Recherche 'kustum...' : 8 mots trouvés

• kustum .1
  kustum .1

  adj.

  (1) Épith. Habituel.

  ●(1859) MMN 22. ober hor pedennou custum. ●(18--) SAQ II 244-245. lezet a gostez (…) ho labouriou kustum.

  ●(1905) IVLD 79. Mont a reaz d'he flas kustum. (...) ar verc'hig a deuaz d'he liou kustum.

  (2) Attr. Habitué.

  ●(1621) Mc 85. euel maz ouch custum.

  ●(1732) GReg 228a. Avoir coûtume de, tr. «beza custum da.» ●483b. Habitué, tr. «Custum.»

  ●(1900) KAKE i. Ker kustum int da lavaret droug divar benn an Aotrou kraz-se. ●(1970) BHAF 224. Kustum a-walh e oan da labourad, eveljust, med hep kia ma horv, en eur gana.

• kustum .2
  kustum .2

  m./f. & adv.

  I. M./F.

  A. (droit)

  (1) Coutume.

  ●(1464) Cms (d’après GMB 138). Custum coutume. ●(1499) Ca 53b. g. costume. b. coustum. ●(c.1500) Cb 45b. Item institutio / is. g. ordonnance / institution du roy ou daultre seigneur. b. custum gret gant autrou. ●55a. g. coustume. b. custum.

  ●(1659) SCger 33b. coustume, tr. «custum.» ●(c.1718) CHal.ms i. coutume droit de seigneur, tr. «er c'hustum'.» ●(1732) GReg 228a. Coutume, droit particulier qu'on leve en plusieurs endroits aux jours de foires, d'assemblées pour l'entretien des ponts, des passages, &c., tr. «Custum. Van[netois] custum. coustum.» ●705a. Peage, impôt sur le transport des marchandises, pour l'entretien des ponts, des chemins, tr. «custum. ar c'hustum.»

  ►[sans art.]

  ●(1790) MG 151. réd-è payein custum.

  (2) Sevel ar c'hustum : lever la coutume.

  ●(1732) GReg 228a-b. Lever la coûtume, tr. «Sevel ar gustum. sevel ar c'hustum.»

  (3) Kustum Breizh : coûtume de Bretagne.

  ●(1732) GReg 228b. Coûtume de Bretagne, droit municipal, ou, coûtumier redigé par écrit, tr. «coustum Breiz.»

  (4) Droit municipal de marché (?).

  ●(1732) GReg 228b. Coûtume de Bretagne, droit municipal, ou, coûtumier redigé par écrit, tr. «coustum Breiz.»

  ●(1847) FVR 220. Ar c’hustum a oa eur gwir pehini a zavet er marc’hajou, evel hirio gwennek ar zac’h.

  (5) Usage.

  ●(1847) FVR 220. Ann deogou, a oa eur gwir da gemer ann dekved, an daouzekved, ann driouec’hved euz a frouez ann douar, pe muioc’h, pe nebeutoc’h, hervez kustum pep parrez.

  B.

  (1) Coutume, habitude, mœurs.

  ●(14--) Jer.ms 115. Lau custum am deseu euhy, tr. «C'est une mauvaise coutume, à mon avis.» ●(c.1500) Cb 55a. g. coustume / meurs. b. custum.

  ●(1732) GReg 228a. Coutume, train de vie, qui enfin forme, l'habitude, tr. «Custum. p. custumou. Van[netois] custum. p. custumëu. coustum. p. ëu.» ●Selon la coûtume, tr. «Hervez ar c'hustum.» ●228b. Une fois n'est pas coûtume, tr. «Ur veaich ne de qet custum.»

  ●(1821) SST 240. ér goustume de govessat peb eizh dé. ●(1834) SIM 113. Ur c'hustum eo hac en deus bepret lec'h er vrô-mâ. ●(1846) BAZ 567. hac e viras ar c'hustum-ze adalec he iaouanctis betec ar maro. ●(1861) BSJ 198. revé er gustum ag er vro.

  (2) Kaout kustum da : avoir l'habitude de.

  ●(1732) GReg 228a. Avoir coûtume de, tr. «Cahout custum da.»

  ●(1857) HTB 81. Sant Bernard en difoa kustum da lavaret aliez dean he unan e pad an de : (…).

  II. Loc. adv.

  (1) E-giz, evel kustum : comme de coutume.

  ●(1880) SAB 134. cals tud var e lerc'h evel custum.

  ●(1907) PERS 91. An Aot. Person a oa er c'hœur, evel kustum. ●(1909) KTLR 57. Eur vintinvez, e kutuille, adarre, e giz kustum. ●(1932) BSTR 208. En devez varlerc'h, e savis da bemp heur evel kustum.

  (2) Evel ar c'hustum : comme de coutume.

  ●(1891) MAA 151. Glaoda a yeaz evel ar c'hustum var-dro nav-eur da zerra dor an Iliz.

  ●(1905) KANngalon Ebrel 379. goude beza evet evel ar c'huztum. ●(1907) KANngalon Gouere 454. Eun nozvez, evel ar c'hustum, edo o pedi euz he oll galoun. ●(1921) PGAZ 37. Fanch Ti-Don a ioa, evel ar c'huztumm, var he buch var an daol.

  (3) Eget (ar) c'hustum : que de coutume.

  ●(1868) FHB 171/119a. tristoc'h evit ar c'hustum.

  ●(1939) KLDZgwal 36. Met e pe lec'h emañ an hini ha na garg ket muioc'hik eget kustum pa en em gav war ar bern ?

  (4) Diouzh kustum =

  ●(1905) IVLD 142. eun dra ebken a oe dishenvel dioc'h kustum.

  (5) Dre gustum : habituellement.

  ●(c.1500) Cb 55a. acoustumement. b. dre custum.

  ●(1908) PIGO II 32. Ar merc'hed a ve kavet breman, dre gustum, en abarde 'barz ar pardoniou.

• kustumañ
  kustumañ

  voir kustumiñ

• kustumañs
  kustumañs

  f. –où Habitude.

  ●(1903) MBJJ 293. kustumans ar vro. Eur gustumans vad. ●(1908) PIGO II 46. koulskoude eman da gustumans dont, eur wech ar bla, d'an ebatou. ●(1924) LZBt Mezheven 10. skuban ar c'hustumansou ar muan zakr. ●(1933) MMPA 16. evel m'he devoa ar gustumans. ●(1969) BAHE 62/14. n'am eus ket dilezet tre c'hoazh ar gustumañs-se !

• kustumantoù
  kustumantoù

  plur. Habitudes.

  ●(1909) FHAB Gwengolo 271. da gaout mez (...) eus o c'hustumanchou. ●(1912) BUAZpermoal 841. dilezel o c'hustumanchou fall.

• kustumer
  kustumer

  m. –ion Celui qui lève la coutume.

  ●(1732) GReg 228b. Coutumier, celui qui leve la coûtume aux foires, aux assemblées, &c., tr. «Custumer. p. custuméryen. Van[netois] custumour. coustumour. pp. yon, yan.» ●705a. Peager, fermier de peage, tr. «Custumer. ar c'hustumer. van[netois] custumour. p. yon, yan.»

• kustumet
  kustumet

  adj.

  (1) Habitué.

  ●(c.1500) Cb 55a. g. accoustumez. b. custumet.

  (2) Bezañ kustumet mat : avoir de bonnes mœurs, habitudes.

  ●(c.1500) Cb 55a. g. auoir bonnes meurs en luy. b. bezaff custumet mat.

• kustumiñ / kustumañ
  kustumiñ / kustumañ

  v.

  I. V. intr.

  (1) S'habituer, s'accoutumer.

  ●(1499) Ca 53a. Custumiff. g. accostumer.

  ●(1907) PERS 163. kustumi a rankan, emezhan, da glevet trouz.

  (2) [empl. devant un v.] Avoir l'habitude de.

  ●(1576) Cath p. 26. homan eo Cathell peheny a custumes en amser tremenet da aznauoult, tr. «Celle-ci est Catherine, que tu avais coutume, au temps passé, de connaître.»

  ●(1727) IN II (avis) iii. evel ma custumont côms e general.

  ●(1904) KANngalon Du 247. eur maread, a lavarfot, a gustum enebi beteg ann heur diveza. ●(1909) KTLR 68. an alvokadet a gustume distaga kalz bomou latin. ●(1982) MABL II 79. (Lesneven) hennezh a gustum labourat diwezhat.

  (3) Kustumiñ ouzh + v. : s'habituer à.

  ●(1902) PIGO I 40. Me gustumo ive evelte deuz gwelet anean. ●(1957) AMAH 155. Ha neuze, ha neuze, dont a reer da gustumiñ ouzh kement tra er bed-mañ.

  II. V. tr. d. Accoutumer.

  ●(1910) MBJL 116. kustumi 'nê da zistagan ervat komzo ar pedenno.

  III. V. pron. réfl. En em gustumiñ : s'accoutumer.

  ●(c.1500) Cb [armaff]. g. commancier a armer en cheualerie. b. dezrou en em armaff e marhecyez / enem custumaff a bresel.