Devri

Recherche 'kant...' : 68 mots trouvés

Page 1 : de kant-1 (1) à kantrener (50) :
  • kant .1
    kant .1

    adj., adv. & m.

    I. Adj. num. card.

    (1) Cent.

    ●(1499) Ca 31b. Cant. g. cent. ●(1612) Cnf.epist 30. pe-heny na poes nemet cant pé dou cant liuffr.

    ●(c.1680) NG 938. cant mil ble. ●(1732) GReg 144a. Cent, terme numeral, tr. «Cant.» ●Un cent, tr. «Ur c'hant. Van[netois] Ur hant.» ●Cent ans font un siecle, tr. «Cant vloaz a ra ur c'hantved.» ●Cent mille, tr. «Cant mil.» ●(1744) L'Arm 49a. Cent, tr. «Cantt.»

    ●(1849) LLB 302. Ché mé touchand kand vlai. ●(1856) GRD 314. Chapistr unan ha cand. ●318. Chapistr deu ha cand. ●320. Chapistr tri ha cand.

    (2) [après un nombre de 2 à 9] Indique les centaines entre 200 et 900.

    ●(1877) BSA 48. eiz cant vloaz goude ma oa diazezet ar gear a Roum.

    ●(1908) PIGO II 1. seiz kant lur.

    (3) [après un nombre de 11 à 20] Indique les centaines entre 1100 et 2000.

    ●(1790) MG 78. hac er galon-ze e eèll deƒirein carein Doué uguênt-cant-gùéh én dé.

    ●(1821) SST 63. trihueh cant vlai. ●(c.1825/30) AJC 2814. parsec cand a voa ane. ●(1835) AMV 85. Er bloavez c'huezec cant unan. ●(1861) BELeu 8. puemzêc cand a dud. ●91. open trihuéh cand vlai. ●(1886) SAQ I 6. Brema zo trivac'h kant vloaz. ●34. naontek-kant vloas zo.

    ●(1902) MBKJ 4. Er bloaz c'houezek kant trizek ha triugent. ●(1906) KANngalon Eost 176. Abaoue pemzek kant vloaz. ●(1913) AVIE vii. chetu nandek kant vlé.

    II. Adv.

    A. A-gantoù : par centaines.

    ●(1744) L'Arm 49a. A centaines, tr. «A gandeu.»

    ●(1847) FVR 373. Hag a gantchou noz ha mintin / Ez a tud d'ar c'hillotin. ●(1868) FHB 198/332a. merouriou a ganchou. ●(1894) BUZmornik 374. n'e ket hebken a ganchou, mes a villerou hag a vilionou.

    ●(1902) LZBg Meurzh 69. A ganteu é ta bamdé en dud d'inou. ●(1912) MMPM 5. pa deu moueziou sent a gantchou d'en em unani ganeomp. ●(1929) SVBV 66. Er rann-vor-mañ ez eus rec'hier koural a-gantou.

    B.

    (1) Kant ha kant : par centaines.

    ●(1732) GReg 144a. Le monde sortoit de la Ville à centaines, tr. «An dud a zeué cant ha cant èr meas a guear.»

    (2) Kant e kant =

    ●(1612) Cnf 18b. à hanné ez dlé an pœnitant confes non pas hep muy quen an nyuer eues an pechedou extern, hoguen yuez an desirou hac an youillou eues, è calon, ez quement mazeo dezaff possibl ; Hac yuez quant è quant an greffusder à nezo.

    (3) Ha kant ha kant =

    ●(1612) Cnf 75b. ouff bet receuet var an font à badizyant, ha quant à quant enoret ves an titr à Christen.

    III. M.

    (1) Cent livres (poids).

    ●(1908) PIGO II 55. eur pez men a boueze n'oun ped kant.

    (2) Cent ans.

    ●(1935) BREI 397/3c. Mont a reio da gant.

    (3) Centaine.

    ●(1732) GReg 144a. Une centaine de pistoles, tr. «Ur c'hant pistol.»

    ●(1877) EKG I 236. eur c'hant pe eur c'hant-hanter-all.

    ●(1911) BUAZperrot 457. epad meur a gant vloaz.

    (4) Kant ha kant : par centaines.

    ●(1732) GReg 144a. Le monde sortoit de la Ville à centaines, tr. «An dud a zeué cant ha cant èr meas a guear.»

    (5) Diouzh ar c'hant : par centaines.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 155. Renerien ar Breuriezou misioner a lavar eo diouz ar c'hant e c'houlen outo o relijiuzed mont d'ober wardro ar re lor.

    (6) Meur a gant : plusieurs centaines.

    ●(1847) FVR 221. Evel-se e oe laeret ann iliz, leveou pere a oa enn he c'hers abaoe meur a gant vloaz. ●(1867) FHB 102/393a. meur a gant ha meur a vil den.

    IV.

    (1) Monet ar c'hant da bevar-ugent gant ub. : rogner sa fortune, se ruiner.

    ●(1912) RVUm 318 (Gu). Henneh e zei er hant geton de bear-uigent, tr. P. ar Gov «En voilà un qui fera revenir le cent à quatre-vingts : qui rognera sa fortune.» ●(1924) NFLO. Bien. tu diminueras ton bien, tr. Loeiz ar Floc’h «kas a ri ar c’hant da bevar-ugent.» ●(1942) VALLsup 153. De qqn qui s’est ruiné peu à peu on dit aussi kaset en deus ar c’hant da bevar-ugent.»

    (2) Kas ar c'hantoù da zek : perdre de l’argent, le dilapider.

    ●(1859) SAVes 7. Contchou renqet en tavargniou / Da zec a gas prest ar c'hantchou.

    (3) Sevel e gantoù da ub. :

    ●(1874) FHB 508/301b (L) J. Fave. Petra fell did, pren da c'hinou, / Pe me savo did da gantchou.

    (4) Ober kant tro d'ar pod : voir tro.

    (5) Klask kant ha kant tro : voir tro.

  • kant .2
    kant .2

    m. –où

    (1) Bois d'un crible.

    ●(1499) Ca 32a. Cant croezr. g. cercle a cruble. ●(c.1500) Cb 34b. Cant croezr. g. cercle a crible. ●(1521) Cc. Cant croezr. g. cercle a crible. ●(1633) Nom 164a. Telia : la rondeur du crible : vr cant croüezr.

    ●(1732) GReg 101a. Le bois d'un tamis, cercle d'un tamis, tr. «Cand un tamoez.» ●Le bois d'un crible, tr. «Cand ur c'hroëzr.» ●234b. Le bois d'un crible, tr. «Cand. p. canchou.»

    (2) Bord d'un berceau.

    ●(18--) SAQ I 296. Eun dournik d'hezan zo a zispil var gant he gavel.

    (3) Bord d'un objet circulaire et plat.

    ●(1909) FHAB Meurzh 72. pladinier mein bras ; pemp pe c'huec'h bladen all var o c'hant d'ober disparti.

    (4) Van.

    ●(1732) GReg 948a. Van, instrument pour vaner le grain, tr. «candt. p. canchou.»

    (5) Disque.

    ●(1931) VALL 105b. Cercle, tr. «kant m. pl. ou.» ●223a. Disque, tr. «kant m. pl. ou.»

    (6) War e gant : sur le côté.

    ●(1962) EGRH I 25. war e gant…, tr. « sur le côté. »

  • kant-doubl
    kant-doubl

    m.

    (1) Centuple.

    ●(c.1500) Cb 34b. g. multiplier en cent doubles. b. crisquiff a cant doubl. ●gg. de cent doubles. b. a cant doubl.

    ●(1732) GReg 144b. Centuple, cent fois autant, tr. «Cant-doubl.» ●Dieu vous donne le centuple en ce monde, & la vie éternelle en l'autre, tr. «Doüe raz autreo dec'h ar c'hantdoubl èr bed-mâ, hac ar guenvidiguez èr bed-hont.»

    (2) E kant-doubl, er c'hant-doubl : au centuple.

    ●(1732) GReg 144b. Au centuple, tr. «ê Cant-doubl. èr c'hant doubl.»

  • kant-loar
    kant-loar

    voir kann-loar

  • kant-toull
    kant-toull

    m. (botanique) Millepertuis.

    ●(1876) TDE.BF 320a. Kañt-toull, s. m., tr. «Mille-pertuis, plante.» ●(1879) BLE 195. Millepertuis. (Hypericum. L.) Kant-toull.

    ●(1931) VALL 469a. Mille-pertuis, tr. «kant-toull m.»

  • kantaberzh
    kantaberzh

    m. Hécatombe.

    ●(1931) VALL 356b. Hécatombe, tr. «kant-aberz m.»

  • kantad
    kantad

    m. & adv. –où

    (1) M. Quantité de cent unités, centaine.

    ●(1744) L'Arm 49a. Une centaine, tr. «Ur handatt.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 84. ur handad benac a dud. ●(1861) BSJ 5. Ur handad blaïeu benac.

    ●(1906) HIVL 27. ur handad tud. ●(1912) BUEV 76. ur handad [a bautred] é hortoz ou zro. ●(1970) GSBG 231. (Groe) ur c'hantad pesked, tr. «une centaine de poissons.»

    (2) Adv. A-gantad : par centaines.

    ●(1913) THJE 36. deit oé tud a gandad. ●(1919) BSUF 41. Limajeu a gandad. ●(1931) VALL 104b. par centaines, tr. «a-gantadou.»

  • kantañ
    kantañ

    v. tr. d.

    (1) Faire (des cercles de tamis).

    ●(1890) MOA 161a. kancha, tr. «mettre, ou faire de ces cercles [de tamis, de crible].»

    (2) Vanner.

    ●(1876) TDE.BF 319b. Kañta, v. a., tr. «Vanner avec un tamis.»

    (3) Placer une pièce de bois sur un chevalet pour la travailler.

    ●(1876) TDE.BF 319b. Kañta, v. a., tr. «placer une pièce de bois sur un chevalet pour la travailler.»

  • kantaridez
    kantaridez

    coll. (entomologie) Kelien kantaridez : cantharides.

    ●(1633) Nom 48b. Canthatis : cantharide : quelyenen cantarides.

  • kantdifiañ
    kantdifiañ

    v. tr. d. Défier.

    ●(1732) GReg 256a. Je t'en defi, non pas une fois, mais cent fois, tr. «Me ez cantefy. me az cantdify.»

    ●(18--) CST 46. M'ho tifi ha kantifi da respont mat. ●(1877) FHB (3e série) 5/40b. me da gantifi da vont ebarz.

    ●(1927) TSPY 25. me gantifi ac'hanoc'h da gavout d'ho merc'h eur pried koulz ha me.

  • kantek
    kantek

    adj. (Année) du siècle.

    ●(1992) FAGW 68. Les gens appréhendaient un peu d'entrer dans un autre siècle. Ils avaient peur que "ar bloa(z) kantek" (l'année du cent) leur apporte toutes sortes de calamités.

  • kantener
    kantener

    m. –ion Centurion.

    ●(1633) Nom 289a. Centurio, qui centum numero prœrat militibus : Centenier : Cantenier, vnan en deus gallout voar cant den armet.

    ●(1732) GReg 144a. Centenier, tr. «Candener. p. candenéryen. candenyer. p. candenyeryen.» ●J. C. guerit la fille du Centenier, tr. «Hon salver a réntas ar yec'hed da verc'h ar c'handener.»

    ●(1857) AVImaheu 124. Er hantenær hag er ré e oé guet hou é hoarn Jesus. ●(1869) HTC 178. Servicher ar c'hantener (…) Eur c'hantener roumen, da lavaret eo, eun offiser hag a ioa e pen eur gompagnunez a gant soudard. ●(1880) SAB 139. Un ofisser pe ganteneur, unan mestr var gant soudard. ●(1889) ISV 204. ar c'hantdener Demetrius. ●207. Ar c'hantdener a zigasaz an eil cosa euz an tri merzer.

    ●(1907) AVKA 91. Neuze e laras d'ar c'hantener. ●(1911) BUAZperrot 285. Eur c'hantener var varc'h a zigor an hent.

  • kantenn
    kantenn

    f. –où

    (1) Cercle en bois du crible.

    ●(1732) GReg 234b. Le fond d'un crible, tr. «Cantenn. p. cantennou.» ●(1744) L'Arm 85a. Bois de crible, tr. «Candeenn.. neu.»

    (2) Tresse.

    ●(1849) LLB 216. Pé d'hober tokeu plouz e drès ou handeneu.

    ●(1942) DHKN 267. ur ganden danùé én dro d'é ben.

    (3) Tranche d'une pièce de monnaie.

    ●(1910) MAKE 93. A bep sort peziou (…) unan a zo konchet e ganten.

    (4) Paroi, bord intérieur d'un récipient circulaire.

    ●(1910) MAKE 26. ar jidhouarn, eun tammig yod c'hoaz en he strad ha krestenn ouz he c'hantennou. ●93. eur gastel, toaz ouz he c'hantennou.

    (5) Disque.

    ●(1931) VALL 223a. Disque, tr. «kantenn f. pl. ou.»

  • kantennat
    kantennat

    v. tr. d. Tresser.

    ●(1895) FOV 245. Hag é misk er panseu en des bet chervijet / Eit kannennad el lost, er séy e zou laket.

    ●(1938) DIHU 321/44. meùel en ti e ganden un tok plouz neùé.

    ►absol.

    ●(1928) DIHU 206/115. pautred é kandennat.

  • kantenner
    kantenner

    m. –ion Vannier.

    ●(1732) GReg 948a. Vanier, artisan qui fait des vans, & toutes sortes d'ouvrages d'osier, tr. «Candtenner. p. candtennéryen.»

    ●(1744) L'Arm 395b. Vannier, tr. «Candeennourr.»

  • kantennerezh
    kantennerezh

    m. Vannerie.

    ●(1732) GReg 948a. Vannerie, ouvrage, & marchandise de Vanier, tr. «cantennérez. p. ou.» ●(1744) L'Arm 395b. Vannerie, tr. «Candennereah.»

  • kantenniñ
    kantenniñ

    v. intr.

    (1) Aller vite, filer.

    ●(1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Kantenniñ : mont dillo, redek buan, – «kantenni a ra war e varc'h-houarn», «avel vat a zo hag ar vag a gantenn».

    (2) Fuir, filer.

    ●(1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Kantenniñ : a-wechoù e talv : tec'hout, – «kantenn 'ta ! emeur o tont da gerc'hat ac'hanout !» ; «emaon o redek war e lerc'h, met kantennet eo !»

  • kanter
    kanter

    voir kantier

  • kantier / kanter
    kantier / kanter

    m. –ion Vannier.

    ●(1732) GReg 234b. Faiseur de cribles, tr. «Cantyer. p. cantyéryen.» ●948a. Vanier, artisan qui fait des vans, & toutes sortes d'ouvrages d'osier, tr. «Candtyer. p. candtyéryen.»

    ●(1890) MOA 161a. kancher, tr. «fabricant de cercles pour cribles.»

  • kantifarenn
    kantifarenn

    f. –où

    (1) =

    ●(1868) SBI I 18. Ter gentifarinn (?) / Diou rodenn ar vilinn, tr. «Trois gentifarinn (?) / Les deux roues du moulin.»

    (2) Racontar.

    ●(1915) LILH 5 a Gerzu. Ne gredet ket kantifarenneu er merhed diar en Alloc[ation]. Deli int ha reit e veint. ●(1935) DIHU 288/286. kantifaren-neu (s. f.), sorbien pé istoér nen dé ket haval doh er uirioné. ●(1941) DIHU 358/241. kantifaren-neu, tr. «(s. f.) conte à dormir debout.»

  • kantik
    kantik

    m. –où (religion) Cantique.

    I.

    ●(1687) MArtin 1. Ur Cantic so spirituel. ●(1732) GReg 134a. Cantique, chant spirituel, tr. «Canticq. p. canticqou.»

    II.

    (1) Kontañ kantikoù : raconter des cracs.

    ●(1930) FHAB Gwengolo 334 (L) Y.-V. Perrot. O ! te ! te ! te ! eur marc'h dall d'eun aotrou ? emaout o konta kantikou; An dra-ze ne c'hell ket beza gwir.

    (2) Kanañ kantikoù : perdre son temps.

    ●(1942) VALLsup 165. Perdre son temps, tr. F. Vallée «kanañ kantikou T[régor].»

  • kantiker
    kantiker

    m. –ion

    (1) Dirigeant d'un chœur.

    ●(1870) FHB 289/219b. Beza voant var bidir renk, ar mestr cantiker e penn.

    (2) Auteur de cantiques.

    ●(1930) KANNgwital 335/466. an Ao. Guillou, kantiker bras an naontekvet kantved. ●(1948) KROB 5/11. ober gwelloc'h eget ar gantikerien en e raok.

  • kantilh
    kantilh

    coll. (phycologie) Algues Bifurcaria rotunda. cf. skantilh

    ●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le kãntiḻ (Kantilh), Bifurcaria tuberculata. ●(1980) PLNN 5/43. (Kerlouan) Ar c'hantilh. Ar re-se neuse a zo etre ar pioka haga... Kantilh ha pioka. War ar memes roc'h e vez kavet kantilh ha pioka.

  • kantin .1
    kantin .1

    adj. Sukr kantin : sucre candi.

    ●(1744) L'Arm 365b. Sucre (…) Candi, tr. «Chucre cantin.»

  • kantin .2
    kantin .2

    m. Cantine.

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 46. ar ganolierien a gemere ar pez o devoa ezomm er c'hantin a oa demdost eno.

  • kantina
    kantina

    m. Cantine.

    ●(1732) GReg 771a. Quentine, bûvette pour les soldats, tr. «Cantina.» ●Aller boire à la quentine, tr. «Mont da eva d'ar c'hantina.»

  • kantiner
    kantiner

    m. –ion Cantinier.

    ●(1732) GReg 771a. Celui qui tient la quentine, tr. «Cantinèr. ar c'hantinèr. p. cantinéryen.»

  • kantinerez / kantinierez
    kantinerez / kantinierez

    f. –ed Cantinière.

    ●(1732) GReg 771a. Femme qui a la quentine, tr. «Cantinerès. ar gantinerès. p. cantineresed.»

    ●(1859) MMN 18. En he amser oa bet cantiniereus en arme.

  • kantinierez
    kantinierez

    voir kantinerez

  • kantite
    kantite

    f. Quantité.

    ●(1499) Ca 168a. Quantite. g. idem.

    ●(1710) IN I 138. ur gantite a bec'hejou.

    ●(1831) RDU 193. de glasq seul ha pri d'obér ha de bobat er gantité vras a divl.

  • kantkement / kant kement all
    kantkement / kant kement all

    m. Centuple.

    ●(1732) GReg 144b. Centuple, tr. «cant qement all.» ●Dieu vous donne le centuple en ce monde, & la vie éternelle en l'autre, tr. «digand doue e reqetañ dec'h cant qement all var an doüar, hac ar barados goude ho maro.»

    ●(1931) VALL 105a. Centuple, tr. «kant-kement, kant-kemend-all.»

  • kantkementiñ
    kantkementiñ

    v. tr. d. Centupler.

    ●(1931) VALL 105a. Centupler, tr. «kant-kementi, kant-kementa.»

  • kantmildifiañ
    kantmildifiañ

    v. tr. d. Défier cent mille fois.

    ●(1732) GReg 256a. Je t'en defi, non pas une fois, mais cent fois, tr. «Me ez cantefy. me az cantdify. me az cantmil dify, sél.»

  • kanto
    kanto

    m. (architecture) Faîte.

    ●(1931) VALL 293a. Faîtage en mottes d'une maison de chaume, tr. «kanto V[annetais] m.» ●(1934) MAAZ 60. ar ganto er hreu.

  • kantoat
    kantoat

    v. tr. d. Enfaîter une chaumière.

    ●(1931) VALL 293a. le mettre [faîtage en mottes d'une maison de chaume], tr. «kantôat V[annetais].»

  • kantoenn
    kantoenn

    f. Faîte.

    ●(1912) DIHU 80/20. ar lein er hantoen. ●(1931) VALL 293a. Faîtage en mottes d'une maison de chaume, tr. «kantôenn V[annetais] f.» ●(1934) BRUS 241. Le faîtage, la faîtière, tr. er gañndeien –neu, f.»

  • kantol
    kantol

    f. –ioù

    I.

    (1) Chandelle.

    ●(1499) Ca 32a. Cantoell. g. chandele.

    ●(1659) SCger 22a. chandelle, tr. «cantol pl. ou.» ●(1732) GReg 29b. Allummer une chandelle, tr. «enaoüi ur gantoull.» ●150a. Chandelle, tr. «cantol. p. cantolyou. cantoul. p. you.» ●Allumer une chandelle, tr. «enaoüi ur gantol.»

    ●(1857) CBF 64. Ar c'hantol-ze, ar c'houlaouen goar-ze a zob et benniget, tr. «Ce cierge a été bénit.»

    (2) (pêche) Plioir, sorte de cadre à enrouler les lignes.

    ●(1909) BROU 210. (Eusa) Kántol, tr. «Sorte de cadre autour duquel on enroule la ligne de pêche.» ●(1931) VALL 89b. Cadre à enrouler les lignes, tr. «kantol f.» ●(1985) OUIS 115. On utilisait presque uniquement des lignes (en fil de lin ou en crin de cheval tressé) longues de 30 à 40 brasses, enroulées sur un petit cadre de bois (le kantol).

    II. Deviñ ar gantol dre an daou benn : brûler la chandelle par les deux bouts.

    ●(1978) PBPP 2.1/117 (T-Plougouskant). Eno e vez devet ar gantol dre an daou benn, tr. J. le Du «chez eux, on brûle la chandelle par les deux bouts.»

  • kantol-bask
    kantol-bask

    f. Cierge de Pâques.

    ●(1732) GReg 168b. Le cierge de Pâques, tr. «Cantol-basq. ar gantol-basq.»

  • kantol-c'houloù
    kantol-c'houloù

    f. Cierge.

    ●(17--) EN 2628. peb den a gas egantoul golo gantan, tr. «chaque homme porte sa chandelle avec lui.»

    ●(c.1825-1830) AJC 2440. dalumin dousec cantoul holo dirac ar voerhes vary.

    ●(1903) MBJJ 74. en o dorn bep a gantoul-c'holo. ●(1954) VAZA 58. ur gantol-c'houlou ugent real. ●(1961) LLMM 86/155. ken safarus ma krene war an daol mouchenn ar c’hantolioù-gouloù en arvar da vougañ.

  • kantol-goar
    kantol-goar

    f. Cierge.

    ●(1927) CONS 1049. Enaoui a re eur gantel goar dirag Itron-Varia Brestan. ●(1958) LLMM 65/10. div gantol-goar o teviñ a bep tu dezhañ.

  • kantolor
    kantolor

    m. –i, –où, –ioù

    I.

    (1) Chandelier.

    ●(1499) Ca 32. Cantoeller. g. chandelier. ●(1633) Nom 165b. Candelabrum, lychnuchus : chandelier : quantolezr, quantolor. ●Candelabri scapus : la verge du chandelier : goualen an quantolor. ●165b-166a. Lychnucus pensilis vel pendens : chandelier qui pend du plancher : vn lampr, pe vn quantolor á vez crouguet ouz vn dra bennac.

    ●(1659) SCger 22a. chandellier, tr. «cantoler.» ●(1732) GReg 150a. Chandelier, pour mettre des chandelles, tr. «Cantolozr. p. cantolozryou. cantolezr. p. you. Van[netois] cantulér. cantoulér. pp. yeü.» ●Verge du chandelier, tr. «Goalenn ar c'hantolozr.» ●Patte du chandelier, tr. «Sichenn ar c'hantolozr. p. sichennou cantolozr.» ●(1744) L'Arm 51b. Chandelier, tr. «Cantulér.. rieu : Antuler.. rieu.» ●(17--) TE 95. en Hantulér eur (…) huéh branq staguét tro-ha-tro d'er oalèn, péhani e formai ur seihvèt branq.

    ●(1857) CBF 29. Eur c'houlaouen a zo er c'hantolor, tr. «Il y a une chandelle dans le chandelier.» ●(1863) GBI I 424. kantelleuriou aour hag arc'hant, tr. «des chandeliers d'or er d'argent.» ●(1895) GMB 123. à Sarzeau enn añtulir. ●(18--) PEN 93/126. en penarstang eus kantellerou.

    ●(1928) KANNgwital 311/213. Aoter St Visant (...) a lintre gant kantolori alaouret.

    (2) Kantolor brec'hek =

    ●(1942) DHKN 118. én ur ziskoein dein en hantolér-bréhek doh er cheminal.

    II. sens fig. Loustic.

    ●(1972) SKVT I 49. Ha kuit prim an daou gantolor, gant o sac'h-skol war o c'hein. ●167. A setu va c'hantolor pavioù goulou rousin.

  • kanton
    kanton

    I.

    A. M. –ioù

    (1) Canton, région.

    ●(1732) GReg 134a. Canton, quartier d'une ville, ou d'un Païs, tr. «Canton. p. cantonyou.» ●156a. Païs de chasse, tr. «canton mad da gibyera.» ●(1790) MG viii. chongét-è deign tremén un huéh-miziad én hou canton. ●(17--) TE 123. ur hanton hanhuét Tob.

    ●(1821) SST.ab vii. Ean e broménas dré d'hy a ganton de ganton. ●(1835) AMV 105. en oll gantoniou ezommec. ●(1849) LLB 281. N'en des kin konz é ker, kin brud ol ér hanton. ●(1850) JAC 14. laqat ar ravach er c'hanton.

    (2) (Circonscription administrative) Canton.

    ●(1889) CDB 113. Gourc'hemenn da denna billet / E kanton Prat a eo asinet.

    ●(1904) BMSB 89. Ar Zent, kanton Gourin. ●(1924) FHAB Eost 287. setu ma krogas va amezeg da adstudia ha da adkonta, ar moueziou dre ganton. ●(1936) BREI 441/1d. Dre gaout e pep kanton (…) eur c'hannad, gant adstrolladou.

    B. Epith. Cantonal.

    ●(1935) BREI 423/3d. war ar renk evit bezan kuzulier-meur kanton.

    II. (religion)

    (1) Person-kanton =

    ●(1907) FHAB Here 235. an eskibien hag ar bersounet kanton. ●(1925) KANNgwital 274/2. person kanton Plabennec. ●(1942) LANB 5. E penn ar gouel edo ar person kanton.

    (2) Parrez-kanton =

    ●(1847) MDM 27. er c'heriou bras hag er parresiou-kanton.

  • kantonier
    kantonier

    m. –ion, kantonizion

    I. Cantonier.

    ●(1889) ISV 474. eur c'hantonier (…) a azezas var he garrigel. ●477. hor c'hantonier a grogaz adarre en he labour en eur vouscana.

    ●(1914) FHAB Genver 29. daou gantonier (...) Unan d'euz outo a zo pell-zo e karg, egile zo eun desker.

    II. fam.

    (1) Kemer an tren kantonier : aller à pieds.

    ●(1974) SKVT III 57. Me garfe gwelout ac'hanoc'h o kemer an tren-kantonier, hep charinkañ neblec'h.

    (2) Bugale ar c'hantonier : les pierres, les cailloux.

    ●(1962) TDBP II 68. Te a zo bet oh en em larda ouz bugale ar hantonier ? tr. «tu as été te battre contre les enfants du cantonier ? (contre les cailloux de la route), tu as fais une chute sur la route.»

    (3) Ober ar c'hantonier : ne pas faire grand-chose, buller.

    ●(1917) LILH 12 a C'hwevrer. Bet em es bet doéré ag Andrèu. A gaust d'e glas é ma chanjet réjimant : ne vo ket maleurusoh. Ni chom ni ataù ama d'hobér er "hantonijañn" èl ma larér é kosté en Oriant. Achiù e hreemb és erhoalh er brezél ér vechér-sé.

    III.

    (1) Kaout kann ouzh bugale ar c'hantonier : tomber sur des pierres.

    ●(1965) BAHE 46/48 (T) A. Duval. Kann ouzh bugale ar c'hantonier ( = ul lamm war e vein). Pokat da wreg ar c'hantonier - id -. ●(1969) BAHE 62/30 (T) A. Duval. Met ‘oa ket an deiz da gaout kann ouzh bugale ar c’hantonier.

    (2) Pokat da wreg ar c'hantonier : tomber sur des pierres.

    ●(1965) BAHE 46/48 (T) A. Duval. Pokat da wreg ar c'hantonier (= ul lamm war e vein).

  • kantoniñ
    kantoniñ

    v. intr. Cantonner.

    ●(1905) BOBL 18 novembre 61/3a. Kantoni a reent en eur bourk.

  • kantouilhenn
    kantouilhenn

    f. –ed, -où Putain.

    ●(17--) EN 167. Sel ar gantoulien vor, penos ehe fier ! tr. «Regarde la salope de mer, comme elle est fière !» ●857. quantoullenou a voailch a deu da nem of din, tr. «assez de salopes viennent s'offrir à moi.»

    ●(1906) BOBL 10 février 73/1b. Piou’ta oa an diou gantouillen-ma ? ●(1950) LLMM 23/45. Ha p’en em gavas dirak ar gantouilhenn-se. ●(1954) VAZA 170. Ha n’eo ket gant landourc’hennoù, gant kantouilhennoù a-vicher o deveze d’ober. ●193. kantouilhenn : ur c’hast lous ha divalav.

  • kantre
    kantre

    voir kantreal

  • kantreal / kantren / kantre
    kantreal / kantren / kantre

    v.

    I. V. tr. d. Mener, conduire (qqn, un animal).

    ●(1913) AVIE 145. tud dal int é kandrén tud dal. ●(1932) DIHU 257/173. Kroget é pen er jau, m'er handréné.

    II. V. intr.

    (1) Errer.

    ●(1732) GReg 365a. Errer, se promener çà & là, comme font les gens desœuvrez, tr. «Cantreal. cantren. ppr. cantreët. Van[netois] cantreiñ.»

    ●(1867) MGK 21. na d-it pell da gantreal. ●(1876) TDE.BF 320a. Kañtreal, v. n., tr. «Errer çà et là, rôder, vagabonder.»

    ●(1907) BSPD I 600. é valé hag é kantré ar varh.

    (2) Rôder, vagabonder.

    ●(1787) BI 176. ean ë cantrèai à-couætte tro ha tro dehi.

    ●(1977) PBDZ 720. (Douarnenez) kantren, tr. «rôder.» ●956. kantren, tr. «rôder, vagabonder.»

  • kantreer
    kantreer

    m. –ion Vagabond.

    ●(1732) GReg 364b. Errant, qui se promène çà & l'à, tr. «Cantreër. p. cantreëryen.»

    ●(1876) TDE.BF 320a. Kañtreer, s. m., tr. « peu usité. Vagabond.»

  • kantren
    kantren

    voir kantreal

  • kantrener
    kantrener

    m. –ion Rôdeur, vagabond.

    ●(1952) LLMM 31/58. (Douarnenez) Kantrener –ez : paotr, plac'h a ya da redek. ●(1977) PBDZ 720. (Douarnenez) kantrener, tr. «rôdeur.» ●956. kantrener, tr. «celui qui vagabonde.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...