Devri

Recherche 'kelenn...' : 19 mots trouvés

Page 1 : de kelenn-1 (1) à kelennus (19) :
  • kelenn .1
    kelenn .1

    coll. (botanique)

    (1) Houx. Ilex aquifolium.

    ●(1633) Nom 104b. Agrifolium, aquilenta, aquifolia : hous, housson : quelen.

    ●(1659) SCger 66b. houx, tr. «quelen.» ●166b. quelen, tr. «houx.» ●(c.1718) CHal.ms ii. houx, tr. «quelen.» ●(1732) GReg 502a. Houx, arbrisseau piquant, tr. «Qelenn.» ●Branche de houx, tr. «Barr qelenn. p. barrou qelenn.» ●502b. Bâton de houx, tr. «Baz qelenn. ur vaz qelenn. p. bizyer qelenn.» ●(1744) L'Arm 188a. Du houx, tr. «Quelenn. m.»

    ●(1849) LLB 650. Er helen perpet glas. ●(1896) GMB 531. à Sarzeau kelien.

    ●(1979) VSDZ 63. (Douarnenez) ur vilhetezenn gelern, tr. (p. 227) «une billette de houx.»

    (2) Bod kelenn : buisson de houx.

    ●(1732) GReg 502a. Une brousse de houx, tr. «Ur bod qelenn. p. bodou qelenn.»

    ●(1906) DIHU 18/296. er bod kelen.

  • kelenn .2
    kelenn .2

    m./f. –où

    I. M./F.

    (1) Instruction, enseignement.

    ●(1580) G 30. Ha quelen da nep en menno, tr. «Et instruction à qui le demandera.» ●497. reyt dezy quelen en lem poz dymennaf, tr. «donnez-lui instruction sérieusement, quand je vous en conjure.»

    ●(1732) GReg 535b. Instruction, enseignement, précepte, éducation, tr. «Van[netois] qélenn. p. qelennëu.»

    ●(1857) CBF 78. chetu ar c'helennou a ranker da heulia, tr. «voici les prescriptions à suivre.»

    (2) Conseil.

    ●(17--) EN 2116. me rey dach eur gelen, tr. «je vous donnerai un conseil.»

    ●(1855) MAV 28. Ar bugel a lekeaz ar c'helen-ze da dalvezout. ●(1862) JKS 328. pa'z eo gwir hoc'h euz lennet ar c'helennou-ze. ●(1869) KTB.ms 14 p 210. den (…) na hell rei kelenn mad a-bed d'ehan.

    ●(1907) AVKA 143. Ha Jesus da rei ar c'helen ma.

    (3) Ober diouzh kelenn ub. : suivre le conseil de qqn.

    ●(1949) KROB 10/15. Ober a rin diouz ho kelenn, Laouig ! ●(1949) KROB 11/10. Neketa, soaz, e ri diouz va c'helenn din-me ?

    (4) Leçon.

    ●(1866) SEV 27. Ar pez a reaz ar prins Saladin, a-raok ma varvaz, a zo eur gelenn war gement-ma.

    ●(1907) KANngalon C'hwevrer 322. selaouomp mad kelennou Hon Tad Santel ar Pab.

    II.

    (1) Ober kelenn da ub. : faire la leçon, la morale à qqn.

    ●(1855) MAV 30. Euzen a ganne he vugale, a groze he c'hrek hag he vreur pa reant kelen d'ezhan.

    (2) Kelenn zo : on dit que.

    ●(1919) FHAB Here 125. Kelen zo eo ambrouget mad an emgleo etrezo.

  • kelenn .3
    kelenn .3

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Instruire, éduquer.

    ●(1557) B I 748. men quelenno / Hac en cusulyo, tr. «je l'instruirai (…) et je lui donnerai des conseils.» ●(1580) G 49. Trugarez Roe an glenn, am quelen quen tenn man, tr. «Merci, Dieu du monde, qui m'instruis avec tant d'instance.»

    ●(1732) GReg 349b. Enseigner, instruire de quelque science, tr. «qelenn. pr. qelennet.» ●536a. Instruire, tr. «Qelenn. pr. qelennet. Van[netois] qelennein.»»

    ●(1880) SAB 111. da gelenn ahanomp-ni dre scuer abars en ober dre c'her.

    ●(1907) PERS 71. an Aot. Vianney a gemeraz kals a boan d'ho c'helen. ●(1943) FATI 14. evel ma kelenn ar beleg e ilizad kristenien.

    ►[au passif]

    ●(1894) BUZmornik 464. o veza bet kelennet gant sant Sebastian, Trankuillin a anavezaz he-unan ar virionez eur (lire : eus) ar relijion gristen.

    ●(1935) BREI 423/2b. Fanch Kouer a dle kompren e oa bet kelennet treuz gant tud faos pe gant tud dall.

    ►absol.

    ●(1906) BOBL 03 mars 76/3c. diwar c'hoari kelen, evel a lavare ar re goz. ●(1907) PERS 72. It ha kelennit. ●(1936) LVPR 92. Kelenn evel-se, an eil eneb egile, a ve ober labour aner.

    (2) Enseigner.

    ●(14--) N 112-113. eguit quelenn / Laesenn Doe, tr. «enseigner / La loi de Dieu.» ●(14--) Jer.ms 212. Me a quelennas habaster, tr. «J'enseignai la patience.» ●(1499) Ca 169a. Quelenn. g enseigner. l. doceo / ces.

    ●(1659) SCger 51a. enseigner, tr. «quelen.» ●166b. quelen, tr. «enseigner.»

    (3) Kelenn ub. war udb. : enseigner qqc. à qqn.

    ●(1894) BUZmornik 615. Magerez Ren a gelennaz anezhi abred var guirioneziou ar feiz.

    (4) =

    ►absol.

    ●(1949) KROB 13/11. O kelenn emañ, a wel d'ar votadeg a vezo er miz a zeu.

    (5) Conseiller.

    ●(14--) N 152. rac ma ael guenn am quelenn scler, tr. «car mon bon ange me conseille clairement.» ●(1612) Cnf 48b. Ha pa quelennont dan breutaour lauaret gou.

    ●(1667) ARmorial 241. Quelen alias audit lieu en Duault Evesché de Cornoüaille C. à present fonduë en la Baronnie du Vieux-Chastel à Loguenel, Guernisac en Taulé Evesché de Leon, le Rest en Ploüezoch, Kerelleau en Kermaria-Sular, Pontplantcoët en Poügaznou, Kermouster en Langoat & plusieurs autres en Treguier, aliàs idem, à present au Dresnay, Chateaufur, Saint Bihy, Kerchoz, Plessix Guerjan & autres, burellé d’argent & de gueulle de dix pieces & pour deuise antique, en peb amser quelen, c'est-à-dire, en toute saison il fait bon prendre conseil.

    (6) Corriger, réprimander.

    ●(1732) GReg 207a. Corriger les défaillants, tr. «qelenn ar re desfailh.» ●214b. Corriger, reprendre, instruire, châtier, tr. «Qelenn. pr. qelennet.» ●(17--) TE 64. ean e guelènnas huerhue er Mameu-Dieguês-hont.

    ●(1862) JKS 36. Goude ma vezo bet kelennet unan-bennag eur weach pe ziou, ma ne zent ket ouz-hoc'h, arabad eo deoc'h ober dael out-han.

    ●(1905) KANngalon Here 510. d'an oad m'o deuz muia izoum da veza kelennet mad ha dalc'het ber varnho.

    II. V. pron. réci. En em gelenn : s'instruire les uns les autres.

    ●(1862) JKS 38. Red eo eta d'e-omp en em c'houzanv etre-z-omp, en em ziboania, en em skoazia, en em gelenn hag en em zifazia en eil egile.

  • kelenn-bailh
    kelenn-bailh

    coll. (botanique) =

    ●(1876) TDE.BF 332a. Kelenn-baill, s. m., tr. «Houx panaché.»

    ●(1931) VALL 366b. Houx à feuilles panachées, tr. «kelenn bailh.»

  • kelenn-glas
    kelenn-glas

    coll. (botanique) =

    ●(1912) BSGU 18. mem bah kelen-glas.

  • kelenn-mor
    kelenn-mor

    coll. (botanique) (?) Panicaut de mer Eryngium maritimum (?).

    ●(1962) GERV 102. tenn-kenañ e oa beva el lec'h fraost ha digenvez-se, treut ha meinek e zouar ha nep gwezenn na louzaouenn ennañ nemet kelen-mor ha bodennadou lann-gibin.

  • kelennadur
    kelennadur

    m. –ioù

    (1) Doctrine.

    ●(1857) LVH 63. mirèt erhat er règl hag er helennadur.

    (2) Instruction.

    ●(1907) BSPD I 287. skriùet en des kalz a livreu kaer eit kelennadur en eskobed.

  • kelennadurezh
    kelennadurezh

    f. –ioù

    (1) Instruction, enseignement.

    ●(1612) Cnf.epist 34. quelennadurezou à importãcc bras, ha meurbet necesser. ●35. quelennadurezou requis.

    ●(1659) SCger 45a. doctrine, tr. «quelenadurez.» ●51b. enseignement, tr. «quelenadurez.» ●69b. instruction, tr. «quelennadurez.» ●166b. quelenadurez, tr. «enseignement.» ●(1732) GReg 65b. Avertissement, tr. «qelennadurez. p. qelen[n]adurezyou.» ●292a. Discipline, instruction, gouvernement, tr. «Qelennadurez.» ●298b. Dogme, précepte, instruction, tr. «Qelennadurez. p. qelennadurezou.» ●535b. Instruction, enseignement, précepte, éducation, tr. «qelennadurez. p. ou.» ●934b-935a. Traditions Apostoliques, tr. «(…) Qelennadurezou an Ebestel hep scrid.»

    ●(1907) PERS 72. ar gelennadurez kristen. ●(1907) AVKA 170. Jesus a oa hadkrog da rei kelennadurez d'ar bobl. ●(1909) KTLR 19. Euz eur gelennadurez / E teu eurusted ha furnez. ●53. o sounjal e kelennadurez diveza he vamm. ●(1911) BUAZperrot 461. Dont a reas (…) da veza gouiziek bras var gelennadureziou ha kemennadureziou ar relijion gristen.

    (2) Kaout kelennadurezh : avoir de l'instruction.

    ●(1857) HTB 5. C'hui kouskoude hoc'h euz kelennadurez.

  • kelenndi
    kelenndi

    m. –ez, –où Établissement scolaire, collège.

    ●(18--) SAQ II 304. En eur c'helendi e Paris, oa eur veach, eur bugel o vont d'ober he bask kenta.

    ●(1915) HBPR 38. ober skol er c'helendiou. ●61. rejent er c'helendi. ●(1923) SKET I 31. e kelenndiou an drouized. ●(1925) CBOU 5/68. ar skoliou, ar c'holajou, ar c'helenndiou kristen. ●(1931) VALL 132a. Collège école, tr. «kelenndi m. pl. ou.»

  • kelenndiad
    kelenndiad

    m. –ed, kelenndidi Celui qui fréquente un établissement scolaire.

    ●(1931) VALL 132a. Collègien, tr. «kelenndiad pl. –didi.»

  • kelenneg
    kelenneg

    f. –i Houssaie.

    ●(1499) Ca 169a. g. houssaye. b. quelenec.

    ●(1659) SCger 66b. houssaie, tr. «quelennec.» ●166b. quelennec, tr. «lieu plein de houx.» ●(c.1718) CHal.ms ii. houssaye, tr. «quelenec.» ●(1732) GReg 502a. Houssaie, lieu plein de houx, tr. «Qelennecg. p. qelennegou.»

    ●(1876) TDE.BF 332a. Kelennek, s. f., tr. «Champ de houx.»

    ●(1914) DFBP 170a. houssaie, tr. «Kelenneg.» ●(1931) VALL 366a. Houssaie, tr. «kelenneg f. pl. ou, i, –neier.»

  • kelennek
    kelennek

    adj. Abondant en houx.

    ●(1931) VALL 366b. où il y a du houx, tr. «kelennek.»

  • kelennenn .1
    kelennenn .1

    f. –ed, kelenn (botanique) Pied de houx.

    ●(1499) Ca 169a. Quelennenn. ga. houx. ●(c.1500) Cb. Quelennenn houx. (d'après GMB 531). ●(c.1500) Cb. Quelennenn houx. (d'après GMB 531).

    ●(1732) GReg 502a. Un petit arbrisseau de houx, ou une jeune tige de houx, tr. «Qelennenn. p. qelennenned. ur guelennenn.» ●(1744) L'Arm 188a. Houx, tr. «Quelennenn.. neu. f.

    ●(1907) VBFV.bf 38b. kelennen, f. pl. neu, kelen, tr. «plant de houx.»

  • kelennenn .2
    kelennenn .2

    f. –où (botanique)

    (1) Cenelle de houx.

    ●(1890) MOA 161a. Cenelle, tr. «Boulou kelenn, (boule de houx.) Le singulier est kelennenn, f.»

    (2) Bâton de houx.

    ●(1732) GReg 502b. Bâton de houx, tr. «ur guelennenn. p. quelennennou.»

  • kelenner
    kelenner

    m. –ion

    (1) Professeur.

    ●(1732) GReg 298b. Dogmatiseur, tr. «Qelenner. qelennour. pp. yen.»

    ●(1900) KEBR 66. Eur c’helenner, tr. « Un professeur » ●Ar gelennerien, tr. « Les professeurs ». ●(1903) MBJJ 349. kelenner en skol-veur Bourdel. ●(1909) MMEK v. kelenner er c'hloerdi braz. ●(1911) BUAZperrot 437. kelenner manac'h ha sant.

    (2) Mestr-kelenner : professeur.

    ●(1936) BREI 446/4a. mestr-kelenner e skol Sant-Jozef Lanuon.

  • kelennerezh
    kelennerezh

    m. Enseignement, action d'enseigner.

    ●(1941) ARVR 41/2d. kelennerezh ar brezhoneg.

  • kelennour
    kelennour

    m. –ion Pédagogue.

    ●(1931) VALL 543a. Pédagogue, tr. «kelenner, kelennour.»

  • kelennouriezh
    kelennouriezh

    f. Pédagogie.

    ●(1931) VALL 543a. Pédagogie, tr. «kelennouriez f.»

  • kelennus
    kelennus

    adj.

    (1) Édifiant.

    ●(1926) FHAB Du 432. ar c'homzou kelennus am eus klevet gant eun tad kristen.

    (2) Instructif.

    ●(1732) GReg 535b. Instructif, ive, qui instruit, tr. «Qelennus.»

    ●(1931) VALL 394a. Instructif, tr. «kelennus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...