Recherche '"hoc'h"...' : 25 mots trouvés
Page 1 : de hoch-1 (1) à hochoilh (25) :- hoc'h .1hoc'h .1
m. –ed, -ion cf. pemoc’h
I.
A. (zoologie).
(1) Porc.
●(1499) Ca 40a. Coff an houch. g. ventre de porc. ●104b. houch. ●113a. Houch. g. porc. ●Houch lart spazet. g. porceau gras senne.
●(1659) SCger 94b. porc, tr. «penmoc’h p. moc’h, vn oc’h.» ●154b. houc’h, tr. «porc.»
●(1849) LLB 544. en hoh é tispen er plouz é tal é zor.
●(1913) DIHU 98/315. «Paud ne vern, émé ean, é han de gas un hoh genein.» ●(1926) FHAB Gwengolo 359. ken fall ma n’en defe ket he debret an direüsa pen-oc’h.
(2) Hoc’h-yê : verrat. Voir hoc’h-yê
●(1962) TDBP iv 72. Un hoc’h-ye. Hoc’hien-ye, tr. «Un verrat entier. Des verrats entiers.»
B. (alimentation).
(1) Kig hoc’h : de la viande de porc, du porc.
●(17--) TE 305. kiq hoh e bresantait dehou.
(2) Demie tête de porc rôti. Voir chotenn
●(1905) FHAB Du/Kerzu 178. eur choten pennoc’h.
C. Penn-hoc’h kartachene : (?) porc noir ibérique, porc noir de Carthagène (?). voir aussi VII (1).
●(1909) FHAB Eost 231. eur pennoc’h karta chêné.
D. Resev an hoc’h : être couverte par le verrat.
●(1744) L’Arm 392b. Truye (..) Se fait couvrir une seconde fois étant pleine ; & porte deux fois l’an, tr. «Hi a receu enn hoh unn eile guéh, goudé m’i déss queméréd ; ha nodein a-ra dihue huéh ér blai.»
E. Fest an hoc’h : jour où l’on tue le cochon et repas qui s’en suit.
●(1970) GSBG 98 (Groix). fešt ǝnux [= fest an houc’h], tr. «jour où l’on tue le cochon (litt. fête du cochon).»
II.
(1) [en apposition antéposée] Terme de mépris.
●(1939) RIBA 105. Penneu hurt en dè en hohed moézi-sé.
(2) (insulte) Hoc’h ruz ! : porc rouge !
●(1939) RIBA 116. O hersad hohed ru !
(3) Bezañ hoc’h : être chien.
●(1936) IVGA 106-107. Prestañ ’rae gwenneien, hep bezañ re "hoc’h" war an interest, d’ar priedoù yaouank a felle dezho sevel ti.
III. (maçonnerie) Kein hoc’h : fondations en forme de voûte pour pallier le manque de fermeté du sol.
●(1982) TIEZ i 115. Quand, en un lieu donné des fouilles, le maçon ne parvient pas à atteindre le dur pour y installer les fondations, il donne alors à ces dernières l’allure d’une voûte qui enjambe la zone déficiente : il construit ce qu’il appelle un «dos de cochon» (kein eun ouc’h).
IV. (botanique) Lost-hoc’h : peucédane.
●(1879) BLE 280. Peucédane. (Peucedanum. K.) Lost-houc’h.
V. (marine) Greiet en hoc’h, greiet hoc’h : gréé vent arrière.
●(1979) VSDZ 32. (Douarnenez) Greiet-hoc’h a zo ma ’t eus c’hoant pa ’maout vañtarier, a lakaez ar perch e plas, tr. (p. 200) «Tu es gréé hoc’h (en cochon) par vent arrière : tu mets les perches en place.» ●150. Pa vie ar bagoù e tont gant ars ardin, greiet en hoc’h, tr. (p. 312) «quand les bateaux rentraient de la pêche à la sardine, gréés plein vent arrière.»
VI. (habillement) Sac’h penn-hoc’h : sorte de coiffe du Cap-Sizun.
●(1912) BSAf xxxix 289. C’est encore aujourd’hui le palin Keign-oc’h de Pont-l’Abbé et le sac Pen-Oc’h du Cap sizun.
VII.
(1) Kaout blev ken du ha ken fetis ha re ur penn-hoc’h kartachene : avoir des cheveux très épais et très noirs.
●(1909) FHAB Eost 231. eur pennad bleo rust dezan ken fêtis ha ken du ha re eur pennoc’h karta chêné.
(2) Lakaat ar bas war an hoc'h : voir bas.
- hoc'h .2
- hoc'h-dant
- hoc'h-gouezhoc'h-gouez
m. hoc’hed-gouez, moc’h-gouez (zoologie) Sanglier.
●(1464) Cms (d’après GMB 323). hoch goez. ●(1499) Ca 113a. Houch guez. g. sanglier. ●(1633) Nom 20a. Dentes exerti : dents qui sortent hors la bouche, limes ou armes de sanglier : an dènt á sorty è mæs an guenou, squilfou pe armou an ouch goüez. ●29b. Aper : sanglier : ouch-goüez, loezn-du. ●59b. Caro aprugna : chair d'vn sanglier : quic vn ouch gouez.
●(c.1718) CHal.ms i. Les armes d'un sanglier, tr. «squifleu un oh goüef ou güif.» ●(1732) GReg 255b. Défenses du Sanglier, tr. «Sqilfou an houc'h-gouëz.» ●843b. Sanglier, porc sauvage, tr. «Houc'h gouëz. p. moc'h gouëz. Van[netois] hoh goë. p. moh goë.»
●(1856) VNA 22. un Sanglier, tr. «un Hoh-goué.» ●(1876) TDE.BF 293a. Hoc'h-goue, s. m. V[annetais], tr. «Sanglier ; pl. moc'h-goue.»
●(1909) KTLR 192. var he skoaz e touge eun oc'h gouez. ●(1921) GRSA 321. én arben d'ur stilloñnad hou poè bet én hou morhed get un hoh goué. ●(1927) GERI.Ern 228. hoc'h-goué(z), tr. «sanglier.» ●(1957) BRUD 2/44. Koulskoude, dre ma tostae ouz al leh m’e-nevoa gwelet an hoh-gouez, n’en em gave ket re hag e teue keuz deañ da veza grêt e bôtr faro.
- hoc'h-koad
- hoc'h-morhoc'h-mor
m. hoc'hed-mor (ichtyonymie)
(1) Marsouin.
●(c.1718) CHal.ms ii. marsoüin, tr. «un oh mor.»
(2) Espèce de grondin.
●(1927) GERI.Ern 228. hoc'h-mor, tr. «grondin rouge sans écailles, à tête noire.» ●(1934) BRUS 256. Un grondin, tr. «un hoh-mor, pl. hohed m. (rouge à tête noire) [faute de ligne d'impression].» ●(1931) VALL 346a. Grondin rouge, sans écailles à la tête noire, tr. «hoc'h-mor V[annetais].»
- hoc'h-ruz
- hoc'h-tourc'h
- hoc'h-unanhoc'h-unan
pron. Vous-même.
●(1824) BAM 43. mar duit da en em varn hoc'h-unan. ●(1862) JKS 219. ma n'en em zidamallit ket hoc'h-unan. ●379. en em lakaat hoc'h-unan (…) etre daouarn ann Aotrou Doue. ●(1860) BAL vii. Diez e cavit beza atao oc'h-unan.
►[après un pron. pers.]
●(1923) KNOL 253. C'houi hoc'h-unan a zo tremenet dre ama, n'eus ket gwall-bellou.
►[après un subst.] Votre propre.
●(1710) IN I 252. dre ho choas hoc'h-unan.
►[renforce une prép. conju. P2]
●(1821) SST vi. ne hé gouarnet quet eit hoh hou hunan. ●(1862) JKS 72. Seul vui e tamantot breman ouz-hoc'h hoc'h-unan. ●(1866) FHB 96/349b. Doue a zigaso d'eoc'h oc'h-unan eur pore-klénved.
●(1905) IMJK 86. Hou peet enta soursi ahanoh-hui hous-unan de gentan rah.
►[renforce une prép. comb. P2]
●(1710) IN I 42. en hoc'h enep hoc'h-unan.
- hoc'h-yê
- hoc'hadennhoc'hadenn
f. –où Grognement de porc.
●(1922) FHAB Genver 20. ar moc'h (...) a en em glemme, dre o houc'hadennou, eus an diouer a voued.
- hoc'haj
- hoc'hal / hoc'hañhoc'hal / hoc'hañ
v. tr.d
(1) (en plt des porcs) Grogner.
●(1874) FHB 484/109b. ne rea mui nemet oc'hal evel eur penmoc'h. ●(1876) TDE.BF 293a. Hoc'ha, v. n., tr. «Grogner comme les pourceaux.» ●(1877) EKG I 125. Mez ar moc'h (...) a doc'he, a zoroc'he hag a oc'he. ●(1847) FVR 122. ar moc'h enn touez pere e oa en em dennet, a doc'he, a soroc'he, hag a hoc'he.
●(1909) FHAB Ebrel 127. Pere eo an tri zra diesa da gas d'ar foar. (Respont miz Mae p. 159) Eur c'hi heb trottal / Eun oc'h heb oc'hal / Eur plac'h yaouank heb fic'hal. ●(1925) FHAB Ebrel 139. ar wiz koz hag an eiz pemoc'h bihan (…) ha ne hoc'hent ket nebeutoc'h evit-se ! ●(1928) BFSA 82. eur vandenn moc'h (...). Ar re-man a oc'he, a zoroc'he.
(2) [au narratif indirect] (en plt de qqn) Grogner.
●(1936) IVGA 227. – Chatal !» a hoc'he an Tarv.
- hoc'hanedhoc'haned
plur. Gros bonnets.
●(1876) TDE.BF 486a. Oc'haned, s. pl. m. T[régor] Ann oc'haned, les notables de la ville. Ce mot, qui ne s'emploie, je crois, que dans les petites villes, me paraît ironique. Il dérive de oc'han, T[régor], bœuf, et a quelque rapport avec la locution familière du français, les gros bonnets de la ville. ●(1890) MOA 145b. Les gros bonnets d'une localité, tr. «an oc'haned a gear.» ●222a. Les gens de distinction, tr. «ann oc'haned.»
- hoc'hathoc'hat
v. intr. (en plt d’une truie) Être en chaleur.
●(1919) DBFVsup 50. hoc’hat, tr. «(Pontivy), être en chaleur (parl. d’une truie).»
- hoc'helladennhoc'helladenn
f. –où Terre remuée par les porcs, les taupes.
●(1732) GReg 932b. La terre que les cochons, & les taupes ont tourné, tr. «Houc'helladenn. p. houc'helladennou.»
- hoc'hellañhoc'hellañ
voir hoc'hellat
- hoc'hellat / hoc'helliñ / hoc'hellañhoc'hellat / hoc'helliñ / hoc'hellañ
v. intr. Fouir (comme un porc).
●(1732) GReg 106b. Boucler les groüins des pourceaux, tr. «minoc'hellañ moc'h, evit miret outo da oc'hellât.» ●932b. Tourner la terre, parlant des pourceaux, tr. «Houc'hellat. pr. houc'hellet.»
●(1876) TDE.BF 295a. Houc'hella, v. n., tr. «Fouiller comme les pourceaux avec leur groin.» ●(1878) BAY 21. hohellein, tr. «fouir, fouiller comme les porcs.»
●(1927) GERI.Ern 228. hoc'hellat, tr. «fouir comme les pourceaux.»
- hoc'helliñhoc'helliñ
voir hoc'hellat
- hoc'henn
- hoc'herezh
- hoc'hig
- hoc'hiñ
- hoc'hkellenn
- hoc'hoilhhoc'hoilh
voir moc'hoilh