Recherche 'kole...' : 21 mots trouvés
Page 1 : de kole (1) à koleter (21) :- kolekole
m. –où (zoologie)
I.
(1) Taurillon.
●(1499) Ca 50a. Cozle vide in youanc. ●(c. 1501) Lv 234/101. cozle gl. uictuallam. ●(1633) Nom 35a. Taurus : toreau : vn taru, coz-leuè.
●(1732) GReg 908a. Taureau, tr. «Treg[or] coele. p. coeléo. Van[netois] cole. p. coeléü. cohle. p. coh-leéü.» ●949b. Vieux veau, tr. «Cozle. p. cozleou.»
●(1839) BESquil 585. hé stleigeal dré zeu gohlay gouihue. ●(1849) LLB 1149. lausket hou kouhlaieu. ●(1856) GRD 314. ind ou dès bet pléguet ou deuhlin dirac airon, bohèd, cohlaïeu. ●(1866) BOM 26. Ar c'hole briz, ann eujenet, tr. «le taureau tigré, les grands bœufs.» ●(1897) EST 38. kand kohlei iouank.
●(1909) BROU 215. (Eusa) Kodle, tr. «Taureau.» ●(1919) DBFVsup 40b. kohlé bihan, tr. «bouvillon de un mois à trois ans.» ●(1954) VAZA 98. ouzh beogadennoù ar c’hole pennfollet.
(2) Kole spazh : bœuf.
●(1982) PBLS 218. (Sant-Servez-Kallag) kole-spaz, tr. «bœuf.»
II. (blason populaire) Koleioù Arzhon : Les taurillons d’Arzon, surnom des habitants d’Arzon.
●(1911) DIHU 69/223. Ré en Arhon e zou Koulèieu. Koulèieu e zou aveit kohléieu. É gouriniz Ruis é vé laret koulè ha tud er hornad-sé e lar forh és er gir-sé a pe vennant touiet.
III.
(1) Stagañ e gole : avoir fait de la vente, avoir fait affaire, embauche, etc.
●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350 (K-Skaer) V. Fave. Staget hoc'h eus ho kole ? Gwerza hoc'h eus graet ? Eur c'hole gwerzet a veze staget ouz eur ruilhenn hag ar perc'henn aes d'ezan mont da vale. E foar ar begou evit goulenn gant eur mevel ha graet en deveze koumanant, ha foar en deveze graet e veze goulennet outañ : Staget ho peus ho kole ?
(2) Bezañ bet gant ar c'hole : être pleine (bourse, blague à tabac, bouteille, etc).
●(1902) CRYP VIII 285 (T-Trevereg). Bed e gand ër c'hoele, tr. E. Ernault «elle a été avec le taureau, elle est pleine; se dit par plaisanterie d'une bourse, d'une blague à tabac, et même de ce qui ne s'enfle pas, comme un tabatière, une bouteille. L'expression est nouvelle à Trévérec, où je l'ai recueillie.»
- kole-brizh
- kole-tarvkole-tarv
m. (zoologie) Taureau.
●(1732) GReg 908a. Taureau, tr. «cozle-tarv. p. cozleou tarv.»
●(c.1825/30) AJC 3976. en gis coleou tarf. ●4604. ar moch gue an noursed an ol goleo taro. ●(1849) LLB 1365. É tré deu gouhlai tarw. ●(1866) BOM 38. Ar c'haner koz, Luk Totoro, / A vlej vel eur c'hole taro.
●(1921) GRSA 319. Brunellat e hra èl ur hohlé tarù.
- kolea / koleatkolea / koleat
v.
I. V. intr.
(1) Demander le taureau, en plt d'une vache en chaleur.
●(1909) BROU 215. (Eusa) Kodlea, tr. «qui se dit d'une vache qui demande le taureau.» ●(1943) SAV 28/37. dao eo d'eoc'h dont d'ar gêr da leuskel an taro da «Vailh-Gwenn» a zo du-mañ o kolea.
(2) Se battre.
●(1936) DIHU 300/94. Achiù int kohléiat, fourrier, emé ean !
(3) =
●(1919) DBFVsup 40b. kohléein, v. n., tr. «faire le diable à quatre.» ●(1939) RIBA 47. kohléat ar ou lerh.
II. V. tr. d. Battre.
●(1919) DBFVsup 40b. kohléein, v. a., tr. «battre.»
- koleatkoleat
voir kolea
- koleenn
- kolej
- kolejian
- kolektif
- kolen .1kolen .1
m. kelin (zoologie) Petit d'animal.
●(1499) Ca 40a. Colen. g. faon. ●b. colen qui. ●(c.1500) Cb 37a. Inde catulus / li diminutiuum. b. quoalen a pep loezn. ●42b. Colen caru gall. faon. ●(c.1500) Cb. Quoalen l. catulus. ●(1575) M 1853. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, / Nac euyt Pard, nac Ours, da comours nac Ourses : / Ho quelyn mar be quet, rauisset ne cretes, / Nep quentel ho guelet, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne / Ou qu'une panthère, ou un ours dans ses rapports (?), ou une ourse / Quand leurs petits ont été enlevés, tu n'oserais / Jamais les regarder.» ●(1633) Nom 33a. Hinnulus, hinnuleus : faon : colen vn yourch pe vn loezn all : vnan á vez angandret ves á vn march hac vn asennes. ●(1647) Am 727. colen-gat.
●(1659) SCger 25a. petit chien, tr. «colen qui, p. quelin chas.» ●137b. colen qui, tr. «petit chien.» ●(1732) GReg 717b. Petit de toutes femelles à quatre piés, exceptées la vache, la truïe, & la chatte, tr. «qolen. p. qelin.» ●(1744) L'Arm 57b. Petit chien qui tette encore, tr. «Colin-qui. quelein-qui. m.»
●(1849) LLB 1487. Maget hou koulinig. ●(1876) TDE.BF 664b. Kolin, s. m. V[annetais], tr. «Il se dit des petits des animaux inférieurs en taille. Kolin ki, kolin chas, petit d'une chienne. Il se dit également pour le renard, le loup, etc., mais non pour le porc. Kolin luern, kolin blei, V[annetais].»
- kolen .2
- koleniñkoleniñ
v. intr. Mettre bas.
●(1732) GReg 82a. Mettre bas, parlant des Truïes, des Chiennes, des Chats &c., tr. «qolenni. pr. qolennet.» ●165a. Chienner, tr. «Qolenni. pr. et.» ●718a. Faire ses petits, parlant des femelles des animaux, tr. «Qolinni. pr. qolinnet.» ●(1744) L'Arm 57b. Chienner, mettre bas, tr. «Colennein ou Coleinna.. nétt.» ●282a. Faire ses petits (parlant des femelles d'animaux) De la jument ou de l'asne, Hébelein.. létt le. De la vache, Alein. létt.. Ale. De la chévre, Mênnein. Des autres animaux à quatre pieds, Nodein : Colinein : Cochonein.
- kolerkoler
m./f. –où
(1) Colère.
●(1659) SCger 71a. ire, tr. «coler.» ●(1732) GReg 178b. Colere, peché capital, tr. «colér.»
●(c.1802-1825) APS 85. er holer, er goal-gonzereah. ●98. dibouellet guet er holer. ●(1824) BAM 293. ar songesonou vil, an drouc-presegou, ar c'holerou. ●314. pa covessaot ho colerou. ●(1834) SIM 247. ar goler so bocennus. ●(1850) JAC 127. e voant en coler vras. ●(1855) BDE 665. én déieu a golér.
●(1911) SKRS II 246. Patris a ioa goal dechet d'ar goler.
(2) Kemer ur goler : se mettre en colère.
●(1857) HTB 70. pa welas an euz-ze stag ouz he fenn e kemeras ur goler.
- kolerakolera
m. (pathologie) Coléra.
●(1859) MMN 117. an derzien dom, ar c'holera. ●(1866) LZBt Gouere 168. eur bar kolera. ●(1867) FHB 113/71b. epad ma e bet ar c'holera en departamant. ●(1893) IAI 224. pa zirollas ar c'holera e kear.
●(1912) LZBl Genver 310. ar vosen, ar c'holera hag ar vreac'h. ●(1928) LEAN xiv. en hanv e teuas ar c'holera. ●(1934) PONT 28. eun hanter-kant mil den bennak oa sammet gant ar c'holera.
- koleretkoleret
adj. En colère.
●(1576) Cath p. 20. vn president coleret, tr. «un président irrité.»
●(1824) BAM 150. petra a respontin-me d'an den coleret-se ? ●(1831) MAI 49. un Doue coleret ouzac'h. ●(1867) FHB 129/199b. gant eur vouez huel ha koleret. ●(18--) AID 175. p aven coleret, tr. «quand je suis en colère.»
- kolerik
- kolerikus
- koleriñkoleriñ
v.
I. V. intr.
(1) Se mettre en colère.
●(1710) IN I 306. ur veich hepquen o coleri. ●(1790) MG 9. colerein e rér du-hont ha du-men. ●135. a pe golerèn. ●(1790) Ismar 146. Requis vai guhavè colèrein.
●(1838) OVD 141. Gout bihuein hemb colérein. ●(1855) BDE 395. Ha coléret e vehed-hui perpet dohemb ? ●841-842. col patianted, colérein.
(2) Koleriñ gant, ouzh ub. =
●(1787) BI 105. de golerein memb doh el-lonnet. ●(1790) Ismar 211. dihoal a ou anjuliein, a ou goal-drætein, a douyèt hac a golèrein guet-t'ai. ●213. en doug de golèrein doh un aral.
II. V. tr. d. Mettre en colère.
●(1732) GReg 179a. Mettre en colere, tr. «colereiñ. pr. coleret.»
●(1854) MMM 66. oc'h offanci ac o coleri Doué. ●(1866) HSH 62. ar pez a goleras ar re-all.
III. V. pron. réfl. En em goleriñ : se mettre en colère.
●(1576) Cath p. 15. pan cleuas an tyrant an trase ez deuz de nem colery, tr. «Lorsque le tyran entendit cela, il vint à s'irriter.»
●(1727) HB 423. Ha dan deiz m'en em golero. ●(1732) GReg 179a. Se mettre en colere, tr. «him goléreiñ. hum goléreiñ.»
●(1866) HSH 85. Aman en em goleras dreist-voder.
●(1904) KANngalon Du 250. tear oa goulzkoude d'en em goleri. ●(1915) HBPR 72. ma vijen deuet d'en em goleri.
- koleruskolerus
adj. Colérique.
●(1710) IN I 103. un den hac a so colerus. ●(1732) GReg 179a. Colere, colerique, bilieux, sujet à la colere, fougueux, emporté, tr. «colerus.» ●(1767) ISpour 117. ur Vouéss attahignuss ha coleruss. ●(1790) MG 14. a dud colerus.
●(1831) MAI 120. tud (...) colerus. ●(1846) BAZ 280. evel ma oa eun den colerus ha direiz, e poanias da zousaat he spered. ●(1857) HTB 146. koleruz, killen, falakr. ●(1883) IMP 7. Pennoc a colerus.
- koletenn
- koleter