 62 (Groix). jãxarp [= eñ ’harp], tr. «il bégaie.» ●280. xarpiɲ ǝrant [= harpiñ a reont], tr. «Ils bégaient.»
II. V. tr. d.
A.
(1) Appuyer.
●(1647) Am 766. Harpa va daou glin, tr. «Appuyer mes deux genoux.»
●(1659) SCger 153b. harpa, tr. «apuyer.»
(2) Harpañ e benn e : appuyer, accoter sa tête à.
●(1848) SBI I 216. Hen harpa he benn 'n eun derwen, tr. «Lui, d'appuyer sa tête à un chêne.»
(3) Étayer, soutenir.
●(1633) Nom 145a. Tibicines : bois sur lequel sont appuyées les maisons ruineuses : stançounou, pezyou coet euit harpaff á ve darè da couezaff.
●(1659) SCger 113a. soustenir, tr. «harpa.»
●(1849) LLB 789. trestier aveid harpein hou ti.
(4) Aider, soutenir (qqc.).
●(1904) BOBL 24 septembre 1/1a. Ar Bobl, goude trugarekaat ar re a zo deuet dija ken niverus da harpa anezan ha da doulla d'ezan dre beb korn a Vreiz-Izel... ●(1907) AVKA 110. An den a hanve mad e religion a gav en amzer goz hag en amzer a vrema peadra da harpa e fe ha fe ar re-all. ●(1910) MBJL 177. war digare harpan an emgleo a stag a neve so Bro-C'hall ouz Bro-Zôz.
(5) Aider, secourir (qqn).
●(1911) BUAZperrot 584. da harpa o zad en e gozni. ●(1913) AVIE 292. harp te vredér.
B. sens fig.
(1) (cuisine) Accompagner (un met).
●(1922) IATA 47. eur voutaillad gwin bennag a gavin da harpa ar geusteuren.
(2) (musique) Accompagner (les voix).
●(1903) MBJJ 36. Da harpan ar mouejo, a zo eun harmonium. ●(1944) EURW I 174. Gladys a ganas en eur harpa he mouez heson gant ar piano.
(3) Harpañ gwirioù ub. : défendre les droits de qqn.
●(1925) FHAB Genver 9. eun emgleo (…) savet evit harpa gwiriou ar vrezelourien goz.
(4) Harpañ kozhni ub. : soutenir la vieillesse de qqn.
●(1862) BBR 14. n'espérit mui / E chomfé ho mab karet vid harpa ho kosni, tr. «n'espérez plus que votre fils bien-aimé reste pour appuyer votre vieillesse.»
●(1908) PIGO II 183. Bean 'm eus pevar mab : tri ane a zo mat da vont d'ar gann. Kaset daou ganac'h, ha lezet egile ganin da harpan ma c'hozni.
(5) Harpañ komzoù ub. : étayer les dires, les propos de qqn.
●(1926) FHAB Here 373. Da harpa e gomzou, an Tad Herve a roas d'eomp ive skoueriou.
III. V. tr. i. Harpañ gant ub. : aider qqn.
●(1896) HIS 141. harpein getoñ de zoug é groéz.
IV. V. pron. En em harpañ.
(1) V. pron. réfl. Prendre appui, s'appuyer.
●(1633) Nom 157b. Solium : chaire appuiresse : cador den em arpaff. ●165b. Scipio : baston à s'appuyer : baz den em harpaff.
●(1744) L'Arm 15b. S'appuyer, tr. «Um harpein.»
●(1864) JKS 104. N'en em harpit ket war eur gorsen a zo bransellet gant ann avel. ●(1876) TDE.BF 281b. En em harpa war, tr. «s'appuyer sur.» ●(1878) EKG II 47. Mont a riz d'en em harpa ouc'h ar punz koz. ●(1889) SFA 24. Fransez en em harpaz ouz ar voger. ●73. oc'h en em harpa ouc'h mogerriou an Iliz.
●(1911) BUAZperrot 141. an neb a c'hell en em harpa varno. ●(1924) FHAB Genver 10. Ar re goz a veze lezet ganto ar pilieri evid en em harpa.
(2) V. pron. réci. S'entraider.
●(1907) FHAB Even 100. ma karont en em voda hag en em harpa.
- harpell
- harper .1
- harper .2harper .2
m. –ion Personne qui soutien, qui aide.
●(1935) BREI 417/1b. harperien divrall ar brezoneg.
- harperezharperez
f. Harpiste (femme).
●(1732) GReg 487b. Joüeur de harpe (…) fem., tr. « herperès. p. herperesed »
- harpetharpet
adj. Appuyé.
●(1633) Nom 100b. Vitis arbustina : vigne mariée aux arbres, ou qui rampe contre vn arbre : guynien á vez harpet ouz vn guezen.
- harpiñharpiñ
voir harpañ .1
- harpon
- harponatharponat
v. tr. d. Scier à l'aide d'un harpon.
●(1633) Nom 96a. Arborem in orbem cædere : scier l'abre en rond, ou par rondeaux : esquennat an guezen en rond, harpounat drè roundellou.
●(1934) BRUS 83. Scier (avec passe-partout), tr. «harponnat.» ●(1939) RIBA 86. aveit harponnat gué. ●(1982) PBLS 641. (Sant-Servez-Kallag) harponad, tr. «couper à la scie de charpentier.»