Recherche 'just...' : 16 mots trouvés
Page 1 : de just (1) à justis (16) :- justjust
m., adj., adv., prép. & conj.
I. M. Ce qui est juste.
●(1576) H 7. an iust dan buhez ha ioaz eternel, tr. « the just to the life and joy eternal.
II. Adj.
(1) Juste.
●(1530) Pm 267. Rac iust eu sustarnn an barner, tr. «Car juste est (?) la sentence (?) du juge.»
●(1727) HB 424. Etouez ar re just ha jurdic. ●(1787) BI 19. beneguet vou leignè er-ré juste.
●(1846) DGG 70. ar re just. ●(1894) BUZmornik 198. eunn den just.
(2) Juste (au sens da « pas assez »).
●(1988) PERU 27. ne blije ket dezhañ klevout kontañ e oa just ar boued chatal e Glizarc’hant.
(3) Lavarout amploc'h eget justoc'h : raconter, dire plus que moins ; exagérer.
●(1907) AVKA 296. Jesus a c'halle koulskoude respont penaoz laret ampoc'h evid justoc'h deus e nerz n'eo ket digare awalc'h evid galvel eun den dirak ar barner. ●333. En tu ar Sav-Heol ema ar c'hiz ganthe da displega ho sonj gan komzo ampoc'h 'vid justoc'h. ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. laret amploc'h 'vit justoc'h, tr. «dire plus que moins.» ●(1962) TDBP II 16. An dud a lavar ive amploh evid justoh, tr. «les gens en disent (racontent) aussi plus que moins (ils exagèrent.»
(4) Attr. Just eo : il est juste que.
●(1835) AMV 52. ha just eo e rofac'h dezan ho calon antier. ●(1872) DJL 38. just eo bet did beza tiet.
III. Adv.
A. Précisément.
●(1659) SCger 96a. precipitation, tr. «iust.»
B. Loc. adv.
(1) D'ar just : au juste.
●(1752) BS 784. Ne ouzer ket d'ar just e oad.
●(1900) MSJO 109. N'ouzer ket d'ar just. ●(1909) FHAB C'hwevrer 57. ne ouzon ket d'ar just pe oad o deus. ●(1911) RIBR 70. ne ouie ket, avat, d'ar just, petra glaske Kled. ●(1923) AAKE 42. Ne ouezan ket d'ar just e pelec'h eman ar vro-ze. ●51. n'oun ket gwest da lenn ar bloaz d'ar just.
(2) Da just : au juste.
●(1910) MBJL 6. Mes n'ouzer. (...) penôs ha pegoulz da just e teuas Breiz d'anaveout ar fe gristen
(3) Evel-just : comme de juste, bien sûr, bien entendu.
●(1893) IAI 206. Pii c'hweac'h, evel just, a dorras ar chismatikerez-ze.
●(1964) KTMR 18. Ha Pipi da adhoulenn e bañsion, eveljust.
(4) Just a-walc'h : justement.
●(1913) BUKE 15. Justerhoalh, aveit parrat ne arriùehé en dra-sé geté. ●(1925) IZID 10. Chetu, just erhoalh, er mestr !
(5) Just-ha-just : très exactement.
●(1893) IAI 201. roudennet en deuz just ha just petra zo pec'hed bian pe bec'hed bras.
IV.
(1) Loc. prép. Just evel : comme.
●(1932) BRTG 113. Ne vein ket mé, justel paud aral, én arvar a gavet me zreu.
(2) Loc. conj. Just ma : juste au moment où.
●(1938) DIHU 329/176. Just ma tihan monet d'en overen.
V.
(1) Bezañ re just e votoù : voir botoù.
(2) Amploc'h eget justoc'h : voir ampl.
- justadikjustadik
adv. Juste (au moment).
●(1905) BOBL 21 octobre 57/2a. Ar wech-ma e tivorfilaz abred awalc'h justadik.
- justakorjustakor
s. –où (habillement) Justaucorps.
●(1732) GReg 553a. Juste-au-corps, tr. «Justacor. p. justacorou.»
- justamant
- justenn
- justepejustepe
m.
(1) Juge de paix.
●(1915) HBPR 234. Cavellat, persoun intru Kernevel ha Bernard, justepe (juge de paix) er barrez-se. ●(1936) PRBZ 126. Unan hag a zo bet dirag ar «justepe» pe dirag eul lesvarn bennag.
(2) Ober un taol justepe = (?).
●(18--) SAQ II 77. Pa ve d'en em glemm grit eun taol justepe ha peoc'h.
- justifiañjustifiañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Justifier.
●(1732) GReg 554b. Justifier, prouver la verité d'un fait, la justice d'une demande, tr. «Justifya ur feadt. justifia ur goulenn. pr. justifyet.»
(2) Blanchir (qqn).
●(1732) GReg 554b. Justifier une personne, montrer qu'elle n'est point coupable, tr. «Justifya ur re.»
II. V. pron. réfl. En em justifiañ : se justifier.
●(1659) SCger 71a. se iustifier, tr. «en em iustifia.» ●(1732) GReg 554b. Se justifier, tr. «En hem justifia. pr. èn hem justifyet.» ●(17--) TE 165. Sàul e galhuas Achimelech de hum justifiein dirac-t'ou.
- justifiañsjustifiañs
f. (religion) Justification.
●(1732) GReg 554b. Justification, rétablissement d'un pécheur dans la grâce, tr. «Justifiançz. Justifiançz ar pec'heur. justifiançz an ene.»
- justin .1
- justin .2justin .2
m. –où (habillement)
(1) Corset sans manches.
●(1857) CBF 26. Diskouez d'in da justin, tr. «Montre-moi ton corset sans manches.» ●(1876) TDE.BF 311b. Justin, s. m., tr. «Corset extérieur sans manches, vêtement de femme.»
●(1963) LLMM 99/264. e winke o bronnoù en o justin evel daou gonifl kraouiet en ur sac’h.
(2) Veste.
●(1732) GReg 957a. Veste, tr. «justyn. p. justynou.»
●(1847) MDM 109. va dourn a iafe ouc'h-penn en ugent toul eus da justin. ●131. justinou gleb ha freuzet beteg ann ilinou. ●(1868) FHB 196/315b. Ar goazet (...) Guelet am euz evel ato meur a hini hag a ioa justinou hir gantho ; unan pe zaou zoken am euz remerket hag a ioa bordou ruz var lost ho justin hag endro d'ar godellou.
(3) Justin reun : cilice.
●(1839) BEScrom 274. jamæs ne gùittas é justèn hran.
- justinañjustinañ
v. intr. Dépenser le moins possible.
●(1969) BAHE 62/41. justinañ, espern, ober an nebeutañ ar gwellañ a frejoù.
- Justineg / JustinogJustineg / Justinog
m. Justineion Julod en costume (part. intérieure des terres, vers Sizun).
●(1942) HERV 71. Hag e selle en dro d'ezi ha gwelout a raje Anton Benneg dre aze pegwir oa dija degouezet justineien. (...) Sparlenned ha justineien eo a ziskenne dioutañ. ●(1944) LLMM 54/10. duardezed bro ar justineien. ●(1956) LLMM 54/9-10. Paotred Kastell gant o forpantoù berr hag o c'hourizoù glas-oabl a zistage farsadennoù laouen ouzh merc'hed an Arvor, chikolodennoù skañv pintet war o fennadoù blev, sklaeroc'h peurvuiañ o liv eget re duardezed bro ar justineien.
- justinekjustinek
adj. Qui a trait aux justineien. Cf. Justineg
●(1942) HERV 70. petra a c'helle chom eus personelez doun ar vro-mañ, e juloded Bro Landi chomet feal d'o gwiskamant justinok.
- justinenn
- JustinogJustinog
voir Justineg
- justisjustis
f. –où
(1) Justice.
●(1499) Ca 209b. yusticc. g. iustice. ●(1530) J p. 30a. Gant un hoant ardant contentaf / Iusticc divin, tr. «Me font désirer ardemment de satisfaire sans hésiter la justice de Dieu.» ●(1557) B I 444. Justicc na stil mueguit miset (lire : milet), tr. «justice ni raison, pas plus que leur bêtes.» ●(1612) Cnf 17b-18a. Brassoch pechet eo doguen fals testeny è iusticc eguit en lech aral. ●(1625) Bel 169. Bezaff ezeus niuer bras deueus à vertuzyou , hoguen an re principalaff , ha pe da re en em redig an holl re arall, à so seiz : Da gouzout teir Theologal , Feiz , Spi (autramant Esperancc) ha Charitez, (autramant Charantez) ha peder Cardinal, an Prudancc, an Iusticc : an Nerz, hac an Temperancc.
●(1659) SCger 71a. iustice, tr. «iusticç.» ●(1732) GReg 553b. Justice, vertu Cardinale ; volonté ferme & constante de rendre à chacun ce qui lui appartient, tr. «Justiçz.»
●(1847) MDM 398. Ar c'henta ma rear justiz, eo atau ar guella.
●(1926) FHAB Here 375. gant lezennou a furnez hag a justiz.
(2) [généralement au plur.] Tribunal.
●(c.1718) CHal.ms ii. fourches patibulaires, tr. «ur Iustiç.» ●(1732) GReg 430a. Fourches patibulaires, tr. «Justiçzou. Yustiçzou.» ●702b. Patibulaire, tr. «Justiçzou.»
●(c.1836) COM xii moj. 23. Ar fallakr 'ta, rentet é danjer brâz, / Hag o n'hellout mûi tec'het araog ar Chas, / A dréménaz abiou eur Justisou. ●(1851) PEN 92/20. ar minores ha lavare / er justissou p'ha n'arrue.
●(1913) PRPR 7. Beza oa gwechall (…) teir justis var derouer Poullaouën.
(3) Justis uhel : haute justice.
●(1905) BOBL 20 mai 35/3c. Herve renk an den nobl, e c'halle rei justis uhel, justis krenn, pe justis izel.
(4) Justis krenn : moyenne justice.
●(1905) BOBL 20 mai 35/3c. Herve renk an den nobl, e c'halle rei justis uhel, justis krenn, pe justis izel.
(5) Justis izel : basse justice.
●(1905) BOBL 20 mai 35/3c. Herve renk an den nobl, e c'halle rei justis uhel, justis krenn, pe justis izel.
(6) Diskenn-justis : descente de justice. Voir diskenn-justis