Recherche 'kalet...' : 16 mots trouvés
Page 1 : de kalet-1 (1) à kaletpoazh (16) :- kalet .1kalet .1
adj.
I. Attr./Épith.
A.
(1) Dur.
●(1557) B I 460. gant bizyer calet (...) / Ha neruou tenn a egennet / Ez vezo he quil quen pilet / na alhe quet he remedaff, tr. «à grands coups de bâton (…) et de durs nerfs de bœufs ; son dos sera si bien battu, qu'il n'y aura pas de remède.» ●480. Quemeret diff tiz hoz bizyer, / Ha scourgezou calet seder, / Ha gruet antier he quenderen, tr. «Prenez-moi vite vos bâtons et des fouets bien durs, et amenez-la à bout.» ●(1633) Nom 61a. Ouum edurum : œuf à demy dur, à demy mollet : vy anter calet, hac anter gouac. ●99a. Pix liquida, fluida : poix coulante : pecq gouacq na ve quet calet. ●228a. Continens terram firmam, nuncupant : terre ferme : an douar ferm an douar calet. ●252a. Centrum : neud ou durillon dedans le marbre : coulm pe vn plaçc calet á vez er marbr. ●263b-264a. Furunculus : bossette dure : couezfuadennic calet.
(2) Kousk kalet : sommeil profond.
●(1900) MSJO 6. o tihuna goude eur c'housk kalet.
(3) (en plt du teint de qqn) Hâlé, recuit.
●(1955) STBJ 133. gwazed livet kalet ha du o bleo. ●(1964) ABRO 89. Evit gwir, kalet e oa e liv hep tennañ re, koulskoude, da hini gouezidi-all Amerika a zo demruz o c'hroc'hen. ●(1973) SKVT II 59. me gav ar paotr-se kapopaet, avat ! Sed pe liv kalet 'n eus ! Liv an amzer, e-giz ma vije atav war ar maez.
(4) Bout kalet àr ub. : avoir du mal.
●(1787) BI 106. Calet-è arnan, ë larai ean guehavè, mæss hilleih davantage ë veritan.
(5) Bezañ kalet ouzh : être dur à.
●(1911) BUAZperrot 279. diskouez beza kaletoc'h ouz ar boan.
(6) Entêté.
●(1530) Pm 118. Guir hep mar oae a lauaret / Ez oas thomas feal calet tr. « Vrai sans doute était ce qu'on disait, / Que tu étais, Thomas, (?) bien entêté (?) » ●120. Goall den disleal ha calet. tr. « Un méchant homme déloyal et entêté »
B. (météorologie)
(1) Froid, dur.
●(1928) KANNgwital 302/120. an amzer, kalet hag avelek diouz ar mintin. ●(1931) DIHU 241/292. Er blé-sé éh oé gouian kalet.
(2) (Mer) dure.
●(1944) GWAL 163/166. (Ar Gelveneg) Kalet eo ar mor pa vez warnañ gwagenoù berr, a sko ouzh ar c'houc'h kreñv ha taer.»
C. sens fig. Penn kalet =
●(1868) FHB 184/220a. lacaat er pennou caleta hag er sperejou ar muia stouvet eun tam descadurez.
II. Adv.
(1) Kaout kleved kalet : être dur d'oreille, entendre dur.
●(1913) AVIE 106. get ou diskoarn ou des kleuet kalet. ●(1982) PBLS 651. (Sant-Servez-Kallag) hennezh 'neus ur c'hlewed kaled, tr. «il est dur d'oreille.»
(2) Kousket kalet : dormir profondément.
●(1872) ROU 81b. Dormir, profondément, tr. «cousked caled.»
●(1910) MAKE 60. ne viras ket ouzin da gousket kloz ha kalet. ●(1914) MAEV 130. Dihuna reas anezo, rak kousket kalet oant. ●190. a-veac'h kouezet war va zorchen brug ec'h en em rois da gousket kalet. ●206. Ne oe ket eas dihuna anezo ; kousket kalet oant. ●218. kousket kalet a reas end-eün.
III.
(1) Bezañ kalet war udb. : être compétent.
●(1972) BRUD 41/36 P.-J. Helias. (Gourgon) N'ho-peus ket laret din ez oh don war al latin ? / (Yann) Eo. Kalet ha don on war al latin.
(2) Kalet evel maen : voir maen.
(3) Kalet evel dir : voir dir.
(4) Kalet evel an houarn : voir houarn.
(5) Bezañ kalet a benn : voir penn.
(6) Bezañ kalet e benn : voir penn.
- kalet .2kalet .2
m. Lakaat kalet da ub. : donner du fil à retordre à qqn ; mener la vie dure à qqn.
●(1909) BOBL 20 novembre 256/1b. Kerz en tu all Fistoul, ha lakomp kalet d'an daou man. ●(1924) NFLO. tu me donnes du fil à retordre, tr. «lakât a rez kalet d'in.»
- kaletakaleta
v. intr. Pêcher à la traine.
●(1927) GERI.Ern 253. kaleta v. n., tr. «Pêcher à la ligne traînante, Groix.»
- kaletaatkaletaat
v.
I. V. intr.
A.
(1) Durcir.
●(1732) GReg 310a. Devenir dur, tr. «Caletaat. pr. caleteët.»
●(1876) TDE.BF 315a. Kaletaat, v. n., tr. «Devenir dur, non mou, se figer.»
●(1910) MBJL 128. an dour a zo deut da galetaat evel skorn.
(2) Constiper.
●(1732) GReg 201b. Constiper, tr. «caletât. pr. caletëet.»
B. sens fig.
(1) S'endurcir.
●(17--) TE 70. ur galon péhani e galetta èl hoarn.
(2) Kaletaat ouzh : s'endurcir à.
●(1861) BSJ 213. É galon e galetta doh en droug.
II. V. tr. d.
(1) Endurcir, rendre dur.
●(1732) GReg 310a. rendre dur, tr. «Caletaat. pr. caleteët.»
(2) Kaletaat ub. ouzh udb. : endurcir qqn contre qqc.
●(1904) LZBg Du 251. Goudé en devout kavet misionerion aral hag ou haleteit doh ou mechér neùé.
III. V. pron. réfl. En em galetaat.
(1) S'endurcir.
●(1904) LZBg Du 257. Elsé, er visionerion e hel hum galetat a nebedigeu.
(2) En em galetaat enep : s'endurcir contre.
●(1839) BESquil 161. ou dout hum galetteit inemb de hræce Doué.
- kaletadur
- kaletaet
- kaletaus
- kaleted
- kaleterkaleter
m.
(1) Dureté.
●(1499) Ca 30a. [caledaff] Jtem hec duricia / e. g. duresse. b. caletder.
●(1659) SCger 46b. dureté, tr. «caleter.» ●(1728) Resurrection 2984. Bepret esoch cruel ha leun a calletter. ●(1732) GReg 313a. Dureté, qualité de ce qui est dur, tr. «Caleder.» ●405b. Fermeté, solidité, dureté, tr. «caleder.»
●(1864) SMM 40. dre ar galetter eus he galon. ●141. eur mor a drubuillou, a galetter, a grisderi.
(2) Peine, douleur.
●(1530) Pm 71. Ma map ham ny flam hir amser / Guenez ouff leset en caleter tr. « Mon fils et mon neveu, certes longtemps, / Par toi je suis laissée en peine. » ●87. Ha ho lesell flam hyr amser / Quer mam roen bet en caleter tr. « Et de vous laisser certes longtemps, / Chère mère du Roi du monde, en peine » ●(1650) Nlou 59. Ny hon boue caleter, / Hac a voé pemp mil bloas, / Ha choazé annoazder, tr. «nous eûmes de la douleur, / et fûmes cinq mille ans / et davantage dans le chagrin.»
(3) Kaleter a galon : dureté de cœur.
●(1732) GReg 228a. Une mauvaise & longue coûtume mene insensiblement à l'endurcissement de cœur, tr. «Ur goall accustumançz a hirr-amser, a gundu a-neubeud-e-neubeud d'ar galeder da'r galeder a galoun.»
(4) Kaleder a gleved : dureté d'oreille.
●(1732) GReg 311a. Dureté d'oreille, tr. «caleder a gléved.»
(5) Kaleter a benn : dureté d'esprit.
●(1732) GReg 311a. Dureté d'esprit, tr. «Caleder a benn.»
►Entêtement.
●(1530) Pm 121. Dam remet a drouc caleter. tr. « De me guérir de mauvais entêtement. »
- kaleteri
- kaletezkaletez
voir galetez
- kaletklev .1
- kaletklev .2
- kaletklevet .1kaletklevet .1
adj. Dur d'oreille.
●(1982) PBLS 651. (Langoned) hennezh zo kaled klewed, tr. «il est dur d'oreille.»
- kaletklevet .2
- kaletpoazh