Recherche 'ijin...' : 23 mots trouvés
Page 1 : de ijin-izin (1) à ijinusted (23) :- ijin / izinijin / izin
m. –où
I. (sens abstraits)
A. (en rapport avec qqn)
(1) Ingéniosité, génie, adresse, ruse.
●(1499) Ca 116b. Jnging. g. engin. l. ingenium / nii.
●(1732) GReg 13b. Adresse, dextérité, industrie, tr. «Iñgin. Igin.» ●Adresse vaut mieux que force, tr. «Guëll eo Iñgin eguit nerz.» ●455b. Genie, adresse pour les arts & pour les sciences, tr. «Iñgin. igin. igign.» ●Il a du genie, tr. «Iñgin, ou, igin, en deveus.»
●(1889) ISV 443a. Eur miliner peurliesa / Ne ket ijin a vank dezha. ●493. Bez' ez eus tud var an douar hag o deus eun ijin burzudus evit espern ho arc'hant. ●(1869) HTC 192. O pet eta ijinn ar zarpant.
(2) Imagination, esprit.
●(1878) EGK II 316. Nann, d'ar re n'ho d-euz ket a ijin ; mez me a c'hoar ar pleg var-n-ezho. ●(1893) IAI 82. He vugale n'o doa na kement a zigoradur enn ho spered, na kement a ijin. ●203. ar penn avad, an ijin, an digoradur, an nerz kaloun a vanko dezan.
●(1907) PERS 168. n'eo ket ijin a vank d'ezhan.
(3) Lakaat e ijin da : s'ingénier à.
●(1909) DIHU 50/311. El ki ha kah é oent ou deu ha lakat e hrent ou ijin d'hober goahan ma hellent en eil d'égilé.
(4) Ijin (fall) : artifice.
●(1872) ROU 75a. Artifices, tr. «ijinou.» ●(1877) EKG I 4. tud difeiz ne droont jamez kein da izign ebed, mad pe fall, evit dont a benn euz ho zaol.
●(1912) BUAZpermoal 250. Eun devez ma oa Koneri o lavaret eun oferen-eured (...) an ôter a faoutas, dre ijin fall an diaoul, mes vertu ar zant hen harzas da didamman ha da gouezan.
(5) Ijin fall : maligneté.
●(1906-1907) EVENnot 6. (Priel) Diwar an dour n'euz ket eur gir evitan ha pa ve meo en eve isign-fall leiz e gorf, tr. «Maligneté, inclinaison à faire, dire ou penser du mal.»
(6) Ijin fall a zen : mauvaise, méchante personne.
●(1907) AVKA 111. da heul un izign fall benak a den e troont.
B. (en rapport avec qqc.)
(1) Art, science.
●(1864) SMM 16. Bez' ez eus hag a zesc skiant pe ijin ar brezel.
(2) Ce qui démontre le génie, l'imagination de son créateur, de son iventeur.
●(1934) FHAB 366. An traou diwar zao-ze a gaver ker stank e ilizou Breiz, graet er mêz eus ar vro (...) n'eus enno na danvez, nag ijin...
II. (sens concret)
(1) Machine, engin, ustensile.
●(14--) Jer.ms 334. Ha gant ingynnou gra un fôs, tr. «Et avec des engins fais un fossé.» ●(1576) Cath p. 20. terry ha distrugaff en inginou se, tr. «rompre et détruire ces instruments.» ●(1633) Nom 163b. Artopta : vtensile propre à rostir pain : vn ingin euit ober tostennou, oüarn an tostennou.
●(1659) SCger 50b. engin, tr. «ingin.» ●75a. machine, tr. «ingin.» ●155a. ingin, tr. «engin.» ●(1732) GReg 345b. Engin, ou engein, machine à lever des pierres, &c., tr. «Iñgin. p. iñginou. igin. p. iginou. igign. p.igignou.» ●Engeins de guerre, tr. «Iñginou bresell.» ●588a. Machine, engin, tr. «Igin. p. iginou, igignou. iñgin. p. iñginou.»
●(1872) ROU 91a. Gant an ijinou nevez ez ear buan, tr. «avec les machines nouv[elles] on va vite.» ●(1890) MOA 98a. machine à battre le blé, tr. «ijin da zourna.»
●(1907) BOBL 08 juin 141/2e. Eun ijin bresk ha dister a zo inouuz ha dispignuz. ●(1907) BOBL 06 juillet 145/2d. An ijinou skanv ha solud eo ar re a ra ar gwella labour. ●eun ijin hanvet foenerez. ●(1955) STBJ 120. an ijin sabaturus.
(2) Moteur.
●(1954) VAZA 125. fraoñv ijin al lestr.
(3) Fabrique, usine.
●(1857) CBF 40. Peleac'h ema ann izignou a ra brema al lien ? tr. «Où sont les fabriques de toile ?»
- ijin-prenañijin-prenañ
m. Expérience.
●(1923) ADML 131. ar vortoloded muia boazet diouz doareou ar raz, zoken pa vez ar mor en e gaera, o d'euz izoum euz o holl ijin-prena evit enebi ouz kas ar mor.
- ijin-tan
- ijinadenn
- ijinadennañ / ijinadenniñijinadennañ / ijinadenniñ
v. tr. d. Inventer.
●(1931) VALL 400a. Inventer, tr. «ijinadenni, ijinadenna.»
- ijinadennerijinadenner
voir ijinadennour
- ijinadenniñijinadenniñ
voir ijinadennañ
- ijinadennour / ijinadenner
- ijinadur
- ijinañ / ijinat / ijiniañ / izinatijinañ / ijinat / ijiniañ / izinat
v.
I. [empl. devant une subord.] Chercher à faire.
●(1884) BUR I 31. pa oa krak o c'hijina penoz dont a benn da lac'ha kement kristen a oa en ker Dama.
II. V. tr. d.
(1) Inventer, créer.
●(1909) FHAB Here 306. araok ijina e garr-nij. ●(1931) VALL 400a. Inventer, tr. «ijina.»
(2) Imaginer, inventer.
●(1866) FHB 89/294. en em lakeas adarre da ijinat eun dra bennag.
●(1905) BOBL 25 novembre 62/1a. penoz e c'hall eur prizonier ijinia ha plania e achap gant kemend a gourach hag a basianted. ●(1914) MNOTes 241. On dit en Trég. ijina imaginer. ●(1939) MGGD 52. Ret e voe d'ar rouanez, eta, ijina eun dra bennak evit gellout dont a-benn da gaout pleg warnañ.
III. V. pron. réfl. En em ijinañ.
(1) S'ingénier.
●(1866) LZBt Gouere 158. Pa reamp eunn diskouiz, en em izigne al leanezed karanteus da ober un dra bennag da digaz nerz d'ar c'hlanvour.
●(1922) LZBt Gwengolo 14. Kerent hag amezeien a zalc'he da 'n em ijinan evit laket anean da falgaloni.
(2) Se débattre.
●(1854) MMM 327. Divar goure ar greyen e vel unan eus ar soudardet oc'h en-em isignat en dour ha prest da vesa beuset.
- ijinegezh
- ijinek
- ijinenn
- ijiner / ijinour / izinerijiner / ijinour / iziner
m. –ion
(1) Ingénieur.
●(1732) GReg 531b. Ingenieur, tr. «Iñgigner. igigner. p. igignéryen. Van[netois] igignour. p. yon.» ●588b. Machiniste, tr. «Igigner. p. igignéryen. Van[netois] iñginour. p. yon, yan.»
●(1927) GERI.Ern 234. ijinour, ijiner, tr. «ingénieur.» ●(1935) BREI 396/4a. An Ijinour poloniat Dunikowski. ●(1942) DHKN 70. En ijinour e gav digaréieu arré bout deit hoah d’où jabein. ●(1970) BAHE 65/3. sternourien, ijinourien, micherourien.
(2) Inventeur.
●(1869) SAG 263. Peleac'h em-an an ijinner a ne zalc'h ket evit han he-unan an ijinnerez en deuz kavet ?
(3) Mauvais génie.
●(1867) LZBt Gouere 335. enn hano ann diaoul, ho mestr hag ho izigner, holl vevelieen (sic) ann ifern en em glevaz.
- ijinerezhijinerezh
m.
(1) Industrie.
●(1847) MDM 307. eur hor c'homers, eus hon ijinerez, eus hor labourou-douar.
●(1909) NOAR 47. n'oant ket bet, kredabl eo, e skoliou an ijinerez. ●(1924) FHAB C'hwevrer 48. ar govellou bras, an ijinerez, ar c'hemm-werz. ●(1931) VALL 387a. L'industrie, tr. «ijinerez m.»
(2) Branche d'industrie.
●(1941) ARVR 14/3d. ijinerez an dilhad.
(3) Invention.
●(1869) SAG 259. Eno ne glever ano nemet a eazamanchou nevez, a ijinnerez. ●263. Peleac'h em-an an ijinner a ne zalc'h ket evit han he-unan an ijinnerez en deuz kavet ?
- ijinerezhel
- ijinet
- ijiniezhijiniezh
f. Industrie.
●(1905) BOBL 29 juillet 45/1b. ar pennou braz a zo mestr en Franz hag en Bro-Saoz war renadur ar vro, war an afferou konvers ha war an ijiniez.
- ijiniusijinius
voir ijinus
- ijinoù-kaer
- ijinourijinour
voir ijiner
- ijinus / ijinius / izinusijinus / ijinius / izinus
adj.
I. (en plt de qqn) Inventif, ingénieux.
●(1499) Ca 116b. Jngingus. g. engeïgneux / ou soutifz.
●(1732) GReg 14a. Adroit, industrieux, tr. «Iñginus. igignhus.» ●455b. Il a du genie, tr. «iginus eo. igignus eo.» ●528a. Industrieux, euse, qui a de l'industrie, tr. «Iñginus. iginus.» ●531b. Ingenieux, euse, tr. «Iñginus. igignus.» ●541b. Inventif, ive, qui a du génie à inventer, tr. «Igignus.»
●(1834) SIM 176. labourer inginus eo bet. ●(1847) MDM 222. Petra a chom da ober na da forja a zilec'h eur spered ijinus. ●(1889) SFA 233. pegenn izinuz oa Fransez evit diskouez he garantez e kenver he vreudeur. ●(1889) ISV 483. bep en amzer en em gaf eun den ijinuz avoalc'h evit rei kentel dezho.
●(1900) MSJO 252. Gant he zorn hag he spered izinius e reas eun daolen a oa eun dudi he guelet. ●(1905) IVLD 180. medisinet ijiniuz (…) mistri da doulla ha da flancha. ●(1921) PGAZ 30. Eur spered ijinuz en doa. ●(1923) FHAB 114. Muzellou ijinus da droada gevier ha da lakat da gredi e vezo noz da greisteiz. ●(1931) VALL 390a. Ingénieux, tr. «ijinus.» ●(1953) BLBR 57/5. Ar C'honomor-sez a oa eun den ijinus, met trabaser ha digoustians.
II. (en plt de qqc.)
(1) (en plt de mots) =
●(1906) KPSA 177. Kaout a rea geriou ijinuz ha flemmuz.
(2) (en plt d'une idée, etc.) Ingénieux.
●(1859) MMN 96. ar garantez a zo izignus.
●(1914) MNOTes 241. On dit en Trég. ijina imaginer ; stummet ijinus façonné habilement. ●(1925) FHAB Mezheven 211. Neuze e teuas eur zonj ijinus en e spered. ●(1926) FHAB Du 435. Neuze, en empenn Yann, e savas eur mennoz ijinus ! ●(1927) KANNkerzevod 11/10. Kaer en doa c'hoari ha disc'hoari, ne oa ket evit goût piou en doa graet an tôl. Pa teuas 'barz e benn eur zonj ijinus !
(3) (en plt de qqc.) Ingénieux, qui démontre de l'ingéniosité.
●(1905) HFBI 562. eur sistem ijinus.
(4) Tan ijinus : feu d'artifice.
●(1732) GReg 54b. Feu d'artifice, tr. «Tan igignus.»
- ijinustedijinusted
f. Ingéniosité.
●(1928) GWAL 16/74-75. lakaat da ziwana ijinusted, kendalc'husted, emfiziañs.