Recherche 'kompez...' : 10 mots trouvés
Page 1 : de kompez-1 (1) à kompezin (10) :- kompez .1kompez .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. Plat, plain, sans difficulté.
●(1659) SCger 93a. plani, tr. «compès.» ●(1710) IN I 253. ar re a guerz en un hent compes. ●(1732) GReg 965a. Uni, unie, plain, égal, tr. «Compès.»
●(1876) TDE.BF 359b. Kompez, adj., tr. «plan.» ●(1890) MOA 111b. Chemin aisé, tr. «hent kompez, – hent difreuz.»
●(1989) LARA 222. Ouzh o gwelout brav a-gevret dindan an heol e c’hellfed soñjal eo kompez an hent, ha padal !
B. sens fig.
(1) Bezañ kompez e goustiañs : avoir la conscience tranquille.
●(18--) SAQ I 281. Piou ac'hanoc'h a zo kompez he goustianz.
●(1909) KTLR 249. pa vezo kompez he c'houstians e teuio eaz he speret.
(2) (Esprit) pondéré, équilibré.
●(1934) PONT 169. Hervez ar vedisinet ar vugale-ze o deus eur speret displeg ha kompez.
(3) Égal, équilibré.
●(1869) SAG 168. evit ma vezo koumpez ar stourmad.
(4) (en plt d'une période) Serein.
●(1857) HTB 184. mar gortozet (...) eun amzer muioc'h kompoz.
II. Épith. (en plt des liens de parenté)
A. Germain.
●(1659) SCger 62b. germain, tr. «compès.» ●(1732) GReg 457b. Germain, germaine, frere ou sœur, de pere & de mere, tr. «Compès.»
●(1876) TDE.BF 359b. Kompez, adj., tr. «Germain.»
B. Épith.
(1) Breur-kompez : frère germain.
●(1633) Nom 332a. Frater germanus : frere germain : breuzr coumpes.
●(1732) GReg 153b. propres freres charnels, tr. «Breudeuzr compès.» ●457b. Ils sont freres germains, tr. «Breuzdeur compès int.» ●(17--) ST 78. Pa'z eo ho preur-gompez, tr. «car c'est votre propre frère.»
●(1866) FHB 70/148a. Joseph, o veza sellet neuze ouz Benjamin he vreur-gompez.
(2) C'hoar-gompez : sœur germaine.
●(1732) GReg 457b. Ce sont deux sœurs germaines, tr. «C'hoaresed compès int.» ●870b. Sœurs germaines, sœurs de pere, & de mere, tr. «C'hoaresed compès.»
(3) Kenderv-kompez : cousin germain.
●(1633) Nom 333a. Patrueles, è duobus fratribus nati : cousins germains : quindiruy coumpes.
●(1732) GReg 227a. Cousin, germain, tr. «Qenderv compes. p. qendirvy gompès.» ●457b. Cousins germains, enfans de deux freres, ou de deux sœurs, ou du frere & de la sœur, tr. «Qendirvy compès.»
●(1857) HTB 171. daou ginderv gompoz. ●(1894) BUZmornik 152. mar d-int kendirvi gompez, pe vugale, pe vugale vihan da gendirvi gompez.
(4) Keniterv-gompez : cousine germaine.
●(1732) GReg 227a. Cousine germaine, tr. «Qeniderv compès. p. qenidervesed compès.» ●(17--) EN 331. da giniterf gompes sous ase, tr. «ta cousine germaine.»
(5) Eontr-kompez : oncle propre, direct.
●(1732 GReg 674a. Oncle propre, frere du pere, ou de la mere, tr. «Eontr compès. p. eontred compès.»
(6) Moereb-kompez : propre tante, tante directe.
●(1732) GReg 905b. Propre tante, sœur du pere ou de la mere, tr. «Moëreb compès. p. moërebed compès.»
(7) Mogna-gompez : propre tante, tante directe.
●(1732) GReg 905b. Propre tante, sœur du pere ou de la mere, tr. «moigna gompès. p. moignaëd compès»
III. Adv.
(1) Kouezhañ kompez : concorder.
●(1910) BUJA 44. evit ma velin hag ho c'homzou a goezo kompez gand ho re d'eoc'h-c'houi.
(2) Mont, treiñ kompez : tourner rond, ne pas poser de problème.
●(1893) IAI 111. An oll draou ne deant ket kompez.
●(1936) LVPR 12. en o zi ez ay kompez an traou. ●(1949) KROB 18-19/8. Trei kompez a ra an traou.
(3) Sans faute, sans erreur.
●(1949) KROB 10/1. aoza kompez an niverennou kenta.
(4) Posément.
●(1647) Am 560. Ha gant he grilles neuse compoesicq, tr. «Et avec ses (?) … (?) alors assez posément.»
- kompez .2kompez .2
m. –ioù
(1) Surface plane.
●(1942) HERV 106. Erruet war ar c'hompez. ●(1982) MABL I 133. (Lesneven) en 'gavet war ar c'hompez.
►sens fig.
●(1884) FHB 15/120a. Penaoz ouspenn, karoulle ? e c'hellfe ar Republik derc'hel he lèzen daonet war he c'hompez.
(2) (géographie) Plaine.
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 57. Var he c'hompeziou, var dinaon he zorgennou.
- kompezadennkompezadenn
f. –où (géographie) Plaine.
●(1912) LZBl Genver 290. T'oumet a zo eur gompezadenn-douar braz meurbed, ker frank hag ar Beljik.
- kompezañ / kompeziñkompezañ / kompeziñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Aplanir, niveler.
●(1633) Nom 178b. Voluolus, occa : bois pour esgaller la terre : vn pez coat da coumpesaff an douar.
●(1659) SCger 8a. aplanir, tr. «compesa.» ●83b. niueler, tr. «compesi.» ●93a. planir, tr. «compesi.» ●(1732) GReg 44b. Applanir, tr. «coumpesa. coumpesi. ppr. coumpeset.»
●(1857) CBF 106. Kompeza ann douar goz, tr. «Aplanir les taupinières.» ●(1869) HTC 149. evit dressa ha compeza an henchou. ●(1870) FHB 268/55a. plennaat a ra an hüella meneziou, leunia a ra ar hampoullennou hag compeza an [i]slonkou. ●(1872) GAM 10. kompezomp ar bomou troet fall ha diskompez ganthan. ●(1872) ROU 74a. Aplanir, aplanissement, tr. «compeza.» ●92b. Niveler, tr. «Compeza.» ●(1876) TDE.BF 359b. Kompeza, v. a., tr. «niveler.» ●(1894) BUZmornik 436. dresa ha kompeza ann henchou.
●(1912) BUAZpermoal 833. kompezi mat ar wenojen.
►absol.
●(1869) FHB 224/117b. clevet hon missionnerien o sclapa evel ma reant, ken dizao ac ken ampar ar vein divar ent ar baradoz, ac o compeza deomp betec eno.
(2) Unir.
●(1659) SCger 125b. vnir, tr. «compesi.» ●138a. compesi, tr. «vnir.» ●(1732) GReg 44b. unir, tr. «coumpesa. coumpesi. ppr. coumpeset.»
●(1876) TDE.BF 359b. Kompeza, v. a., tr. «Unir.»
(3) Polir.
●(1876) TDE.BF 359b. Kompeza, v. a., tr. «polir.»
B. sens fig.
(1) Arbitrer, solutionner (les choses, les problèmes, un différend).
●(1909) MMEK 139. Pegen diez n'eo ket goudeze koumpeza peb tra ha restaol e vrud-vad d'an nesa ! ●(1911) BUAZperrot 457-458. da gompeza ar rouestl a oa savet etre arc'heskopti Dol hag arc'heskopti Tour. ●(1915) HBPR 245. n'oa par d'ar veleien vad evit kompeza an traou. ●(1925) FHAB Genver 5. koumpeza ar rendaël. ●(1939) MGGD 10. Ne oa tu mat ebet, eta, evit an aotrou, da gompeza an traou.
(2) Bien préparer.
●(1948) KROB 5/7. eun digoll eus ar boan n'en doa ket espernet evit aoza ha kompeza pep tra.
(3) Kompezañ ub. : régler son compte à qqn.
●(1878) EKG II 315. lezit ho persoun ganen-me, varc'hoaz me her c'houmpezo.
(4) Mettre (tout le monde) au même rang, au même niveau.
●(18--) SAQ I 269. ar maro a gompez an dud.
(5) Kompezañ spered ub. : apaiser qqn.
●(1883) IMP 58. Gallet em eus, erfin, compeza e speret.
●(1925) FHAB C'hwevrer 71. O va Doue ! kompezit e spered !
(6) Kompezañ e spered : se tranquilliser, s'apaiser.
●(1987) DBHB 117. ne deuan a-benn da gompeza va spered nemed goude hir-amzer.
II. V. intr.
(1) (en plt de la mer) Se calmer.
●(1867) FHB 149/357a. hag ar mor a ioa deut da gompezi.
(2) sens fig. (en plt de qqn). Se tranquilliser.
●(1925) FHAB C'hwevrer 71. Ar c'hont koulskoude ne deue ket buan e spered da gompeza.
- kompezennkompezenn
f. –où
(1) Terrain plat.
●(1876) TDE.BF 359b. Kompezenn, s. f., tr. «Pays plat d'une certaine étendue en culture, plaine ; pl. ou.» ●(1877) EKG I 241. Evit diskouez oa perc'henn d'ar gompezenn-ze. (…) ar gompezenn dreaz-se.
(2) (géographie) Plaine.
●(1659) SCger 92b. plaine, tr. «compesen.» ●(1732) GReg 728a. Plaine, campagne unie, tr. «compesenn. p. compesennou.»
●(1877) BSA 87. Er gompezen etre Cord ha Montmajour oa bet an emgann. ●(1889) SFA 275. e kreiz ar gompezen a zo dirag kear Asiz.
●(1902) PIGO I 104. A-benn kont, hag hen oc'h arruout en eur gompezenn. ●(1907) PERS 65. kompezen an Dombes. ●(1955) VBRU 40. e verzen a bep tu d’an tren ur gompezenn hep bevenn na bonn, gant netra warni, na menez na traonienn da zihuediñ al lagad pa ar spered.
- kompezennadkompezennad
f. –où Contenu d'une plaine.
●(1732) GReg 728a. Une belle plaine de bled, tr. «ur gompesennad caër a ed. p. compesennadou caer a ed.»
●(1876) TDE.BF 359b. Kompezennad, s. f., tr. «Etendue ou plaine couverte de cultures.» ●il y a lieu de désigner, après ce mot, la nature des cultures : Eur gompezennad ed, tr. «une plaine couverte de céréales.»
●(1935) ANTO 12. Na pebez kompezennad tud !
- kompezer .1kompezer .1
m. –ion Homme qui applanit.
●(1732) GReg 44b. Celui qui applanit, tr. «coumpesér. p. coumpeséryen.»
- kompezer .2
- kompezidigezh
- kompeziñkompeziñ
voir kompezañ