Recherche 'kelenn...' : 19 mots trouvés
Page 1 : de kelenn-1 (1) à kelennus (19) :- kelenn .1kelenn .1
coll. (botanique)
(1) Houx. Ilex aquifolium.
●(1633) Nom 104b. Agrifolium, aquilenta, aquifolia : hous, housson : quelen.
●(1659) SCger 66b. houx, tr. «quelen.» ●166b. quelen, tr. «houx.» ●(c.1718) CHal.ms ii. houx, tr. «quelen.» ●(1732) GReg 502a. Houx, arbrisseau piquant, tr. «Qelenn.» ●Branche de houx, tr. «Barr qelenn. p. barrou qelenn.» ●502b. Bâton de houx, tr. «Baz qelenn. ur vaz qelenn. p. bizyer qelenn.» ●(1744) L'Arm 188a. Du houx, tr. «Quelenn. m.»
●(1849) LLB 650. Er helen perpet glas. ●(1896) GMB 531. à Sarzeau kelien.
●(1979) VSDZ 63. (Douarnenez) ur vilhetezenn gelern, tr. (p. 227) «une billette de houx.»
(2) Bod kelenn : buisson de houx.
●(1732) GReg 502a. Une brousse de houx, tr. «Ur bod qelenn. p. bodou qelenn.»
●(1906) DIHU 18/296. er bod kelen.
- kelenn .2kelenn .2
m./f. –où
I. M./F.
(1) Instruction, enseignement.
●(1580) G 30. Ha quelen da nep en menno, tr. «Et instruction à qui le demandera.» ●497. reyt dezy quelen en lem poz dymennaf, tr. «donnez-lui instruction sérieusement, quand je vous en conjure.»
●(1732) GReg 535b. Instruction, enseignement, précepte, éducation, tr. «Van[netois] qélenn. p. qelennëu.»
●(1857) CBF 78. chetu ar c'helennou a ranker da heulia, tr. «voici les prescriptions à suivre.»
(2) Conseil.
●(17--) EN 2116. me rey dach eur gelen, tr. «je vous donnerai un conseil.»
●(1855) MAV 28. Ar bugel a lekeaz ar c'helen-ze da dalvezout. ●(1862) JKS 328. pa'z eo gwir hoc'h euz lennet ar c'helennou-ze. ●(1869) KTB.ms 14 p 210. den (…) na hell rei kelenn mad a-bed d'ehan.
●(1907) AVKA 143. Ha Jesus da rei ar c'helen ma.
(3) Ober diouzh kelenn ub. : suivre le conseil de qqn.
●(1949) KROB 10/15. Ober a rin diouz ho kelenn, Laouig ! ●(1949) KROB 11/10. Neketa, soaz, e ri diouz va c'helenn din-me ?
(4) Leçon.
●(1866) SEV 27. Ar pez a reaz ar prins Saladin, a-raok ma varvaz, a zo eur gelenn war gement-ma.
●(1907) KANngalon C'hwevrer 322. selaouomp mad kelennou Hon Tad Santel ar Pab.
II.
(1) Ober kelenn da ub. : faire la leçon, la morale à qqn.
●(1855) MAV 30. Euzen a ganne he vugale, a groze he c'hrek hag he vreur pa reant kelen d'ezhan.
(2) Kelenn zo : on dit que.
●(1919) FHAB Here 125. Kelen zo eo ambrouget mad an emgleo etrezo.
- kelenn .3kelenn .3
v.
I. V. tr. d.
(1) Instruire, éduquer.
●(1557) B I 748. men quelenno / Hac en cusulyo, tr. «je l'instruirai (…) et je lui donnerai des conseils.» ●(1580) G 49. Trugarez Roe an glenn, am quelen quen tenn man, tr. «Merci, Dieu du monde, qui m'instruis avec tant d'instance.»
●(1732) GReg 349b. Enseigner, instruire de quelque science, tr. «qelenn. pr. qelennet.» ●536a. Instruire, tr. «Qelenn. pr. qelennet. Van[netois] qelennein.»»
●(1880) SAB 111. da gelenn ahanomp-ni dre scuer abars en ober dre c'her.
●(1907) PERS 71. an Aot. Vianney a gemeraz kals a boan d'ho c'helen. ●(1943) FATI 14. evel ma kelenn ar beleg e ilizad kristenien.
►[au passif]
●(1894) BUZmornik 464. o veza bet kelennet gant sant Sebastian, Trankuillin a anavezaz he-unan ar virionez eur (lire : eus) ar relijion gristen.
●(1935) BREI 423/2b. Fanch Kouer a dle kompren e oa bet kelennet treuz gant tud faos pe gant tud dall.
►absol.
●(1906) BOBL 03 mars 76/3c. diwar c'hoari kelen, evel a lavare ar re goz. ●(1907) PERS 72. It ha kelennit. ●(1936) LVPR 92. Kelenn evel-se, an eil eneb egile, a ve ober labour aner.
(2) Enseigner.
●(14--) N 112-113. eguit quelenn / Laesenn Doe, tr. «enseigner / La loi de Dieu.» ●(14--) Jer.ms 212. Me a quelennas habaster, tr. «J'enseignai la patience.» ●(1499) Ca 169a. Quelenn. g enseigner. l. doceo / ces.
●(1659) SCger 51a. enseigner, tr. «quelen.» ●166b. quelen, tr. «enseigner.»
(3) Kelenn ub. war udb. : enseigner qqc. à qqn.
●(1894) BUZmornik 615. Magerez Ren a gelennaz anezhi abred var guirioneziou ar feiz.
(4) =
►absol.
●(1949) KROB 13/11. O kelenn emañ, a wel d'ar votadeg a vezo er miz a zeu.
(5) Conseiller.
●(14--) N 152. rac ma ael guenn am quelenn scler, tr. «car mon bon ange me conseille clairement.» ●(1612) Cnf 48b. Ha pa quelennont dan breutaour lauaret gou.
●(1667) ARmorial 241. Quelen alias audit lieu en Duault Evesché de Cornoüaille C. à present fonduë en la Baronnie du Vieux-Chastel à Loguenel, Guernisac en Taulé Evesché de Leon, le Rest en Ploüezoch, Kerelleau en Kermaria-Sular, Pontplantcoët en Poügaznou, Kermouster en Langoat & plusieurs autres en Treguier, aliàs idem, à present au Dresnay, Chateaufur, Saint Bihy, Kerchoz, Plessix Guerjan & autres, burellé d’argent & de gueulle de dix pieces & pour deuise antique, en peb amser quelen, c'est-à-dire, en toute saison il fait bon prendre conseil.
(6) Corriger, réprimander.
●(1732) GReg 207a. Corriger les défaillants, tr. «qelenn ar re desfailh.» ●214b. Corriger, reprendre, instruire, châtier, tr. «Qelenn. pr. qelennet.» ●(17--) TE 64. ean e guelènnas huerhue er Mameu-Dieguês-hont.
●(1862) JKS 36. Goude ma vezo bet kelennet unan-bennag eur weach pe ziou, ma ne zent ket ouz-hoc'h, arabad eo deoc'h ober dael out-han.
●(1905) KANngalon Here 510. d'an oad m'o deuz muia izoum da veza kelennet mad ha dalc'het ber varnho.
II. V. pron. réci. En em gelenn : s'instruire les uns les autres.
●(1862) JKS 38. Red eo eta d'e-omp en em c'houzanv etre-z-omp, en em ziboania, en em skoazia, en em gelenn hag en em zifazia en eil egile.
- kelenn-bailh
- kelenn-glas
- kelenn-morkelenn-mor
coll. (botanique) (?) Panicaut de mer Eryngium maritimum (?).
●(1962) GERV 102. tenn-kenañ e oa beva el lec'h fraost ha digenvez-se, treut ha meinek e zouar ha nep gwezenn na louzaouenn ennañ nemet kelen-mor ha bodennadou lann-gibin.
- kelennadur
- kelennadurezhkelennadurezh
f. –ioù
(1) Instruction, enseignement.
●(1612) Cnf.epist 34. quelennadurezou à importãcc bras, ha meurbet necesser. ●35. quelennadurezou requis.
●(1659) SCger 45a. doctrine, tr. «quelenadurez.» ●51b. enseignement, tr. «quelenadurez.» ●69b. instruction, tr. «quelennadurez.» ●166b. quelenadurez, tr. «enseignement.» ●(1732) GReg 65b. Avertissement, tr. «qelennadurez. p. qelen[n]adurezyou.» ●292a. Discipline, instruction, gouvernement, tr. «Qelennadurez.» ●298b. Dogme, précepte, instruction, tr. «Qelennadurez. p. qelennadurezou.» ●535b. Instruction, enseignement, précepte, éducation, tr. «qelennadurez. p. ou.» ●934b-935a. Traditions Apostoliques, tr. «(…) Qelennadurezou an Ebestel hep scrid.»
●(1907) PERS 72. ar gelennadurez kristen. ●(1907) AVKA 170. Jesus a oa hadkrog da rei kelennadurez d'ar bobl. ●(1909) KTLR 19. Euz eur gelennadurez / E teu eurusted ha furnez. ●53. o sounjal e kelennadurez diveza he vamm. ●(1911) BUAZperrot 461. Dont a reas (…) da veza gouiziek bras var gelennadureziou ha kemennadureziou ar relijion gristen.
(2) Kaout kelennadurezh : avoir de l'instruction.
●(1857) HTB 5. C'hui kouskoude hoc'h euz kelennadurez.
- kelenndikelenndi
m. –ez, –où Établissement scolaire, collège.
●(18--) SAQ II 304. En eur c'helendi e Paris, oa eur veach, eur bugel o vont d'ober he bask kenta.
●(1915) HBPR 38. ober skol er c'helendiou. ●61. rejent er c'helendi. ●(1923) SKET I 31. e kelenndiou an drouized. ●(1925) CBOU 5/68. ar skoliou, ar c'holajou, ar c'helenndiou kristen. ●(1931) VALL 132a. Collège école, tr. «kelenndi m. pl. ou.»
- kelenndiadkelenndiad
m. –ed, kelenndidi Celui qui fréquente un établissement scolaire.
●(1931) VALL 132a. Collègien, tr. «kelenndiad pl. –didi.»
- kelennegkelenneg
f. –i Houssaie.
●(1499) Ca 169a. g. houssaye. b. quelenec.
●(1659) SCger 66b. houssaie, tr. «quelennec.» ●166b. quelennec, tr. «lieu plein de houx.» ●(c.1718) CHal.ms ii. houssaye, tr. «quelenec.» ●(1732) GReg 502a. Houssaie, lieu plein de houx, tr. «Qelennecg. p. qelennegou.»
●(1876) TDE.BF 332a. Kelennek, s. f., tr. «Champ de houx.»
●(1914) DFBP 170a. houssaie, tr. «Kelenneg.» ●(1931) VALL 366a. Houssaie, tr. «kelenneg f. pl. ou, i, –neier.»
- kelennek
- kelennenn .1kelennenn .1
f. –ed, kelenn (botanique) Pied de houx.
●(1499) Ca 169a. Quelennenn. ga. houx. ●(c.1500) Cb. Quelennenn houx. (d'après GMB 531). ●(c.1500) Cb. Quelennenn houx. (d'après GMB 531).
●(1732) GReg 502a. Un petit arbrisseau de houx, ou une jeune tige de houx, tr. «Qelennenn. p. qelennenned. ur guelennenn.» ●(1744) L'Arm 188a. Houx, tr. «Quelennenn.. neu. f.
●(1907) VBFV.bf 38b. kelennen, f. pl. neu, kelen, tr. «plant de houx.»
- kelennenn .2
- kelennerkelenner
m. –ion
(1) Professeur.
●(1732) GReg 298b. Dogmatiseur, tr. «Qelenner. qelennour. pp. yen.»
●(1900) KEBR 66. Eur c’helenner, tr. « Un professeur » ●Ar gelennerien, tr. « Les professeurs ». ●(1903) MBJJ 349. kelenner en skol-veur Bourdel. ●(1909) MMEK v. kelenner er c'hloerdi braz. ●(1911) BUAZperrot 437. kelenner manac'h ha sant.
(2) Mestr-kelenner : professeur.
●(1936) BREI 446/4a. mestr-kelenner e skol Sant-Jozef Lanuon.
- kelennerezh
- kelennour
- kelennouriezh
- kelennus