Recherche 'kentr...' : 15 mots trouvés
Page 1 : de kentr (1) à kentret (15) :- kentrkentr
f. –où
I.
(1) Éperon.
●(1499) Ca 170b. Quentr. g. esperon. ●(1633) Nom 182a. Calcar, calx ferratus : esperon : quentr.
●(1659) SCger 52a. eperon, tr. «quentr.» ●(1689) DOctrinal 194. ho cleze, ouz ho costez, ha gant ho quentrou alaouret. ●(1732) GReg 359a. Éperon, ou épron, tr. «Qentr. p. qentrou.» ●Deux éprons, tr. «Diou qentr.»
●(1844) GBI II 140. Eujo ha kentro alaouret, tr. «Bottes et éperons dorés.» ●(1856) VNA 30. une Eperon, tr. «ur Guentr.» ●(1889) ISV 376. boutoun eun den a ioa kentrou o sini outho.
●(1963) LLMM 99/264. met nec’het bras gant o heuzoù hag o c’hentroù divent e seblante ur strollad archerien pilpasañ.
(2) Rod-kentr : molette d'éperon.
●(1732) GReg 633b. Molette d'éperon, tr. «Rod-qentr. p. rodou-qentr.»
(3) Taol kentr : coup d'éperon.
●(18--) GBI II 318. Tol-kentr d'he varc'h hen eûs roët, tr. «Il donna un coup d'étrier à son cheval.»
(4) sens fig. Lakaat ar c'hentroù da ub. : stimuler qqn.
●(1872) ROU 104a. Stimuler, tr. «Lacaat ar c'hentrou da.»
(5) (anatomie animale) Ergot.
●(1633) Nom 36b. Calcar : esperon : quentr an labouçc.
●(c.1718) CHal.ms i. L'esperon d'un chien et d'un coc, tr. « euin bras ur c'hi, gour iuin ur c'hi, quentr' ur c'hoc.» ●(1732) GReg 364a. Ergot, petit morceau de corne en forme de croche, qui est derriere le pié du coq, tr. «qentr. p. quentrou.» ●Les ergots du coq, tr. «qentrou ar c'hilhecq.» ●(1744) L'Arm 140b. Ergot de coq ou de, &c., tr. «Quentre.» ●440b. Épron de coq, de chien, &c., tr. «Quenntre. f.»
(6) (astronomie) Corne du croissant de lune.
●(1942) VALLsup 109a. Corne du croissant de la lune, tr. «kentr f. (propr. éperon, ergot) ; les cornes de la lune sont nettes, tr. «lemm eo kentrou al loar (L. ar Fl[oc'h].»
II.
(1) Sevel àr e gentroù : monter sur ses ergots.
●(1744) L'Arm 140b (G). Dès qu'il me vit entrer dans la chambre, il monta ridiculement sur ses ergots, tr. «A bem guéllass é antrein énn é gambre, ean a saouass énn-ur-fæçon truhêc ar é guenntreu. S'il s'agit d'une fille, on dit ar hi henntreu.»
(2) Mont droug en e gentroù : se mettre en colère.
●(1877) FHB (3e série) 15(2)/123b (L) *Jakez Peizant. Var an tamik sarmounaden-ze, an aotrou Julik a zo eat drouk en he gentrou.
(3) Sevel e-dan gentroù ub. :
●(1905) BREH 62 (G) M. Gouron. Ma ne hues chet er galon d'hobér er cherrein ér prizon, a p'er havin mé, mé e saùou édan é gentreu.
(4) Reiñ kentr d'e varc'h : se presser, se hâter.
●(1970) BHAF 124 (T) E. ar Barzhig. Gwelloh eo rei kentr d'ho kezeg.
- kentrad
- kentradennkentradenn
f. –où (arboriculture) Arbre qui produit des fruits précoces.
●(c.1718) CHal.ms iii. precocier, tr. «ur c'huéen prim', ur guentraden.»
- kentrañ / kentratkentrañ / kentrat
v. tr. d.
(1) Éperonner, mettre des éperons.
●(1732) GReg 359a. Éperonner, mettre des éperons, tr. «Qentra. pr. qentret.»
(2) Éperonner, donner de l'éperon.
●(1921) GRSA 201. Hag éan de gentrat é jao.
(3) sens fig. Encourager, inciter qqn.
●(1732) GReg 359a. Éperonner quelqu'un, l'exciter, l'encourager à faire quelque chose, tr. «Qentra ur re.»
- kentraouer / kentraour
- kentraouet
- kentraouiñkentraouiñ
v.
I. V. tr. d.
A. Éperonner, donner de l'éperon.
●(1659) SCger 52a. eperonner, tr. «quentraoui.» ●167a. quentraoui, tr. «éperonner.» ●(1732) GReg 359a. Donner de l'épron à son cheval, tr. «Qentraouï. pr. qentraouët.» ●724b. Piquer le cheval avec l'éperon, tr. «Qentraouï ur marc'h.»
●(1876) TDE.BF 337a. Kentraoui, v. a., tr. «Eperonner.»
●(1935) CDFi 28 decembre. en eur gentraoui e loan.
B. sens fig.
(1) Aiguillonner, inciter, stimuler.
●(1732) GReg 326a. Éguillonner, exiter, enflammer, tr. «qentraouï. pr. qentraouët.» ●359a. Éperonner quelqu'un, l'exciter, l'encourager à faire quelque chose, tr. «qentraouï ur re-bennac.»
(2) Encourager, exciter qqn.
●(1847) FVR 163. hon c'hentraouin da c'houzanv ar verzerenti. ●(1847) BDJ iv. En holl brezeghennou ho deveus kentraouet / Pep pec'her da zilezi buhez fall. ●(1855) MAV 29. ken a roaz d'ezho ho aotrou evit ho c'hentraoui eul lizer-merket evit triouec'h bloaz. ●(1876) TDE.BF 337a. Kentraoui, v. a., tr. «par extension, stimuler, encourager.».»
●(1933) BRND 67. e rankis kaout eur c'heneil d'am c'hentraoua.
II. V. pron. réfl. En em gentraouiñ : s'aiguillonner.
●(1862) JKS 179-180. En em gentraouit hoc'h-unan ha mirit na zeufe ho kaloun d'en em c'houeza.
- kentraourkentraour
voir kentraouer
- kentratkentrat
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Prématuré, trop tôt.
●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iii. prematuré, tr. «quentrat, quent en amser, re guent.» ●(1744) L'Arm 301a. Prématuré, tr. «Quênntratt : Deit quêñd er hource.» ●(1787) BI 186. ur vuhé à-languiss enn ur gohoni quenttrat ë stuheller beèd er marhuë.
(2) (agriculture) Primeur, précoce.
●(1732) GReg 441a. Fruits précoces, tr. «Van[netois] freh qentrat.» ●748b. Precoce, fruits précoces, tr. «Van[netois] qentrat. freh qentrat.» ●Arbre précoce, précocier, tr. «Van[netois] guën qentrat. p. guë qentrat.» ●(1744) L'Arm 300a. Précoce, tr. «Quênntratt.» ●427a. Chacelas, tr. «Ressin douce ha quenntratt. m.»
●(1849) LLB 1314. Kerh ha segal kentrat.
●(1934) BRUS 131. Hâtif, tr. «kentrat.»
►[empl. comme subst.]
●(1849) LLB 365-366. Ne huéler ket lies én hou mesk er hentrat / É vont te brenein gran de di en dehuehat.
(3) triv. Leue kentrat : enfant illégitime né trop tôt.
●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. un batard né auant le temps, tr. «ul lai quentrat.» ●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. enfant illegitime venu auant le temps, tr. «ul laï quentrat.»
II. Adv.
(1) Tôt, de bonne heure.
●(1659) SCger 167a. quentrat, tr. «de bonne heure.»
(2) Re gentrat : trop tôt.
●(1659) SCger 119a. trop tost, tr. «re guentrat.» ●167a. re guentrat, tr. «trop tost.» ●(1732) GReg 39b. Anticiper, faire une chose avant le tems, tr. «Ober un dra re guentrad.» ●62b. Avant le tems, tr. «re-guentrat.» ●930a. Trop tot, tr. «re guentrad.»
●(1856) VNA 106. Tout est trop précoce ou trop tardif, tr. «Rai guentrat pé rai zehuéhat-é ol en treu.»
(3) Prématurément.
●(1530) Pm 265. Eynn guenn ho em astenn quentrat, tr. «De blancs agneaux s'étendent prématurément.» ●(1575) M 460. Ouz squeiff en hent quentrat, tr. «frapper en route prématurément.»
●(1732) GReg 930a. Tot, promptement, sans tarder, tr. «qentrat.» ●Venez tôt, venez de belle heure, tr. «deut qentrat.» ●(1744) L'Arm 301a. Prématurément, tr. «Quêntratt.»
(4) Rapide en exécution.
●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iv. uous allés trop uiste en besogne, tr. «hui so rè brim', ré guentrat, ré bront.»
(5) Ent kentrat : vite.
●(1575) M 2075-2076. Ha goude repos, dez nos en nos obscur, / Ne galhent ent quentrat, ho stat so dinatur, tr. «Et ensuite, reposer, jour et nuit, dans la fosse obscure, / Ils ne pourraient le faire vite, leur état est cruel.» ●(1580) G 1161. Dezrou dymp an hent en quentrat, tr. «Commence-nous le chemin bien vite.»
III. M. Personne hâtive.
●(1912) RVUm 23. Nen da ket jamés er hentrad / De glah devat en devéhad, tr. «Jamais le hâtif / Ne vas demander chez le tardif.»
- kentrekentre
conj.
(1) Conj. Aussitôt.
●(1575) M 656. dougaff an Barnn, quen-trez vezo starnet, tr. «craindre le jugement, aussitôt qu'il sera préparé.» ●727. en Barnn, quen drez vezo starnet, tr. «au Jugement, dès qu'il sera préparé.»
●(1732) GReg 70b. Aussitôt, incontinent, tr. «qèntre.»
(2) Loc. conj. Kentre ma : aussitôt que.
●(1732) GReg 70b. Aussitôt que, dès-que, tr. «Qentre ma.» ●Aussitôt que je le vis, tr. «Qentre ma èr güellis.» ●272a. Dès qu'il fût retourné, tr. «Qentre ma yoa disro.»
●(1846) BAZ 13. kentre ma clevas ar Sant an urz, en em lacaas e taill da zisken. ●707. Kentre ma voe ho c'hrouadur en oad da veza lakeet er studi. ●(1864) SMM 102. Goulennit ar belec, kentre ma velot e viot clan a zevri. ●(1894) BUZmornik 72. en em roaz da Zoue kentre ma teuaz d'he anaout.
●(1911) SKRS II 11. Kentre ma oue achu an ofiz.
- kentrek
- kentrenkentren
m. (marine) Talon de quille.
●(1978) BZNZ 27. (Lilia-Plougernev) Er penn a-dreñv neuze, e-kichen ar stur, emañ ar c'hentren, (...) Pa 'n deus kentren ar vag, evel just, ar vag a zo solutoc'h, tr. (THAB 1/20) «Au-dessous du gouvernail se trouve le "talon" de la quille (...) Quand le bateau a du "talon", il est plus stable.»
- kentrennkentrenn
f. (?) Chaussure à crampons (?).
●(1633) Nom 117b. Encentris : esperon de glace : quentren à scorn.
- kentrerkentrer
m. –ion Éperonnier.
●(1732) GReg 359a. Éperonnier, ou épronnier, celui qui fait ou qui vend des éprons, tr. «Qentrer. p. qentréryen. qentrour. p. yen.»
- kentret