Recherche 'kentel...' : 6 mots trouvés
Page 1 : de kentel (1) à kentelius (6) :- kentelkentel
f., adv., prép. –ioù, –i
I. F.
A.
(1) Leçon.
●(1499) Ca 171a. Quetell. g. leczon.
●(1659) SCger 72b. leçon, tr. «quentel, p. iou, ar guentell.» ●(1732) GReg 566b. Leçon, tr. «Qentell. p. qentellyou.» ●(1741) RO 674. me uoar res ma hentel.
●(1857) CBF 60. Selaouit kenteliou ho Person, tr. «Ecoutez les instructions de votre Curé.» ●(1862) JKS 14. C'houec'hved kentel. ●(1864) SMM 33. Setu an diou guentel hag an daou ali oc'h eus bet diaraog.
●(1902) PIGO I 4. me 'm desket d'id da gentel. ●(1906) BOBL 27 janvier 71/3c. o kemer kentili war ar stad-ze.
(2) Leçon d'un texte.
●(1868) GBI II 6. Ar c'homt Gwillou. Kenta kentel.
B. par ext.
(1) =
●(1911) BUAZperrot 151. kenteliou eun tad, n'eus forz pegen koulz e vezint.
(2) =
●(1910) MBJL 73. Pebez kentel evidomp, Breiziz ker !
C. sens fig.
(1) Reiñ ur gentel vat da ub. : donner une bonne leçon à qqn.
●(1921) PGAZ 27. Doue a roaz d'ezhi eur gentel vad.
(2) Distagañ ur gentel da ub. : infliger une leçon à qqn.
●(1911) SKRS II 116. Ar gentel distaget outho a vezo kavet guall rust marteze.
D. Moment.
●(1557) B I 157def. Ez desiraff, mar beuaff hael / Da lenn dezy ann a vyel / Monet vn quentel de guelet. ●(1580) G 139. Mall eou gueneff quentel pur uuel e guelet, tr. «Il me tarde de le voir bien humblement.» ●548-549. Abstynet a pechet, me oz ammonet glan, / Eval Ezechiel duet quentel da goelvan, tr. «Abstenez-vous de péché ; je vous avertis tous, / Comme Ezéchiel ; l'heure des pleurs est venue.» ●629. Duet quentel (…) / Da aznavout hoz Doe, tr. «Le moment est venu / De reconnaître Dieu.»
II. Loc. adv.
(1) Nep kentel : jamais, à aucun moment.
●(1575) M 1853. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, / Nac euyt Pard, nac Ours, da comours nac Ourses : / Ho quelyn mar be quet, rauisset ne cretes, / Nep quentel ho guelet, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne / Ou qu'une panthère, ou un ours dans ses rapports (?), ou une ourse / Quand leurs petits ont été enlevés, tu n'oserais / Jamais les regarder.» ●2313. Ne cessont nep quentell, tr. «Ils ne cessent à aucun moment.» ●(1580) G 69-70. Muy ne guelaf ez duhen quet / bro Saux nep quentel daz guelet, tr. «Je ne vois pas que je vienne plus, / Pays saxon, à aucun moment te voir.» ●393. Na mervent, na bresel nep quentel ne guelheñ, tr. «Pour que je ne vois ni mortalité, ni guerre en aucun temps.» ●714. Her pelloch dyouguel nep quentel nen guyly, tr. «Car désormais, sûrement, à aucun moment tu ne le verras.»
(2) E pep kentel : à chaque instant.
●(1580) G 99. Eval he demesell e pep quentel meulet, tr. «Comme sa demoiselle à chaque instant approuvée.» ●476. Ho pluff gant a re uuel pep quentel so pelyet, tr. «Leurs plumes aux humbles gens à chaque instant sont enlevées.» ●507. pep quentel e goelvan, tr. «toujours en gémissement.»
III. Loc. prép. E kentel da : dans l'intention de.
●(1580) G 119. Ez af cuf hac uuel e quentel de guelet, tr. «Que je vais doux et humble exprès pour le voir.» ●127. Fragan a deu uuel e quentel doz guelet, tr. «Fragan vient humblement dans l'intention de vous voir.»
IV. Klevet e gentel : se faire tancer, entendre son fait. Cf. klevet e begement.
●(1942) DADO 10. ha kaer ho po lammat ha sailhat, e klevot ho kentel penn-da-benn.
- kentelankentelan
f. Petit sermon, petite leçon.
●(1996) CRYK 120. Enañ, ’lennas ur gentelan, tr. «Là, il lut un petit sermon.»
- kentelezh
- kenteliañkenteliañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Instruire.
●(1732) GReg 566b. Faire la leçon à quelqu'un, l'instruire, le corriger, tr. «Qentellya ur re-bennac.»
●(1876) TDE.BF 337a. Kentelia, v. a., tr. «Instruire, enseigner.» ●(1878) EKG II 294. Ne ket diez ho kentellia.
●(1909) FHAB Gwengolo 266. kentelia war o micher tud a zo gwennet o bleo dindan ar stern. ●(1910) MBJL 28. e vo kenteliet ar studierien war ar gaeleg. ●(1954) VAZA 81. Diganin, emezañ, ho po al levrioù hoc’h eus ezhomm diouto, ho kentenliañ (lire : kenteliañ) a rin ha reizhañ ho poelladennoù evit netra.
(2) Faire (la moisson).
●(1732) GReg 40b. Faire l'Août, tr. «qentelya an éaust.» ●632b. Faire la moisson, tr. «qentelya an éaust.»
●(18--) SAQ I 85. Kentelliet mad hen deuz he bark. ●217. Evit kaout eost mad en eur park, e ranker he gentelia ervad, he drempa a zoare, hada ennhan greun disklabez, he c'hoennat pa zeu ar mare hag hen diwall a zroug.
●(1906) KPSA 59. Kit ha kenteillit.
II. V. pron. réfl. En em genteliañ : s'instruire.
●(1921) FHAB Kerzu 339. lennomp leoriou evit en em gentelia war ar gwenanerez.
- kentelier
- kenteliuskentelius
adj. Édifiant.
●(1732) GReg 322b. Edifiant, ante, tr. «qentellyus.» ●535b. Instructif, ive, qui instruit, tr. «qentellyus.»
●(1911) BUAZperrot 384. peziou-teatr kentelius ha plijadurus. ●(1931) VALL 394a. Instructif ; touchant la morale, tr. «kentelius.»