Recherche 'koan...' : 21 mots trouvés
Page 1 : de koan (1) à koantiz-2 (21) :- koankoan
f. –ioù
I.
(1) Repas du soir, dîner, souper.
●(1499) Ca 39a. Coan. g. souper ou cene. ●(1530) J p. 19a. Diziou da coan / Pan voe debret glan / Buhan an oan plen, tr. «Le jeudi de la Cène, quand on eut mangé en toute hâte l'agneau sacré entièrement.» ●(1633) Nom 53b. Cœna : le souper, la cene : an coan.
●(1659) SCger 113a. le souper, tr. «coan.» ●(1732) GReg 881b. Soupé, ou souper, le repas du soir, tr. «Coan. p. coanyou. h[aute] Cor[nouaille] & Van[netois] coën. p. coënyau, coënyéü.» ●(1792) HS 175. reign ur gouén dé officerion. ●On nous a donné un grand soupé, tr. «Ur goan gaër hon eus bet.»
●(1849) LLB 2095. Arlerh é goen. ●(1861) BSJ 311. hanni ag er ré e mès couviet d'em hoén ne danhuou a nehi. ●(1878) EKG II 82. debret oa koan. ●142. eur goan euz ar re vella gand banneou a forz.
●(1902) LZBg Mae 108. Un dra bourdus e zou dégoéhet genemb arlerh er goén. ●(1909) KTLR 196. keit ma veffot gant koan.
(2) Mont da goan : aller dîner.
●(1908) FHAB Here 307. Gwelloc'h mont da goan. ●(1910) MBJL 194. Eur wej distro d'hon hotel, e reomp pep hini e bakaden ha da goan. ●(1934) PONT 82. Ho mamm e doa lavaret mont da goan.
(3) Bout ouzh koan : dîner.
●(c.1680) NG 1620. Pen doué Jesus doh couen.
(4) par méton. Ce qui sera mangé au dîner.
●(1908) FHAB Du 327. Koan 'so var an tan. ●(1910) MAKE 78. Eman koan war an tan ?
(5) par ext. La vaisselle du dîner.
●(1902) PIGO I 28. eur plac'h war doull an nor a walc'he koan en eur gânan.
(6) Repas du soir des animaux.
●(1911) BUAZperrot 46. rei o c'hoan d'ar chatal.
II.
(1) Debret eo koan : les carottes sont cuites.
●(1962) TDBP ii 264. Pa 'm-oa gwelet hennez oh arruoud du-mañ, n'am-eus ket ezomm da lavared deoh, debret oa koan! (ou : achu oa ar bater!), quand je l'ai vu arriver chez nous, je n'ai pas besoin de vous le dire, le souper était mangé (c'était la fin de tout, c'était le désastre, nous étions consternés)!
(2) Hep e goan d'e lein : voir lein.
(3) Ober gwadegenn voan da goan : voir gwadegenn.
(4) Bezañ ganet da sadorn da noz goude koan diwezhat : voir ganet.
(5) Bezañ trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan : voir Doue.
(6) Laouen evel fañch kouer gant e goan er presbital : voir kouer.
- Koan-FaskKoan-Fask
f. (religion) La Cène.
●(1904) SKRS I 112. o tibri ar goan-bask (1) gant he zaouzek Abostol. (1) E gallek : la Cène.
- koan-freilhkoan-freilh
f. Repas de fin de battage au fléau.
●(c.1718) CHal.ms ii. Le repas de bonne chere apres les batteries, tr. «couein fraill'.»
●(1919) DBFVsup 26b. gloé-freill, s. repos (lire : repas) à a fin du battage. Arv[or] kloz ; Arg[oed] koén freill. ●(1988) TIEZ II 239. Le repas qui clôt le travail entrepris revêt une importance particulière, principalement dans le cas du battage ; il porte d'ailleurs un nom spécial : peurzorn, koan-freilh ou gwastell.
- koanañkoanañ
voir koaniañ
- koaniañ / koagniñ / koanañkoaniañ / koagniñ / koanañ
v.
I. V. intr.
(1) Dîner, souper.
●(1499) Ca 39a. Coanaff. g. soupper. ●(c.1500) Cb 41b. Coaniaff. gal. souper. ●(1612) Cnf 31b. eguit coanyaff. ●(1633) Nom 130a. Triclinium, conclaue : chambre pour prendre le repas de disner & souper : cambr pe tinel da leïnaff pe da coanyaff. ●Cœnaculum : chambre haute, ou sale où on soupe : cambr vhel, pe sal pe en læch ez coanyer.
●(1659) SCger 113a. souper, tr. «coania.» ●(1732) GReg 881b. Pour faire un bon soupé, Il faut faire un sobre diné, tr. «Evit coanya èr-vad, re leyna a so a-rabad.» ●Souper, prendre le repas du soir, tr. «Coanya. pr. coanyet. Van[netois] coënyeiñ.» ●(17--) ST 242. Ha gwisket eo ann daol ma koanio 'n aotrone ? tr. «Avez-vous garni la table pour le souper de ces seigneurs ?»
●(1818) HJC 226. A pe faute doh reign de vérenneign pé de goénieign. ●(c.1825/30) AJC 2987. a dan nostelerÿ ehemb bomnos da goanan. ●(1830) AID 305. dont da goagniâ, tr. «venir souper.»
●(1909) KTLR 196. Goudeze, e vezin laouennoc’h o koâna. ●(1954) VAZA 161. An noz diwezhañ hor chomadenn e Reval, e pedas Fallières an Impalaer hag e wreg Aleksandra Féodorowna da goaniañ war vourzh ar Vérité.
(2) Bezañ koaniet da ub. : avoir dîné, soupé.
●(1890) MOA 131b. Avant que je n'ai soupé, tr. «a-benn ma vezo koaniet d'in.» ●475b. Avez-vous soupé ? tr. «koaniet eo d'e-hoc'h ?»
●(1964) ABRO 31. kerkent ha koaniet din.
II. V. tr. d.
A.
(1) (en plt de qqn) Donner à manger à.
●(1909) KTLR 109. teir gueach re a gig evit koana daou zen.
(2) Donner le dernier repas de la journée (aux animaux).
●(1905) HFBI 126. da goannia ar chatal. ●1908) PIGO ii 38. ar pôtr saoud hag ar mevel a oa o koanian ar c'hezeg. ●(1921) FHAB Kerzu 326. goude ma vez koaniet al loened. ●(1924) ZAMA 19. koania da azened.
►[sans sujet]
●(1922) IATA 6. Ata, Charlez, koaniet ar zaout ?
B. sens fig. Rosser.
●(1910) MAKE 83. ha fest ar vaz a teus bet koaniet eur wech da wreg ganti. ●(1922) IATA 5. Aliez e kemeran ar vaz evit her c'hoania.
- koanlec'hkoanlec'h
m. –ioù Lieu où on prend le souper.
●(c.1500) Cb 41b. cenaculum / cest le lieu a souper. b. coanlech.
- koanoc'hañkoanoc'hañ
v. intr. Demander vivement à manger.
●(1876) TDE.BF 354b. Koanhoc'ha, koan-hoc'ha, v. n., tr. «Demander vivement à manger, grogner comme les pourceaux qui sentent ou voient la nourriture qu'on se dispose à leur donner.»
- koantkoant
adj.
I. Adj.
A. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn) Beau, joli.
●(1499) Ca 39a. Coant. g. ioly. ●51a. ga. paingnez aournez. b. coant. ●(1633) Nom 139b. Emblema : entrelassement de pierres pour embellir le paué : meïn entrelaçet en vr pauè euit è ober caezroch ha couantoch. ●236a. Nemus, tempe : bois de plaisance : coat couant, coat á plæsançc. ●(1647) Am.ms 524. Caerz out sur isquis un Adonis coant, tr. « Tu es sûrement extrêmement beau, un joli Adonis »
●(1732) GReg 178b. Cointe, vieux mot qui voulit dire, beau, belle, joli, jolie, tr. «Coënt. coant.» ●543b. Joli, ie, approchant du beau, qui plait, tr. «Coandt. coënt.»
●(1864) GBI I 278. o tebauch 'r merc'hed koant, tr. «de débaucher les jolies filles.» ●(1868) KTB.ms 14 p 31. Duman a zo un otro koant en hent. ●(1872) FHB 408/341a. An aeridigez koant anezhan. ●(18--) KTB.ms 14 p 260. Ouspenn da-se, paotr koant a oa iwe.
●(1908) FHAB Meurzh 92. Ganet-zo deoc'h daou vab koant. ●(1913) FHAB Juin 1924).">HIGO 5. ar merc'hed a oa ken koant ha ken moust 'vel int breman. ●(1923) KNOL 116. eur plac'h yaouank ken blin ha ken koant. ●(1939) RIBA 25. ur verh koant.
(2) (en plt de qqc.) =
●(1868) FHB 188/253b. Eun tour (...) ma pignet en-han var bouez diri koant a zave a dro. ●(1869) FHB 248/308b. Baliou koant a zo greet evid an darempred hag evid pourmen. ●(18--) KTB.ms 14 p 110. Me am boa ur c'houffig-bahut, ha warnehan un alc'houez koant.
●(1903) MBJJ 56. eur gærik koant. ●(1909) FHAB Meurzh 83. hag an hent n'oa ket ker koant. ●(1909) NOAR iii. Eur bokedad gwerziou ha soniou koant. ●(1923) BUBR 25/424. Kontadennou ha soniou koant. ●(1935) BREI 430/1b. ar roz koanta a zifluk gant an diskar-amzer. ●(1955) VBRU 149. un tiig koant.
B. Attr. Zo koantoc'h / koantoc'h zo : qui plus est.
●(1870) MBR 140. mui a ed hag a vleud (...) eget marc'h e-bed euz a Gerne hag euz a Leon, zo koantoc'h. ●164. Koantoc'h zo, ar roufl koz en deuz peadra.
II. Adv. Joliment.
●(1580) G 681. Coaent ha yolys ez ouf guyscquet, tr. «Elégamment et joliment je suis vêtue.»
●(1884) LZBt Meurzh 59. Ho iliz zo braz ha gret koant.
III. S. Ar goant : la belle.
●(17--) VO 94. eit gobér er goent.
IV.
(1) Koant evel an deiz : voir deiz.
(2) Koant evel ar werelaouenn : voir gwerelaouenn.
(3) Koant evel ur rozenn : voir rozenn.
(4) Koant evel al loar : voir loar.
(5) Koant evel un ael : voir ael.
(6) Koant evel ur gwenneg : voir gwenneg.
- koant-Mikael
- koantaatkoantaat
v.
(1) V. tr. d. Enjoliver.
●(1732) GReg 347a. Enjoliver, rendre plus joli, tr. «coandtaat. pr. coandteët.»
●(1914) DFBP 119a. enjoliver, tr. «Koantaat.»
(2) V. intr. Embellir.
●(1876) TDE.BF 354b. Koañtaat, v. n., tr. «Embellir.»
(3) V. pron. réfl. En em goantaat : se rendre plus beau.
●(1936) ONEN 37. Pennhêrez koan ar vereuri a c'hoar en em goantât c'hoaz o wiska dilhad breizek kenedus.
- koantaer
- koanted
- koantenn
- koantidigezh
- koantigkoantig
f. –ed (zoologie)
I.
(1) Belette.
●(1732) GReg 88b. Belette, petit animal sauvage, tr. «coantig. p. coantigued.»
●(1872) ROU 97b. On appelle, propic, ou coantic, ou caerell, la belette.
(2) Écureuil.
●(1732) GReg 322a. Écureuil, petit animal sauvage, vif & leger, tr. «coanticq. p. coantigued.»
●(1876) TDE.BF 354b. Koañtik, s. m., tr. «Ecureuil, animal ; pl. koañtiged.»
II. Mistr evel ur goantig : très joli (comme un écureuil).
●(1861) MILg 237 (L) F. Gourc'hant. He lost er vant, skanv ha dispont; / Enn eur ober fors siboudik / Kenn drant, ker mistr hag eur goantik.
- koantigell
- koantigenn
- koantikkoantik
adj.
I. Attr./Épith. Gentil.
●(1732) GReg 456b. Gentil, joli, mignon, tr. «Coandticq.»
II. Adv.
(1) Joliment.
●(1659) SCger 70a. ioliment, tr. «coantic.»
(2) Ober koantik da : bien traîter.
●(1904) CDFi août-septembre (d’après KBSA 97). n’eo ket boazet d’ober koantik d’e gof.
(3) enfant. Ober koantik : se laver le visage.
●(1909) BROU 215. (Eusa) Mot de style enfantin : Grit koantik, lavez-vous le visage.
- koantirikoantiri
f. Beauté.
●(17--) FG II 40. un dournat coanteri.
●(1847) MDM 122-123. Koantiri ar vugale, ho inozanz charmant, ho c'hunvelez. ●(1867) MGK 74. Ma vije koanteri kar tost da vadelez. ●(1876) TDE.BF 354b. Koañteri, s. f., tr. «Beauté, gentillesse.» ●(1877) BSA 22. sellet ouz ho c'hoanteri.
●(1920) FHAB Genver 215. eur plac'h brudet dre he c'hoantiri.
- koantiz .1koantiz .1
f.
(1) Beauté, grâce.
●(1530) Pm 259. Da clasq coantys do queffrysa. tr. Ernault (M p. 257 note 4) « Pour chercher une beauté comme épouse. »
●(1710) IN I 243. Mignounaich an dud yaouanc eo a gustum en em staga ouz ar gouantiz hac ouz an dereadurez eus ar visaich. ●(1732) GReg 87a. Beauté, proportion charmante entre les parties d'un tout, tr. «Van[netois] coëntiçz. coantiçz.» ●543b. Jolivetez, gentillesse, tr. «Coantiz. coëntiz.»
●(1876) TDE.BF 354b. Koañtiz, s. f., tr. «Gentillesse, beauté.»
●(1907) VBFV.bf 41b. koantiz, f., tr. «beauté, gentillesse.» ●(1925) DIHU 167/263. pebéh koantiz ém herhed !
(2) Propreté.
●(1659) SCger 98a. propreté, tr. «coantis.»
- koantiz .2koantiz .2
f. –ed Amante, maîtresse.
●(1732) GReg 31a. Amante, tr. «coantiz. p. coantized.» ●87a. Une beauté, une maîtresse, tr. «Coantiz. p. coantized.»
●(1876) TDE.BF 354b. Koañtiz, s. f., tr. «amante.» ●Hou-mañ a zo va c'hoañtiz, s. f., tr. «celle-ci est mon amante.» ●(1880) ANN 9. Danvez mab ar Roue / Hag he goantiz ive.