Recherche 'kost...' : 40 mots trouvés
Page 1 : de kost (1) à kostou (40) :- kostkost
s. Corne de lanterne.
●(1732) GReg 213a. Corne propre à enchasser des Lanternes, tr. «Qost.» ●La corne d'une Lanterne, tr. «Qost ul Letern.»
●(1876) TDE.BF 364b. Kost, s. m., tr. «Corne de lanterrne pour remplacer le verre.»
●(1965) BAHE 44/38. Kost = un doare danvez-gwer erzatz. Ar re-mañ n'eo ket krampouez int ! Ya kost-letern. Gwenn eo evel un tamm kost-letern.
- Kost'-ar-C'hoadKost'-ar-C'hoad
n. de pays et de terroir (Lescouet-Gouarec, Gouarec, Perret, Plélauff, Sainte-Brigitte), n. d’une gavotte du même terroir (cf. Kost ar C'hoat, Pierre Jezequel & Jean-Yves Hélard, Coop Breizh, 2001, 158 p.]
- kostabannoùkostabannoù
plur. (charpenterie) Liteaux.
●(1988) TIEZ II 127. Partout ailleurs, la couverture végétale est directement supportée par des lattes (goulaou, skiltrou) ou des liteaux (kostabannou, kostellinou).
- kostardekkostardek
adj. Qui a de grosses côtes.
●(1499) Ca 47a. Item hoc costarium / rii. g. costez. b. costardec.
- kostelinoùkostelinoù
plur. (charpenterie) Liteaux.
●(1988) TIEZ II 127. Partout ailleurs, la couverture végétale est directement supportée par des lattes (goulaou, skiltrou) ou des liteaux (kostabannou, kostellinou).
- kostenn .1kostenn .1
f. –où, kostoù, kestad d. divgestad (anatomie) Côte.
●(1499) Ca 47a. Costenn. g. coste. ●(c. 1501) Lv 231/1. costen gl. costa. ●(1557) B I 575. An deu darnou houz costou huy, tr. «Vos côtes ne sont-elles pas en lambeaux.» ●(1580) G 1255. Torret eou ma costou, hac an mellou am queyn, tr. «Mes côtes sont rompues, et les vertèbres de mon dos.» ●(1633) Nom 22b. Costa : coste : costen.
●(1732) GReg 216a. Coste, ou, côte, os long & fait en arc, tr. «Van[netois] costèen. p. costëu, qestad, diguestad. (costenn. p. costou.»
●(1870) MBR 154. kement kostenn a zo enn da gorf milliget, tr. «toutes les côtes de ton corps maudit.» ●(1894) BUZmornik 367. Diou euz he gostou.
●(1900) KEBR 16. Ar c’hostou, tr. « Les côtes ». ●(1902) PIGO I 212. eur gosten aneval neve-lazet. ●(1909) KTLR 179. o c'hilligad he c'hostennou. ●(1912) BUAZpermoal 274. unan eus he c'hostou a oe torret. (...) tro-war-dro d'ar gosten dorret.
- kostenn .2kostenn .2
f. –où (Boucherie) Demi-carcasse.
●(1996) VEXE 230. Puis on laisse le cochon tel quel, passer la nuit à l'air frais. Le lendemain, il est partagé en deux moitiés (kostennou).
- kostenn .3kostenn .3
s. (argot des tailleurs vannetais) Cosse, paresse.
●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Kosten, tr. «diegi.»
- kostennerkostenner
m. –ion (argot des tailleurs vannetais) Cossard, paresseux.
●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Kostenner, tr. «diegus.»
- kostennuskostennus
adj. Qui a de grandes côtes.
●(c.1500) Cb 49a. costardus / da / dum. qui a grans costes. b. costennus.
- kostepennadkostepennad
m. –où Gifle.
●(1937) DIHU 312/277. ur hosté-pennad eit er ré en des chonjet é vehè mat...
- koster
- kostezkostez
m./f., prép. & adv. –ioù d. daougostez, divgostez
I. M./F.
A.
(1) Côté, partie latérale.
●(1499) Ca 47a. Costez. g. coste. ●(c. 1501) Lv 231/2. costet gl. latus. ●(c.1500) Cb. Tu. vide in costez. ●(1633) Nom 22b. Latus : costé : costez. ●256a-b. Hemicrania : douleur de teste d'vn costé : drouc pen á vn costez.
●(1659) SCger 32b. costé droit, costé gauche, tr. «costé, pe tu dehou, tu cleiz.» ●de l'autre costé, tr. «eus an tu, pé costé all.»
(2) Côté (d'un édifice, etc.).
●(1883) MIL 131. Ilis Guimiliau, da vihana eur c'hostez anezhi, kostez ar C'hreis-Deis, a zo bet savet er bloas mil c'huec'hkant ha pemp.
(3) (domaine militaire) Flanc.
●(1732) GReg 417a. Prendre l'ennemi en flanc, tr. «Attaqui un arme dre ar c'hostez.»
(4) (politique) Côté, parti.
●(1732) GReg 217a. Costé, parti, tr. «costez.» ●217a-b. Je me mettrai de vôtre côté, tr. «Me'-n hem lacqayo èn ho costez.»
B. (anatomie)
(1) Côté du corps, flanc (de la hanche à l'aiselle).
●(1732) GReg 216b. Costé, ou côté, partie du corps humain, depuis les hanches jusqu'à l'aisselle, tr. «Costez. p. costezyou. Van[netois] coste. p. costeëu, costëu.» ●(1792) BD 851. da goste gant vn tol guiridic men bico, tr. «Je piquerai ton flanc d'un coup douloureux.»
●(1848) GBI I 384. Ha flanch d'e-ez-hi 'r c'hoste deho, tr. «Et fais lui une incision au côté droit.» ●(18--) SBI II 262. Eur zabrenn noaz ouz ma c'hoste, tr. «Un sabre nu à mon côté.» ●(18--) SAQ I 15. gant eun taol goaf, da zigeri he gostez.
●(1900) KEBR 16. Ar c’hostez, tr. « Le côté » ●Ar c’hostesiou, tr. « Les côtés ». ●(1904) DBFV 52a. digosté, duel de kosté, flancs, côtés.
(2) Moitié du corps.
●(1732) GReg 217a. Mettre son épée au côté, tr. «Lacqât ê gleze ouc'h e gostez.»
(3) Flanc, siège de la gestation.
●(1829) IAY 24. men em eus ho touguet nav mis entre ma daou goste. ●(1857) LVH 348. digosté me mam. ●(1861) BSJ 18. étré hou tigosté er hroaidur.
●(1907) BSPD I 7. kent ma oé bet konseùet étré digosté é vam.
C. (boucherie) Côtes.
●(1633) Nom 59a. Succidia : costé de lard : costez quic sal, pe quic ouch.
D. (marine)
(1) Côte.
●(1844) DMB 28. Pe mès bet laret kenavo / D’em mam beur ar er hosté, tr. « Au moment où j’ai dit adieu / A ma pauvre mère, sur la grève. »
(2) Mont er c'hostez : aller à la côte.
●(1952) LLMM 31/59. (Douarnenez) mont er c'hostez, tr. «aller à la côte.»
(3) Lakaat ur vag er c'hostez : échouer un bateau.
●(1952) LLMM 31/59. (Douarnenez) lakaat ur vag er c'hostez, kas ur vag da goll war ar reier.
(4) Chom ur vag e kostez an aod : désarmer un bateau.
●(1952) LLMM 31/59. (Douarnenez) Chom ur vag e kostez an aod, tr. «désarmer un bateau.»
E. (géographie) Côte, versant.
●(1633) Nom 230b. Dorsum montis, cliuus. Latus montis : la descente de la montagne, ou la coste : an disquenn ves an menez pe an costez.
II. Loc. prép.
(1) E-kostez : du côté de.
●(1580) G 150. Bet an porz a Brahec so e coste Treguer, tr. «Jusqu'au port de Brahec, qui est à côté de Tréguier.»
●(1894) BUZmornik 121. Ne c'houfe den lavaret pegement a vad a reaz ar venac'h santel-ze enn hor bro, ken e kostez Leon, ken e kostez Treger.
(2) E kostezioù : aux environs de.
●(1909) KTLR 200. E kosteziou Pleyben oa eur vaouez hag a oa koz-koz. ●(1911) BUAZperrot 438. o chom e kosteziou Karaëz.
(3) E kostez ub. : du côté de qqn, de la part de qqn.
●(17--) SP I 317. Ewidon em hoste a so deliberet / Da vezan atantif da gement a leret, tr. «Moi, pour ma part, je suis décidé / à être attentif à tout ce que vous direz.»
(4) Eus kostez ub. : du côté de qqn, de la part de qqn.
●(1576) Gk I 212. Ves ma costez mé a desirhé an leur-man euel maz edy, ez vé laquaet en golou, hep ober nep mention ves ma hanu.
●(1621) Mc 9. Mar deux bet negligancc ves hon costez, hoguen é deuruout à propos deliberet.
(5) Eus kostez (+ n. de lieu) : (venir) de.
●(1943) HERV 113. Ya, e dud, avat, a zeue eus kostez Goulc’hen.
(6) Oc'h kostez ub. : à côté de qqn.
●(c.1350) Io ms latin 14355 f°399r°. Mar hamguorant va karantit da vout in / nos ohecostit uamgaret. nep pret. etc. tr. « Si me garantit mon amour d'être la nuit à son côté, femme aimée, à tout instant, etc »
III. Adv.
A. À côté.
●(1907) AVKA 247. Koste e skoet. ●(1910) MBJL 142. Eur wejig bennak, memes tra, e tigoue dê skei koste. ●181. ha c'hoaz e sko koste.
B. Loc. adv.
(1) A-hed-kostez =
●(1612) Cnf 14a. oz læsell à het costez an hystoriou.
(2) Bezañ war ar c'hostez, mont er c'hostez : être délaissé.
●(1872) ROU 80a. La langue est en décadence, tr. «Parlant ar vro a zo var e gostez.»
●(1979) VSDZ 125. (Douarnenez) tout an dra-ze zo bet aet er c'hostez, tr. (p. 288) «tout ça est tombé à l'eau.»
(3) A bep kostez : de tous côtés.
●(1633) Nom 228b. Peninsula : lieu enuironné presque de tous costez d'eau : læch anuirounet quasi á pep costez gant an dour. ●231a. Conuallis : vallée enuironnée de monts de tous costez : vn traouyen, pe vn can anuirounet á pep costez gant menez you (lire : menezyou).
●(c.1825/30) AJC 5799. ar hanono a roc a tan a beb coste. ●(18--) SAQ I 53. ne velot a bep kostez nemed grasou ha madoberou.
(4) A ur c'hostez : d'un côté.
●(1499) Ca 14b. Aun costez. g. dung coste.
●(1633) Nom 183b. Machæra : glaiue ou espée aiguë d'vn costé : cleau pe clezeu lemm á vn costez.
C. Épith.
(1) De côté.
●(1930) FHAB Meurzh 101. Dirag an nor gostez.
(2) Poan-gostez : point de côté.
●(1894) BUZmornik 432. Klenver a eure gant ar boan gostez.
●(1909) LZBt Du 35. Eur beurewez, an Tad Caprais enn em glemm deuz eur boan goste ar gwasa. ●(1976) BAHE 91/11a. e teue buan poan-gostez din.
- Kostez-an-Nord / Kostezioù-an-NordKostez-an-Nord / Kostezioù-an-Nord
n. de l. Côtes-du-Nord, aujourd’hui Côtes-d’Armor (département).
●(1793) SD 189-190. un instituter euz al langaich gallecq ebars en pep commun var ar meazebars en departamanchou Morbihan, Finistère, Costezyou-an-Nord, ac ebars en ul loden eus a departamant al Loar izelaf a bere an habitanded a barlant un yez hanvet brezounecq. ●226. an departamanchou a Finistère, Morbihan, Costessiou an Nord hac Ile ha Vilenna. ●229. Imprimet dré eurs an départamant Costé an Nord evit béan affichet an ol communo deus e ressort.
●(1847) FVR 112. Departamant kostez-ann-Nord ne fellaz ket d'ezhan choum warlerc'h. ●(1865) FHB 9/66b. evit departamanchou Costez-an-Nord, Il-ha-Vilen, Morbihan, Finister, Loar-Izela, Vande ha Men-ha-Loar.
●(1905) ALMA 66. Foariou Kostez-ann-Nord.
- kostez-dorkostez-dor
m. = (?) Montant de porte (?).
●(1744) L'Arm 297a. Poteau (…) De croisées & de huisseries, dans lesquels sont fichés, la serrure, le verrou & le clanche, tr. «Cossté-dorr. m.»
- kostez-e-kostezkostez-e-kostez
adv. Côte à côte.
●(1732) GReg 216b. Aller côté à côté, ou côte à côte, tr. «mont-costez-ê-costez.»
- kostez-ha-kostezkostez-ha-kostez
adv. Côte à côte.
●(1732) GReg 216b-217a. Aller côté à côté, ou côte à côte, tr. «mont-coste-ha-coste.»
- kostez-karr
- kostez-kloued
- kostez-kostez
- kostez-ouzh-kostez
- kostez-pennkostez-penn
m. (cuisine) Demi-tête de porc rôtie.
●(1984) ECDR 189. tammoù anduilhenn pe kig sall, pe un tamm kostez penn.
- kostezennkostezenn
f. –où
(1) Côté (de qqc.).
●(1633) Nom 166b. Sponda : costé du lict : costezen guelè.
●(1929) FHAB Ebrel 128. a zavas, a-nevez, kostezenn an ti e tu an hanter noz.
(2) Parti (politique, etc.).
●(1893) IAI 218. lavaret a eure n'edo gant koztezen ebet, oa mignoun d'an oll.
●(1914) FHAB C'hwevrer 58. ez eas e kostezen Charles Bleiz. ●(1915) HBPR 149. Ar Girondinet, kaer he doa ar gostezen all ober, a chomas atao, ar vistri. ●(1926) FHAB Ebrel 127. eur gostezenn politik. ●(1930) FHAB Meurzh 95. ne gredjont ket mont kentoc'h gand eur gostezenn eget gand eben. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 105. Kostezenn ar Morgan a oa adstaget da skigna he falskelennadurez.
(3) (droit) Partie.
●(1854) MMM 383. an testou a bep costesen. ●(1867) BUE 31. ann holl brosejo e oa echuet gant-han dre eunn intent vad etre an diou gosteen. ●(1872) ROU 94a. Partie. Ceux qui plaident ou qui contractent, tr. «costezenn.»
(4) Côté de la parenté.
●(1909) BROU 217. (Eusa) Kostezen, tr. «il se dit aussi d'un côté de la parenté.»
(5) (boucherie) Demi bête, demi carcasse.
●(1909) BROU 217. (Eusa) Eur gostezen gik, tr. «un demi-veau, porc, etc.»
(6) (boucherie) Côtelette.
●(1732) GReg 217b. Cosstelette, côtelette, petite côte, tr. «Costezennicq. p. costezennouïgou.»
(7) (anatomie) Côte.
●(1659) SCger 32b. la coste d'Adam, tr. «costezen Adam.» ●(1732) GReg 216a. Coste, ou, côte, os long & fait en arc, tr. «Costezenn. p. costezennou. costëen. p. costënnou.»
●(1900) KEBR 16. Eur gostezen, tr. « Une côte ».
(8) (charpente) Panne.
●(1907) VBFV.bf 43a. kostéen, f. pl., tr. «panne, filière de charpente.» ●(1942) VALLsup 31a. Filière de charpente, tr. «kostezenn d'après V[annetais].»
(9) Personne qui penche d'un côté.
●(1942) VALLsup 31a. kostezenn T[régor], tr. «personne qui penche d'un côté.»
- kostezenn-glouedkostezenn-gloued
f. =
●(1732) GReg 172b. Bras d'une Claye, tr. «costezeñ-clouëd. p. costezennou-clouëd.»
- kostezennek
- kostezenniñkostezenniñ
v. intr. (marine) Rouler.
●(1903) MBJJ 339. Red eo d'in gwelet hag-eñ eo ken drouk an autro «keravel» pa c'houe a benn, ha pa c'houe a goste, hag-eñ e c'hourdrouz kement al lestr d'ar boull-galon pac'h a war helpenn ha pa ve o kosteenni.
- kostezetkostezet
adj. Penché.
●(1633) Nom 231b. Crepido : rocher panchant : roch pe quarrec costezet, eil costezet. ●232b. Solum accliue : vallée, terre panchante : traouyen douar ô dimmuiff (lire : diminuiff), douar costezet.
- kosteziañkosteziañ
voir kosteziñ
- kosteziek
- kosteziennkostezienn
f. (lutte)
(1) Chute sur le côté.
●(1876) TDE.BF 365a. Kostin, s. m. C[ornouaille]. Terme de lutteurs de Cornouaille ; il doit désigner une sorte de croc-en-jambe pour faire tomber son adversaire.
(2) Ober kostezienn : chuter sur le côté.
●(1938) BRHI 110. Tomber sur le côté, c'est faire koztien et cela ne compte pas.
- kosteziet
- kosteziñ / kosteziañ / kostezañkosteziñ / kosteziañ / kostezañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Longer.
●(1732) GReg 217b. Costoyer, aller le long d'une côte, d'un rivage, tr. «Costezi. pr. costezet. costezi an aud.» ●Costoyer la rivière, tr. «costezi ar stær.»
●(c.1825/30) AJC 966. ne med costein montangnou a je bete an nenf. ●1505. costein a remb an douar. ●5847. nem gostein ar gombad.
(2) Pencher, incliner.
●(1906) GWEN 22. en eur gostea ar gesten. ●(1911) SKRS II 23. Raktal, ar vezen a zo kostezet ha diskaret.
II. V. intr.
A.
(1) Se pencher, s'incliner sur le côté.
●(1659) SCger 88a. pancher, tr. «costeza.» ●(1732) GReg 217a. Pancher d'un côté, tr. «Costezi. pr. costezet.»
●(1872) ROU 94b. Pencher, tr. «Costeza.» ●(18--) SAQ II 263. ar vezen a guez, atao en tu ma kostez.
●(1907) KANngalon Gouere 439. kostezia en tu-ze.
(2) Aller de côté.
●(1732) GReg 217a. Aller de côté, tr. «Costezi. pr. costezet.»
(3) (marine) Gîter.
●(1903) MBJJ 63. kostean 'ra al lestr euz an eil tu d'egile.
B. sens fig.
(1) (?) Changer d'avis (?).
●(1907) PERS 277. n'em boa nemed eur zonj : beza beleg. Neuze e teuiz da gostezia, ha va c'herent, daoust ma rea poan gantho guelet ne gendalc'hen var ar memez hent, a lavaraz koulskoude e paejent va stui evit beza medisin.
(2) Pencher.
●(1872) ROU 94b. Pencher, tr. «Costeza.»
●(1925) FHAB Mae 163. Ar c'hredennou all ha, dre forz kostezi, a zo tec'het diouti [ar wirionez] pe a zo en em zavet en he eneb n'in nemet falz-kredennou.
(3) =
●(1920) FHAB Mae 322. Bro-C'hall a oa o kosteza, / Ha dourn Doue ouz he gwaska !
- kostigellañkostigellañ
v. intr. (marine) = (?).
●(1908) BOBL 16 mai 177/2e. Ar Bempoulezen a gostigellaz pell dre ezen gein, e-touez ar reier, evid klask ar goeleten ; mez ne oa ket kavet.
- kostinellkostinell
f. –où
(1) Cage.
●(1744) L'Arm 406a. Voliere, tr. «Canustell.. leu. f.»
●(1924) SBED 66. Ur gostinel e zou ém zi, / Un in bihan e zou énni. ●(1934) BRUS 245. La volière, tr. «er ganustel –leu.»
(2) Grand panier d'osier à anses.
●(1919) DBFVsup 41b. kostinel, kochinel, tr. «B[as] v[annetais], panier à couvrir le pain.» ●(1931) VALL 527a. panier d'osier à anses, tr. «kanistell f. pl. ou.» ●(1934) BRUS 276. Un panier, tr. «ur gonistel (rond à anse).» ●(1982) PBLS 342. (Langoned) kostinell, tr. «grand panier en vannerie pour ramasser les pommes de terre.»
- kostinellad
- kostinet
- kostiniñkostiniñ
v. tr. d. Constiper.
●(c.1718) CHal.ms i. astreindre, serrer le uentre, tr. «serrein, costinein, staertein.» ●constiper, tr. «caletat, strehein er c'hof costinein.»
- kostinuskostinus
adj. Qui constipe.
●(c.1718) CHal.ms i. astringeant, tr. « costinus, un dra a galeta a-staert' a serr' cof un deen.»
- kostivkostiv
adj. Constipé.
●(1647) Am 506. So desja costiff he coz piniffy, tr. Herve Bihan « Dont le vieil engin est déjà constipé ».
- kostoù