Devri

Recherche 'karg...' : 27 mots trouvés

Page 1 : de karg-1 (1) à kargus (27) :
  • karg .1
    karg .1

    adj. Plein.

    ●(1849) LLB 314. Er gourhedeu zou karg. ●(1895) FOV 253. Ha m'an dé karg hou yalh.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 212. Er vro e zou karg a laeron. ●(1904) LZBg Genver 34. De bedèr ér e ma karg en Iliz déjà. ●(1905) LZBg Gwengolo 234. chetu karg er ruieu a dud. ●(1924) BUBR 43-44/995. Chistrerion disoursi, karg geté ou boelleu.

  • karg .2
    karg .2

    f. –où

    I.

    (1) Charge, faix, fardeau.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 97). carch. ●(1499) Ca 19a. bichyaff et in carg. ●32b. Carg vide in bichyaff. ●83a. Fardell (…) vide in carg. ●(c.1500) Cb 35b. Carg vide in bichyaff. ●(1521) Cc. Carg. g. charge. ●(1580) G 1257-1258. Me quemer em esper ez eo carguet a meyn / Emeus larg encargse tran Doe men care breyn, tr. «Je tiens dans mon esprit qu'il est chargé de pierres ; / J'en ai assez de cette charge ; par Dieu, je la voudrais pourrie !» ●(1633) Nom 99b. Lignorum vehis : voiture, charrettée, tomberelée : vn carrat pe vn carg coat pe queuneut.

    ●(1659) SCger 22b. charge, tr. «carg.»

    (2) Cargaison.

    ●(1633) Nom 151a. Subutra : charge d'vne nauire : carg vn lestr.

    ●(1732) GReg 136b. Cargaison, charge d'un vaisseau, tr. «Carg. p. cargou. Carg ul lestr.»

    (3) Ur garg : une foule, une quantité.

    ●(1744) L'Arm 162b. Foule, tr. «Carg brass à boble.» ●(1792) HS 116. Enn hani pinnüicq enn doai lonnèt ur gargue.

    ●(1870) MBR 8. ar prins iaouank a wie eur garg traou.

    ●(1913) AVIE 77. ur garg vras a bobl. ●(1935) CDFi 19 octobre. hag a ouie eur garg traou.

    ►

    ●(1907) LZBt Genver 22. kargo tud vleset a vije digaset d'an hospitalio.

    (4) Karg keuneud : charretée de fagots.

    ●(1867) GBI I 448. Nao c’harg-keuneud am euz dewet, / Nao fillik-arm am euz fontet, tr. « J’ai brûlé neuf charretées de fagots, / J’ai fondu neuf bassines d’airain ».

    (5) fam. Gros repas, excés.

    ●(1869) SAG 233-234. Piou, va mignouned, a ra kargou bras, hag aviziouigou re-vras oud taol (…) ?

    II. (domaine du travail)

    (1) Charge, poste, travail.

    ●(1659) SCger 85a. office, tr. «carg.» ●(17--) Cc 70. Promettin a ra d-e ar chargo vhellan.

    ●(1821) SST 5. me n'hen dès cargue a guement-cé. ●(1872) DJL 6. Ar c'henta karg n'oe Jakez, oe ar garg kalliaruz a botr-saout.

    (2) Bezañ e karg ub. : être dans la fonction de qqn.

    ●(1964) ABRO 103. ouzhpenn al labourioù-all a oa en e garg.

    (3) Bezañ àr, war e garg : avoir la charge de qqc., qqn.

    ●(1903) MBJJ 64. eur vatez eman war he c'harg ar re glanv. ●(1910) MBJL 60. ar ministr eman ar polis war e garg. ●133. al leanez a oa ar plac'hig war he c'harg. ●(1935) DIHU 289/300. Nen dint ket enta ar garg er Varhed.

    (4) Bout savet e karg : obtenir un poste élevé.

    ●(1905) IMJK 278. hé gloér e zou bout saùet é karg.

    (5) Teurel, lemel ub. a garg : démettre qqn de ses fonctions.

    ●(1847) FVR 19. ne hell den na beza lekeat e karg, na lamet a garg. ●(1857) LVH 39. canderhel pé turul a garg er Priol.

    ●(1907) BSPD I 658. gourhemenein e hré en anpereur (...) turel a garg ol er gristenion. ●(1910) ISBR 94. Er Pab (…) e lakas er gaou doh en eskobed fal-sé ou zaulas a garg. (…) en eskobet taulet a garg.

    (6) Lakaat ub. e karg : mettre qqn en fonction.

    ●(1790/94) PC II 400. E carq ma vige laqeat – Evigemp displuet var neat, tr. «Si on lle constituait en charge, - Nous serions déplumés, mis à nu.»

    ●(1847) FVR 19. ne hell den na beza lekeat e karg, na lamet a garg.

    (7) Chom e karg : rester en fonction.

    ●(1907) BSPD I 239. épad 25 plé é ma chomet é karg.

    (8) Sevel, pignat, uhelaat e karg, er c’hargoù : gravir les échelons professionnels.

    ●(1878) EKG II 152. hag e safche buannoc'h e karg. ●153. da viana evit huellaat e karg. ●(18--) SAQ II 296. an tu da bignat er c'hargou.

    ●(1906) KANngalon Mae 107. n'o deuz mui da c'hedal sevel hueloc'h e karg. ●(1912) KANNgwital 112/116. ne glaskont nemed sevel er c'hargou evit gounit arc'hant.

    (9) Kaout udb. e karg : avoir qqc. en charge.

    ●(1612) Cnf 43b. an heny pe-heny en deueus è carg, hac è goestl an madou-sé.

    (10) Den-a-garg : fonctionnaire.

    ●(1847) FVR 250. Evel den a garg. ●(1869) SAG 32. eun debat stard gant an dud a lezenn hag a garg euz a rouantelez a Romaned. ●(1878) EKG II 291. unan euz an dud a garg a zo el leac'h enkrezuz-ze.

    (11) Kaout karg war ub. : avoir charge de qqn.

    ●(1710) IN I 214. Ret e oboissa d'an oll Superioret, da bep-unan cousgoude er pez ma en deveus carg varnomp.

    (12) Bezañ e-maez a garg : être sans poste.

    ●(1961) LLMM 86/150. daoust ha n’eo ket tad hor c’heneil ar gall Maruejoulz un archer e-maez a garg ?

    (13) Paouez gant e garg : mettre fin à sa fonction.

    ●(1689) DOctrinal 197. hac é pourveas é daouzec Bælec eux an Dignitéou, hac ar Canonicquadou principala eux an Ilis Cathedral da pen ur spaç amser goude ó redouti ar paoues eux ar carg Pastoral.

    III. (droit) Tutelle.

    ●(1659) SCger 122a. tutelle, tr. «carg.»

  • karg .3
    karg .3

    s. (marine) Corde pour transporter la voile, cargue.

    ●(1633) Nom 154a. Pes : corde auec laquelle on transporte la voille : an cargou.

  • kargachistr
    kargachistr

    m. plais. Garagiste.

    ●(1933) KANNkerzevod 80/7. E vicher ? Petra 'larer eus an dra-ze breman ? Kargachist ? Garachist ? eun dra bennak, ar mod-se, e Kemper…

  • kargad
    kargad

    f. –où Chargement.

    ●(1931) VALL 97b. Cargaison, tr. «kargad f. pl. ou.» ●112a. la chose qui forme la charge, tr. «kargad f.» ●Chargement, tr. «kargad f.»

  • kargadell
    kargadell

    f. –ed Ivrognesse.

    ●(1919) DBFVsup 37a. kargadel, tr. «ivrognesse.» ●(1927) GERI.Ern 262-263. kargadell V[annetais] f., tr. «ivrognesse.»

  • kargahun
    kargahun

    m. –ioù Cartahu.

    ●(1744) L'Arm 426a. Cartahu, tr. «Cargahunn.. unieu. m.»

    ●(1934) BRUS 282. Le cartahu, tr. «ur hargahun –ieu.»

  • kargaj
    kargaj

    m. Remplissage.

    ●(1919) DBFVsup 37a. kargaj, tr. «remplissage.»

  • kargamant
    kargamant

    f.

    (1) Chargement.

    ●(1906) BOBL 13 octobre 108/3d. Ar dinde Adèle a n'euz groet eur gargamant kerc'h gris.

    (2) Endroit où l'on charge (un bateau).

    ●(1978) BZNZ 27. (Lilia-Plougernev) Aze emañ ar gargamant, da lakaat ar bezhin e-barzh.

  • kargañ .2
    kargañ .2

    v. tr. d. (marine) Carguer.

    ●(1732) GReg 136b. Carguer les voiles d'un vaisseau, raccourcir les voiles à moitié avec des cordes appelées cargues, tr. «Carga ar goëlyou»

  • kargañ / kargiñ .1
    kargañ / kargiñ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    A. concret

    (1) Charger (véhicule, animal, personne).

    ●(1575) M 172. A reuseudiguez larg, da barg á vez carguet, tr. «De misère abondante ta barque est chargée.»

    ●(1659) SCger 49b. encharger, tr. «carga.» ●(1732) GReg 136b. Cargaison, tems propre pour charger des Navires, tr. «ar c'hours da garga listry.» ●153a. Charger un navire, tr. «carga ul lestr.» ●Charger une charrette, tr. «Carga ur c'harr.»

    ●(1926) FHAB Kerzu 468. da garga ha da ziskarga bagou.

    ►absol.

    ●(1659) SCger 27a. charger sur son col, tr. «carga voar e chouc.» ●(1732) GReg 136b. Cargaison, tems propre pour charger des Navires, tr. «An amser da garga.»

    ●(1925) BILZ 169. labourat en bourz eul lestr all bennak da rei an dorn da lastra, dilastra, karga, diskarga.

    (2) Remplir, emplir.

    ●(1499) Ca 32b. Cargaff. g. remplir. ●g. emplir. bri. cargaff leunyaff. ●(c.1500) Cb 25b. souuent chargier. b. cargaff alyeux. ●Jtem sarcino / as. galli. charger. bri. cargaff. ●(1575) M 172. A reuseudiguez larg, da barg á vez carguet, tr. «De misère abondante ta barque est chargée.» ●(1580) G 1257-1258. Me quemer em esper ez eo carguet a meyn / Emeus larg encargse tran Doe men care breyn, tr. «Je tiens dans mon esprit qu'il est chargé de pierres ; / J'en ai assez de cette charge ; par Dieu, je la voudrais pourrie !» ●(1621) Mc 74. Chuy autraou (…) à deu da quargaff an oll croueadurien à benediction. ●(1633) Nom 160a. Coronare vina, cratera corona inducere, ad fummum vsque marginem implere : remplir de vin : cargaff á guin. ●(1647) Am 805. Me a m'böa carguet leun va bougeden a Scoetyou heoll meur a pistolet, tr. Roparz Hemon «J'avais rempli complètement ma bougette d'écus au soleil, (de) bien des pistoles.» tr. Dom Pelletier «J'avois rempli ma bougette d'écus soleils, de beaucoup de pistoles etc.»

    ●(1659) SCger 49a. emplir, tr. «carga.» ●(17--) ST 186. spura ar chaodourenn abarz dont d'he c'harga, tr. «écurer la chaudière, avant de la remplir.» ●(17--) TE 59. ean e ras carguein ou séhiér.

    ●(1857) HTB 31. o karga he banerou.

    (3) (en plt de qqn) =

    ●(c.1680) NG 766. Goude cargou e corff a guin.

    ►absol. Manger, boire énormément, s'empifrer.

    ●(1909) KTLR 22. Hag e kargaz ken a venne krenvi. ●160. mez en taol-ze e kargaz beteg toul he c'houzoug.

    ●(1922) FHAB Ebrel 107. N'eo ket a-walc'h karga, red eo dougen ar zamm. ●(1935) DIHU 283/206. Bout e zou unan hag en des karget kement m'en dé ret de zeu gansort kazaliein geton hag en dougein gozik. ●(1939) KLDZgwal 36. Met e pe lec'h emañ an hini ha na garg ket muioc'hik eget kustum pa en em gav war ar bern ?

    (4) Assouvir (sa faim).

    ●(1633) Nom 260b. Bulimus, phagædena, edacitas præter consuetudinem : vne faim qui ne se peut saouler : naounnegues na haller ez terriff cahout quementat (lire : quement a) naoùn na hallet quet ez cargaff.

    (5) Charger (une arme).

    ●(1849) LLB 191. En den iouank gredus e garg é fuzulien. ●(1854) MMM 188. ha me carga va fistoligner. ●(1878) EKG II 19. Kargit mad ho fuziliou.

    ►absol.

    ●(1877) EKG I 276. n'hor boa nemet karga adarre ha tenna a-nevez.

    (6) Kargañ an amzer : assombrir.

    ●(1910) EGBT 31. Hirie eur vougen deval a garg an amzer.

    (7) Remplir (un lieu) de sa présence.

    ●(1936) BREI 457/4b. Kerent ha mignoned a garge an iliz.

    B. abstrait

    (1) Charger (qqn de faire qqc.).

    ●(1915) HBPR 202. karga a ra ar mear e peb parrez, da lakaat, en devez-ze, an dud da zond d'an iliz evit klevet lenn al lezennou.

    (2) sens fig. Kargañ kalon ub. = reiñ c'hoant da ouelañ.

    ●(1910) MBJL 86. ne welan ket peadra da gargan ma c'halon kement-se.

    II. V. tr. i.

    (1) Kargañ da : se jeter sur.

    ●(1942) DHKN 33. tud goué hag e gargè d'er hig kristen.

    (2) Kargañ àr =

    ●(1907) VBFV.bf 37a. kargein ar, tr. «se jeter sur, charger.» ●(1908) AVES 44. él ma vezé ioheu tud é kargein ar Jézuz eit kleuet konzeu Doué. ●(1913) AVIE 75. kement hani en doé ur gouli benak e gargé arnehou aveit touchein én hou. ●(1913) HIVR 7. er Vretoned e huélas paiañned didruhé é kargein arnehé muioh pe mui én ou inizen.

    (3) Kargañ e =

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 73. Un tamic goudé é cargue ém zy deuzêc soudard.

    III. V. intr.

    (1) Se remplir.

    ●(1963) BAHE 37/36. Ormelenn goude ormelenn e teu ar baner da gargañ.

    (2) Kargañ e galon gant an druez : avoir le cœur ému de pitié.

    ●(1861) BSJ 109-110. Carguein e hré calon hur Salvér guet en druhé doh hi gùélèt é ouilein.

    ►sans compl.

    ●(1792) HS 59. quentéh el ma h'üelass é vrér Benjamin é tal d'ou, é galon e garguass. ●(17--) TE 59. ean e santas é galon é carguein.

    IV. V. pron. réfl. En em gargañ.

    (1) En em gargañ a : se gorger de.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. se gorger de vin, tr. «him garguein a c'huin.»

    (2) En em gargañ da : se charger (de faire qqc.).

    ●(1915) HBPR 107. mear Sant-Thegonnec a lavare (...) ec'h en em garge he unan da glask ar veleien n'ho doa ket touet. ●(1926) FHAB Genver 7. e tlie en em garga da veva daou varc'heg en arme an Duk.

    (3) En em gargañ eus : se charger (d'un fardeau).

    ●(1732) GReg 153a. Se charger de, tr. «Hem garga eus. èn em garga eus a &c.»

    V.

    (1) Re gargañ ar c'harr : voir karr.

    (2) Kargañ e doull : voir toull.

    (3) Bezañ karget he faner : voir paner.

    (4) Kargañ dour gant ur bouteg : voir dour.

  • kargas
    kargas

    m. –où Carquois.

    ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou (lire : cargaçou) / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.»

    ●(17--) FGab 149. e arck ag e carquos.

  • kargedigezh
    kargedigezh

    f. Plénitude.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. plenitude, tr. «carguedigueh, plenierdet.»

  • karger .1
    karger .1

    m. –ion Chargeur (homme).

    ●(1732) GReg 153a. Chargeur, celui qui charge, tr. «Carguer. p. cargueryen. Van[netois] cargour. p. yon, yan.»

  • karger .2
    karger .2

    m. –ioù Chargeur (dispositif).

    ●(1931) VALL 112b. chargeur d'armes à tir rapide, tr. «karger.»

  • kargerezh
    kargerezh

    m. Chargement, action de charger.

    ●(c.1500) Cb 83b. [farsaff] Jtez hoc farcimen / inis. g. farciement. b. carguerez.

  • karget
    karget

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Rempli, plein.

    ●(c.1500) Cb 35b. [cargaff] g. rempliz. b. carguet. ●(1521) Cc. g. remply. b. carguet.

    ●(1659) SCger 93a. plein, tr. «carguet.»

    ●(1849) LLB 223. er granjeu kargetoh. ●(1857) CBF 67. Ha karget eo va zac'had ? tr. «Mon sac est-il plein, prêt ?»

    (2) Karget a : chargé de.

    ●(c.1500) Cb 23b. g. broche chargee de viande. b. ber carguet a quic. ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou (lire : cargaçou) / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.» ●(1633) Nom 167a. Culcitra stramentitia : sac remply de paille : sach carguet á colo. ●216b. Rhonchus, gutturis stridor : ronflement : raouladur, pa vez carguet an gouzoucq á caoulet.

    ●(1841) IDH 234. ul léh carguet a hué. ●(1869) SAG 18. kargetoc'h a louztoni.

    (3) (Arme) chargée.

    ●(1877) EKG I 37. gantho ho fuziliou karget.

    ●(1915) HBPR 90. fusuillou karget. ●(1923) KNOL 296. Ama ez eus diou fusuilh garget, eme Ian.

    (4) Liv karget : couleur chargée, foncée.

    ●(1633) Nom 121a. Color satur, plenus : vne couleur pleine & fort chargée : vn liou leun ha carguet. ●122a. Color dilutus, remissus : couleur blaffarde, & qui n'est gueres chargée : liou blaffart á ve ellet lire : mellet) gant vn all, liou lausq ha na ve quet carguet.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Chargé de (faire qqc.).

    ●(1790) MG 268. Hanni a hanah ne vou carguettoh eid en aral a chairr en argand.

    (2) Ému.

    ●(1895) GMB 97. Pet[it] Trég[uier] karget, touché, ému.

    ●(1908) PIGO II 176. re garget e oa e galon.

    (3) Accablé.

    ●(1530) J p. 64b. Carguet a prenden (variante : preden) / Juzas oa ho penn, tr. «Portant une torche, Judas était à leur tête.»

  • kargiad
    kargiad

    m. –ed, kargidi Fonctionnaire.

    ●(1931) VALL 311a. Fonctionnaire, tr. «kargiad pl. ed et –gidi.» ●(1944) DGBD 98. tri c'hargiad eus ar mererezh-bro.

  • kargiñ
    kargiñ

    voir kargañ

  • kargloud .1
    kargloud .1

    adj. Glouton, goulu.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargloud adj., tr. «Ogre, glouton, goulu.»

  • kargloud .2
    kargloud .2

    m. –ed Ogre.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargloud m., tr. «Ogre, glouton, goulu.» ●(1931) VALL 510a. Ogre, tr. «kargloud pl. ed.»

  • kargouer
    kargouer

    m. –ioù Entonnoir.

    ●(1984) EBSY 60. (Sant-Ivi) kargouer, tr. «entonnoir.»

  • kargoull .1
    kargoull .1

    adj. Glouton, goulu.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargoull adj., tr. «Ogre, glouton, goulu.»

  • kargoull .2
    kargoull .2

    m. –ed Ogre.

    ●(1927) GERI.Ern 263. kargoull m., tr. «Ogre, glouton, goulu.» ●(1931) VALL 510a. Ogre, tr. «kargoull pl. ed.»

  • kargour .1
    kargour .1

    adj. Glouton.

    ●(1870) FHB 271/84a. ouidi kargour ha gedon spontik. ●(1872) GAM 52. Gouarnamant hennez a ioa kargour ha diez da garga.

  • kargour .2
    kargour .2

    m. –ion Gros mangeur.

    ●(1867) FHB 148/347b. kargourien a zo boaz da stlapa begadou, ginaouadou fleriuz.

    ●(1924) FHAB Gouere 275. Lountrek : kargour, bras e gof.

  • kargus
    kargus

    adj.

    (1) (Charge) qui donne beaucoup de travail.

    ●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls 'vel beza religius, tr. «Etre prêtre, c'est lourd, / Aussi bien que d'être religieux (moine).» ●(1847) MDM 356. re garguz eo beza Mear. ●(1866) HSH 53. evit dilivra he bobl ; mæs cargus-bras e cave Moyses quement-ma. ●(1888) SAQ I 37. eun dra garguz, diez da zevenout. ●(18--) PEN 92/77. bezan belek ma mam a zo kargus.

    ●(1962) EGRH I 27. kargus a., tr. « chargeant, qui charge. »

    (2) Lourd, difficile à digérer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. cette viande charge l'estomac, tr. «er c'hic er boet sé aso cargus.» ●(1732) GReg 153a. Chargeant, ante, tr. «Cargus.» ●Viande chargeante, tr. «Qicq cargus. boëd cargus.» ●Cela est trop chargeant, tr. «Re gargus eo qemen-ze.» ●462b. Gonflant, parlant de certains aliments, tr. «cargus.» ●Le millet gonfle, tr. «ar mell a so boëd cargus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...