Recherche 'kig...' : 79 mots trouvés
Page 1 : de kig (1) à kignaj (50) :- kigkig
m. –où
I.
A. Viande, chair.
●(1499) Ca 38a. g. maladie entre cuir et char. b. cleuet entre quic ha crohenn. ●(c. 1501) Lv 231/2. quic gl. caro. ●235/121. quic gl. carnes. ●171b. Quic. g. char. ●(1530) Pm 6. Corf ha quic ha goat benniguet, tr. « Corps et chair et sang bénis » ●228. Pan vezo da quic maru myc yen, tr. «Quand ta chair sera tout à fait morte et froide.» ●(1612) Cnf 31a. abstinaff à quic, huyou, ha formaig. ●(1633) Nom 14b. Caro : chair : quicq. ●55b. Minutal : chair mincée, hachis, paté en pot : quic mincet, haceïs, pastez pot. ●56a. Visceratio : largesse & donnée de chair cruë : larguentez græt á quic criz. ●60a. Caro fuma durata, vel infumata : chair enfumée : quic moguedet.
●(c.1680) NG 1946. Dispennet oué, quic ha crohen. ●(1659) SCger 168a. quic, tr. «chair.» ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno. ●(1732) GReg 147a. Chaire, viande, tr. «Qicq. qigou. Van[netois] qicq. p. qigueü.»
●(1821) SST 186. daibrein quic. ●(1868) FHB 185/231b. kig eujenn, kig leue, pusined ha traou all, kig e-bed ne vanke.
B. (religion)
(1) Ar c'hig : le péché de chair.
●(1761) HBrezonec prefaç [2]. ec’hobtenont digant Doue an nerz da drec’hi ar c’hic, ar bet, hac an drouc-Speret.
●(1849) LLB 157. Er bed, er hig, en diaul e ven hur hol bamdé.
(2) [en apposition] (Jour) gras, où l'on est autorisé à manger de la viande.
●(1912) BUAZpermoal 248. ar zadorn a zo eun devez kig, ar pez ne oa ket gwechall.
II. [devant un nom d'animal au singulier]
(1) Kig hoc'h : viande de porc.
●(1499) Ca 171b. caroporcina / ne. b. quic houch. ●(1633) Nom 59a. Lardum, laridum : lard bacon : quic sall, quic ouch.
●(1659) SCger 21a. manger du pourceau, tr. «dibri quic oc'h.»
(2) Kig bevin, kig ejen : viande de bœuf.
●(1499) Ca 171b. caroachina / ne. b. quic beuyn. ●(1633) Nom 59b-60a. Caro bubula : chair de bœuf : quic beuin, quic eugen.
(3) Kig maout : viande de mouton.
●(1499) Ca 171b. caro ouina. b. quic mout. ●(1633) Nom 60a. Caro ouilla, veruecina : chair de mouton : quic maout.
●(1659) SCger 21a. manger du mouton, tr. «dibri quic maout.»
(4) Kig leue : viande de veau.
●(1499) Ca 171a. carouitulina. b. quic lue. ●(1633) Nom 60a. Caro vitulina, vt assum vitulinum, Cicero : chair de veau : quic leuë.
(5) Kig gavr : viande de chèvre.
●(1732) GReg 739a. Le bas Pontscorf. Pond-scorf isélañ. Pontscorf bidré. (comme ils élèvent beaucoup de chèvres, on supose qu'ils en mangent aussi beaucoup, ce qui a donné lieu de dire : Pondscorf Bidré : / Qicq gaour, Béé.
III.
(1) Bezañ na kig na pesked, na kig na pesk : nag eus un tu, nag eus un tu all.
●(1877) FHB (3e série) 42/325b. Tud, na kik na pesket, na mad na fall.
●(1906) BOBL 12 mai 86/3a (K). Dubuisson n’eo na kig na pesk. Eur post-kled ! ●(1907) BOBL 27 juillet 148/2b. eur vousc’hoarz – na kik na pesk – ha na lavar d’in netra a vad. ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 38 (L) J.-F. Caer. D'ar re ne garont ket an traou fall e roont scridou etre daou, n'int na kig na pesked, e giz ma vez lavaret. ●(1908) KMAF 54 E. Crocq. Hag hirio e roan c'hoaz va ger d’it da gemeret ac'hanout war va listen a-benn an taol kenta... ; rak unan pe zaou a zo mall bras d’in teuler er-meaz, abalamour n’ouzoun mui petra int deut da veza ; n'int ken na kig na pesked !
(2) Kaout kig pe groc'hen eus un afer : (en) avoir la cuisse ou l’aile.
●(1732) GReg 240a. J'aurai cuisse ou aîle de cette affaire, tr. G. Rostrenenn «Me am bezo qicq, pe groc'hen eus an afer-ze.»
●(1931) VALL 175. J'en aurai cuisse ou aile, tr. F. Vallée «kig pe groc'hen am bezo.»
(3) Prenañ kig digant ar bleiz : acheter chèrement.
●(1924) NFLO. acheter. a[cheter] cher qq. ch., tr. Loeiz ar Floc'h «prena kig digant ar bleiz.» ●(1942) VALLsup 32. Acheter chèrement, tr. F. Vallée «prena kig digand ar bleiz (acheter de la viande au loup).»
(4) Debriñ e gig a-raok e soubenn : faire les choses à l’envers.
●(1912) RVUm 236 (Gu). Débret en des é gig érauk é soubenn. Ceci peut viser la mauvaise conduite avant le mariage. ●(1912) MELU XI 379 (Ku). Dibri e gig 'rôk e zouben, tr. E. Ernault «Manger sa viande avec (lenn : avant) sa soupe, mettre la charrue avant les boeufs (Haute-Corn[ouaille])» ●(1931) VALL 264. Faire les choses à l'envers; tr. F. Vallée «debri e gig araog e soubenn fam.»
(5) Hejañ e gig : maigrir.
●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269 (Ki Sant-Vig). Heja e gig = maigrir.
(6) Kaout kig leue : voir leue.
- kig-astennkig-astenn
m. Chair sans consistance.
●(1879) ERNsup 157. kik astenn, chair molle, qui s'allonge, qui n'a pas de consistance, Trév[érec].
- kig-ber
- kig-berv
- kig-brizhkig-brizh
m. Viande entrelardée.
●(1732) GReg 563a. Petit-lard, lard qui est entre-lardé, tr. «qicq-briz.»
- kig-dantkig-dant
voir kig-dent
- kig-dent / kig-dantkig-dent / kig-dant
m. (anatomie) Gencive.
●(c. 1501) Lv 232/15. quic an dent gl. iungiua. ●(1633) Nom 19b. Gingiua : genciue : quicq an dent.
●(1659) SCger 62a. genciue, tr. «quic an dent.» ●168a. quicdant, tr. «genciue.» ●(1732) GReg 454a. Gencive, tr. «qicq-dént. qicq an dént. ar c'hicq-dént.»
●(1876) TDE.BF 344b. Kik-deñt, s. m., tr. «Gencive.»
●(1900) KEBR 18. Ar c’hik-dent, tr. « Les gencives » ●(1907) VBFV.bf 40a. kig-dent, m., tr. «gencive.»
- kig-gouezkig-gouez
m. Gibier.
●(1876) TDE.BF 345a. Kik-gouez, s. m., tr. «Gibier en génaral, mais surtout des quadupèdes.»
- kig-ha-farz
- kig-hoc'hkig-hoc'h
m. (boucherie) Viande de porc.
●(1633) Nom 59a. Lardum, laridum : lard bacon : quic sall, quic ouch. ●Succidia : costé de lard : costez quic sal, pe quic ouch. ●60a. Caro suilla, porcina : chair de pourceau : quic sal, quic ouch.
●(1732) GReg 563a. Lard, graisse ferme des animaux, particulierement des pourceaux, tr. «Qicq-houc'h.» ●(1744) L'Arm 214a. Lard, chair de porc, tr. «Quicq-oh : quic-moh. (Les Vannetois se mocquent de, Quicq-moh, les Noyal-Pontiviens s'effarouchent de, Quicq-oh.) m.»
- kig-jechkig-jech
voir kig-sach
- kig-kresk
- kig-larjez
- kig-lart
- kig-marv
- kig-mir
- kig-moc'hkig-moc'h
m. (boucherie) Viande de porc.
●(1732) GReg 563a. Lard, graisse ferme des animaux, particulierement des pourceaux, tr. «qicq-moc'h.» ●(1744) L'Arm 214a. Lard, chair de porc, tr. «Quicq-oh : quic-moh. (Les Vannetois se mocquent de, Quicq-moh, les Noyal-Pontiviens s'effarouchent de, Quicq-oh.) m.»
●(1876) TDE.BF 345a. Kik-moc'h, s. m., tr. «Du lard.»
●(1933) CDFi 7 janvier. eun hanter-dousenn pastellou kig-moc'h mogedet. ●(1981) ANTR 194. Diazez bevañs Yann Gouer eo ar c’hig moh.
- kig-pared
- kig-rost
- kig-sach
- kig-saezonkig-saezon
voir kig-sezon
- kig-sallkig-sall
m. (charcuterie)
(1) Lard salé.
●(1499) Ca 51b. coenne. b. tonnenn quic sall. ●(1521) Cc (d’après GMB 554). Quyc sall du salé. ●(1633) Nom 59a. Lardum, laridum : lard bacon : quic sall, quic ouch. ●Lardum rancidum : lard rancé, chansi : quic sall moguedet, quic sal loüedet. ●134b. Carnarium : où on pend la chair salée ou enfumée : an læch ma vez lecquæt an quic sall, ha couguet (lire : crouguet) an quic moguedet.
●(1659) SCger 21a. chair salée, tr. «quic sall.» ●27b. couene de lard, tr. «tonen quic sal.» ●72a. lard, tr. «quic sal.» ●(1732) GReg 563a. Lard, graisse ferme des animaux, particulierement des pourceaux, tr. «qicq-sall.» ●840b. Salé, du salé, du porc salé, tr. «Qicq sall.»
●(1857) CBF 5. Kik sall pe gik bevin, tr. «du lard ou de la viande de bœuf.»
●(1922) BUBR 13/11. anduill, silsik, lard ha kig sall. ●(1931) VALL 672a. Salaison, tr. «kig-sal (lard salé).» ●(1963) LLMM 99/264. ul lampon bennak tapet moarvat p’edo o skrapañ ur bechad kig-sall.
(2) Kig-sall sec’h.
●(1980) MATIF 35. Il y a là les grandes plaques de lard levées de chaque côté d’un porc gras, salées et suspendues par des ficelles à la poutre centrale ; on appelle ça du « lard sec » (kig sal sec’h).
- kig-sezon / kig-saezonkig-sezon / kig-saezon
m. (alimentation) Salaison.
●(1924) BUBR 39/878. kik-saezon, crêpes et laitage. ●(1943) SAV 26/69. eur pez mat a gig-seson. ●(1931) VALL 672a. Salaison, tr. «kig-sezon m.» ●(1943) SAV 29/15. marteze kig seson ? ●(1978) BAHE 97-98/60. Sezon : kig seson an hini a glever e Bro-Dreger (sêson), bevin sall. Gwechall e veze lazhet saout en tiegezhioù ha sallet ar c'hig anezho : hennezh eo a oa ar c'hig-sêson.
- kigañ / kigiñkigañ / kigiñ
v. intr. Cicatriser.
●(1659) SCger 168a. guiga a ra ar gouli, tr. «la chair reuient a la playe.» ●(1732) GReg 147a. Prendre chair, parlant d'une plaïe, tr. «Qiga. pr. qiguet.» ●La chair revient à la plaie, tr. «Qiga a ra ar gouly.» ●405b. Ma plaïe se ferme, tr. «Qiga a ra va gouly.» ●727b. La chair commence à venir à vôtre plaë, tr. «Qiga a ra ho couly. coumançz a ra oz couly da guiga.» ●792a. Sa plaïe se guerit, & se referme, tr. «Qiga, ha qiza a ra e c'houly.» ●(1744) L'Arm 195b. S'incarner (…) Parlant d'une playe, tr. «Quiguein.»
●(1872) ROU 77b. Il faut que la plaie se cicatrise avant de guérir, tr. «ar gouli a rank kiga abars parea.» ●(1876) TDE.BF 344a. Kiga, v. n., tr. «Prendre chair, se fermer, parlant d'une plaie.»
●(1924) KANNgwital 263/195. setu ma rankas ar gouli kiga evit an eil guech.
- kigdebrer
- kigderkigder
m. Embonpoint.
●(1732) GReg 331a. Embonpoint, pleine santé, avec un peu trop de graisse, tr. «qicqder.»
- kigekkigek
adj.
(1) Charnu, musculeux.
●(1499) Ca 171b. Quicguec. g. charnu. ●(1633) Nom 14a. Torus, lacertus, lacertorum torus, pulpa : la souris, charnure, muscles de chair : vn quiguen, vn plaçc quiguec, muscl, musclen. ●23b. Thanar, Carnosa pars manus inter pollicem & medium digitum : la soris : an plaçc quiguec pehiny so entre'n meur ha bis an yot, hac an bis creis.
●(1659) SCger 22b. charnu, tr. «quiguec.» ●(1732) GReg 154a. Charnu, uë, plein de chair, tr. «Qiguecq.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kigek, adj., tr. «Charnu.»
(2) Dodu.
●(1732) GReg 331a. Embonpoint, pleine santé, avec un peu trop de graisse, tr. «tailh qiguecq.» ●Elle a trop d'embonpoint, tr. «re guigecq eo.»
- kigennkigenn
f. –où
I. (1) Carnosité.
●(1732) GReg 137a. Carnosite, tr. «Qigeñ. p. qigennou.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kigenn, s. f., tr. «excroissance.»
●(1934) BRUS 223. Une excroissance, tr. «ur gigen –neu.»
(2) Muscle.
●(1633) Nom 14a. Torus, lacertus, lacertorum torus, pulpa : la souris, charnure, muscles de chair : vn quiguen, vn plaçc quiguec, muscl, musclen.
●(1732) GReg 647a. Muscle, partie de la chair destiné pour être l'organe du mouvement, tr. «Qyguenn. p. qyguennou.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kigenn, s. f., tr. «muscle.»
(3) Chair.
●(14--) Jer.ms 267. Me gray guyrydyc da quyguen, tr. «Je rendrai douloureuse ta chair.»
(4) Complexion.
●(1633) Nom 267a-b. Torosus, lacertosus : charnu, qui a gros muscles, puissant : vn beninec (lire : behinec), vna en deues musclou bras, vnan festis (lire : fetis) á quiguen.
●(1732) GReg 188a. Complexion, disposition naturelle du corps, tr. «qiguenn.» ●701b. Pâte, complexion, tr. «Qiguenn.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kigenn, s. f., tr. «Tempéramment, complexion.»
II. (en plt de qqn)
(1) Ur gigenn vat a zen : un homme de forte constitution.
●(1732) GReg 687b. Cet homme a été bien paitri, fait de bonne pâte, tr. «Ar persounaich-hont a so ur guiguenn vad a zèn.» ●910a. C'est un homme d'un bon temperament, tr. «Ur guiguenn vad a zèn eo.»
●(1876) TDE.BF 344a. Ur gigenn vat a zen eo, s. f., tr. «Il a une bonne complexion.»
●(1954) VAZA 186. ur gigenn vat a vartolod. ●(1956) LLMM 58/16. Ur gigenn vat a blac'h.
(2) Ur gigenn fall a zen : un homme de faible constitution.
●(1732) GReg 188a. Il est d'une foible complexion, tr. «ur guiguenn fall a zen eo.»
- kigennadur
- kigennekkigennek
adj. Musculeux, musclé.
●(1732) GReg 647a. Musculeux, euse, plein de muscles, tr. «Qyguennecq. qyguennus.» ●La peau du visage est toute musculeuse, tr. «Ar c'hroc'henn eus a visaich an dèn a so qyguennecq meurbed.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kigennek, adj., tr. «Musculeux, plein de muscles.»
●(1931) VALL 487b. Musculeux, tr. «kigennek.»
- kigennerezh
- kigennet
- kigenniñ
- kigennuskigennus
adj.
(1) Musculeux, musclé.
●(1732) GReg 647a. Musculeux, euse, plein de muscles, tr. «Qyguennecq. qyguennus.»
●(1914) DFBP 219a. musculeux, tr. «Kigennus.»
(2) Qui donne du muscle.
●(1931) VALL 487b. qui donne des muscles, tr. «kigennus.»
(3) Cicatrisant.
●(1931) VALL 123a. Cicatrisant, tr. «kigennus.»
- kigerkiger
m. –ion Boucher.
I.
●(1499) Ca 23b. Bocer vide in quiguer et bouchier cest tout vng. ●24a. g. bouchier. b. quiguer. ●171b. Quiguer pe quigueres g. bouchier ou bouchere.
●(1659) SCger 15b. boucher, tr. «quiguer.» ●168a. quiguer, tr. «boucher.» ●(1732) GReg 106a. Boucher, celui qui vend de la chair de beuf, mouton, cochon &c taillée en pieces., tr. «Qyguer. p. qygueryen.»
●(1829) IAY 28. e commandas an ampereur d'ar guicguerrien staillan quicq da voerzan. ●(1876) TDE.BF 344a. Kiger, s. m., tr. «Boucher ; pl. ien.»
●(1908) PIGO II 20. eur c'higer o lemma e gontel. ●(1929) CDFi 19 janvier. «Gwelloc'h eo beza kiger eget leue !» ●(1934) PONT 27. e zeer da di ar c'higer.
II.
(1) Sioul evel un oan o vont d'ar c'higer : voir oan.
(2) Prenañ stripoù digant chas ar gigerien : voir stripoù.
- kiger-moc'hkiger-moc'h
m. Charcutier.
●(1732) GReg 152b. Charcutier, marchand de chair de pourceau, tr. «Qiguer-moc'h. p. qigueryen-moc'h.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kiger-moc'h, s. m., tr. «Qui fait métier de tuer les porcs.»
●(1924) FHAB Gouere 265. Eur c'higer-moc'h eo. ●(1934) BRUS 269. Un charcutier, tr. «ur higour-moh.»
- kigerennkigerenn
f. –où Morceau de viande de conserve.
●(1975) UVUD 25. (Plougerne) An tammou bian a vehe drebet araog a da-c'houde ar c'higerennou-se a basee toud er moged.
- kigerez
- kigerezhkigerezh
f. –ioù
(1) Boucherie (local).
●(1499) Ca 171b. Quiguerez. g. boucherie. l. hec carnificina / ne. ●(c.1500) Cb 38b. [charaing] g. cest charoingne morte de boucherie. b. charaing. maru en quiguerez. ●(1633) Nom 127b. Laniena : boucherie : quiguerez. ●243a. Carnarium, taberna carnaria : la boucherie : an quiguerez, cochy'n quicq.
●(1732) GReg 106a. Boucherie, lieu où l'on vend la grosse viande, tr. «Quiguérez. p. qyguerezou.»
●(1911) BUAZperrot 483. prena gwella tammou a gave er gigerez. ●648. Epad ar c'horaïz e weler anezo o vont d'ar gigerez evel chas. ●(1931) VALL 74a. Boucherie, tr. «kigerez f. pl. ou.»
(2) Abattoir.
●(1925) FHAB Here 378. evel ma 'z a eun oan d'ar gigerez. ●(1935) KANNgwital 391/67. da gas o denved d'ar gigerez.
- kigerezh-voc'hkigerezh-voc'h
f. Charcuterie.
●(1931) VALL 111b. Charcuterie, boutique, tr. «kigerez-voc'h f. pl. kigerezou-moc'h.»
- kigerikigeri
f. –où
(1) Boucherie (local).
●(1732) GReg 106a. Boucherie, lieu où l'on vend la grosse viande, tr. «qyguery. p. qygueryou.»
●(1876) TDE.BF 344a. Kigeri, s. f., tr. «Boucherie ; pl. kigeriou.»
●(1903) MBJJ 210. o troieta en dro d'ar gigeri.
(2) Boucherie (métier).
●(1908) PIGO II 171. ar bôtred oa ar gigeri war o c'hont.
- kigeriñkigeriñ
v. tr. d. sens fig. Charcuter.
●(1877) FHB (3e série) 23/187b. piou biscoaz en dije kivijet ha kigeret an nasion evel Gambetta ?
- kiget
- kigiñkigiñ
voir kigañ
- kign .1
- kign .2kign .2
m.
(1) Écorce.
●(1876) TDE.BF 344a. Kign, s. m., tr. «Écorce de bois, écorchure à la peau.»
(2) Produit de l’écorçage des chênes.
●(1962) EGRH I 33. kign m., tr. « produit de l’écorçage des chênes. »
(3) Équarissage.
●(1962) EGRH I 33. kign m., tr. « équarissage. »
(4) Gwerzhet d’ar c’hign : vendu pour être écorché.
●(1924) ZAMA 8. daou goz azen blevek, fall awalc'h evit beza gwerzet d'ar c'hign.
- kignadegkignadeg
f. -où (Travail d’)écorçage.
●(1962) EGRH I 33. kignadeg f. -où, tr. « écorçage (travail). »
- kignadennkignadenn
f. –où
(1) Écorchure.
●(1659) SCger 168a. quignaden, tr. «écorchure.» ●(1732) GReg 319a. Écorchure, tr. «Qignadenn. p. qignadennou.»
●(1867) MGK 9. eur gignaden, / Dioc'h ar c'holier am stag enn deiz oc'h va chaden. ●(1876) TDE.BF 344b. Kignadenn, s. f., tr. «Écorchure à la peau.»
●(1927) FHAB Meurzh 69a. kignadennou an diadrenv a zo dies da barea. ●(1933) OALD 45/215. mad ouz an trouc'hou, ar c'hignadennou, ouz ar skaotodurez (lire : skaotadurez), ar ruzderiou. ●(1962) EGRH I 34. kignadenn f. -où, tr. « éraflure de la peau. » ●(1974) TDBP III 206. Ar gignadenn am-oa graet em gar na wella ket, tr. « l’écorchure que je m’étais faite à la jambe ne guérit pas »
(2) Écorçage.
●(1962) EGRH I 34. kignadenn f. -où, tr. « écorçage. »
(3) sens fig. Plaie, blessure.
●(1866) LZBt Du 202. ar c'hinadenno niveruz a c'harze ouz-in da boezan war ma zreid.
●(1915) MMED 403. o skei hep ehan a gleiz hag a zeou, hag e tistroas hep an disterra kignaden.
- kignadurkignadur
m. –ioù
(1) Écorchure.
●(1732) GReg 319a. Écorchure commencée, tr. «qignadur.» ●(1744) L'Arm 122b. Ecorchure, tr. «Quignadur.. reu. m.» ●442b. Excoriation, tr. «Quignadur.»
●(1907) VBFV.bf 40a. kignadur, m., tr. «écorchure.» ●(1922) EOVD 168. hemb gobér kignadur dehou. ●(1932) BRTG 114. kignadur kribenneu kegér. ●(1962) EGRH I 34. kignadur m., tr. « écorchure. »
(2) Écorce arrachée pour le tan.
●(1931) VALL 239a. Écorce arrachée pour le tan, tr. «kignadur (de chêne dero) m.»
(3) Écorçage.
●(1962) EGRH I 34. kignadur m., tr. « écorçage. »
- kignaj