Devri

Recherche 'kabestr...' : 5 mots trouvés

Page 1 : de kabestr (1) à kabestret (5) :
  • kabestr
    kabestr

    m. –où, kebestr

    I. (harnachement)

    A.

    (1) Licol.

    (1499) Ca 29a. Cabestr. g. cheuestre. ●155b. Penfestr vide in capestr cest tout vng. ●(1633) Nom 181a. Capistrum : licol, cheuestre : licou, cabestr.

    (1659) SCger 25a. cheuetre, tr. «cabestr.» ●73b. licol, tr. «cabestr.» ●(1732) GReg 162b. Chevetre, licou, tr. «Cabestr. p. cabestrou.» ●573b. Licou, attache de cheval, tr. «Cabestr. p. cabestrou.» ●(1792) HS 185. derhel ean-memp er habestre.

    (1857) CBF 103. Kabestr, m., tr. «Licol.»

    (1906) KPSA 113. evel eur marc'h dirollet, hep gwestign na kabestr.

    (2) Lost ar c'habestr : partie du licol que l'on tient.

    (1909) KTLR 89. Kerzet a reaz en he raog lost ar c'habest en he zorn.

    B. local. Corde munie d'une poulie qui sert à consolider les charretées.

    (1909) BROU 209. (Eusa) Kábest Ce mot, et le verbe kabesta, ne se disent que d'une corde munie d'une poulie, et servant à consolider les charretées.

    II. sens fig.

    (1) Bague de mariage.

    (1936) LVPR 21. E bro Leon, ar walenn-eureud, a zo hanvet, ar c'habestr.

    (2) Kaout e gabestr : reprendre, retrouver sa liberté.

    (1911) BUAZperrot 199. e c'hellas kaout e gabestr hag e tizroas da Vro-C'hall. ●336. Ne c'hellas kaout e gabestr nemed seiz vloaz goudeze.

    III.

    (1) Lezel, reiñ kabestr gant ub. : donner de la liberté à qqun.

    (1866) FHB 87/274a (L) G. Morvan. hag o rei cabest da oll dechou fall an den. ●(1869) SAG 35 (L) G.-M. Karoff. Nin 'zo diflat gant an Autrou-Doue, edoare bugale friant, n'o deuz ket aoun rag ho zad, a leez eun nebeut kabest gant ho. ●223. Doue o lezel kabest gant han. ●(1874) FHB 507/295b (L). petra e guirionez e peus hu gret, nemet lezel cabes ganti da vont da drompla re al. ●(18--) SAQ I 125 (L) J. Quéré. Lezet re a gabest gant ho kaloun baour...

    (1910) BUJA 61 G. Helies. Re a gabest a vez lezet ganto, evit gwir. ●(1927) TSPY 35 (L) L. ar Floc'h. Lavaret a ran didortilh e lezin kabestr gant Agnez da vont d'an ofisou, mar plij ganti mont. ●(1932) FHAB Genver 8 Y. U.. An hini, avat, a lez kabestr gant e ioulou direiz, hennez a zo donjerus da welet. ●(1943) FHAB Genver/C'hwevrer 233 (L) L. B.. Lezel kabestr gant e spered da redek war-du ar gêr.

    (2) Lezel kabestr war e choug gant ub. // Leuskel kabestr hir war ar choug : donner de la liberté (à qqun).

    (18--) SAQ II 50 (L) J. Quéré. Abalamour ne loskont ket ar c'habest hir awalc'h var ar choug...

    (1981) ANTR 174 (L) *Tad Medar. Re aliez e vez beah war ar c'horf. N'eo ked divenned lezel kabestr gantañ war e jouk eur wech an amzer.

    (3) Lezel kabestr war e voue gant ub. : donner de la liberté à qqun.

    (1958) BRUD 3/15 (L) *Mab an Dig. Ha gouzoud a rez, da dad koulz ha me e-neus lezet ganez da gabestr war da voue.

    (4) Leuskel kabestr laosk gant ub. : donner de la liberté.

    (1957) AMAH 67 (T) *Jarl Priel. Rak kennebeut ha Bouvier ne oan ket douget da leuskel kabestr laosk ganto.

    (5) Lezel distenn ar c'habestr d'ub. war e voue : donner de la liberté, ne pas être regardant.

    (1893) IAI 179 (L) An Ao. Kerne. n'oant nemet koesored laosk, hag a leze distenn ar c'habestr d'ar bec'herien var ho moue.

    (6) Reiñ kabestr : donner de la liberté.

    (1908) FHAB Eost 240 (L) P. Guillou. Pleustri dreist-oll var ar politik nevez a lakaio Pariz da grenna e zouchen hag a raio muioc'h a gabestr da Vreiz. ●(1924) FHAB Kerzu 445. N'hellomp loc'h nemet pa ro an Otrou «prefed» pe «sous-prefed» kabestr d'eomp. ●(1925) BUAZmadeg 550 (L) Y.-M. Madec. Ne glaske e peb tra nemed rei kabestr d'he ioulou fall. ●(1928) BFSA 34 (L) Y.-M. Madec. Hag eun tammig kabestr a vezo rôet gant Doue d'an drouk-spered evit anaout ha start eo feiz e servicher. ●(1943) FHAB Du/Kerzu 362. Dreist pep muzul e kare ar roue e hêr yaouank, ha pa voe hemañ bras, e roas kabestr d'ezañ d'ober e pep tra diouz e froudenn.

    (7) Bezañ e gabestr war e voue : être libre.

    (1914) SATE (d’après MAEV 84) (L) Ao. Gwilhou. Eus goulou-deiz betek nav eur ema ho kabestr war ho moue... ●(1932) ALMA 166 (L) Ao. Gwilhou. Eus goulou deiz beteg nav heur ema ho kabestr var ho moue...

    (8) Lakaat kabestr war e voue : prendre sa liberté.

    (1924) NFLO. Liberté. prends ta liberté, tr. Loeiz ar Floc'h «laka kabestr war da voue

    (9) Derc'hel ar c'habestr re laosk : donner de la liberté.

    (1909) NOAR 95 (L) K. ar Prat. Klevet a reer blaz al leziregez war hed eul leo gant va frezegennou, ha re laosk e talc'han ar c'habestr.

    (10) Kaout kabestr : avoir de la liberté.

    (1908) FHAB Mae 140 (L) J.-L. Prigent. E kear da vihana na zigouezo ket an dra-ze ganen, eno em bezo eun tammig kabestr.

    (11) Kabestr zo : il y a de la liberté.

    (1908) FHAB Gouere 220 (L) Y.-V. Perrot. Rak ganeomp-ni Leoniz ha Kerneviz, eo brav beva, m'hen tou; kabestr a zo, ha fringal a c'heller.

    (12) Kaout ur c'habestr : essuyer un refus.

    (1931) VALL 635. Essuyer un refus, tr. F. Vallée «kaout eur c'habestr.» ●(1942) VALLsup 70. Être évincé, tr. F. Vallée «kaout eur c'habestr.» ●(1978) PBPP 2.2/317 (T-Plougouskant). Kabestr, refus /à une invitation à danser/ Bet en deus ur c'habestr, tr. J. le Du «il a essuyé un refus.»

    (13) Distreiñ e benn kabestr da ub. : empêcher qqun de réussir.

    (1857) CBF 66 (L). Evit distrei he benn-kabestr d'ezhan, me drouc'ho enn he raok, tr. «Pour l'empêcher de réussir, je saurai le prévenir.»

    (14) Koll ar marc'h hag e gabestr : voir marc'h.

  • kabestr-eured
    kabestr-eured

    m. (habillement) Jarretière du mariage.

    (1876) TDE.BF 311b. Kabest-reured, s. m., tr. «On donne ce nom à une jarretière qu'un ami de la maison dérove à la nouvelle mariée le soir de la noce.»

  • kabestrañ
    kabestrañ

    v. tr. d.

    I.

    (1) Enchevêtrer, mettre le licol, le chevêtre (à un cheval).

    (1659) SCger 49b. enchevestrer, tr. «cabestra.» ●(1732) GReg 339a. Enchevetrer, mettre le licou à un cheval, tr. «Cabestra. pr. cabestret

    (1876) TDE.BF 311b. Kabestra, v. a., tr. «Mettre le licou à un cheval.»

    (18--) SBI I 212. Cabestr d'in ma incane, tr. «Bride-moi ma haquenée.»

    (2) Entourer le cou d'un lien.

    (1894) BUZmornik 182. ar zant her c'habestaz gant he stol hag hen treinaz betek eur garrek.

    (3) local. Consolider une charretée à l'aide de la corde nommée «kabestr».

    (1909) BROU 209. (Eusa) Kábest Ce mot, et le verbe kabesta, ne se disent que d'une corde munie d'une poulie, et servant à consolider les charretées.

    II. sens fig.

    (1) Assujettir.

    (1870) FHB 271/74a. fallout a ra dezhan en em zizober eus a gement a ell cabestra an den. ●(1876) TDE.BF 311b. Kabestra, v. a., tr. «par extension, dompter, assujettir, soumettre, réduire, enchevêtrer.»

    (1911) BUAZperrot 560. ar bobl a oa kabestret dre eul lezen all. ●864. kabestra Breiz.

    (2) Réfréner, dominer, subjuguer (ses envies, ses humeurs).

    (1905) KANngalon Ebrel 364-365. kabestra hon imor. ●(1906) KPSA 112. Eur vertuz all euz ar re genta eo kabestra hor c'hoantegesiou. ●(1906) KANngalon Genver 20. poagnit eveldhi da gabestra hoc'h imor.

    (3) Maîtriser (qqn).

    (1915) HBPR 148. [er Gonvansion] An eil loden a glaske kabestra heben.

    (4) Prendre (le cœur de qqn).

    (1938) CDFi 7 mai. eur vaouez hag he deus kabestret va c'halon dioustu.

    (5) Tromper, prendre, attraper, duper.

    (1910) FHAB Kerzu 371. Ha me, lostek evel al louarn bet kabestret gant eur yar, ha distrei da di ar marichal.

    (6) Kabestrañ berr =

    (1911) BUAZperrot 105. da gabestra berr anezo [gwall ioulou ar c'hig].

    III. Lostek evel al louarn bet kabestret gant ur yar : voir louarn.

  • kabestrenn
    kabestrenn

    f. –où Licol.

    I.

    (1849) GBI II 144. Enn penn ho marc'h ur gabrestenn, tr. «A la tête de votre cheval, il y avait un licol de chanvre.» ●(18--) SBI II 196. Be zur demeuz eur gabestrenn, / Ewit hi lacad en ho fenn, tr. «Assure-toi d'un licol, / Que tu puisses leur passer à la tête.»

    II.

    (1) Kaout ur gabestrenn digant ub. : essuyer un refus de dancer, être évincé.

    (1900) MELU X 267-268 (T). Dans le pays de Tréguier, rei eur gabestren ou eur gabesten «donner un licou» à un galant est une expression figurée pour dire qu'une jeune fille refuse à son amoureux d'aller au pardon avec lui.» ●(1908) PIGO II 16 (T) E. ar Moal. Daoust, eme an ozac'h, pa oe êt ar mevel da gousket, daoust ha bet an ije Itien eur gabestrenn digant Marijob ? ●(1942) VALLsup 70. Être évincé, tr. F. Vallée «kaout eur gabestrenn

    (2) Kaout ur gabestrenn digant ub. : essuyer un refus de la part de qqun.

    (1923) FHAB Du 427 (T) *Dir-na-Dor. Ha koulskoude, disul diveza, am boa, 'vel a lavar ar bôtred yaouank, bet eur gabestrenn diganez ! ●(1931) VALL 635. Essuyer un refus, tr. F. Vallée «kaout eur gabestrenn

  • kabestret
    kabestret

    adj.

    I. À qui on a mit un licol.

    (1866) LZBt Du 217. Dirag-han e oa eur c'hant a gezek dibret ha kabestret.

    II. sens fig.

    (1) Qui va se marier.

    (1995) BRYV III 101. (Milizag) Ne oam ket c'hoaz kabestret d'ar poent-se. ●kabestret : o vond da zimezi.

    (2) Assujetti.

    (1910) MBJL 38. setu Kymryz hep beleien. Ne c'houlont ket ken nebeut eus eskibien Heri hag Elizabet, dre m'o deus aon da vean kabestret.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...