Recherche 'koar...' : 22 mots trouvés
Page 1 : de koar (1) à koarus (22) :- koarkoar
m.
I.
(1) Cire.
●(1499) Ca 39a. Coar. g. cire. ●(1612) Cnf 24a. nep à gra imagiou eues à coar. ●(1633) Nom 7b. Sigillaris cera : cire à sceler : coar da siellaff. ●48a. Fauus, cella apum, loculamentum : bournal ou rayon de miel : vn quarterenn mel pe coar. ●Cera : cire : coar. ●Cera punica, candida : cire blanche : coar guen, coar guerch. ●Cera miniacula, minio tincta : cire rouge : coar ruz.
●(1659) SCger 26a. cire, tr. «coar.» ●119b. tourteau de cire, tr. «torz coar.» ●137b. coar, tr. «cire.» ●(c.1680) NG 555. Eual ma te er houer. ●(1732) GReg 170a. Cire, ouvrage d'Abeilles, tr. «Coar. Van[netois] coêr.» ●(1752) PEll 151. Cöar, monosyll. Cire. sing. Cöaren, un pain de cire.
●(1849) LLB 1638. sameu koer ha mél. ●1688. koer blot. ●2113. Er gloren koer tenaw lidet ar en touleu. ●(1856) VNA 27. de la Cire, tr. «Coaire.» ●(1876) TDE.BF 355a. Koar, s. m., tr. «Cire des abeilles.» ●(1878) EKG II 51. elumi va fennad goulou koar. ●(1879) MGZ 229. eun dellien goar.
●(1905) KANngalon Mae 402. goak evel koar. ●(1909) MMEK 111. Eur groazik koar.
(2) Koar gwerc'h : cire vierge.
●(1732) GReg 170a. Cire vierge qu'on tire des ruches sans avoir passé par le feu, tr. «Coar guërc'h.» ●959b. De la cire vierge, tr. «Coar güerc'h.»
(3) Torch koar : cierge de cire.
●(1499) Ca 198b. Torch coar. g. cierge de cire.
●(18--) SBI II 74. Savet ez ê ar c'horf, ive an torchou coar, tr. «On lève le corps, et aussi les torches de cire.»
(4) Torzh koar : pain de cire.
●(1659) SCger 87b. pain de cire, tr. «torz coar.» ●119b. tourteau de cire, tr. «torz coar.» ●(c.1718) CHal.ms ii. un gasteau de cire, tr. «torh coar, un dorh coar.» ●(1732) GReg 686a. Pain de cire, tr. «Torz coar. p. torzyou coar. Van[netois] torh coêr. p. torhéu coêr.»
(5) fam. Sant koar : sainte nitouche.
●(1955) VBRU 137. e benn stouet un nebeudig war an tu kleiz e giz ur sant koar.
(6) Chassie.
●(1876) TDE.BF 355a. Koar, s. m., tr. «chassie des yeux.»
II.
(1) N'ober na koar na mel : faire faillite.
●(1955) STBJ 167 (K) Y. ar Gow. Ha, pa veze «debret e strapenn gantañ», e kleved diwar e benn : «Ne ra na koar na mel» ha «Ne oar ket eus pe goad ober loiaou», pe c'hoaz : «Dizale 'vo grêt ram-plam-plaoñ war e stal».
(2) Melen evel ar c'hoar : avoir le teint jaune (maladie, etc.).
●(1857) CBF 74 (L). Ha te zo klan, Perik ? melen koar oud, tr. «Es-tu malade, petit Pierre ? Tu es jaune comme cire.»
●(1921) GRSA 90 (G) Y.-V. an Henoù. Get ur golo melén-koér. ●(1962) LLMM 91/121 (T) *Jarl Priel. Margit a zo un tammig gwrac'h gromm, gant un dremm ha daouarn melen-koar.
(3) Bezañ gwenn evel un tamm koar : être très blanc.
●(1866) FHB 99/376a (L) Y.. Ar c'hrouadur a ioa drouglivet ha gwen evel eun tamm coar.
(4) Emañ ar mel hag ar c'hoar gantañ : voir mel.
- koar-siellañ
- koar-Spagn
- koaradkoarad
m. –où Charrée.
●(1732) GReg 154a. Charrée, cendre qui reste sur le cuvier, après la lessive coulée, tr. «Van[netois] Coëred.» ●(1744) L'Arm 132a. Enduit (...) De bassin, pour faire de la bouillie, tr. «Couirad ur billic.»
●(1876) TDE.BF 355a. Koarat, s. m. C[ornouaille], tr. «Cendre de lessive, charrée.» ●(1895) GMB 110. charrée (cendre de lessive) (...) en pet[it] Trég[uier] koerat.
●(1931) VALL 113a. Charrée, tr. «koarad m. T[régor] koered V[annetais].» ●(1942) ARVR 57/4e. Alies ez eo gant koarad (ludu eus ar c'houez) e vez graet an dokenn.
- koaradiñkoaradiñ
v. tr. d. Garnir de charrée.
●(1895) GMB 110. On dit en petit Tréguier koeradiñ chaouden, attacher contre le fond extérieur d'un chaudron des cendres de lessive, pour empêcher la bouillie de brûler.
●(1931) VALL 113a. garnir (le chaudron) de charrée, tr. «koaradiñ T[régor].» ●(1942) ARVR 57/4e. koaradet mat ar chaoudouroun.
- koaradur
- koaraj
- koarajer
- koarañ / koarat / koariñkoarañ / koarat / koariñ
v.
I. V. tr. d. Cirer.
●(1499) Ca 39a. g. cirer. b. coaraff.
●(1659) SCger 26a. cirer, tr. «couara.» ●(1732) GReg 170a. Cirer, enduire de cire, tr. «Coara. pr. coaret. Van[netois] coéreiñ. pr. coéret.»
●(1876) TDE.BF 355a. Koara, v. a., tr. «Cirer, frotter avec de la cire les meubles, etc.»
●(1922) FHAB Ebrel 113. koara annezou. ●(1934) BRUS 50. Cirer (les meubles), tr. «koérat.»
►absol.
●(1923) FHAB C'hwevrer 49. netaat, n'eo ket koara eo. ●(1967) BAHE 54/27. da ziboultrennañ, da goarañ ha da luc'hañ.
II. V. intr.
(1) Se transformer en cire.
●(1931) VALL 125a. tourner en cire, se tourner en cire, tr. «koarañ act. koari n. T[regor].»
(2) Se figer (comme de la cire).
●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. (note de F. Vallée) Koarenni «se figer». Idem Treger, ha koarañ. Ernault p. 301.
- koaratkoarat
voir koarañ
- koarekkoarek
adj.
(1) Qui est de cire.
●(1752) PEll 151. Cöarec, qui est de cire ou ciré.
●(1876) TDE.BF 355a. Koarek, adj., tr. «Qui tient de la nature de la cire.»
●(1931) VALL 125a. qui contient de la cire, de la nature de la cire, tr. «koarek.»
(2) Cireux.
●(1732) GReg 170a. Qui appartient à la cire, tr. «Coarecq.»
(3) (en plt des yeux) Cireux, chassieux.
●(1732) GReg 170a. Cette vieille chassieuse fait de la cire des yeux, tr. «Daoulagad coarecq he deus ar c'hrac'h picqousecq-hont.»
- koarellkoarell
f. –où (habillement) Semelle.
●(1464) Cms (d’après GMB 111). cozrell «carrel de soulier». ●(1499) Ca 50a. Coazrell. ga. carrel de soliers.
●(1659) SCger 137b. coazrell, tr. «semelle.» ●(1732) GReg 857a. Semelle, tr. «coazrell. p. coazrellou.» ●(1752) PEll 151. Cöarell, Les semelles, ou le dessous d'un soulier.
●(1876) TDE.BF 355a. Koarell, s. f., tr. «Semelle de souliers ; pl. ou.»
- koarellañ
- koareller
- koarenn .1koarenn .1
f. –ed
(1) Hypocrite.
●(1924) DIHU 161/167. Revé me santimant e laras er goéren / Ne huellan mé ataù meit ur moiand d'um dén. ●(1931) VALL 369b. Hypocrite et sournois, tr. «V[annetais] koerenn.» ●(1934) BRUS 198. Un hypocrite, tr. «ur goéren, f.» ●(1935) DIHU 285/235. dén difé ha koéren.
●(1942) VALLsup 82a. Pers[onne] sans franchise, tr. «koerenn V[annetais].» ●(1944) DIHU 389/4. un treitour, ur goéren hag un dén de zisprizein.
(2) Bégueule.
●(1907) VBFV.fb 11a. bégueule, tr. «koéren, f.»
- koarenn .2koarenn .2
f. –où
I.
(1) (apiculture) Rayon de cire dans une ruche.
●(1849) LLB 2147-2148. Nameit rahein er peudr ha sewel er grusten / E gousi en dias ag er goeren.
(2) Pain de cire.
●(1659) SCger 119b. tourteau de cire, tr. «coaren.» ●137b. coaren, tr. «pain de cire.» ●(1732) GReg 170a. Pain de cire, tr. «coarenn. p. coarennou.» ●(1752) PEll 151. Cöar, monosyll. Cire. sing. Cöaren, un pain de cire.
●(1876) TDE.BF 355a. Koarenn, s. f., tr. «Pain de cire.»
(3) Produit qui a pris la consistance de la cire.
●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Koarenni = dont da galedi evel koar. Koarenn : Koarennet eo al lipig.
II.
(1) Bezañ gwenn evel ur goarenn : être très pâle.
●(1913) BOBL 421/1 (L) L. ar Floc'h. Sempl e oa ar vamm iaouank, gwenn evel eur goarenn, disliv evel ar maro. ●(1931) VALL 525. (Devenir) tout pâle, tr. F. Vallée «gwenn evel eur goarenn.» ●(1954) VAZA 45 (T) *Jarl Priel. Hag ur struj warni, va Doue ! gwennoc'h eget ar goarenn wennañ.
(2) Bezañ bouk evel ur goarenn : être très tendre (sens figuré).
●(1911) BUAZperrot 168 (L). Ene eur c'hrouadur a zo bouk evel eur goaren.
- koarennetkoarennet
adj.
(2) Qui a pris la consistance de la cire.
●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Koarenni = dont da galedi evel koar. Koarenn : Koarennet eo al lipig.
(2) sens fig. (Yeux, regard) voilé.
●(1909) BOBL 24 avril 226/2e. Ha c'houi, daoulagad koarennet / A red evel diou feunten, / Evel kaounnet n'ellit ket / Supporti ar sklerijen. ●(1942) VALLsup 29b. Yeux cernés, tr. «daoulagad koarennet.»
- koarenniñ
- koarerkoarer
m. –ion Ciergier, cirier.
●(1499) Ca 39a. g. vendeur ou ouureur de cire. b. coarer.
●(1732) GReg 168b. Ciergier, cirier, tr. «Coarer. p. coaréryen. Van[netois] Coérour. p. yon, yan.» ●170a. Cirier, cierger, tr. «Coarer. p. coaréryen.»
►[empl. comme épith.]
●(1867) BUE 155. Eur micherour koarer (...) en doa groet (...) tri lestrik koar.
- koaret
- koariñkoariñ
voir koarañ
- koarus