Recherche 'krampouezh...' : 12 mots trouvés
Page 1 : de krampouezh (1) à krampouezhierezh (12) :- krampouezhkrampouezh
[mbr crampoez, brpm crampoez, crampoes, crampoëh, crampoah, cornpm krampedh, mgall kramwyth < *kram- « croûte » (cf. br kramenn, gall cramen) + *poeth « cuit » (voir poazh .1) se traduit « cuit comme une croûte » (Lambert 2003, 196) (LEBM 79, Georges 387a, GPCY 579c)]
coll. & interj.
I. M.
A.
(1) Crêpes.
●(1499) Ca 16a. Bacc crampoez ha toas tout vng.
●(1659) SC 84. are a debr crampoez gant lard da Vener pe da Sadorn. ●(1659) SCger 34b. crespes, tr. «crampoesen p. crampoès.» ●139a. crampoesen, pl. crampoes, tr. «crespe.» ●(1732) GReg 92a. Beurrer, étendre du beurre sur du pain &c., tr. «Amannénna bara, crampoës.» ●233a. Crêpe, mets, tr. «Crampoësen. p. crampoës. Van[netois] crampoëhen. p. crampoëh. crepahen. p. crepah. crapahen. p. crapah.» ●(1744) L'Arm 84b. Crêpe, tr. «Crampoah.» ●(1790) MG 212. ean e rei deoh crampoah ha qùin-pod guet hou ç'hani.
●(1879) GDI 290. gobér crampoah. ●(1887) SBI I 314. Ozan crampoes, tr. «Apprêtez des crêpes.» ●(1888) SBI I 16. Crampoes gwiniz, tr. «Crêpes de froment.» ●(1890) MOA 98b. crêpes au lait, tr. «krampoez dre leaz.»
●(1908) PIGO II 29. lakat toaz en gô hag astenn krampouez er bilig. ●(1929) MKRN 26. laosket ho krampouz leaz, tr. «laissez vos crêpes au lait.» ●82. ar c'hrampouz fritet, tr. «les crêpes fricassées.» ●(1937) DIHU 312/274. krampoeh dré leah. ●(1954) BGUE 32/5. de vérat toéz er hrampoeh dré leah.
(2) Krampouezh riz =
●(1974) THBI 172. kaletez avalou, krampouez riz, krampouez kanell.
(3) Krampouezh kanell =
●(1974) THBI 172. kaletez avalou, krampouez riz, krampouez kanell.
(4) Krampouezh dous =
●(1974) THBI 213. e kas krampouez dous...
B. sens fig. Krampouezh pardon : femmes trop recherchées dans leur toilette.
●(1888) SBI II 180. Crampous pardon, liboudenno ; / Da c'houec'h miz goude vent dimêt, / Eur vez ve d'ann hol ho gwelet ! tr. «Les crêpes de pardon, les traînées : / Six mois après leurs noces, / C'est une honte pour tous de les voir !»
II. [en apposition]
A. (nécessaire à crêpes)
(1) Marc'h-krampouezh : présentoir à crêpes.
●(c.1897) GUN.dihu 147/332. Tostik tra d'er belig e lak er marh-kranpoeh.
●(1903) EGBV 48. marh-kranpoeh, m., tr. «clayon, chevalet.» ●(1910) EGBT 68. marc'h krampoez, tr. «clayon pour crêpes.» ●(1928) DIHU 201/45. Marh-Krampoeh, tr. «(s. m.) chevalet pour crêpes.» ●(1934) BRUS 239. Un clayon pour crêpes, tr. «ur marh-krampoeh.»
(2) Bouteg krampouezh : présentoir à crêpes.
●(1988) TIEZ II 224. Si les crêpes ne sont pas tout simplement empilées sur une pièce de tissu, elles sont entassées sur une sorte de tressage en osier (bouteg-krampouez).
(3) Spatule pour retourner les crêpes.
●(1732) GReg 60a. Attelle, espatelle pour tourner les crêpes sur la galetoire, tr. «astell-grampoes. p. æstell-grampoes.»
●(1934) FHAB C'hwevrer 57. Nag e vo ret d'ezi toka he zuilhenn, larda he fillig, astenn ar brest gant ar rozell, ha rei bec'h d'he astell-grampouez !...
(4) Larjouer krampouezh : tampon pour graisser la crêpière.
●(1928) DIHU 199/4. Larjoér-krampoéh, tr. «(s. m.) tampon graisseur pour crêpière.»
(5) Maen-krampouezh : crêpière.
●(1879) ERNsup 152. poêle à faire les crêpes (min-krañpoas).
●(1965) KATR 10. maen-krampouez Mari war an trebez.
(6) Rozell-grampouezh : rouable de crêpière.
●(1744) L'Arm 169a. Rateau uni pour étendre la pâte, tr. «Roseell crampoah. f.»
B.
(1) Mousc'hoarzh krampouezh : sourire idiot.
●(1958) BLBR 111/12. eur mousc'hoarz diot, eur mousc'hoarz krampouez, ha na ziskouez netra nemed eur spered berr.
(2) Mamm-grampouezh : marâtre.
●(1910) FHAB Mezheven 183. Petra 'reas, a zonj d'eoc'h, ar vamm grampoez gant ar madou a ziframmas ken dizamant diouz kerc'hen he bugale hanter mac'hagnet ? ●(1935) CDFi 27 avril. Eur vamm-grampoez ez peus ivez, mignon ? ●(1952) LLMM 32-33/131. (Douarnenez) Ur vamm-grampouezh : ul lezvamm.
(3) Tad-krampouezh : parâtre.
●(1939) CDFi 20 mai. an den he doa kemeret da dad-krampoez.
(4) Bouton-krampouezh : nombril.
●(1925) SFKH 12. betag ou bouton kranpoeh.
III. Loc. interj. [en composition soudée]
(1) Sakrampouezh ! =
●(1907) DIHU 28/445. Sankrampoeh, alkent ! Petra e hrein mé get me uieu ? ●(1907) BBIM 70. Mes hi hum dromp, rak, sankrampoéh / Nen des énoh meit madeleh.
(2) Sakrampouezh dall ! =
●(1913) DIHU 93/238. O sankrampoeh dal, ne ouieh ket ha ne ouieh ket ! ●(1934) MAAZ 45. O sankrampoeh dal ! emé er vam arfleuet ru-du.
IV.
(1) Treiñ krampouezh : prendre la parole pour mentir.
●(1905) ALLO 70 (L) Y.-V. Perrot. Set' aze gouzout trei krampoez : Hag e kredit komzou hennez ? ●(1910) FHAB Genver 28 Kergadoret. Bemdez, en o c'hazetennou, e klaskent trei ha distrei ar grampoezen evit rei da gredi ne zelaou den mouez Hon Eskibien.
(2) Bezañ fritet krampouezh evitañ :
●(1908) PIGO II 22 (T) E. ar Moal. Lez anean da vont, emean, pa zonj d'ean 'zo fritet krampouez evitan en Pariz.
(3) Kanañ war ton ar c'hrampouezh gwinizh : sur un air chic.
●(1903) MBJJ 251 (T) L. le Clerc. Ar psalmo a ve savet war an tonio kaeran, hag ar Magnificat a zaver 'nean war hini ar c'hrampoaz gwiniz. ●(1914) MAEV 173 (L) *Herminik. Goude ar gousperou - lavaret «war ton ar c'hrampoez gwiniz», gallout a rit am c'hredi - (...) ●(1947) (Ki) Y. Drezen YNHL 56. Ar ganerien, en teatroù, pa daolont deomp an tonioù bras, an tonioù krampouezh gwinizh. ●(1981) ANTR 163 (L) *Tad Medar. War an toniou braz e kaner ar gousperou, an toniou krampoez-gwiniz, evel ma vez lavared. ●178. Kendelher a reont en eur vond gand o hent da gana ar gousperou, war eun ton disheñvel diouz an toniou krampoez gwiniz a zo bed kleved bremaig en iliz.
(4) Ober krampouezh : faire des ricochets sur l’eau. Cf. spazhañ ar c'hure, spazhañ ar c'hog, ober galetez.
●(1935) ANTO 125 (T) *Paotr Juluen. Dour ar stêr, dindan eur pikol ker bras maen o koueza en e c'houeled, a gabouilhas kals-mui eget dindan meinigou Yann-Grenn, pa vez, evel ma vez lavaret, oc'h ober krampouez war ribl ar mor, eur stêr pe eul lenn.
(5) Ober krampouezh : chier.
●(1935) BREI 421/3d (T). Ar c'hoz kaz en deus adarre / Graet krampouez dindan ar gwele.
(6) Kaout liv krampouezh Kemper : être pâle, blême.
●(1910) MAKE 79 E. Crocq. Pôtred kear, liou krampouez Kemper war o beg. ●(1936) IVGA 176 (Ki) Y. Drezen. Ne welez ket va liou krampouez Kemper ?... ●(1955) STBJ 56 (K) Y. ar Gow. Daou vedisin a oa e Pleiben : unan gwenn hag unan ruz. N'eo ket avat, unan liou krampouez Kemper war e c'henou hag unan all livet mat e ziou chot.
(7) Sailhal war udb. evel war grampouezh lardet : se précipiter sur qque chose sans réfléchir.
●(1925) DIHU 169/285 (G) L. Herrioù. Er bisketerion e saill ar en hanùeu gallek èl ar kranpoeh lardet, hemb chonjal é tennant arnehè disprizans ha goapereh en ol dud a spered.
(8) Lonkañ komzoù ub. evel krampouezh lardet : croire tout ce qui est raconté.
●(1925) FHAB C’hwevrer 44. Eun toullad genaoueïen a zo oc’h ober hent gantan, ha dare int da lounka komzou Per evel krampouez lardet.
(9) Fardañ krampouezh da ub. :
●(1973) SKVT II 155 (Ki) Y. Drezen. Chom da larout, va loen brav, hag e fardin dit krampouezh.
(10) Troet ar c'hrampouezh da yod silet : les choses ont empiré.
●(1973) SKVT II 82 (Ki) Y. Drezen. Ouzhpenn eo diwar e bourmenadenn (...) e troas ar c'hrampouezh da yod silet.
(11) Bezañ gwerzhet evel krampouezh : se vendre comme des petits pains.
●(1942) VALLsup 174. Se vendre comme des petits pains, tr. F. Vallée «en em werza evel krampoez (comme des crêpes).»
(12) Lakaat ub. da dreiñ e grampouezhenn : faire parler.
●(1958) BLBR 115/4 (L) *L. Lok. Ha ne 'z eus ket dreist d'eur portezer da lakâd eun divizour da drei e grampouezenn.
(13) Treiñ e grampouezhenn : prendre la parole pour mentir.
●(1883) CDFi 202-24 novembre p 1. Eaz eo gouzout ho deuz renket ho c'haosiou, troet ha lardet ho c'hrampoezenn.
●(1905) KANngalon Genver 293. Setu penaoz e vez troet ar grampoezen ha lakeat var geïn ar gristenien vad torfjou ar franmasouned. ●(1905) ALLO 28 (L) Y.-V. Perrot. Pa weliz penaos e c'houeze / Gant e gorvad lorc'h ha fouge, / Setu me gwella ma c'hellen, / Ha trei d'ezan va c'hrampoezen. ●(1909) KTLR 83 (L) K. Jezegou. Ar vamm, mêz ganthi, o lavaret oa feneant he merc'h a droas ar grampoezen. ●(1935) SARO 20 (L) L. Dujardin. He c'hrampouezenn a droas ker brao, ma teuas a-benn da daoler ar strafuilh e spered Gradlon, en despet ma kredet start betek neuze oa Ronan eur zant. ●(1990) STBL 77 (L) *Tad Medar. Gouzout a rit reiñ avel d'ar c'had, a lavarer ouzh ur paotr fin, ampart da dreiñ e grampouezhenn n'eus forzh pegen rouestlet eo e gudenn.
(14) Treiñ ar/e grampouezhenn : changer d’avis.
●(1905) HFBI 70 (L). var guement-sé hi, â glaskas tréi é c’hrampoézen, ac Ismaël a vélas dioustu oa guevier ar pes a lavaré. ●(1959) P.-J. Helias MVGK 21. Me a gavo penaoz trei ar grampouezenn.
(15) Treiñ ar grampouezhenn war an tu all : changer de conversation.
●(1910) FHAB C'hwevrer 34 (L) K. ar Prat. N'o deus nemet er (lire : ar) memes kuden da zibuna, hag atao ar memes hini, rak pa wel ar prezeger giz nevez e selaouer anezan gant plijadur, e sav lorc'h ennan, hag e tro ar grampoezen war an tu-all; hogen, ar grampoezen n'eo ket chenchet evit an dra-ze.
(16) Treiñ ar grampouezhenn war ar billig : examiner la question.
●(18--) SAQ II 5 (L) J.Quéré. Hag e teuan rak-se, en eur gommans ar mission-ma, da gemeret al lavariou danjeruz-ze, hag en eur droi ar grampoezen var ar billik, da velet gant pe seurt bleud eo great bres ar c'hrampoez.
(17) Distreiñ e grampouezhenn da ub. : renvoyer une réponse (à un contradicteur).
●(1919) FHAB Kerzu 174. An O. 'n Estourbeillon an eus distroet d'ezan e grampouezen.
(18) Lardañ e grampouezhenn da ub. : louer qqun en sa présence.
●(1890) (L) MOA 326. Louer q.q. en sa présence, tr. J. Moal «larda he grampoezen da u.b.»
(19) Lardañ e grampouezhenn da ub. : (par opposition de sens) faire les louanges de qqun, le critiquer.
●(1900) KAKE 156 (L) an aotrou Kere. Sada, kerkent, d'ar stravelgen / Ma sounj larda eur grampoezen.
(20) Cheñch tu d'e grampouezhenn : changer de conversation.
●(1935) ANTO 109 (T) *Paotr Juluen. Met chenchomp tu d'hor c'hrampouezenn.
(21) Difenn e grampouezhenn : défendre son morceau. Cf. défendre son bifteck.
●(1948) LLMM 7/68-69 *Kerlann. Ha taer ez eont d'ar patron evit difenn o c'hrampouezhenn.
(22) Bezañ liv ar grampouezhenn gentañ warnañ : avoir un mauvais teint.
●(1908) FHAB Gwengolo 265-266 *Laouig Beg ar Spins. Fanch ar paotr mad er penn araog, evel dre vir, ha Per, varnhan liou ar grapoezen genta, varlerc'h. ●(1909) FHAB Eost 232 *Laouig Beg ar Spins. Var e zremm liou ar grampoezen genta. ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269 (Ki) J.-L. Peron. Liou ar grampoueenn genta (en bigoudennie), tr. «mauvais teint, tein brouillé, ex. liou ar grampoueenn gentan a zo varnan.»
(23) Gouzout skrivañ ha lenn war un tamm bara hag ur grampouezhenn : ne savoir ni lire ni écrire.
●(1910) MAKE 53 E. Crocq. Gwir eo ne c'houie na skriva na lenn nemet war eun tamm bara hag eur grampouezen. ●(1943) SAV 27/25 (Ki) Y. Drezen. Per ne ouie lenn nemet war eur grampouezenn. ●(1955) STBJ 73 (K) Y. ar Gow. Ne ouie Fañch, evel ma vez lavaret, Na skriva na lenn / 'Met war eun tamm bara hag eur grampoueen.
(24) Ober krampouezh : faire des ricochets.
●(1931) VALL 660. Faire des ricochets, tr. F. Vallée «ober krampoez.»
(25) Aozañ krampouezh : faire l’amour.
●(1925) META 149 (Ki). À Quimperlé et à Ch-Faou on dit faire des crêpes avec une femme, faire l'amour. ●(1993) (K) PLEIBEN. Kit d'ho kwele da aozañ krampouezh e-lec'h chom aze war an hent : faire l'amour.
(26) Tostaat d’ar grampouezhenn : s’approcher de l’assiette au beurre.
●(1908) BOBL 31 octobre 201/2d. Beb eun tammik, e kemer ar gomz er reunionou. Deuz e gear vihan, e ia d’ar gear vraz. Tostaat a ra d’ar grampouezen.
(27) Soursial eus e grampouezh : s’occuper de ses affaires. cf. S’occuper de ses oignons.
●(1992) MDKA 7 (T). Soursiet deuz ho krampouez, koz komer. ●(1996) GRVE 96 (T). Karzet d’ar gêr da zoursial deuz ho krampouez !
(28) Treiñ yod da grampouezh : voir yod.
(29) Bezañ ganet goude ar c'hrampouezh : voir ganet.
- krampouezh-logod
- krampouezh-mitaoukrampouezh-mitaou
[krampouezh + mitaou]
coll. (botanique) Ombilic.
●(1896) GMB 487. cotylet, ombilic (...) (en pet[it] tréc[orois] krañpoes mitaou "crêpes de chats".
- krampouezh-mouzigkrampouezh-mouzig
[krampouezh + mouzig]
coll. (botanique) Ombilic.
●(1836) CAm 28. Un de leur principaux remèdes pour les blessures, est une pellicule blanchâtre qui s'élève sur les crêpes moisies, (crampoës mouzec), ils l'enlèvent et l'appliquent sur la plaie. ●(1876) TDE.BF 372b. Krampouez-mouzik, s. m., tr. «Ombilic, cotylet, plante grasse des champs. Sa feuille ayant, en petit, quelque ressemblance avec la crêpe (krampoez), on lui a donné sans doute ce nom fantaisiste. J'ignore le sens de mouzik ; d'autres disent mouezik.» ●472b-473a. on appelle krampouez-mouzik, les feuilles de la plante appelée cotylet ou tulot, en français. Cette plante a des feuilles charnues et assez semblables, en petit, à des crêpes (krampouez), mets des paysans bretons. On se sert de ces feuilles pour couvrir, faire aboutir et blesser certaines plaies et blessures. Dans le cas qui nous occupe, mouzik paraît dériver de mouz, mous, particule diminutive de l'action ou de l'objet, ainsi qu'on le voit dans les mots mous-c'hoarzin, sourire, mous-komz, parole couverte, à demi-entente. – Cette valeur de mous, mouz, dans les mots qui précèdent, peut donner à penser qu'ils ont eu autrefois le sens de l'adjectif français Petit, et que mouzik est leur diminutif. ●(1879) BLE 97. Ombilic a fleurs pendantes. (U. pendulinus. DC. Cotylédon. L.) Krampouez-mouésic.
●(1962) EGRH I 43. krampouezh-mouzik coll., tr. « nombril de Venus (umbelicus pendulines). »
- krampouezh-vioù
- krampouezhañ
- krampouezhennkrampouezhenn
[mbr crampoezenn, brpm cramposen, crampoësen, crampoaheenn, crepahen, crapahen, cornpm krampothan < krampouezh + -enn]
f. –où
I.
(1) Crêpe.
●(1499) Ca 50a. Crampoezenn. g. craipe. ●(1633) Nom 58b. Laganum : bignet, ou croupet : crampoüezen, bingnesen.
●(1659) SCger 34b. crespes, tr. «crampoesen p. crampoès.» ●139a. crampoesen, pl. crampoes, tr. «crespe.» ●(1732) GReg 233a. Crêpe, mets, tr. «Crampoësen. p. crampoës. Van[netois] crampoëhen. p. crampoëh. crepahen. p. crepah. crapahen. p. crapah.» ●(1744) L'Arm 84b. Crêpe, tr. «Crampoaheenn.. ah. f.»
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. begen ar grampoen, tr. «la pointe de la crêpe pliée, le milieu où sont les œufs.»
(2) Krampouezhenn-vioù : omelette.
●(1934) BRUS 229. Une omelette, tr. «ur grampoèhen-uieu.»
II. sens fig.
A. (en plt de qqn)
(1) Personne idiote.
●(1958) BLBR 112/11. hag e c'hoarzent... Eur grampoezenn... eur glaourennog flêriuz ne gompren na sou na diha...
(2) Krampouezhenn bardon : femme trop recherchée dans sa toilette.
●(1982) TKRH 91. Eus ur plac'h yaouank re stipet e lavare : ur grampouezhenn bardon.
B. plais.
(1) Bouse de vache.
●(1929) CDFi 5 janvier. eur pikolat krampouezenn zu, eus ar seurt ma lez ar zaout da goueza war an henchou. ●(1936) DIHU 300/89. donjér en des doh er grampoèhenneu e leskant de goéh, dré bep diù uéh, ar er bratel.
(2) Interj. Mil krampouezhenn ! : mille crêpes !
●(1936) DIHU 298/57. A ! mil krampoèhen !... rah en dud e zou ur sord.
C. Krampouezhenn suilhet : pays désertique.
●(1978) BRUDn 19/16. Eur grampoezenn zuillet, Monig ! Ha c’hoaz ma vije war he hein eun tamm lipig ! Kraz-kraz, Monig ! Netra nemed leton rouz-gad.
- krampouezher .1krampouezher .1
[krampouezh + -er .6]
m. –ion Crêpier.
●(1931) VALL 169a. celui qui fait des crêpes, tr. «krampoezer.»
- krampouezher .2
- krampouezherez
- krampouezherezhkrampouezherezh
[krampouezh + -erezh]
m. Action de faire des crêpes.
●(1982) LIMO 09 avril. Gweharall ar er maézeu e vezè un dé krampoèherèh bep suhun.
- krampouezhierezh