Devri

Recherche 'kordenn...' : 21 mots trouvés

Page 1 : de kordenn-1 (1) à kordennin-2 (21) :
  • kordenn .1
    kordenn .1

    f. & interj. kerdin, kerden, kerdad

    I. F.

    A.

    (1) Corde.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 119). Corden, corde. ●(1499) Ca 46a. Cordenn. g. corde. ●46b. ga. faire cordes. b. ober querdenn. ●Cordenn merdeat. g. corde a marinyer. ●Cordenn instrument a music. g. corde distrument a musique. ●170b. Querdenn an lestr g. cordes de nef. ●(c.1500) Cb 48a. petite corde. b. cordennic. ●g. homme liez de plusieurs cordes. b. ereet gant querdeynn. ●48b. g. faire cordes. b. ober querdenn. ●(c. 1501) Lv 234/102. corden gl. restis. ●(1557) B I 569. gant querdenn tenn, tr. «avec des cordes solides.» ●(1621) Mc 52. Ober à gra vn corden, pe vn chaden, hac en he laqua éz tro é gouzouc. ●(1633) Nom 153a. Funis, restis : corde : corden. ●Funiculus : cordelette : rabancquen, cordennic bian. ●175a. Numella : lesse ou laisse du collier : lesen, cordennic reun da stagaff ouz collier an chaçc. ●182a. Tomices : corde de chanure : corden canab. ●213a. Verricula, verticilli, epitonia : pieu pour tendre ou destendre les cordes : peig pe ibil euit asten da (lire : ha) diasten an querdin.

    ●(1659) SCger 32a. corde, tr. «corden, p. querdin.» ●(c.1680) NG 1655. Er querdat displiet. ●(1688) MD II 10. staguet / Gant querdin crè ha chadennou dinvat. ●(1732) GReg 211a. Corde, tr. Qordenn. p. qerdin. ur gordenn. Van[netois] qordeen. p. qerdad.» ●(17--) TE 135. er garrottein guet querdad nehué, pé guet luanneu. ●(1792) CAg 67. De foétal é Corf sacret / Guet querdad clommet expresse.

    ●(1821) SST 45. ur gorden doh é oug. ●176. Er herdat guet peré e hoai bet ariet. ●(1838) OVD 297. pincein gùéh-t'er-huéh er herdad ag é instrumant eit ou accordein. ●(1846) BAZ 684. gant eur gordenn en he guerc'hen. ●(1861) BELeu 116. stâguet forh sterd guet credad ha rangenneu hoarn. ●(1878) EKG II 126. eur bern kerdign koz.

    ●(1907) PERS 331. eur gorden gant skoulmou kalet. ●(1913) AVIE 41. goudé bout groeit ur meni skourj get kerdad. ●(1962) EGRH I 32. kerdad m., tr. « cordages. »

    (2) Penn-kordenn : corde, boute de corde.

    ●(1913) DIHU Du 356. Meit er pautr e oé fin : kaset en doé ur pen korden geton.

    (3) Lezel kordenn gant : laisser une longueur de corde suffisante (aux chiens).

    ●(1909) FHAB Du 347. hag e vezo lezet korden ganto [hor chas] da redet ma venn ar tri vrichin tec'het re abred.

    (4) Gwerzhañ diouzh ar gordenn =

    ●(1926) FHAB Meurzh 93. Gounid a vez diouz ar moc'h, da genta, en eur gaout torradou re vihan hag ouz o gwerza diouz ar c'harr ; d'an eil, o sevel ar re vihan d'o gwerza diouz ar gordenn.

    B. (insulte)

    (1) Lañs ar gordenn : gibier de potence.

    ●(1766) MM 1439. Evidoc'h-hu Lanç ar gorden, tr. «vomissure de potence.»

    (2) Rest ar gordenn : gibier de potence.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. gens de sac et de corde, tr. «boet er groug' boet er gorden, rest' er gorden.»

    (3) Boued ar gordenn : gibier de potence.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. reste de gibet reste de pendu, tr. «boet er gorden, rest' er gorden.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Traisne potance, tr. «boet er gorden.» ●(1732) GReg 458a. Reste de gibet, reste de corde, injure, tr. «bouëd ar gordenn.»

    ●(1904) DBFV 27b. bouid er gorden, tr. «pendard, gibier de potence.»

    (4) Tamm ar gordenn : gibier de potence.

    ●(1633) Nom 327b-328a. Nebulo, tenebrio, semissis homo, vatinio, quisquiliæ, nihili homo, lucifuga, trioboli homo, vappa, frugiperda, fruges consumere natus : pendart, fourage de corbeaux, coquin, garnement, truant : vn den fall, vn lançc croug, tam an gorden, vn fallacr, bouèt an gibet, gaing an chaçc hag an biny (lire : briny) trenter, fall, coquin.

    (5) Paotr ar gordenn a-raok : boute-en-train.

    ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 209. Hen eo a voe, epad an deiz, evel ma vez lavaret, «paotr ar gordenn araok»...

    C. fam. Sistr-kordenn : eau.

    ●(1957) DSGL 132. paotred er «chistr kordenn», tr. «Les partisans du «cidre de corde» Expression ironique des campagnards pour désigner, en breton, l'eau de puits tirée à l'aide d'une corde.»

    II. Interj. Corbleu.

    ●(1890) MOA 187a. Corbleu ! Imprécation, ou sorte d'interjection, tr. «kordenn !» ●347. Morbleu ! Interj. En mauvaise humeur, tr. «kordenn !»

    III.

    (1) Na vezañ gwi en e gordenn : être franc, droit.

    ●(1912) MELU XI 403 (T-Koadoud). Eun den ha n'eus ket a wi en e gorden, tr. E. Ernault «Un homme qui n'a rien de tordu dans sa corde, un homme franc, droit. Coad[out].»

    (2) Bezañ tro en e gordenn : avoir plus d’un tour dans sa ficelle, être tortueux.

    ●(1912) BUBU 37 (G) J. Sevenou. En anpeleur en doé tro én é gorden. ●(1912) RVUm 239 (Gu). Henneh e zou tro én é gorden, tr. P. ar Gov «Il y a plus d'un tour dans sa ficelle.» ●(1953) BLBR 63/6. N'ez eus Pourlet na Pourletenn, / Na ve kant tro en o c'horden.

    (3) Bout hir troioù e gordenn : avoir plus d’un tour dans sa ficelle, être tortueux.

    ●(1939) RIBA 133 (G) I.-M. Héneu. Un Urisinour, hir troieu é gorden.

    (4) Bezañ un dra bennak kamm en e gordenn : être immoral, déloyal.

    ●(1914) DIHU 105/37 (G) *Al[b]an er Hemenér. Guir e laret, émé en tad, un dén reih ha eañn oh hui. En ol e amzaù hag e lar kement-sé anehoh. Neoah, de me chonj-mé, bout e vehé un draig benak kam én hou korden. Bout e zo ré e gaset genoh abretoh ha ré e gaset devéhatoh. Met distér dra é de glem anehoh. Hañni ne chom ar hou lerh.

    (5) Nezañ e gordenn : traîner son licou.

    ●(1744) L'Arm 218. Il traine son licou, tr. «Néein a ra é gordênn.»

    (6) Leuskel kordenn gant ub. : donner de la liberté à qqun.

    ●(1877) FHB (3e série) 19/156b (L) *Jakez ar Velchenneg. En affer-man zo bet laosket corden ganen.

    (7) Leuskel re hir ar gordenn gant ub. : donner trop de liberté à qqun.

    ●(1893) IAI 164 (L) An Ao. Kerne. Ar roue-ma a laoskas re ir ar gorden gant ar Brotestanted.

    (8) Sachañ war ar gordenn : mener la course, le train (en prl de sport).

    ●(1931) VALL 460. (Sport) mener la course, le train, tr. F. Vallée «sacha war ar gordenn T[régor].»

    (9) Reiñ bec'h d'ar gordenn laosk : faire le moins possible, tirer au flanc.

    ●(1993) (Ki) PONTEKROAZ R. Gargadenneg. Ober bec'h d'ar gordenn laosk : tirer au flanc.

    (10) Reiñ kordenn war lêr ub. : frapper qqun.

    ●(1910) MAKE 66 E. Crocq. e leac'h frikou, e oe roet d'ezo korden war o ler.

    (11) Kaout kordenn : être frappé.

    ●(1913) FHAB C'hwevrer 55. Digant va mam em bô korden.

    (12) Treiñ kordenn :

    ●(1850) MOY 303 A.-M. Ledan. Eno ne allimp mui donet da drêin corden : / Disqeuzet e vo din va c'hrimou pen-da-ben.

    (13) Kaout fest ar gordenn : attraper une volée de coups (de corde).

    ●(1908) FHAB Gwengolo 268. hag e po fest ar gorden digant da dad.

    (14) Reiñ e sac'h da ub. hag ar gordenn da heul : voir sac'h.

    (15) Mont da gaoc'ha gant ur gordenn : voir kaoc'ha.

    (16) Klask treiñ an avel diwar-bouez ur gordenn : voir avel.

  • kordenn .2
    kordenn .2

    f. -où Cordelée, quartier (d’une paroisse). cf. kordell

    ●(1962) EGRH I 40. kordenn f. kerden, kerdin, tr. « division de paroisse. »

  • kordenn-douar
    kordenn-douar

    f. (mesure ancienne) Huit mètres carrés environ.

    ●(1903) MBJJ 181. da gaout aman eun toullad kerden douar. ●227. «Liorzik» eo e tlefen laret : rak mar zo enni eur gordenn douar, n'euz ket ouspenn. ●326. bean 'zo dindani eur gorden douar. ●(1931) VALL 805a. Are, tr. «kordenn, –ad (mesure anc. approchée : 8 m2 environ).» ●(1950) KROB 25/12. E Treger, ez eus muzuliou disheñvel : «douar eur boezellad-hed» a zo an dekvet lodenn eus eun devez-arat ; «douar eur rennad» a zo diou wech brasoc'h ; eur «palefarz» a dalv diou rennad ; hag «eur zamm» a dalv daou balefarz... ; komz a reer ivez eus eur «gordenn-douar» a zo ar pevar-ugentvet eus eun devez-arat.

  • kordenn-goad
    kordenn-goad

    f.

    (1) Corde (de bois).

    ●(1936) PRBD 87. Eun devez oa eat e kear da gas eur gorden goad.

    (2) fam. Grosse boite d'allumettes.

    ●(1970) BHAF 184. A-greiz-oll, e tenn diouz godell e soudanenn eur pez boestad alumetez, eur «gordenn goad», evel ma lavar ar vutunerien.

  • kordenn-groug
    kordenn-groug

    f. Corde de potence.

    ●(1928) DIHU 202/52. merùel e hra a skour doh er gorden-groug.

  • kordenn-higennoù
    kordenn-higennoù

    f. (pêche) Palangre.

    ●(1925) BILZ 103-105. da stigna e gerden higennou hag e rouejou boull evit pesketa siliou, rêed ha retoned, mor c'histi, travanked, legistri, girvi-mor.

  • kordenn-skorj
    kordenn-skorj

    f. (pêche) =

    ●(1925) DIHU 163/202. (Groe) Kordenn-skorj, tr. «(s. f.) aussière qui rattache le chalut à la perche.» Dastumet de Vleimor.

  • kordenn-vec'h
    kordenn-vec'h

    f. Corde pour maintenir un faix (de choux, de trèfle, etc.).

    ●(1908) PIGO II 11. 'Oa oc'h asten ar c'hazeliad diwean war he c'horden-vec'h. ●45. eur gorden vec'h ganti war goubl he brec'h.

  • kordenn-weskenn
    kordenn-weskenn

    f. (harnachement) Rêne de mors.

    ●(1908) FHAB Here 305. asezet var al limonen-gar, ar gorden vistin stag ous ar paron.

  • kordennad .1
    kordennad .1

    f. –où Corde (de bois).

    ●(c.1718) CHal.ms i. corde mesure de bois, tr. «cordennat cöet.» ●(1732) GReg 211b. Corde de bois, mesure de bois à brûler, qui doit avoir 4 pieds de haut, & 8 de long, tr. «Qordennad. p. qordennadou. qordennadou-qeuneud. p. qordennadou-qeuneud.»

    ●(1876) TDE.BF 361b. Kordennad, s. f., tr. «Ce que peut contenir de bois de chauffage une ancienne mesure appelée corde en France. La corde variait à l'infini ; elle valait deux, trois, quatre et même cinq stères, selon les lieux.»

  • kordennad .2
    kordennad .2

    f. & adv. –où

    I. F.

    (1) Cordée.

    ●(1890) MOA 136b. Une bande de chevaux liés les uns aux autres, comme font les maquignons, tr. «kordennad kezeg.»

    ●(1931) VALL 154b. Cordée, tr. «kordennad f. pl. ou.»

    (2) Quartier, cordelée. cf. kordellad

    ●(1921) PGAZ 105. Karter Brec'hichen a zo e kordennad Lochrist. ●(1942) FHAB Gouere/Eost 187. nevezentiou ar gordennad. ●(1943) FHAB Genver/C'hwevrer 250. pa varve unan bennak er gordennad. ●(1961) BLBR 128/21. Kordennad : division paroissiale : ce que l'on peut faire en une journée.

    (3) Liasse.

    ●(1732) GReg 572a. Liasse, papiers liez ensemble, tr. «Qordennad scrijou. p. qordennad paperyou.»

    ●(1876) TDE.BF 361b. Kordennad, s. f., tr. «Liasse, parlant de papiers, de petites pièces d'étoffe liées ensemble.»

    (4) (domaine militaire) =

    ●(1925) FHAB Mezheven 219. kaer o devoe ingala kordennadou soudarded dre bevar c'horn ar vro. ●(1943) FHAB Mae 283. da C'hranvill, el lec'h ma voded soudarded an Xvet kordennad.

    II. Adv. A-gordennadoù.

    (1) Par section, par quartier.

    ●(1872) ROU 102b. Par section, tr. «A gordennadou.»

    (2) En grand nombre.

    ●(1872) ROU 102b. A gordennadou, veut dire aussi, en grand nombre. ●(1872) GAM 69. hag euz bet beuzet tud a gordennadou.

  • kordennadiñ
    kordennadiñ

    V. tr. d. Corder (du bois).

    ●(1732) GReg 211b. Corder du bois, tr. «Qordennadi qeuneud, ou, coad. pr. qordennadet.»

    ●(1876) TDE.BF 361b. Kordennadi, v. a., tr. «Mesurer le bois à la mesure appelée corde.»

  • kordennañ / kordennat / kordenniñ
    kordennañ / kordennat / kordenniñ

    v.

    I. V. intr. Corder, faire des cordes.

    ●(1659) SCger 32a. corder, tr. «cordenna.» ●(1732) GReg 211b. Corder, tr. «Qordenna. pr. qordennet. Van[netois] qordenneiñ. pr. et.»

    ●(1903) EGBV 50. kordennat, kordennein, tr. «faire des cordes.»

    II. V. tr. d.

    A.

    (1) Lier (un faix) avec des cordes.

    ●(1732) GReg 211b. Corder, lier avec des cordes, tr. «Qordenna. pr. et.»

    ●(1876) TDE.BF 361b. Kordenna, v. a., tr. «Corder, cordeler, lier avec une corde.» ●(1879) ERNsup 166. A L[an]r[odec], lier une charge avec des petites cordes korden(n)añ, Trév[érec] korden(n)iñ.

    (2) Cordeler, façonner en forme de corde.

    ●(1732) GReg 211b. Cordeler, parlant de choses deliées, tr. «Qordenna. pr. qordennet.» ●Cordeler les cheveux, tr. «qordenna ar bléau.»

    ●(1876) TDE.BF 361b. Kordenna, v. a., tr. «Corder, cordeler, tresser en forme de corde.»

    (3) Corder (du bois).

    ●(1870) MBR 98. diskar ar c'hoat, he fagodi, he faouta hag he gordenna.

    B. Assembler.

    ●(1868) FAG 127. Dioc'h ann itron eo ann aotrou, / Kordennet mad int bet ho daou.

  • kordennat
    kordennat

    voir kordennañ

  • kordenner .1
    kordenner .1

    m. –ion

    (1) Cordier.

    ●(1499) Ca 46b. [cordenn] Jtez hic hec hoc cordex / cix. g. cordier. b. cordenner. ●(1633) Nom 309b. Restio : cordier : cordenner.

    ●(1659) SCger 32a. cordier, tr. «cordenner.» ●(1732) GReg 212a. Cordier, tr. «Cordenner. p. cordennéryen.»

    ●(1876) TDE.BF 361b. Kordeour, s. m. V[annetais], tr. «Cordier ; pl. korderion. On dit aussi kordennour ; pl. kordennerion.»

    (2) Cordelier.

    ●(1499) Ca 46b. Cordenner. g. cordellier. l. hic cordiger / eri Jdem frater minor.

  • kordenner .2
    kordenner .2

    m. –ion Celui qui fait des cordes de bois.

    ●(1939) RIBA 84. Peh mechér é hou hani ? Diskarour ? Divarour ? Fagotour ? Divrazour ? Heskennour ? Hanochour ? Kordennour ?...

  • kordennerezh .1
    kordennerezh .1

    f. –ioù Corderie (atelier, fabrique).

    ●(1732) GReg 211b. Corderie, tr. «Qordénnérez. p. qordénnérezou.»

  • kordennerezh .2
    kordennerezh .2

    m. Corderie (métier).

    ●(1931) VALL 154b. Corderie, tr. «kordennerez m. (métier).»

  • kordennet
    kordennet

    adj.

    (1) Attaché avec une corde.

    ●(1910) MAKE 3. Setu ar c'havr kordennet kerkent. ●4. Hep dale eo kordennet ive ar marc'h.

    (2) sens fig. =

    ●(1869) FHB 207/406b. ar sturier braz a ren an oll bagou a voar ervad oun cordennet mad avoalc'h evit ar veach diveza, mes c'hui ?

  • kordenniñ .1
    kordenniñ .1

    voir kordennañ

  • kordenniñ .2
    kordenniñ .2

    v. tr. d. (pêche) = (?) Corder (?) un filet.

    ●(1944) GWAL 165/307. (Ar Gelveneg) Pa vez echu ar roued e vez kordennet ; lakaet e vez ur gordenn a-hed ar penn-laez hag ar penn-traoñ anezhi : «Mont a ran da gordenni rouejoù.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...