Recherche 'kreñv...' : 11 mots trouvés
Page 1 : de krenv-1 (1) à krenvlec_h (11) :- kreñv .1kreñv .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Fort, puissant.
●(1464) Cms (d’après GMB 132). Cref, fort. ●(1499) Ca 50a. Creff. g. fort ou puissant.
●(1821) SST.ab xxxv. eit bet criuhoh.
(2) Bezañ en e oad kreñv : être dans la force de l'âge.
●(1889) ISV 165. Bez'edo en he oad cre, vardro he drede bloavez ha daou ugent.
(3) Bezañ kreñv war : être porté sur.
●(1878) EKG II 142. Krenvoc'h oant var an dibri hag an efa, eget n'oant var an emgann.
●(1904) SKRS I 165. Daoust ma vezer peurliessa d'an oad-se krenv avoalc'h var an dibri.
B. (en plt de qqc.)
(1) = (?) krenn (?).
●(1839) BEScrom 274. ou fèn e oé goleit ag ur habuchon groeit a liæn cran, eit n'ou dehé quet hum hùélet en eil éguilé.
●(1907) VBFV.fb 45a. fort, tr. «kren ou krann.»
(2) Abondant.
●(1866) FHB 89/296b. Ar bouet chatal a vezo cre. ●(1890) MOA 101a. L'eau abonde, tr. «krenv eo ann dour.» ●(1896) HIS 35. En Israélited ne oé ket kriù er biùañs geté én dezerh.
●(1920) LZBl Gouere 334. Gan'eomp-ni ken nebeut n'oa ket goall gre ar boued. ●(1932) FHAB Meurzh 110. p'eo gwir e wele e oa krenv e greun da baka an eost. ●(1955) STBJ 210. Broust e oa an dud war an dibri ha boued kreñv ha yac'hus a veze servijet dezo : soubenn ar c'hig, kig soubenn, ragout gant prun, sklipou, rost leue, farz bleud ha farz riz, rezin bihan e-barz, hag, evit, echui, kafe ha lagoud.
(3) Abondamment fourni.
●(1906) GWEN 19. choazit ar c'hestennou krenva.
(4) (en plt de boisson) Fort, très alcoolisé.
●(1902) PIGO I 91. evach krê. ●(1923) FHAB C'hwevrer 54. an evachou krenv.
(5) Solide.
●(1633) Nom 135b. Arca robustea, robur, robustus carcer, & lignea custodia, philacat : le lieu plus fort de la prison, où l'on enferre les criminels : an læch crèuaff ves an prisoun pe en læch ez anfermer an criminalet, an cambr criminal. ●141b. Columna solida : colomne forte : coulonnen creuf, start ha ferm.
●(1849) LLB 676. gué kern kriw. ●(1897) EST 69. er bareu kriwan.
(6) Grand, important.
●(1913) HIVR 60. Er hriùan perhinded a Vreiz.
(7) Bon.
●(1949) KROB 20/20. diou leo-kreñv er c'hreisteiz da Jeruzalem.
(8) (en plt d'une source) Qui coule abondamment.
●(1732) GReg 824b. Une riviere rapide, tr. «Ur stær grê.» ●(1787) BI 42. mamenneu creihuë.
●(1902) KANNgwital 1/4. e kichen eur feunteun a zidarze anez'hi eunn eienen krenv. ●(1911) BUAZperrot 495. Evel eun eienen bepred krenv. ●(1921) BUFA 122. ur vammen kriù e saillas ag er roh.
(9) (en plt du niveau de l'eau) Haut.
●(1925) FHAB Mae 176. An dour a zo krenv hag a c'holo ar sklujou.
(10) (Goût, odeur) fort, puissant.
●(1867) MGK 88. Eul louzaouen c'houez kre.
(11) (en plt du membre viril) Fort, puissant.
●(1647) Am 648. Ac eff a so creff he coz peneffy, tr. Herve Bihan « … si son vieil engin est fort »
II. Épith.
(1) Hini kreñv : boisson alcoolisée.
●(1935) BREI 390/2d. Tri vannac'h hini krenv, neuze. ●(1935) ANTO 83. karget gantañ e gof bras a hini-kreñv. ●(1945) DWCZ 61. eur banne hini-krenv. ●(1954) VAZA 165. hini-kreñv ar vro (…) nerzh a zo ennañ, pa lavaran. ●(1977) DAHG 75. Bep an amzer e rae ur sachadenn war e voutailhad hini kreñv.
(2) Kastell-kreñv : château fort.
●(1846) BAZ 319. mistri eus eur c'hastel-cre.
●(1925) FHAB Mezheven 210. ar c'henta a rae oa beza mestr war eur c'hastell krenv.
(3) (en plt du pain) Mal cuit.
●(1919) DBFVsup 5b. bara kré, kren, tr. «pain mal cuit.»
III. Adv.
(1) À voix haute.
●(1935) DIHU 288/287. én ur bedein kriù.
(2) (Nourri) suffisamment.
●(1911) BUAZperrot 168. n'int ket bet bevet na kreñv, na sasun awalc'h epad ma oant oc'h ober o c'hresk !
(3) Kreñvoc'h eget justoc'h : plutôt plus que moins.
●(1955) STBJ 133. ne zouje ket gleba he c'herc'henn hag he c'hrubuilh kreñvoc'h eget justoc'h.
(4) Fortement.
●(1650) Nlou 474. Den ne pet cre, é pourneant, tr. «personne ne la prie fortement en vain.»
●(1732) GReg 22b. Aimer fort, tr. «Caret crê.»
(5) Vite.
●(1650) Nlou 71. Techet cre en Egypt, / Da vezaff acuytet, tr. «Fuyez vite en Égypte / pour être libérés.»
(6) Très.
●(14--) N 75. Maz off leun creff a pep cleffet, tr. «Je suis tout plein de maladies.» ●(1650) Nlou 458. Pell cre chacceet, tr. «chassés très loin.»
IV.
(1) Kreñv evel ur marc'h : voir marc'h.
(2) Kreñv evel un ejen : voir ejen.
(3) Kreñv evel un tarv : voir tarv.
(4) Kreñv evel un dervenn : voir dervenn.
(5) Bezañ kreñv e gein : voir kein.
- kreñv .2kreñv .2
m. –où
(1) Homme fort.
●(1530) Pm 233a (Mab Den). An fall nann cre (lire : creff ; rime en -eff) diouz an seuen, tr. « Le faible et le fort du solide »
●(1911) RIBR 45. me an dispont, ar c'hrenv.
(2) Quelque chose de fort.
●(17--) TE 130. Er bouéd e zou deit ag en hani e zevorai, hac en doustér ag er hreihue.
(3) Kemer e greñv war : prendre l'avantage sur.
●(1910) MBJL 39. Pell a oa, rôk amzer ar Refurm, o devoa kemeret ar Zôzon o c'hreñv war Iverzon. ●(1931) VALL 407. Trouver le joint pour agir sur quelqu'un, tr. «kemer e grog, e greñv (plus fort) war u. b.»
(4) Fort, partie, domaine de compétence.
●(1872) ROU 85b. C'est la son fort, tr. «eno ema e gre.»
(5) Ober ar c'hreñv war ub. : employer la force avec qqn.
●(1872) ROU 85b. Quand j'ai employé la force à son égard, elle a avoué, tr. «p'am euz great ar c'hre varni e d-euz anzaved.»
(6) (architecture) Fort, Place forte.
●(1633) Nom 238b-239a. Agger : trenchée, bouleuart, rampart : trancheou, rampart, creou.
●(1879) MGZ 180. er Galoun-Zacr e viot evel en eur c'hrenv.
- kreñv-peulioù
- kreñvakreñva
v. intr. Mont war greñva : se renforcer.
●(1958) BRUD 3/33. eun avel dreut. (…) Dalhmad o vond war greñva.
- kreñvaatkreñvaat
v.
I. V. intr.
(1) Forcir.
●(1849) LLB 1354. ou lakat te griwat [ronsed hag ehen]. ●(1889) SFA 118. he nerz o veza deuet eun tammik bihan da grenvaat.
●(1913) AVIE 25. Neoah er hroèdur e greské hag e griùé lan a furnéz. ●(1929) FHAB Genver couv. bugale blinik, disliw, fall da grenvaat ha diwezat da greski.
(2) (en plt d'un cours d'eau) Enfler.
●(1906) HIVL 22. En deur e zou kriùeit ; n'hellér ket mui tremén.
(3) (en plt du tonnerre, etc.) Augmenter de force.
●(1849) LLB 320. nerh en heol é kriwat. ●458. Er gurun e griwa. ●1018. En heol, én ur griwat, ou liw ged é duemder.
●(1923) DIHU 141/233. Pe dioéla en noz, en aùél e griùa.
(4) Empirer.
●(1792) CAg 14. Hou coal-imur ë creiuha.
●(1907) BSPD I 229. Sel mui ma kriùé é soufranseu. ●(1911) SKRS II 158. gant an amzer he dech a deuas da grenvât.
(5) Mont war, àr greñvaat : empirer.
●(1854) PSA I 237. Chetui perac é oé ar grihuat hag ar gresquein é hé perpet er haz hag en ivi é caloneu er ré quetan-men ag er bobl.
●(1970) BHAF 240. Ha war greñvaad ez ee disurz en ostaleri.
II. V. tr. d.
(1) Fortifier (un endroit).
●(1659) SCger 103a. renforcer, tr. «crenat.»
●(1925) FHAB Mezheven 210. Krenvaat a reas al lec'h-se.
(2) Fortifier (le corps, etc.).
●(1866) FHB 59/56a. ezom da great ho iec'het.
●(1909) NOAR 86. ober «exersis». Krenvaat a ray e izili. ●(1925) FHAB Gwengolo 336. da grenfaat ha da netaat ar gwad.
(3) Affermir.
●(1767) ISpour 329. reneüein ha creihùat er ferm proposs.
(4) Conforter.
●(1821) SST 201. criuhat en union etré er fidelet. ●(1821) SST.ab xxxviii. er bresel inep d'er fé e griuha er batientet. ●(1894) BUZmornik 301. da grenvaat ar feiz.
(5) Réconforter.
●(1852) MML 145. hi souten hag hi c'hrevaad a re en he foanio.
III. V. pron. En em greñvaat.
A. V. pron. réci. Se conforter.
●(1889) SFA 284. en em grenvait an eil egile e doujanz Doue.
B. V. pron. réfl.
(1) Prendre des forces.
●(1860) BAL 190. en em grevaat ouz ar poaniou criz a dlie dont c'hoas varna. ●(1878) EKG II 3. izomm oc'h euz (…) euz a eun tamm-bennag d'en em grenvaat.
(2) Se renforcer.
●(1877) EKG I 238. rak abaoue ar feiz ne deuz great nemed en em astenn hag en em grenvaat muioc'h-mui e Plougerne.
(3) Se réconforter.
●(1867) FHB 102/398a. evit en em grenfaat hag en em zouten. ●(1878) EKG II 181. Evit en em grenvaat enn hent, e lavarent ho fedennou.
●(1912) BUAZpermoal 244. e teu d'en em grenvât adarre er beden hag er sioulder.
- kreñvadur
- kreñvadurezhkreñvadurezh
f. Bonne constitution.
●(1942) VALLsup 38b. Bonne constitution, tr. «kréñvadurez f. (Perrot).» ●80a. État, degré de force, forte constitution, tr. «kréñvadurez L[eon].» ●cet enfant est petit pour son degré de force, tr. «bihan eo ar bugel-ze diouz e gréñvadurez ; cet homme n'a aucune force de constitution, tr. «an dén-ze n'en deus kréñvadurez ebet (Perrot).»
- krenvan
- kreñvaus
- kreñvder
- kreñvlec'h