Devri

Recherche 'hesk...' : 37 mots trouvés

Page 1 : de hesk-1 (1) à heskus (37) :
  • hesk .1
    hesk .1

    adj.

    (1) Tari.

    ●(1890) MOA 318a. Vache qui ne donne plus de lait, tr. «bioc'h hesk.»

    (2) Aride.

    ●(1732) GReg 51a. Aride, tr. «hesq.»

    ●(1919) MVRO 13/1b. eun tamm enezen distruj ha hesp kollet war ar mor.

  • hesk .2
    hesk .2

    adj. Gor-hesk : furoncles groupés.

    ●(1896) GMB 318. furoncle, clou (…) pet[it] tréc[orois] gôr-hesk.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. gor hesk, pour hesked, furoncle, clou. ●(1942) VALLsup 83b. En Trég[or] on distingue plusieurs espèces de furoncles. Une sorte de furoncle isolé gor-arouez ; autre sorte, par groupes gor-hesk ; se former ainsi arouezi, heskedi.

  • hesk .3
    hesk .3

    m.

    I. (en plt d'un point d'eau, d'un cours d'eau)

    (1) Tarissement, épuisement.

    ●(1732) GReg 907a. Tarissement, tr. «Hesq. hesp.»

    ●(1907) VBFV.bf 31b. hesk, s., tr. «épuisement.»

    (2) Mont d'an hesk : se tarir.

    ●(1868) FHB 183/213a. eur froud eet d'an esk.

    (3) Mont da hesk : se tarir.

    ●(1732) GReg 907a. Tarir, tr. «mont da hesq, ou, da hesp.» ●(1792) HS 51. ur punse gouli ha houeit de hésque.

    ●(1857) CBF 82. Ar puns a zo eat da hesk, tr. «Le puits est à sec.»

    ●(1907) VBFV.bf 31b. monet de hesk, tr. «s'épuiser, se tarir.»

    (4) Monet àr hesk : se tarir.

    ●(1905) LZBg Gwengolo 221. E ié enta er vamen ar hesk !

    (5) Lakaat da hesk : faire tarir.

    ●(1732) GReg 907a. Tarir, tr. «lacqât da hesq, ou, da hesp.» ●(1744) L'Arm 181a. La mauvaise habitude tarit les graces de Dieu & damne infailliblement ; il faut un miracle de misericorde du côté de Dieu, & de grands efforts du côté de l'homme pour s'en retirer, tr. «Er goal accousstumance e laqua graceu Doué dehessque hag a zan quasi hemp marre er-bétt ; red-é à gossté enn Eutru-Doué ur miracle à viséricorde hag à gossté Map-Deine lussquemanteu brass de um deenn anehi.»

    ●(1839) BESquil 303. guet eune nen devehé en doustér-zé laqueit de hesque er vamèn a hræceu Doué eit-ou.

    (6) Kas da hesk : faire tarir.

    ●(1839) BESquil 632. hac e gasse de hesque er vamen ag é hræceu.

    II. par ext. (en plt des bêtes laitières) Aet da hesk : qui ne donne plus de lait.

    ●(1744) L'Arm 394a. Vache (…) Sans lait, tr. «Oueitt de hésque.»

    III. sens fig.

    (1) Mont da hesk : disparaître.

    ●(1926) FHAB Mezheven 227. an devosion n’eo bet êet morse da hesk na zoken war ziskar. ●(1935) FHAB Mezheven 267. hag e feiz a dlee ivez beza êt da hesk. ●(1942) DHKN 77. hé bokedeu e zegasè sonj dehi ag hé leuiné, ag hé flijadur treménet oeit de hesk, hag ar un dro, ag hé méh hag hé glahar ha ne vo ket a hesk dehé, en tazeu.

    (2) Na vezañ a hesk da : ne pas disparaître.

    ●(1942) DHKN 77. hé bokedeu e zegasè sonj dehi ag hé leuiné, ag hé flijadur treménet oeit de hesk, hag ar un dro, ag hé méh hag hé glahar ha ne vo ket a hesk dehé, en tazeu.

  • hesk .4
    hesk .4

    m. (botanique) Laîche.

    ●(1499) Ca 110b. Hesq. g. lesche. l. hec carex / cis.

    ●(1659) SCger 154a. hesq, tr. «lesche.» ●(1732) GReg 491b. Herbe longue qui coupe la main, & qui croit dans les lieux marécageux, tr. «hesq.»

    ●(1879) BLE 119. Laiche. (Carex. L.) Hesk.

  • hesk .5
    hesk .5

    m. = (?).

    ●(1924) ZAMA 207. eur gazeg yaouank aonik (…) a gignas eun distera he fenn, a zistresas eun tammig he gwakol : ouah ! nebeud a dra, labour eur c'hard-eur gant an nadoz-vras da starda a-nevez an hesk brevet.

  • heskadur
    heskadur

    m. Tarissement.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. tarissement, tr. «dissehour esquadur.» ●(1732) GReg 907a. Tarissement, tr. «Van[netois] hesqadur. hespadur.»

  • heskañ
    heskañ

    voir heskiñ

  • hesked
    hesked

    m. –i, –où (pathologie) Furoncle.

    ●(1659) SCger 7b. antrax, tr. «esquet.» ●27a. clou pour vne sorte d'apostume, tr. «esquet.» ●147a. esquet, tr. «froncle.» ●(1732) GReg 440a. Froncle, clou, tr. «Hesqed. p. hesqedou, hesqidy.» ●Le froncle a rentré, au lieu de suppurer, tr. «Qizet eo an hesqed.» ●(1752) PEll 284. Esket, Abscès : apostume, froncle. Plur. Eskidi.

    ●(1925) FHAB Gwengolo 336. a laka ar pignezi, ar goriou, an eskiji da zirenta. ●(1934) BRUS 223. Un furoncle, tr. «un héched –eu.»

  • heskediñ
    heskediñ

    v. intr. (pathologie) Se former en groupe, en plt. de furoncles.

    ●(1942) VALLsup 83b. En Trég[or] on distingue plusieurs espèces de furoncles. Une sorte de furoncle isolé gor-arouez ; autre sorte, par groupes gor-hesk ; se former ainsi arouezi, heskedi.

  • heskedus
    heskedus

    adj. Sujet à avoir des furoncles.

    ●(1732) GReg 440a. Qui est sujet à avoir des froncles, tr. «Hesqedus.»

  • heskenn .2
    heskenn .2

    f. & adv. –où

    I. F.

    A.

    (1) Scie.

    ●(1499) Ca 110b. Hesquenn. g. sie. ●(1633) Nom 196a. Serra, argutæ lamina serræ, scie : esquenn. ●Dentata serra : la scie des scieurs de bois : esquenn an esquenneryen coat.

    ●(1659) SCger 154a. hesquen, tr. «scie.» ●(1732) GReg 850b. Scie, instrument, tr. «Hesqenn. p. hesqénnou. Van[netois] hesqeenn. p. éü.» ●(17--) TE 270. un hesquên coæd.

    ●(1849) LLB 973-974. Réral ged ou houtel, pé ged dent ou hechen. ●(1856) VNA 55. une Scie, tr. «un Hesquèn.»

    (2) Heskenn war stern : scie de long.

    ●(1732) GReg 851a. Une scie à scier de long, tr. «Hesqenn var stærn. p. hesqennou var stærn.»

    B. [en apposition]

    (1) Koad-heskenn : bois de sciage.

    ●(1732) GReg 101a. Bois de sciage, tr. «Coad-hesqenn.» ●850b. Bois de sciage, tr. «Coad hesqenn.»

    ●(c.1825/30) AJC 5773. eun ty cair coated en coad esquen neve flam ? tr. «une belle maison construite de planches de bois toutes neuves.»

    (2) Brenn-heskenn : sciure.

    ●(1633) Nom 100a. Scobs, lanugo, serrago : scieure, limaille : an brenn esquen, bleut pren.

    ●(1732) GReg 851b. Sciûre de bois ; ce qui tombe en poudre lorsqu'on scie, tr. «Brenn-hesqenn.»

    ●(1900) MSJO 219. Diskolpajou ha brenn-esken. ●(1934) BRUS 277. De la scieure de bois, tr. «bren-hesken.»

    (3) Bleud-heskenn : sciure.

    ●(1927) GERI.Ern 53. bleud-heskenn, tr. «sciure de bois.»

    II. Adv. A-heskenn : en sciant.

    ●(1896) LZBt Mae 20. gant eur gontel dongn a ve troc'het he c'houg dehan a esken-kaer.

  • heskenn / hespenn .1
    heskenn / hespenn .1

    f. –ed Vache qui ne donne plus de lait.

    ●(1732) GReg 946a. Vache sans lait et sans veau, tr. «hesqen. p. hesqenned. hespenn. p. hespenned.»

    ●(1890) MOA 318a. Vache qui ne donne plus de lait, tr. «hesken, f.»

  • heskenn-brad
    heskenn-brad

    f. (agriculture) Hache à pré.

    ●(1877) EKG I 273. digas gantho fuziliou, freier, eskennou-prad ha kement tra a c'helle terri ho fenn ouc'h ar republikaned. ●274. pep hini a grogaz enn he fuzil. Ar re n'o doa ket, a deue gantho freier-houarn, eskennou-prad ha filc'hier. Mez ar falc'h n'oa ket lezet evel ma vez pa'z eer da falc'had ar foenn d'ar foennok ; troet oa e lagaden d'ezhi, hag evelse ec'h en em gave al lammenn a eeun gand an troad ; hevel oa ouc'h eun eskenn-brad, nemed m'oa hirroc'h ha pounneroc'h. ●283. ar re n'o doa nemed ferier, eskennou-prad pe filc'her, a lamme var ar zitoianed. (…) Ar re o doa eskennou-prad a skoe a dro-chouk hag a faoute penn eun den evel eun irvinenn.

    ●(1985) AMRZ 175. Evid goueria e ranked kaoud eun trañch, eun heskenn-brad hag eul linenn. ●285-286. Trohet e veze ar mouded gant eun heskenn-brad, a-renkadou. Goude-ze e vezent diskolpet gant eun trañch a-dammou brao, evel brikennou. ●339. heskenn-brad f. pl. heskennou-prad, tr. «lame tranchante pour faire des rigoles dans les prairies.»

  • heskenn-dorn
    heskenn-dorn

    f. Scie à main.

    ●(1732) GReg 850b. Une scie à main, tr. «hesqénn-dourn.»

  • heskenn-vucher
    heskenn-vucher

    f. =

    ●(1922) BUBR 13/10. Gant an hesken-vucher me a zistag peb bod.

  • heskennadur
    heskennadur

    m.

    (1) Sciage, action de scier.

    ●(1732) GReg 850b. Sciage, action de scier, tr. «hesqénnadur.»

    (2) Sciure.

    ●(1732) GReg 851b. Sciûre de bois ; ce qui tombe en poudre lorsqu'on scie, tr. «Van[netois] hesqennadur.»

  • heskennadurezh
    heskennadurezh

    f. Sciage.

    ●(1732) GReg 850b. Sciage, action de scier, tr. «Hesqénnadurez.»

  • heskennañ / heskennat / heskenniñ
    heskennañ / heskennat / heskenniñ

    v. tr. d.

    I. Scier.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 319). hesquennat scier, p. hesquennet. ●(1499) Ca 110b. Hesquennat. g. sier. ●189a. g. sier trancher. b. hesquennat. ●(1633) Nom 96a. Arborem in orbem cædere : scier l'abre en rond, ou par rondeaux : esquennat an guezen en rond, harpounat drè roundellou. ●96a. Arborem in pulpam cædere : tailler ou scier l'arbre en longueur : taillaff pe esquennat an guezen drè è hèt.

    ●(1659) SCger 108b. scier, tr. «hesquennat.» ●154a. hesquennat, tr. «scier.» ●(1732) GReg 851a. Scier, couper avec une scie, tr. «Hesqénnat. pr. hesqénnet. Van[netois] hesqenn. hesqeneiñ.» ●(1792) BD 2285-2286. Diframet avo darn entree gant ronset / ha toret voar arrot ha darn al hesquennet, tr. «Certains d'entre eux seront écartelés par des chevaux, / et brisés sur la roue, et d'autres (seront) sciés.» ●(17--) TE 270. er Roué Manassé e ras en hesquênnad é bihue.

    ●(1869) SAG 122. beza devet pe dizkroc'hennet pe ezkennet en beo.

    ●(1907) PERS 164. eskennat al lambrusk. ●(1939) RIBA 85. de ziskar gué vras, doh ou heskennat get un harpon. ●(1944) DGBD 178. heskennat ar gwez.

    ►absol.

    ●(1902) PIGO I 54. tri den oc'h heskennad.

    ►[empl. comme subst.] Métier de scieur.

    ●(1872) ROU 56. Var an eskennat ez aï, emeza, tr. «Il prendra, dit-il, le métier de scieur.» ●(1890) MOA 82. il a songé à prendre le métier de scieur, tr. «var ann heskennat en deuz sonjet mont.»

    II. sens fig.

    (1) Prononcer, annoner, réciter avec peine.

    ●(1907) DIHU 24/401. Me ié de gavet me hoér d'er hreu, épad ma vezé é hoérein er seud, ha me héchenné me feden dehi. Pasiant èl un èl hi men difarié ha me zenné bamnoz a boén.

    (2) Surfatiguer.

    ●(18--) SAQ I 135. Eskennet awalc'h e meuz va c'horf ha skuizet va speret.

    (3) Charcuter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. charcuter, tr. «hisquennein, draïllein.»

  • heskenndi
    heskenndi

    m. –où Scierie (local).

    ●(1906) BOBL 17 novembre 112/3d. o karga plench war eur c'harr deuz heskenndi Gwezennek.

  • heskenner
    heskenner

    m. –ion

    (1) Scieur.

    ●(c.1500) Cb. g. habile a trancher. b. hesquenner. ●(1633) Nom 196a. Dentata serra : la scie des scieurs de bois : esquenn an esquenneryen coat.

    ●(1732) GReg 851a. Scieur de bois, tr. «Hesqénner. p. hesqénnéryen. Van[netois] hesqennour. p. yon, yan.»

    ●(1910) MAKE 75. mansonerien, kilvizien, eskennourien. heskenner ●(1919) LZBt Du 9. Hirie, hon deus masonerien, kilvizien, heskennerien, emmenuzerien. ●(1934) BRUS 271. Un scieur, tr. «un heskénnour.» ●(1939) RIBA 84. Peh mechér é hou hani ? Diskarour ? Divarour ? Fagotour ? Divrazour ? Heskennour ? Hanochour ? Kordennour ?…

    (2) Heskenner a-benn : scieur de long.

    ●(1732) GReg 851a. Scieur de long, tr. «Hesqénner a-benn. p. hesqennéryen a-benn.»

    (3) Charcutier.

    ●(1934) BRUS 269. Un charcutier, tr. «un hiskennour.»

  • heskennerez
    heskennerez

    f. –ioù Scie mécanique.

    ●(1909) BOBL 14 août 242/2d. larda mad hag aliez an ahel euz an eskennerez.

  • heskennerezh .1
    heskennerezh .1

    f. –ioù Scierie (local).

    ●(1920) AMJV 101. da zevel eun eskennerez vras, ha da fermi eul lestr evit kas koat ha plench var ar marc'hajou. ●(1950) KBSA 7. da zerc'hel ar c'hoñchou en eun heskennerez.

  • heskennerezh .2
    heskennerezh .2

    m.

    (1) Métier de scieur

    ●(1872) ROU 56. le métier de scieur, tr. «Heskennerez.»

    (2) Sciage.

    ●(1962) EGRH I 109. heskennerezh m., tr. « sciage. »

  • heskennet
    heskennet

    adj. Scié.

    ●(1499) Ca 110b. g. siez dune sie. b. hesquennet.

    ●(1910) EGBT 65. kibio heskennet.

  • hesket
    hesket

    adj. Tari.

    ●(1787) BI 154. ur fetan (...) hésquèt ouai.

    ►sens fig.

    ●(1916) LILH 12 a C'hwevrer. Ne hellan ket me guerzein, hesket é énnein en aùen é huélet er péh e huélan.

  • heskin .1
    heskin .1

    adj. Qui agace fortement, insupporter.

    ●(1936) IVGA 46. Mar doa eur gaoz heskin da Gatell e oa kaoz «La Calotte», evel ma lavare.

  • heskin .2
    heskin .2

    m./f. –où

    (1) Persécution.

    ●(1847) FVR xii. daoust da c'harventez ann heskin. ●88. o c’hortoz beva dianaf, ha tec’het er giz-ze, esoc’h diouc’h ann heskin. ●253-254. tec'hout diouc'h ann heskin. ●286. ann heskin a zalc'haz evel diagent. ●(1862) JKS 249. ann heskinou, ann enkrez. ●(1865) LZBt Gouere 4. N'eo ket ret adlarat d'hac'h pegen poaniet on bet triouac'h eiz ha tregont, ma adkrogaz ann heskin vraz aman. ●(1866) FHB 95/338b. an iskin a rer d'ar relijion catolic er rouantelez-ze. ●(1866) SEV 206. E-pad heskin griz ann impalaer Lisiniuz. ●(1866) LZBt Ebrel 108-109. pa adkrogaz ann heskin braz. ●115. Ann heskin (persécution) a oa krok neuze da zevel. ●(1867) BUE 198. beteg ann de ma teuaz an heskin da gas kouit chalonied Landreger. ●(1869) FHB 210/2a. Pa deuaz an heskin, ar rumad christenien a grogaz aouen enho.

    (2) Klask heskin ouzh ub. : chercher des noises à qqn.

    ●(1772) KI 166-168. penaos ky 'r goulenneur / En Doa clasquet isquign / ouch ky an Divenneur, tr. «...chercher noise.»

    ●(1866) FHB 93/321b. Evelse e clascont iskin oc'h an Eskibien. ●(1872) FHB 394/225b. a vezo goapeet, dismeganset, canet pouil dezho, ha clasket hiskin outho e pep gis. ●(1880) SAB 159. da glasc sikan ac iskin outa.

  • heskiñ / heskañ / hespiñ / hespo
    heskiñ / heskañ / hespiñ / hespo

    v.

    I. V. intr.

    (1) (en plt de l'eau) Tarir.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. tarir, tr. «sehein dissehein, hespein ou hesquein a sarz[eau].» ●(1732) GReg 907a. Tarir, tr. «H[aute] Cor[nouaille] hespo. pr. hespet. Van[netois] hesqeiñ. hespeiñ. ppr. et.» ●(17--) TE 15. ha quênt peèl en deur e gommanças hesquein. (...) é hoai hesquét en deur. ●207. a pe zas der riviér hèsquein guet er séhour.

    ●(1838) OVD 97. ha dré-zé e hesque er vamen. ●(1839) BSI 110. hezqet e voa, ne gavas qet ul lom dour ebars ! ●(1896) HIS 13. Noé e hanaúas dré-zé é oé hesket en deur ha diséhet en doar. ●(1896) HISger 2. Heskein, tr. «tarir.»

    (2) (en plt des bêtes laitières) Tarir.

    ●(1849) LLB 1426. Mez er havr a zoug mui, hé zeh ne heskou ket.

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Tarir.

    ●(1792) HS 140-141. A p'enn doai er séhour brass-hont hésquet er riviér.

    (2) Vider (un cours d'eau).

    ●(1982) PBLS 165. (Langoned) hespañ, tr. «vider une rivière pour pêcher à la main.»

    (3) Vider (un récipient).

    ●(1905) BOBL 11 mars 25/3a. ne oa ket aon da heska ar barrikou.

    B. sens fig. Épuiser.

    ●(1829) CNG 74. N'éelleint jamæs hesquein é garanté.

  • heskinadeg
    heskinadeg

    f. –où Persécution.

    ●(1931) VALL 550b. Persécution, tr. «heskinadeg f.» ●(1943) FATI 59. brezeliou hag heskinadegou enep an Iliz.

  • heskinañ / heskignat
    heskinañ / heskignat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Moquer.

    ●(1499) Ca 110b. Hersquinaff uide in goapat.

    (2) Agacer, persécuter.

    ●(1659) SCger 5a. Agacer, tr. «isquinat.» ●147a. esquignat tr. «agacer.» ●155a. isquinat, tr. «agacer.» ●(1732) GReg 18a-b. Agacer, provoquer, irriter, tr. «hersqina. pr. et. esqignat. pr. esqignet. hesqinat. pr. et.»

    ●(1838) CGK 14. E c'hisquignat he c'hy, he c'haz, / Hé matés, petramant he goaz. ●(1847) FVR 320. heskina a eure ar re ne c'houlennjont ket anavout he wir nevez. ●(1872) GAM 72. hiskinat ann ilis. ●(1877) BSA 77. An drouc-speret ne ehane ket da dempti ha da iskinat santes Anna. ●(1878) EKG II 81. heskina Lochristiz hag ober aoun d'ezho. ●(1889) SFA 251. an diaoul (…) hen heskine, hag hen tage rusta ma c'helle.

    ●(1911) BUAZperrot 91. he heskinat muia ma c'hellas.

    ►absol.

    ●(1924) ZAMA 197. dalc'hmat oc'h iskignat, o skandalat pe o vouza.

    (3) sens fig. Remuer (des pensées).

    ●(1925) BILZ 137. chom hep heskina en hon empenn mennoziou ken pounner.

    II. V. tr. i. Heskinañ ouzh ub. : persécuter qqn.

    ●(1866) FHB 87/275a. Ec'h ellit cridi ez eus bet hiskinet outhan, hag en deux bet cals da c'houzaon.

  • heskiner
    heskiner

    m. –ion Persécuteur.

    ●(1732) GReg 18b. celui qui agace, tr. «hisqinèr. p. yen.»

    ●(1847) FVR 260. heskinerien / Ebarz ann daou di nesan, oc'h enklask beleien. ●(1866) LZBt Genver 70. el lec'h ma zo bet kouet ken liez penn kristen dindan brec'h ho hiskiner.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 222. chom hep kila dirak eur gouarnamant heskiner.

  • heskinerez
    heskinerez

    f. –ed Persécutrice.

    ●(1738) GGreg 41. isqyneres p. isqyneresed, tr. «querelleuse.»

  • heskinerezh
    heskinerezh

    m. Persécution.

    ●(1732) GReg 18a. Agacement, irritation, tr. «hesqinérez.»

    ●(1923) LZBt Gouere 11. Paouezet eo an heskinerez bras. ●(1943) FATI 59. an heskinerez enep an Iliz.

  • heskinet
    heskinet

    adj. Martyrisé, persécuté.

    ●(1847) FVR 40. Ne oant heskinet ha redet nemed e leac’h ma oa Sitoianed vraz.

    ●(1900) MSJO 181. He gorf paour iskinet, sunet a oa bet peur drec'het gant ar boan.

  • heskinus / heskignus
    heskinus / heskignus

    adj. Agaçant.

    ●(1659) SCger 5a. Agaceur, tr. «isquinus.» ●30a. contentieux, tr. «isquinus.» ●(1732) GReg 18b. Celui, ou celle qui est sujet à agacer les autres, tr. «hisqinus.»

    ●(1903) MBJJ 222. heskignuz ha c'hoant d'ê da grigi. ●(1958) BAHE 17/23. Ne vo mui ezhomm a lizheri heskinus da rediañ ar veleion d'ober gant ar Galleg hepken.

  • heskter
    heskter

    m. État de tarissement.

    ●(1931) VALL 728. heskder, tr. «état de tarissement.»

  • heskus
    heskus

    adj.

    (1) Tarissant.

    ●(1744) L'Arm 139b. Epuisant, tr. «Hæssquss.»

    ●(1931) VALL 728b. heskus sens act[if], tr. «tarissant.»

    (2) Tarissable.

    ●(1931) VALL 728b. Tarrissable, tr. «heskus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...