Recherche 'kresk...' : 19 mots trouvés
Page 1 : de kresk (1) à kreskoni (19) :- kreskkresk
m. & adv.
I. M.
A.
(1) Croissance en hauteur.
●(1633) Nom 76b. Caulis : la tiege ou tige : an taul pen, cresq an lousaoüen.
●(1732) GReg 9b. Accroissement, aggrandissement, augmentation, tr. «Cresq.» ●(1744) L'Arm 86a. Croissance, tr. «Crissque.. eu.»
(2) Croissance en nombre.
●(1958) BAHE 16/9. kresk ha koazh ar boblañs abaoe 1801.
(3) Teurel kresk : vomir.
●(1909) BLYA 113. Ha teul eun tammig kresk kentoc'h evit mouga… ●(1931) GWAL 136-137/425. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Kresk : teurel kresk : dislonka (vomir e galleg).
(4) Lakaat kresk en udb. : faire croître qqc.
●(1907) AVKA 9. a deuas da gemer lod ha da lakât kresk en he joa.
(5) Goulenn kresk : demander de l'augmentation.
●(1847) MDM 3. mar teu ervad ho mestr da c'houlenn kresk.
(6) (hydrologie) Crue.
●(1732) GReg 233a. Creue, ou cruë, augmentation d'eau, tr. «Cresq.»
B. (astronomie)
(1) Le premier croissant de lune.
●(1732) GReg 587a. Le Croissant de la Lune, tr. «ar c'hresq.» ●(1744) L'Arm 171a. Reau gùênn ér hrêssque / Amzérr gaire ha frêssque : / Reau gùênn énn disscarr, / Amzérr glubb hemp marr. ●223a. Le croissant, tr. «Er hrissque.» ●316b-317a. Pendant le Croissant, les Cornes de la Lune regardent l'Orient ; & pendant le Décours, elles sont tournées au Couchant, tr. «Durand er Hrissque ag el Loaire hi hærn a séle er Sau-hiaule ; ha durand enn Disscar, ind a zou troueitt d'er Huh-hiaule.»
●(1876) TDE.BF 804. Reo gwenn er c'hresk / Amzer gaer ha fresk ; / reo gwenn enn diskar / Amzer gleb hep mar.
●(1931) VALL 435a. croissant de la lune, premier quartier, tr. «kresk m.»
(2) War ar c'hresk, en he c'hresk : en son croissant.
●(1878) SVE 98 §670. Reo gwenn war ar c'hresk.
●(1913) AVIE 158. doh ma oé el loér én hé hresk pé ar en digresk. ●(1985) MARE 54. penaoz e vefe al loar : war he hrésk, pe war he hann, pe war he diskar.
II. Adv.
A. A-gresk.
(1) De surcroît, en plus.
●(c.1718) CHal.ms iv. I'attendois six personnes I'en ai eü quatre de surcroist, tr. «eoüen e gortou a hueh deen, hac emes bet peüar a gresqu'.»
(2) Épith. Tud a-gresk : enfants à naître.
●(1955) VBRU 83. ferret du-mañ an trezoù, ar mailhurennoù hag al lienach bihan all, rak o c'hortoz tud a-gresk e oamp. ●(1957) AMAH 254. Abaoe miz here 1938 e oa tud a-gresk em zi.
B. Mont war gresk : aller croissant, se multiplier.
●(1868) FHB 157/3a. an erc'h divar beg an duchen-ze a goez avechou a dolzennou. An dolzenn a goez a gass, a ia var gresk dre ma tisken. ●(1868) FHB 161/33a. Ar scrijou difeiz ha dizoue a ia scrijus var gresk.
●(1915) HBPR 214. lakaat da vond var gresk ar peoc'h etouez an dud. ●(1924) CDFi 1er mars 1. It var gresk, bezit mad da ouenna. ●(1930) FHAB Du 420. ez ae an tailhou war gresk. ●(1938) FHAB C'hwevrer 39. an niver a gomunionou a ya war gresk. ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 260. hag al leizadurez a yeas c'hoaz war gresk.
- kresk-digreskkresk-digresk
adv. Qui augmente et qui baisse.
●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) kresk-digresk war briz an traoù, tr. «le coût de la vie tantôt monte, tantôt decend.»
- kresk-dour
- kresk-loar / kresk al loarkresk-loar / kresk al loar
m. (astronomie) Premier cartier.
●(1659) SCger 35a. croissant de lune, tr. «ar cresq al loar.» ●(1732) GReg 587a. Le Croissant de la Lune, tr. «cresq al loar.»
●(1931) VALL 172b. Croissant, tr. «kresk al loar.» ●435a. croissant de la lune, premier quartier, tr. «kresk al loar.» ●(1955) STBJ 166. E oa gwelloc'h hada war ar c'hoz (an diskar-loar) eget war an nevez (ar c'hresk-loar).
- kreskaatkreskaat
v. intr.
(1) Croître.
●(1849) LLB 275-276. minour Kerhuiton / Tam er bet ne greska. ●672. gué iouank é kreskat.
(2) Mont àr greskaat : aller croissant.
●(1861) BSJ 156. Ar greskat é yé bamdé en nombr ag er ré e gredé é Jesus-Chrouist.
(3) Kreskaat d'ober udb. : augmenter de faire qqc.
●(1937) DIHU 317/368. Kreskat e hra er Germaned de dennein ar Cappy.
- kreskad
- kreskadenn
- kreskadenniñkreskadenniñ
v. intr. Composer un mot à l’aide d’affixes.
●(1962) EGRH I 45. kreskadenniñ v., tr. « composer un mot à l’aide d’affixes. »
- kreskadurkreskadur
m. Accroissement, multiplication.
●(1499) Ca 50b. Cresquadur. g. acroissement.
●(1659) SCger 3a. Accroissement, tr. «cresquadur.» ●139b. crescadur, tr. «croissance.» ●(1732) GReg 9b. Accroissement, aggrandissement, augmentation, tr. «Cresqadur.» ●(1744) L'Arm 6a. Accroissement, tr. «Crissquadur. m.» ●8b. Agrandissement, tr. «Crissquadur.. reu. m.» ●22a. Augmentation, tr. «Crisscadur. m.» ●86a. Croissance, tr. «Crissquadur.. reu.»
●(1931) VALL 6b. Accroissement, tr. «kreskadur m.»
- kreskadurezhkreskadurezh
f. Accroissement.
●(1732) GReg 9b. Souffrir pour l'accroissement de la Foi, & mourir pour sa défense, c'est être Martyr, tr. «Merzer véz nep a souff evit cresqadurez ar feiz hag a vèrv evit hé difennadur.»
●(1847) FVR 200. hanoiou loened, listri, binviou, hag hanoiou traou a denn ho magadurez hag ho c'hreskadurez euz a zruzoni ann douar.
- kreskañskreskañs
m./f.
(1) Croissance.
●(1659) SCger 3b. Accroissement, tr. «cresquancç.» ●(1732) GReg 9b. Accroissement, aggrandissement, augmentation, tr. «Cresqançz.» ●(1744) L'Arm 86a. Croissance, tr. «Crissquance.. eu. m.» ●(1787) BI 85. ur h'rescance à garanté. ●(1790) PEdenneu 74. ur hrésquance a secour.
●(1852) MML 140. ar c'hresqans er c'hras. ●(1854) PSA I 93. ean-é e ra cresquance d'er gué. ●(1855) BDE 482. er hrescance a hou caranté. ●(1857) LVH 398. er hrescance ag er fé. ●(1884) LZBt Mae 80. e kalz a dachennou all a zo bet kreskans, muioc'h a c'hanoiou war al listen.
●(1907) BOBL 06 juillet 145/2d. Beteg breman na oa ket pres braz war al labourerien douar, rag ar bla-man ar c'hreskans a zo divezad. ●(1910) MBJL 57. en he c'hreskans eman o iliz. ●(1926) FHAB Mae 165. n'eus ket a greskans evito. ●(1937) TBBN 42. ma rehé nerh ha kreskans d'er vro.
(2) Augmentation.
●(1906) GWEN 32. ha Fanch, evelt ar re all a c'houlenn eun tammik a greskanz. ●(1920) MVRO 56/1b. evit goulenn kreskans o faë.
(3) Addition.
●(1744) L'Arm 7a. Addition, tr. «Crisscance. f.» ●Additionner, tr. «Contein dré ur règle chiffre hannuétt crisscance.»
(4) Surplus.
●(1659) SCger 114b. le surplus, tr. «ar c'hrescancç.»
(5) Exagération.
●(1962) EGRH I 45. kreskañs f., tr. « exagération. »
(6) (hydrologie) Crue.
●(1732) GReg 233a. Creue, ou cruë, augmentation d'eau, tr. «cresqançz.»
●(1907) VBFV.fb 55a. inondation, tr. «kreskans, f.»
- kreskennkreskenn
f. –où
(1) Excroissance de chair.
●(1732) GReg 137a. Carnosite, tr. «cresqenn. p. cresqennou.» ●383b. Excressence, chair superfluë qui croît en quelque endroit du corps, tr. «Cresquenn. p. cresquenned, cresqennou.»
(2) (astronomie) Kreskenn loar : croissant de lune.
●(1929) FHAB Mae 174. eur greskenn loar alouret.
(3) (botanique) Pousse, jet.
●(1872) ROU 96a. Pousse, nouvelle, tr. «creskenn.»
●(1931) VALL 583b. Pousse de plante, tr. «kreskenn f.» ●(1978) BRUDn 19/10. neizou pig pe vran da vond da gerhad e begou ar gwez, pistolennou skao da doulla, futellennou da gizella gand ar gontell e skourrou leun a zeo, kokolorig da zizouara, kreskennou kolza, broñsou drez, trichin tener da zibri a vegadou.
- kreskerkresker
m. –ion
(1) Celui qui augmente.
●(1499) Ca 50b. Cresquer. g. acroisseur.
●(1962) EGRH I 45. kresker m. -ien, tr. « celui qui augmente. »
(2) Celui qui exagère.
●(1732) GReg 34b. Amplificateur, celui qui amplifie, & qui aggrandit les choses au-delà de ce qu’elles sont, tr. «Cresqèr. p. cresqèryen.»
●(1962) EGRH I 45. kresker m. -ien, tr. « celui qui exagère. »
- kreskerez
- kreskerezh
- kresket
- kreskidigezhkreskidigezh
f. Augmentation.
●(1931) VALL 6b. Accroissement, tr. «kreskidigez f.» ●46b. Augmentation, tr. «kreskidigez f.»
- kreskiñkreskiñ
v.
I. V. intr.
(1) Croître.
●(1499) Ca 51a. Crisquiff. g. croistre ou deuenir grand. ●66b. Diuan et crisquiff tout vng. g. germiner. ●(1621) Mc 94. ez cresquo an drouc desirou se. ●95. an resistancc se a cresquo. ●(1633) Nom 79a. Alga, vlua, fucus marinus : algue : felu-mor, vn seurt lousaou á cresq en mor huc (lire : hac) en reyer á vez aual ouz lœttus. ●96b. Stolones, soboles : reietton croissant au pied de l'arbre : vn auoultren guezen reiettoun á cresq ouz grizyen an guezen. ●237a. Arundinetum : lieu où croissent les roseaux : an læch ma cresq, an cors pe an penduennou.
●(1744) L'Arm 6a. Accroitre, tr. «Crissquein.» ●22a. Augmenter, tr. «Crissquein.»
●(1849) LLB 5. Penauz é lakehèt ol hou kué de greskein.
►[empl. comme subst.]
●(1868) KMM 242. ac ar c'hreski-ze a iea bep tro da zaou c'hement, a zouble beveach.
(2) (en plt d'un cours d'eau) Enfler, gonfler, grossir.
●(1633) Nom 246a. Alluuio, alluuies : accroissement de riuiere : pan deu an riffier da crisquiff.
●(1857) CBF 3. Ar steriou a gresk pa zeu ann erc'h da deuzi, tr. «La crue des rivières provient de la fonte des neiges.»
●(1936) BREI 445/2c. Tad-koz, kreski a ra an dour dindan hon bagig.
(3) Augmenter en nombre.
●(1659) SCger 82a. multiplier, tr. «crisqui.»
●(1907) PERS 122. Divezatoc'h pa greskaz an dud en Ars.
(4) par euph. (en plt d'une naissance)
●(1889) ISV 120. Ma kreske an dud en eun ti.
►Kresket an dud ganti : accouchée.
●(1925) BUAZmadeg 74. El lezen goz e oa gourc'hemennet d'ar gragez, pa veze kresket an dud gantho, choum eur pennad amzer heb mont d'an templ.
(5) [empl. devant un v. amené par la prép. «da»] Kreskiñ d'ober udb. : faire qqc. de plus en plus (souvent).
●(1865) LZBt Gouere 21. e talc'her hag e kresker da dont d'ehi [d'ann iliz]. ●(1880) SAB 113-114. me garfe ive creski ive d'ho anaout, d'ho caret !
●(1907) PERS 112. Neuze e kreske da bedi. ●153. an dud a greske atao da vont da gaout an Aot. Vianney. ●(1920) FHAB Genver 199. Kreski a rê an dud da chom er gêr. ●(1929) KANNgwital 316/268. An dud a gresk bep bloaz da vont da vit ar Verc'hez e Lourd.
(6) (patisserie ; en plt de la pâte) Fermenter.
●(1909) BROU 219. (Eusa) Kriski, tr. «Se dit aussi de la pâte qui fermente.»
(7) Mont àr grekiñ : aller en augmentant.
●(1854) PSA I 237. Chetui perac é oé ar grihuat hag ar gresquein é hé perpet er haz hag en ivi é caloneu er ré quetan-men ag er bobl.
II. V. tr. d.
(1) Faire croître.
●(1846) BAZ 652. da griski ho curunen en Env.
(2) Grossir, exagérer.
●(1732) GReg 475b. Il grossit les vertus, & il deguise les vices, tr. «C'huëza a ra, ou, crisqui a ra, ar vertuzyou, é-qéhyd ma teu da ziiguiza ar viçzou.»
(3) Augmenter.
●(1659) SCger 10b. augmenter, tr. «crisqui p. cresquet.»
●(1821) SST 44. cresquein é souffranceu.
- kreskoni