Recherche 'kement...' : 9 mots trouvés
Page 1 : de kement (1) à kementin (9) :- kementkement
adv., adj., m. & conj.
I. Adv.
A.
(1) Autant de temps.
●(1612) Cnf 29a. Tardiff hep accomplissaff an veu so bepret pechet, ha maruel pa daléer quement.
(2) [avec valeur de pluriel] Tous ceux.
●(1530) Pm 233. Quement so maru yen tremenet, tr. «Tous ceux qui ont passé par la mort froide.» ●(1575) M 138. Ha quement so ho lignn, oar sqygnn bet' Auygnon, tr. «Et tous ceux dont la lignée s'étend jusque Avignon.» ●(1612) Cnf 1a. concedit diff ha da quement à lenno an leffric-man (…) an gracc ves an Speret glan.
●(1689) DOctrinal 198. pe en hiny e voe pedet gant quement ayoa eno.
●(1847) FVR 63. Kement o deuz prenet madou pere a oa d’ann Iliz, a zo dre eno rannet diout-hi, hag ivez anaouet a hent all. ●(1866) SEV 30. ar bed ha kement a zo enn-han. ●(1868) FHB 201/353b. da lavare[t] geier, da drompla kement he lenn. ●(1869) BSGc 16. kement zo poaniet ha maleürus var an douar ! ●(1870) MBR viii. kaout truez oc'h kement a zo stag ar boan out-ho.
(3) Tant, autant.
●(c.1500) Cb (d’après GMB 533-534). Quement e nombr euel e ment «tant en nombre comme en quantité ».
●(1907) PERS 218. hini all ebet n'euz great kement a vad deuz kador ar virionez.
(4) Kement a : tout ce que, qui.
●(1882) BAR 70. Mari a zastum mad kement a glev. ●(1889) ISV 454a. Me ro goasked ha goudorenn / da gement a zo em c'hichen.
(5) Kement a : tant, autant de.
●(1866) SEV 100. Perak eta ho peus-hu kement a boan.
●(1907) PERS 218. hini all ebet n'euz great kement a vad.
B. A gement.
(1) Quiconque, tous ceux.
●(1575) M 1904. A quement á croeat, drouc ha mat pep statur, tr. «A quiconque fut créé, mauvais et bon, de toute taille.»
●(1790) MG 82. A guemènd e gar en Eutru-Doué. ●314. A guemènd e garou gobér èl-oh.
●(1854) GBI I 512. A gement hi darempred, tr. «De tous ceux qui la fréquentaient.»
●(1910-1915) CTPV I 137. Er gement men guele kerhat, e jonjè en neijen, tr. «Tous ceux qui me voyaient aller croyaient que je volais.»
(2) Tout ce qui, tout ce que.
●(1576) Cath 15. hep bezaff losquet bleuen en bet deze nac yuez acoustrement a quement a yoa gante, tr. «sans que leur fût brûlé aucun cheveu, et aussi aucun de tous les vêtements qui étaient sur eux.»
●(17--) EN 2071. A gemend a meus groed, ehoulenan pardon, tr. «De tout ce que j'ai fait, je demande pardon.»
●(1870) FHB 271/74a. fallout a ra dezhan en em zizober eus a gement a ell cabestra an den.
(3) Qui.
●(1621) Mc 85-86. ez grehot mat da paourhaff ha miserablhaff croueadur à quement so dindan an euff. ●(1633) Nom 44b. Concha : conche coquille, toute sorte de poisson en coquille : pep seurt pesquet á quement o deues creguin.
●(1689) Anton.ms 60. euoach ar fura den a guement asou er bet.
●(1847) FVR 166. netra agement a ve dialluz.
C.
(1) Kement ha : autant que.
●(1659) SCger 122b. cela vaut autant que la Loy, tr. «andra se a dal quement hag al lesen.»
(2) Kement ha ken kaer : tant et si bien.
●(1920) FHAB Gouere 396. pep hini diouz e du a jach war e varc'hajou kement ha ken kaer ma rank ar brenerien en em glevet evit tremen heb prena.
(3) Kement ha ken bihan : tant et si bien.
●(1850) MOY 203. caledet / Qement ha qer bian ebars en e bec'het. ●(1869) FHB 232/181a. Kement ha ken bihan ma voue red dezhan discampa ac'hano. ●(18--) GBI II 148. Sevel 'ra euz he wele da vale ar ruio, / Kement-ha-ken-bihan m'arruas er butto, tr. «Il quitta sont lit, pour parcourir les rues, / Tant et si bien qu'il arriva aux buttes.»
●(1912) BUAZpermoal 928. kement ha ken bihan ma 'n em gavas erfin, 'benn ar c'hantved war-lerc'h, eun iliz vras da vezan 'lec'h ne oa nemet eur chapelig.
(4) Kement ha ken kreñv : tant et si fort.
●(1659) SCger 115a. tant & si fort, tr. «quement ha quer cre.»
(5) Kement ha keit : tant et si longtemps.
●(1659) SCger 115a. tant & si long-temps, tr. «quement, ha queit.»
(6) Ober kement o + v. ; ober kement ouzh + pron. + v. =
●(c.1825-1830) AJC 2761. quemend a ris o clasc quen narivis voarné. ●(1867) GBI I 178. Kement ho deuz gret o kerzet, tr. «ils ont tant marché.» ●488. Kement 'n euz gret euz hi fedi, tr. «il la pria tant et tant.»
●(1908) PIGO II 177. Kement a ra o vont, hep sellet nag ouz e dreid nag ouz e hent, mac'h a...
(7) Kement zo : tout ce que, qui.
●(1877) FHB (3e série) 6/43b. eur gear vraz (...) pulluc'het ha disvantret kement zo ennhi.
●(1910) FHAB C'hwevrer 44. Ne velit-hu ket e ran, a ners kalon, kement zo em gallout. ●(1914) KANNgwital 139/426. evit ma vezo ar beleg dinask evit ober kement zo en he garg.
(8) Kement zo tout : tout.
●(1710) IN I 401. Pa ve troet quement so tout var oc'hement-all.
(9) Ha kement zo : etc.
●(1926) FHAB Du 422. batimanchou, martoloded, marc'hadourez ha kemend-so. ●(1936) VKST Meurzh 47. torfed aman, torfed a-hont, laeronsi, dizurziou ha kement-zo ! ●(1944) VKST Mae 139. korf, daouarn, treid, bleo, baro, den, ivinou ha kement 'zo. ●(1945) DWCZ 29. an toullou brein, stank er c'hêriou, hag a goll enno ar baotred yaouank o ene ha kement zo.
(10) Kement a ranker eo : ça suffit, c'est tout ce qu'il faut.
●(1906) KANngalon Genver 15. ne ket goal gaer, mes kement a ranker eo da c'hedal kaeroc'h.
II. Adj.
(1) Chaque.
●(1557) B I 267. A quement anhez ma veziff, tr. «en quelque lieu que j'habite.» ●(1638) Peiresc 7-9. Quement langaich à so er bet / Italien, Latin ha Grec. / Islanrd, Sauxnec ha Brezonec.
●(17--) EN 3002. eun dand genuer a sou stac ous quemend bleuen, tr. «une dent de janvier est attachée à tous ses poils.»
●(1859) MMN 224. Mervel eo partach quement den zo.
●(1906) KPSA 35. fellout a ra d'ezan kaout galloud war gement tra. ●198. Nag ez eo braz, kaer ha frealzuz ober kement tra a-unan gant an Aotrou Doue.
(2) Kement hini : chacun, tous ceux.
●(1847) FVR 153. Ouz-penn da gement hini ho deuz ma diroget. ●(1869) SAG 3. hag o ouall-gass en pep giz kement hini ne ruche ket eus an ano a gristen.
●(1907) FHAB Mae 65. kement hini zo griziennet karantez Breiz en he gerc’hen. ●(1911) BUAZperrot 132. da zigoll kement hini a ioa bet great gaou eun dra bennak outan. ●774. kement hini a glask a gav. ●(1912) BUAZpermoal 707. Kement hini a dostae outan a glaske eünan e vue war skouer e hini. ●(1985) DGBD 65. e teufe da vezañ «kouskidik» kement hini bet flemmet gant kelien tsetse.
(3) Kement ha : aussi grand que.
●(1766) MM 1263. er foultren varc'h quement a me, tr. «un énorme cheval, de ma taille.»
●(1889) ISV 62. Kement eo ha c'hoar Vitalina.
●(1925) FHAB Genver 12. Al loen-ze, kement hag eun ouner vloaz. ●(1934) PONT 83. – Peseurt ment e deus an Itron emezi. – Kement eo ha seurez Vitalin.
III. M./F.
(1) Bezañ ur c'hement : être la même chose, être pareil.
●(1954) VAZA 179. Met evit ar seurt tud, «prenañ» ha «studiañ» n'eo ket ur c'hement. ●(1955) VBRU 74. n'eo ket ur c'hemend. ●93. gout 'ouiemp ne oa ket ur c'hemend hor c'hoant hag hor galloud. ●144. un disglavier hag ur c'hleze (...) na vint biken ur c'hemend !
(2) Ur gement eo ganto : ils sont ex-aequo.
●(c.1718) CHal.ms ii. Ils sont a deus de Ieu, tr. «ur guemet é gueté, ne gollant, na n'ouniant, mat int en eil doh eguilé.»
(3) [après un chiffre, un nombre] (Tant de fois) autant.
●(17--) CBet 1824. Hon beso seis quement mui evit a lequin.
●(1866) SEV 34. Ar re a zilezo madou ar bed-ma dre garantez ouz Doue ho devezo kant kement all a zigoll a-vrema war an douar.
IV. Loc. conj.
(1) E kement ma : tant que.
●(1612) Cnf 18b. à hanné ez dlé an pœnitant confes non pas hep muy quen an nyuer eues an pechedou extern, hoguen yuez an desirou hac an youillou eues, è calon, ez quement mazeo dezaff possibl. ●34a. da sicour è tat hac è mam ez quement ma gallo. ●(1621) Mc 29. pan tacher do chaceiff ez quement ha maz galler. ●40. Ez quement ha ma galhimp caffout couff.
●(1838) OVD 69. de bratiquein, é quement ma omb capable, é vertuyeu. ●233. A fæd oh-hui, groagué, péré nen d'oh inourable nameit é quement ma câret er burtæt.
(2) E kement ha ma : pour autant que.
●(1857) HTB 41. en kement ha ma hellont kaout talvoudegez.
(3) Kement ha ma : tant que, puisque.
●(1857) CBF 13. Kement ha m'eo c'houi, dalit-hi, tr. «Puisque c'est vous, prenez-les.»
●(1951) KROB 39-40/19. Kement ha m'emaomp e mare gouel Santez Anna.
(4) Kement ha ma : autant que.
●(1659) SCger 11a. autant que ie puis, tr. «quement ha ma hallân.»
(5) A gement ma : autant que.
●(1790) MG 386. me ra alézoneu a guemènt ma heèllan. ●(17--) TE 165. Ean (…) er secouras a guemènt ma heèllai.
●(1910) ISBR 62. Deit é er houriniz a varù de viù, dihouiùet ha digoedet e oé a gement ma oé ret.
(6) Gant kement ma : tellement.
●(1924) ZAMA 197. Nemet e Vadalenn a oa deut eur Geben, eun diaoulez, gant kement ma tagnouze.
- kement allkement all
voir kemend-all
- kement-ha-kementkement-ha-kement
adv.
(1) Tant et tant.
●(c.1500) Cb 104b. [guez] Jtem vicitudo / nis. g. tant pour tant. b. quement ha quement.
●(1869) KTB.ms 14 p 22. ha kerkent a frinkas ha a tifrinkas kement ha kement ma tirogas ma davanjer.
(2) Aussi grand l'un que l'autre.
●(1890) MOA 129b. Aussi grand l'un que l'autre, tr. «kement ha kement.»
(3) Autant l'un que l'autre.
●(1732) GReg 324b. Egalement, autant l'un que l'autre, tr. «Qement-ha-qement.»
●(1876) TDE.BF 333a. Kemeñd-ha-kemeñd, tr. «autant l'un que l'autre.»
(4) Kement-ha-kement all : tant et tant.
●(1867) FHB 123/147b. forani arc'hant kement ha kement all.
- kement-hont
- kement-mañkement-mañ
pron. dém.
(1) Ceci.
●(c.1680) NG 947. guet quemen-man, mou pet, hum contantet. ●(17--) EN 1649. petra eo quemend man ? tr. «qu'est-ce que tout cela ?»
●(1902) PIGO I 154. Den ne reaz van, rag kement-man a vije gwelet bemde. ●(1906) KPSA 33. eo c'hoarvezet kement-man. ●(1906) BOBL 07 juillet 94/1b. Ar Parlamant, eur pennad zo, a ble deuz kement-ma. ●(1921) PGAZ 105. ha kement-ma en diskuezo deoc'h. ●(1939) MGGD 18. N'eo ket evit kaout an tu da fougeal e lavaran kement-mañ.
(2) Autant, tant.
●(1576) Cath 6. pezadra ez eux te assemblet quemet-man a pobl en vean, tr. «pourquoi as-tu assemblé tant de peuple en vain (…) ?»
●(1878) EKG II 38. Kement-man a dud ne d-eont jamez var eun dro da Vaner-al-Liorzou.
(3) D'autant.
●(1860) BAL 200. Kement-ma diminued eo va foan er Purgator.
- kement-sekement-se
pron., prép. & interj.
I. Pron. dém.
(1) Cela.
●(1621) Mc 37. pe quehit à amser eo padet quement se.
●(1659) SCger 87b. outre ce, tr. «ouzpen quement-se.» ●166b. quement-se, tr. «cela.»
●(1821) SST 68. evehat doh quement-cé. ●(1866) LZBt Ebrel 98. Kement-se na distan ket c'hoaz kasoni ar roue. ●(1869) FHB 216/53a. o welet kement-se. ●(1870) FHB 308/370a. Lamponet euz ar re falla a zo paet evit kementse. ●(1878) EKG II 50. Kement-se a lakea ac'hanoun da hasta a-fo.
●(1907) AVKA 243. Kement-ze a zo graet gan Doue. ●(1925) CHIM 7. Ha da dad, goût a ra kement-se ?
(2) Autant, tant.
●(1878) EKG II 11. Ne viche ket bet red beza kement-se var evez. ●40. mez ne riz ket kals a van evit kement-se.
●(1909) KTLR 158. Ha feidazoumen ! ne meuz ket kement-se da roi. ●(1935) BREI 438/3c. N'eo ket ret bresa kement-se, evelato !…
(3) Cependant, malgré tout.
●(1892) SKG 32. Oc'hpen, chilaou 'ta, kement-sé, / N'oun ket evit but ganoc'h bemdé, tr. «En outre, écoute donc, kement-sé (1) je ne puis être avec toi tous les jours.» (1) kement-sé, expression très usité à Scaër. ●(18--) CST 62. A dra zur, marvailhou an ostiz hag e verc'h a oa mat. Kement-se, e oant trist eun nebeut. ●78. An tirant en doa mall da c'houzout pe sort liou en deus gwad eur c'hristen. Kement-se, ez eas adarre dre gaer da Viktor. ●84. Koustantin a oa c'hoaz pagan ; kement-se, diwar neuze grasou Doue a bare warnan.
●(1908) FHAB Here 311. Yao ha yao mar gouie. – Kement-se ne ieas ket var eün varzu koat ar Reunik. ●(1909) FHAB Ebrel 114. Deuet oc'h, kement-se, divar ar mare ! ●(1927) FHAB Gouere 140. Eun abardaez, kemend-se, en em gavas dirag eur maner.
(4) E grez kement-se = (?) pendant ce temps-là (?).
●(1838) OVD 132. Mæs é gré quement-cé, me guemérou é grat en disprisance e elle donnet d'eign a gaus d'em action.
(5) E kement-se : toutefois.
●(1857) CBF 65. E kement-se ne gredann ket e kollfenn, tr. «Toutefois, je ne crois pas perdre.»
II. Loc. prép. Kement-se a : autant de, tant de.
●(1856) VNA 225. hemb quement-cé a cérémonieu.
●(1906) KPSA 30. N'ez euz ket kement-se a dud a gav kaer traou ar bed. ●(1928) SAKO 25. Eur c'horf ken dismeg ha hennez, ha dleout a ra magan kement-se a ezommou ? ●(1935) CDFi 14 septembre. Evid petra ha da ober peseurt ez eus ezomm kement-se a arc'hant.
III. Interj. Quand même, à la fin.
●(1909) FHAB Meurzh 114. Deuet oc'h, kement-se, divar ar mare ! ●(1927) FHAB Gouere 140b. Eun abardaez, kemend-se, en em gavas dirag eur maner kaer. ●(1974) GAME 28. Me hell chom kemehe.
- kementadkementad
m. –où
(1) Quantité.
●(1914) DFBP 267a-b. quantité, tr. «kementad.» ●(1931) VALL 607b. Quantité, tr. «kementad m.»
(2) Même quantité, même dose.
●(1924) ZAMA 204. eur banne kafe du hag e gementad a «odivi».
(3) Ce qui revient à qqn.
●(1904) BOBL 24 décembre 14/2c. Da genta c'heuz da baëa ar merk ; goudeze ar c'hontroll hag an timbr ; goudeze e gementad d'ar gouarnamant.
(4) Somme.
●(1909) BOBL 13 mars 220/2c. ar c'hementad da baëa.
- kementadañkementadañ
v. tr. d. Mesurer (une quantité), doser.
●(1935) FHAB Genver 38. red eo gouzout kementada ar pez a zo da lakat ennan, evit e zaoura.
- kementiñ