Devri

Recherche 'hin...' : 29 mots trouvés

Page 1 : de hin (1) à hinteal (29) :
  • hin
    hin

    f. Climat.

    ●(1931) VALL 128a. Climat, tr. «hin (anc.) f.»

  • Hindou
    Hindou

    m. –ed (religion) Hindouiste.

    ●(1910) MBJL 174. Mahometaned ha Hindoued ar memes kêr.

  • hinged
    hinged

    m. (marine) Linguet.

    ●(1876) TDE.BF 290b. Hiñgued, s. m., tr. «Linguet, terme de marine.»

  • hingelc'h
    hingelc'h

    m. –ioù (météorologie) Zône de climat.

    ●(1931) VALL 128a. zône de climat, tr. «hingelc'h m.»

  • hini
    hini

    pron., adj. & m. (& f.)

    I. Pron.

    A.

    (1) Du, de la, un, une (qui remplace un nom).

    ●(1499) Ca 109b. Heny. g. lung.

    ●(1890) MOA 199a. Du bon, tr. «hini mad.» ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 36/781). en he daoubleg, eur pez hini goz.

    ●(1935) BREI 438/1b. hini stouvet, hini beuz [jistr].

    (2) [devant un adj.] An hini : le, la.

    ●(1864) KLV 70. Ann hini velen a zo dousoc'h. ●(1866) FHB 65/100a. c'hoant da zienterri an hini maro. ●(1866) FHB 84/252b. Ann hini klan. ●(1869) FHB 237/218a. an hini glan a greske atao he foan hag a zinerze bepred.

    ●(1902) PIGO I 53. Ya da, eme an hini goz. ●(1909) FHAB Meurzh 80. kemeret a reas dijipot an hini brasa.

    (3) Aucun.

    ●(1850) JAC 30. Foeltr hini ac'hanomp ne lezfe en bue, tr. «(GMB 243) il ne laisserait en vie aucun de nous.» ●(1861) BSJ 311. hanni ag er ré e mès couviet d'em hoén ne danhuou a nehi. ●(1878) EKG II 111. Hini ac'hanomp ne gavo abek er pez ho pezo great.

    ●(1902) PIGO I 28. hini na oa dizroet. ●134. tud, avad, nan euz foeltr hini. ●(1928) TAPO 9. Gwalc’hi holl listri ar gegin, en eur ger, heb ankounac’haat hini pe ho po da ziouall ouzin. ●(1942) DHKN 72. Ne oent ket tri miz doh ’n em zarempredein, ma oè groeit hé sonjeu de Vonick : Salvator e vehè hé fried, pé ne vehè hañni.

    ►[formulation positive]

    ●(1925) FHAB Gwengolo 330. Eur freilhad eo hounnez, mar hon deus bet biskoaz hini.

    (4) Hini all ebet : aucun autre.

    ●(1907) PERS 268. ne oa hini all ebet muioc'h aketuz egethan.

    (5) [devant un nom ; après un possessif] Celui, celle de.

    ●(1499) Ca 130a. Maheni. g. le mien.

    ●(1839) BSI xv. evit reolya ha cundui er-vad hon hini [bueziguez]. ●(1854) PSA I 102. avel m'hum chervige ean-memb ag é gani. ●(1852) MML 145. eur galon qen pur ha qen dosil evel a oa c'hini Mari ! ●(1883) MIL 150. al liou guer da skeudenn sant Villiau hag al liou ruz da hini Rivod.

    ●(1902) PIGO I 110. Betek na c'houeo ket war ma hini !

    (6) [après un adj.] An hini : locution d'insistance.

    ●(1942) LANB 7. Rak n'eo ket bras an hini ! ●50. Konvers dister an hini.

    (7) An hini a : ce qui.

    ●(1633) Nom 181b. Subiugium lorum : ce qui lie le col des cheuaux au ioug : an hiny á ere gouzoucq an rounçeet. ●198a. Lustrica, aspergillum, aspersorium : l'asperget ou gupillon : an aspergouër, an hiny á vez da teureul an dour binniguet.

    (8) An hini a : celui qui.

    ●(1612) Cnf 45b. An heny à gra accord gant an marchadouryen arall.

    ●(1834) SIM 202. an hini a ancounac'ha e labour. ●(1866) FHB 60/60a. An hani en dije gret ar muia a vurzudou. ●(1868) KMM 29. oc'h afer an ini n'euz nemeti, eo savetei oc'h ene. ●(1891) RECe xii 274. an hini a oa a baouès merwel.

    ●(1907) AVKA 2293. An hini a gle ma gwerza n'ema ken a-bell.

    (9) An hini eo : (que) c'est.

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 76. Oh ! n'eo ket dre aon na digalonegez an hini eo. ●(1970) BHAF 284. friza an hini eo a ree d'an druilh-drask.

    (10) Meur a hini : plusieurs.

    ●(1874) FHB 494/186a. meur a hini a grede e devoa alter.

    ●(1905) KANngalon Mae 407. Sevel a ra aoun gant meur a hini. ●(1907) AVKA 217. Mar a hini an evo heuillet damdost ar Lezen epad ho bue.

    (11) Hini ha hini : un par un.

    ●(1902) PIGO I 183. hini ha hini ec'h efet e-krec'h. ●(1908) PIGO II 77. An dud, hini ha hini, en em zastum en-dro d'ean.

    (12) Hini pe hini : l'un ou l'autre, certains.

    ●(1924) BILZbubr 39/868. pa vije eur c'hlemm enep hini pe hini eus ar bôtred. ●(1935) BREI 437/2a. Met nag a wech am eus klevet envori hini pe hini eus e varvailhou dudius. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 197. Hini pe hini (...) a ra goap eus micher o zad. ●(1964) ABRO 21. gant ar soñj da gavout disaouzan eus hini pe hini eus paotred al lestr.

    B.

    (1) Nep hini : aucun.

    ●(1575) M 1796. Er ne douig nep heny, tr. «Car il ne craint personne.»

    (2) Kement hini : tous ceux.

    ●(1847) FVR 153. Ouz-penn da gement hini ho deuz ma diroget. ●(1869) SAG 3. hag o ouall-gass en pep giz kement hini ne ruche ket eus an ano a gristen.

    ●(1907) FHAB Mae 65. kement hini zo griziennet karantez Breiz en he gerc’hen. ●(1911) BUAZperrot 132. da zigoll kement hini a ioa bet great gaou eun dra bennak outan. ●774. kement hini a glask a gav. ●(1912) BUAZpermoal 707. Kement hini a dostae outan a glaske eünan e vue war skouer e hini. ●(1985) DGBD 65. e teufe da vezañ «kouskidik» kement hini bet flemmet gant kelien tsetse.

    (3) Ha, na gant a hini : que de.

    ●(1835) AMV 29. A gant a hini a zo bet guelet ho vont da gousquet leun a yec'het, pere, en deiz var-lerc'h, a so bet caset d'ar bez ! ●116. Allas ! na gant a hini pere o divize en em saveteat.

    (4) Pep hini : chacun.

    ●(1829) HBM 1. pepini, emezàn, en deus e rêsoniou. ●(1878) EKG II 7. ar re-all a alian da zistrei fenoz pep hini d'he gear.

    ●(1923) ADML 33. Laouënan a zellaz a bik e daoulagad peb hini.

    (5) E pep hini eus : dans chacun(e) des.

    ●(1877) EKG I 162. e pep hini euz an diou voarem a zo a bep tu d'an hent.

    ●(1905) FHAB Gouere/Eost 126. E pep hini deuz ar peder ban-ze ez euz great toullou evit derc'hel ar bizier estell en ho za.

    (6) En e bep hini : chacun pour son propre compte.

    ●(1929) ENLA 4. E lâr e tlefe 'r perc'henned, 'n o fep hini, Labourat o farkou !

    (7) Pep hini en e avel : chacun de son côté.

    ●(1868) FHB 168/92a. hag hen a gasso adarre al leanezet-ze pephini en he avel.

    (8) Pep hini evit e sac’h : chacun pour soi.

    ●(1957) AMAH 43. Van ne reomp-ni ouzh Elsaz-Loren, rak pep hini evit e sac’h ! ra vrezelio ar C’hallaoued keit ha ma karint evit aloubiñ an div vro-se na sellont tamm ebet ouzhimp.

    (9) Pep hini en e ziviz : chacun est libre de son choix.

    ●(1882) BAR 328. peb hini en he ziviz, ervez he zevotion.

    (10) Pep hini e hini : chacun le sien.

    ●(1963) EGRH II 157. pep hini e hini, tr. « chacun le sien. »

    II. Adj. Sot.

    ●(1933) DIHU 266/300. Un tammig é ma «hani» er heh dén-men.

    III. M.

    A. Machin, truc.

    ●(1982) PBLS 239. (Langoned) Langonnet a aussi gardé la forme vannetaise sans syncope : /'hâné/ : hani. Mais c'est devenu un substantif qui signifie : truc, bidule, machin et tous les mots dont on ne se souvient pas sur le moment. «prened 'meus eun hané» = j'ai acheté un machin ; «da venn 'maoh mond ? – da hané» = où allez-vous ? – à truc-muche (ça ne vous regarde pas) ; «êd on de weled hané» = je suis allé voir un tel. On a même le vb. /'hânéjel/ : hanial.

    B. fam.

    (1) Hini kreñv : alcool fort, digestif.

    ●(1935) BREI 390/2d. Tri vannac'h hini krenv, neuze. ●(1935) ANTO 83. karget gantañ e gof bras a hini-kreñv. ●(1945) DWCZ 61. eur banne hini-krenv. ●(1954) VAZA 165. hini-kreñv ar vro (…) nerzh a zo ennañ, pa lavaran.

    (2) Hini melen : alcool fort, digestif.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 268. O zeod eoliet gant ar banne hini melen a ie breman brao-bras en dro. ●(1909) HBAL 46. m'en deuz ranket beuzi e c'hlac'har en eur eva eur c'hart hini melen. ●(1909) FHAB C'hwevrer 60. eur banne kafe gant eur skloturiad mad a hini melen da lakat ebars. ●(1936) CDFi 22 fevrier. ar varrikennad hini melen.

    (3) Hini berr : alcool fort, digestif.

    ●(1974) DIGE. (Youenn Gwernig.) maro d'an eil a viz genver / diouzh ur re gorfad hini berr.

    (4) Hini reut : alcool fort, digestif.

    ●(1908) PIGO II 9. Ha breman, war-lerc'h an treo-man, bep a vanne hini reut, n'e ket gwir, pôtred ?

    (5) Hini dous : boisson faible an alcool (vin cuit, etc).

    ●(1942) DADO 17. E-barz korn ar pres, am eus ivez kavet eur voutailhad hini-dous graet gant ili-dant... hag am eus, evel just, gwintet ar voutailh…

    C.

    (1) Ma hini gozh : ma femme, ma moitié.

    ●(1910) MAKE 30. Paskolig a dennas neuze e benn er-meaz hag, en eur c'hoarzin, a lavaras d'e hini-goz : (…). ●(1935) BREI 434/3a. hoc'h hini goz a gompreno mat. ●(1964) YHAO 135. Hag eñ d'e wele, e-kichen e «hini gozh», evel ma'z eo ar c'hiz da lavarout dre amañ. ●(1981) ANTR 189. Azaleg brema e teu ar pôtr yaouank da veza an ozah, «va hini koz», hag ar plah yaouank da veza «va hini goz».

    (2) Ma hini kozh : mon mari, ma moitié.

    ●(1935) SARO 18. hag e rebechas d'ezan gant kounnar klask lakaat disparti etre e hini koz hag hi. ●(1981) ANTR 189. Azaleg brema e teu ar pôtr yaouank da veza an ozah, «va hini koz», hag ar plah yaouank da veza «va hini goz».

    IV. Koll e hini glas : voir glas.

  • hiniañ / hiniat / hiniiñ
    hiniañ / hiniat / hiniiñ

    v. tr.d. Faire la chose dont il est question.

    ●(1970) GSBG 242 (Groix). xanijat, tr. «faire la chose en question.» ●(1980) LIMO 28 juin. Kaer en doé bet haniein, nen dè ket de ben a hanieien é draou.

  • hiniat
    hiniat

    voir hiniañ

  • hiniennel
    hiniennel

    adj. Individuel.

    ●(1931) VALL 386b. Individuel, tr. «hiniennel.»

  • hiniennoù
    hiniennoù

    plur. & adv.

    I. Plur.

    (1) Certains individus.

    ●(1839) BSI 44. hiniennou pere en em zalc'h parfedt en ilis. ●(1868) FHB 196/315b. Hiniennou a ioa gantho var ho fenn eun tamm mezer. ●(1869) SAG 199. hag en ho zouezk ec'henem gave aliez hiniennou stank o devije muioc'h a brofit. ●(1882) BAR 43. Cavet e ve hiniennou-all. ●(1890) ARK 24. Hiniennou n'euz fin dezho d'en em examina. ●(1894) BUZmornik 869. Hiniennou (...) a glaskaz herpel outhan.

    ●(1910) MAKE 59. Hiniennou a gavo goular va c'hontaden. ●(1916) KANNlandunvez 53/373. Ha pa’z eo guir hiniennou n’o deuz ket a nerz-kaloun a oualc’h.

    (2) Hiniennoù a, eus, en o zouez : certains, parmi.

    ●(1870) FHB 283/175b. hiniennou euz ar chasseourien. ●(1870) FHB 300/305a. mantri a ra ar galon o lenn hiniennou euz ho zorfejou. ●(1894) BUZmornik 222. digant hiniennou anezho.

    ●(1911) BUAZperrot 367. Hiniennou en o zouez a dosta muioc'h o buez ouz hon hini. ●(1920) AMJV vii. ma roomp hiniennou euz ar c'henteliou-ze ama. ●(1925) BUAZmadeg 250. Hiniennou euz ar venec'h a oue braz ganto. ●(1945) GPRV 11. Hiniennou eus ar c'henteliou.

    (3) Hiniennoù a dud : quelques personnes.

    ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 224. Hag ar pez a zo ar gwasa, n'eo ket hiniennou a dud eo a zo o klask diskar roauntelez Doue, n'eo ket hiniennou a dud eo a zo o skigna kredennou faoz, met poblou tud a-bez.

    II. Adv. A-hiniennoù : individuellement.

    ●(1860) BAL 21. o choum evel da zaouri ar c'homzou, a iniennou. ●(1889) SFA 156. o tont gand an hent, avechou a hiniennou, avechou a vandennou.

    ●(1905) IVLD xi. Ar Verc'hez he-unan e deuz goulennet ez afe tud di, ne ket a hiniennou eo, mes e prosesion.

  • hiniiñ
    hiniiñ

    voir hiniañ

  • hiniv
    hiniv

    voir hiziv

  • hinkin
    hinkin

    m. –où, –ioù

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Pointe en fer du fuseau de la quenouille.

    ●(1876) TDE.BF 291a. Hinkin, s. m., tr. «Pointe en fer d'un fuseau de quenouille.»

    (2) Fer de fuseau.

    ●(1732) GReg 735b. Pointe de fuseau, tr. «Hincqinn. p. hincqinnyou. hencqinn. p. you.»

    ●(1876) TDE.BF 291a. Hinkin, s. m., tr. «par extension, tout le fuseau [de la quenouille].» ●(1879) ERNsup 156. hinkin, m., (fuseau).

    ●(1922) EMAR 11. 'Pad ma troe an hinkin.

    (3) par anal. Chandelle de glace.

    ●(1732) GReg 150a. Chandelle de glace, eaux glacées pendantes au bord des toits en hyver, tr. «Hinqin. p. hinqinyou.» ●459a. Glaçon pendant au toit, tr. «Hinqin. p. hinqinyou.»

    ●(1876) TDE.BF 291a. Hinkin, s. m., tr. «chandelle de glace aux toits.»

    (4) par anal. Entonnoir.

    (5) Tablier en forme de triangle.

    ●(18--) SBI i 196. Eun inkin glaz war he barlen, tr. «Un tablier bleu sur son giron.»

    (6) Groñch hinkin : menton en galoche.

    ●(1876) TDE.BF 291a. Groñch hinkin, tr. «menton de galoche.»

    II. sens fig. (en plt de qqn) plur. –ed

    (1) Homme malin.

    ●(1906) BOBL 09 juin 90/2f. Maër Landelo, hennez zo eun hinkin memez tra ! ●(1961) BLBR 130/24. me 'embannas d'am inkined.

    (2) (Personne) espiègle.

    ●(1909) HBAL 29. petra livirit euz an inkin koz-ze ? ●(1911) KEME 14. Pebeuz inkin fall !… ●(1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Hinkin… Gavroche ; espiègle. ●(1955) STBJ 74. Met, allas ! eun hinkin a zen e oa Fañch ha, pa veze eet skuiz du-mañ, e klaske tabut ouz ma maeronez pe ouz ma mamm evit kaout digarez da vont kuit. ●147. Daou anezo en oajou ganin, Korantin ha Yeunig, a oa pôtred vat, met daou hinkin eus ar c'henta.

    (3) As.

    ●(1879) ERNsup 156. eunn hinkin, un maître, un homme rusé, qui sait de démener, se retourner, Plusq[uellec].

    ●(1921) FHAB Kerzu 321. Fanch en e yaouankiz a oa eur gwall inkin / Da gana ar plain-chant ha da lenn al latin.

    (4) Un hinkin a baotr : un enfant remuant.

    ●(1879) ERNsup 156. hemen a zo un hinkin a baut, c'est un enfant remuant, Ploaré.

  • hinkin-kler
    hinkin-kler

    m. Chandelle de glace.

    ●(1982) PBLS 303. (Langoned) hinkinoù-kler, tr. «fuseaux de glace.»

  • hinkin-maen
    hinkin-maen

    m. (géologie) Stalagmite, stalactite.

    ●(1931) VALL 708b. Stalactite, stalagmite, tr. «hinkin-mae (bolz, leur) m.» ●(1955) STBJ 135. Dour a zivere diouz ar volz hag ar beradou, o koueza hep ehan hini ha hini abaoe n'ouzon ket pet kantved biskoaz, o devoa grêt hinkinou mên beget lemm, en istribilh ouz al lein pe, evel kilhou, en o zao war al leurenn.

  • hinkin-skorn
    hinkin-skorn

    m. Chandelle de glace.

    ●(1870) FHB 299/300b. inkinou skorn a ioa a zistribill ous brankou ar guez.

    ●(1932) ALMA 63. Eur bod spern du noaz a astenne etre an daou hent e zivrec'h sklaset, inkinou skorn outo.

  • hinkinañ
    hinkinañ

    v. intr. Être espiègle.

    ●(1931) VALL 272a. être espiègle, tr. «hinkina.»

  • hinkinenn
    hinkinenn

    f. –où Chandelle de glace.

    ●(1934) BRUS 185. Des chandelles de glace, tr. «hikinenneu.»

  • hinkinenn-gler
    hinkinenn-gler

    f. Chandelle de glace.

    ●(1942) DHKN 233. diù hinkinen klér.

  • hinkinet
    hinkinet

    adj. Emmêlé.

    ●(1982) PBLS 171. (Langoned) bleo hinkined, tr. «cheveux emmêlés.»

  • hinno
    hinno

    m. Hi-han (braiment de l’âne).

    ●(1633) Nom 215b-216a. Ruditus : asinorum clamor : brayement d'vn asne : hinnoal, ober hin-no : crial eguis vn asen.

  • hinnoadenn
    hinnoadenn

    f. –où Braiment.

    ●(1931) VALL 79b. (un) braiment, tr. «hinnoadenn f.»

  • hinnoal
    hinnoal

    v. intr. Braire.

    ●(1633) Nom 215b-216a. Ruditus : asinorum clamor : brayement d'vn asne : hinnoal, ober hin-no : crial eguis vn asen.

    ●(1732) GReg 114a. Braire, pour exprimer le cri des ânes, tr. «Hinnoal. pr. hinnoët.»

    ●(1876) TDE.BF 291a. Hinnoal, v. n., tr. «Crier ou braire comme font les ânes.»

    ●(1931) VALL 79b. Braire, tr. «hinnoal.» ●(1957) AMAH 105. Neuze’vat e skare e-maez en ur hinnoal didruez hag alies en ur winkal ha brammat ken ma venne ar c’hlinkadur ruziañ gant ar vezh.

  • hinnod
    hinnod

    m. Braiment, action de braire.

    ●(1732) GReg 114a. L'action de braire, tr. «Hinnod.»

    ●(1876) TDE.BF 291a. Hinnod, s. m., tr. «Cri de l'âne.»

  • hinnoerezh
    hinnoerezh

    m. –où Braiment, action de braire.

    ●(1931) VALL 79b. Braiment, tr. «hinnoerez m.»

  • hinoch
    hinoch

    voir kinoch

  • hinon
    hinon

    s. (météorologie) Temps serein, dégagé.

    ●(1499) Ca 111a. Hynon. g. cler. l. sudus / a /um. et appartient au temps quant il est cler apres la pluye.

    ●(1732) GReg 545b. Un beau jour, tr. «Un deiz caër (ãls. hynon. lat. sudum.).» ●861a. Temps serein, tr. «ãls. hynon.»

  • hinoniñ
    hinoniñ

    v. intr. (météorologie) Être beau, clair.

    ●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. hinoni 'ra an amzer, tr. «le temps est clair.» ●(1922) EMAR 90. An oabl gwer a hinon. ●(1923) SKET I 33. Hinoni a rae an amzer, glas ez oa ar mor. ●(1929) SVBV 12. Hinoni a rae an amzer.

  • hiñsiñ
    hiñsiñ

    v. tr.d.

    (1) Hisser.

    ●(1732) GReg 495b. Hisser, ou hinser, tr. «Insa. pr. inset.»

    ●(1977) PBDZ 913. (Douarnenez) ag e vie iset neuze ar gi, tr. «et alors on hissait le gui.»

    (2) Priser (du tabac).

    ●(1919) DBFVsup 31b. hinsein, v. a., tr. «aspirer (du tabac), priser.» ●(1936) DIHU 298/57. hinset ur prizadig anehon.

  • hinteal
    hinteal

    v. intr. S'ébrouer.

    ●(1862) BBR 48. Mirc'hed adan-he, glaz ho liou, / Oc'h hinteal gand ar riou ! tr. «Des cavaliers qui passent montés sur des coursiers gris qui reniflent de froid !»

    ●(1931) VALL 235a. Ébrouer (s') ; tr. «hinteal (Barz. Br.).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...