Devri

Recherche 'lañs...' : 20 mots trouvés

Page 1 : de lans-1 (1) à lansus (20) :
  • lañs .1
    lañs .1

    f. –où

    (1) Lance.

    ●(1633) Nom 184b. Hasta, sarissa, lancea : lance, picque, iaueline : lançc, picq, iauolot. ●Hasta præpilata : lance qui a la pointe de fer : lançc en deues è becq á ouarn. ●185a. Hasta velitaris : lance de tournoy : lançc euit en em cannaff buhan ha scaff. ●187b. Decursio, decursus, decursio ludicra, Troiæ lusus : ioustes, tournois, courrement de lances : stourmerez, rederez gant an lançou.

    ●(1659) SCger 71b. lance, tr. «lançç.» ●(1732) GReg 560b. Lance, tr. «lançz. p. lançzou.» ●(1790) MG 256. toullét e hoès me hosté guet ul lance. ●(1792) BD 517. men ya da deurl ma lans ebars es goasio, tr. «Je vais pousser ma lance dans tes veines.»

    ●(1831) MAI 147. quen lies a dol lanç em c'halon.

    ●(1923) ADML 38. gant ur wialenn pe eul lans grit dezhan delc'her ar furm-ze.

    (2) Fléau de balance.

    ●(1732) GReg 76b. Le fleau d'une balance, tr. «Lançz. al lançz. lançz ar balançz.»

    (3) Ober al lañs : faire le compte juste.

    ●(1978) PLVB 97. pas koll gant ar pouezañ, peogwir e ranker lakaat un duilh ouzhpenn ar gont da ober al lañs !

    (4) [au plur.] (phycologie) Algues Himanthalia elongata.

    ●(1987) GOEM 117. en guise de «paille» [pour le tirage au sort] on utilise du linoch, ou lansou, c'est-à-dire l'Himanthalia elongata.

  • lañs .2
    lañs .2

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Élan.

    ●(1732) GReg 327b. Élan, action de celui qui s'élance, tr. «lançz.»

    ●(1876) TDE.BF 390a. Lañs, s. m. V[annetais], tr. «Elan.»

    ●(1908) PIGO II 153. kement a lans a oa ganti ma skoas he fenn en koste ar zoudard ha helpenn anean dirankon. ●59. Gant al lans an evoa e tiskaras ane o-daou hed-blad o c'horf.

    (2) Kemer e lañs : prendre son élan.

    ●(1732) GReg 327b. Prendre son élan, tr. «Qemeret e lançz, ou, e hezr.»

    ●(1868) KMM 184. e doare pa vise bet o kemeret e benn-err ac e lans varzu an Ee. ●(1876) TDE.BF 390a. Kemeret he lañs, s. m. V[annetais], tr. «prendre son élan.»

    ●(1942) FHAB Du/Kerzu 224b. Deomp da deurel ar pouez. (…) Lod a zo hag a drevez bannerien kêr, eun dro a reont warno o-unan da gemerout o lañs.

    (3) Occasion.

    ●(1659) SCger 155b. lanc ou lancç, tr. «occasion.»

    ●(1876) TDE.BF 390a. Lañs, s. m. V[annetais], tr. «occasion ou temps favorable.»

    (4) Kaout, kavout e lañs : trouver l'occasion.

    ●(1659) SCger 116b. ie voudrois auoir mon temps de fuir, tr. «me garhe cahout ma lanç da tec'het.» ●(1732) GReg 912a. Je voudrois trouver mon temps pour m'enfuir, tr. «Me a garré cafout va lançz da dec'het.»

    ●(1910) MBJL 50. kavet lans da laret. ●(1913) FHAB Meurzh 74. an tu da zizrei d'ar gear kenta ma c'hellent kaout o lans. ●(1954) VAZA 28. abalamour m'o deveze aotre da vale diarc'hen ha dre se, lañs da batouilhat er fank. ●63. adal ne gave ken lañs da gloukañ rom. ●86. kaout na tu na lañs da dennañ.

    (5) Reiñ lañs : donner l'occasion.

    ●(1876) TDE.BF 390a. Rei lañs, s. m. V[annetais], tr. «lâcher la bride à quelqu'un.»

    ●(1924) ARVG Ebrel 81. Ar Gredo, avat, hini kentan Dumont, a ro lans d'ar Vretoned da leuskel warni ha da ziskouez eo yac'h o skevent.

    (6) =

    ●(1920) KZVr 368 - 21/03/20. lans en deus da gregi en eur vereuri, tr. «il a de l'avance ou des avances pour prendre ferme.»

    (7) Avantge.

    ●(1920) KZVr 368 - 21/03/20. lans, tr. «avantage.» ●eul lans en deus war e vreur, tr. «il est (un peu) plus grand...» ●(1942) VALLsup 15b. Avantage, supériorité, tr. «lañs T[regor].»

    II. Loc. adv.

    (1) Kentañ lañs : en premier lieu, au premier chef.

    ●(1650) Nlou 77. Voar an oll tut prudancç, / So ennaff quentaff lancç, tr. «par dessus tous les gens, prudence / est en lui, au premier chef.»

    (2) A-lañs : en s'élançant.

    ●(1872) ROU 82b. S'élancer, tr. «Mont a lans.»

    (3) A-stok-lañs : de tout son long.

    ●(1931) VALL 742b. Tomber de son long, tr. «koueza a-stok e lañs.»

  • lañs .3
    lañs .3

    m.

    I. (en plt de boisson) (projur : argot de Morlaix)

    (1) Eau, flotte, liquide.

    ●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Lans – dour.

    (2) Lañs gwenn : vin blanc.

    ●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Lans gwenn – gwin gwenn.

    (3) Lañs ruz : vin rouge.

    ●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Lans ru – gwin ru.

    (4) Lañs gregoñs : piquette.

    ●(1912) KZVr 419 - 07/04/12. Lans gregons – piketez.

    II. (langaj chon : argot de Pont-l’Abbé)

    (1) Eau, flotte.

    ●(1960) LLMM 82/311. Langaj-chon ar vilajenn gran. Lañs = Dour. ●(1973) SKVT ii 32. ur blommenad «lañs». ●131. Pe frelom eo al lañs !

    (2) Pluie.

    ●(1974) SKVT iii 53. pas un devezh lañs !

    (3) Étang, lac.

    ●(1936) IVGA 24. e-tal Lañs Travenneg. ●(1973) SKVT ii 44. tre betek oufig-mor «lañs» Travenneg.

  • lañs .4
    lañs .4

    s. Anse.

    ●(1896) GMB 374. pet[it] Trég[uier] lañs, anse (d'un seau, etc.).

    ●(1901) EPLQ 50. pet[it] tréc[orois] lañs anse (d'un seau, etc.).

  • lañs-traoñ
    lañs-traoñ

    m. Pente, déclivité.

    ●(1969) BAHE 60/25. lañs-traoñ penn-da-benn. ●(1987) BAPR 56. e leh ma vezo eun tamm lañs traou.

  • lañsad
    lañsad

    m. Personne de grande taille.

    ●(1969) BAHE 60/51. ul lañsad a waz kozh sec'h !

  • lañsadur
    lañsadur

    m. Vomissement.

    ●(1633) Nom 260a. Vomitus, quasi canino ritu reiicere : vomissement : vomissamant, lançadur.

    ●(1659) SCger 126a. vomissement, tr. «lançadur.» ●(1732) GReg 970a. Vomissement, tr. «Lançzadur.»

  • lañsamant
    lañsamant

    m. (marine) Élancement.

    ●(1979) VSDZ 21. (Douarnenez) Ar re-se oa lañsamant ganto. An ambarkasionoù gant moteur bremañ n'o deus ket mui kement a lañsamant, tr. (p. 190) «Les bateaux avaient beaucoup d'élancement. Les bateaux à moteur, maintenant, n'ont plus autant délancement.»

  • lañsañ / lañsiñ
    lañsañ / lañsiñ

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) (en plt du vent) Forcir.

    ●(1978) BZNZ 46. (Lilia-Plougernev) Deuet an avel da lañsiñ, hag ar vag a zo bet lounket, tr. (THAB 1/32) «Le vent a forci et le bateau a été englouti.»

    (3) Commencer.

    ●(1978) PLVB 99. setu prest ar chanter da lañsañ.

    (4) Partir, démarrer.

    ●(1978) PLVB 103. pa oad tout prest da lañsañ. (...) Yao ! Emaomp lañset. ●(1984) HBPD 248. é lansein abret ag er mintin hag éh arriù é kér ar-dro unek ér.

    (5) Aller vite.

    ●(1919) BUBR 5/124. Ar peur-rest ac'hanomp a zalc'h da lansa war-draou.

    B. Lañsañ war.

    (1) (en plt de qqn qui devance) Distancer.

    ●(1972) BAHE 74/10-11. e voe souezhet a-walc'h Yann Garre o welout an holl vatimantoù all o lañsañ war e hini (…) perak e chomomp-ni war-lerc'h evel-se ?

    (2) (en plt. d'un poursuivant) Gagner du terrain sur, remonter.

    ●(1969) BAHE 62/52. ar bleizi (…) Un toullad brav e seblantent bezañ ; lañsañ a raent tamm ha tamm war war al loen-kezeg.

    (3) Avoir de l'avantage.

    ●(1920) KZVr 368 - 21/03/20. lansa, tr. «avoir de l'avantage.» ●lañsa 'ra heman war e vreur en ment, en studi.

    II. V. tr. d.

    (1) Lancer, jeter loin.

    ●(1659) SCger 155b. lança, tr. «ietter.» ●(1732) GReg 509a. Lancer le javelot, tr. «Lançza ar gavlod.» ●560b. Lancer, jetter avec violence, tr. «Lançza. pr. lançzet.»

    (2) Lancer (un moteur, etc.).

    ●(1907) VBFV.bf 46a. lansein, v. a., tr. «lancer.»

    ►absol.

    ●(1978) PLVB 55. paotred ar mekanik a stag da lañsañ. Mevar o devo chañs, rak n'eo ket atav ar wech kentañ e fell d'ar moteur mont en-dro (...) Setu emañ lañset.

    (3) Vomir.

    ●(1659) SCger 126a. vomir, tr. «lança.» ●(1732) GReg 969b. Vomir, rejetter par la bouche, tr. «Lançza. pr. lançzet. lançza divar e galoun.» ●970a. Il a vomi le vin qu'il avoit bû, tr. «Lançzet èn deus ar guïn èn devoa evet.»

    ●(1876) TDE.BF 390a. Lañsa, v. n., tr. «Vomir, parlant d'un homme ivre.»

    ●(1904) DBFV 46a. lansein diar er galon, tr. «rendre, vomir ce qu'on a sur l'estomac.» ●(1982) PBLS 97. (Langoned) lañsañ, tr. «rendre, vomir.»

    ►absol.

    ●(1633) Nom 260a. Nausea : appetit de vomir : chouant da vomissaff, appetit da lançaff.

    ●(1732) GReg 970a. Avoir envie de vomir, tr. «Cahout c'hoant da lançza divar e galoun.»

    III. V. pron. réfl. En em lañsiñ.

    (1) =

    ●(1790) MG 387. hou pehai assaiét hum lancein é danné en nessan dré voyandeu diléal.

    (2) =

    ●(1576) Gk I 258. an ré (...) ho hem lancz var guiryou an belegyen.

    (3) S'élancer.

    ●(1732) GReg 327b. S'élancer, se lancer, se jetter, tr. «En hem lançza.»

    ●(1907) VBFV.bf 46a. hum lansein, tr. «s'élancer.»

  • lañsenn .1
    lañsenn .1

    f. –où

    (1) Grand arbre mince.

    ●(1752) PEll 511. Lanççen, Jeune arbre, haut, droit & menu. C'est régulierement le singulier de Lançç, duquel le pluriel est Lanççennou.

    ●(1872) ROU 82b. Lansenn, qui signifie, au sens physique, un arbre élevé, droit et menu. ●(1876) TDE.BF 390a. Lañsenn, s. f., tr. «Jeune arbre droit et élancé.»

    (2) Perche.

    ●(1939) WDAP 3/193. (Pleiben, Lennon, Gwezeg) Lañsenn, ano gwregel, liester : Lañsennou. Laz, gwalenn, kevenn. Skouer : Eul lañsenn a zo lakaet da stanka an toull-karr war ar park. – Dibrada a reont al lañsenn diouz an douar, met n'int ket gouest d'he flomma. ●(1955) STBJ 23. War-lerc'h an oferenn-bred hag ar gousperou, e chome da zellout ouz gwella pôtred an tolead da blomma al lañsenn, da jacha ouz ar fun, da boka ar mên-pouez ha da zevel an ahel-karr.

    (3) =

    ●(1986) CCBR 193. (Brieg) lâsènou a dèilhou kîneud væ o gwæ, tr. «des rondins là, des fagots dessus.»

    (4) Personne ou animal effilé.

    ●(1766) MM 1364-1365. guelet deza el lancen gui, / rampet morgo aé e creis an hent, tr. «à ses yeux se montra un grand jeune chien, campé, morguienne, au milieu du chemin.»

    ●(1872) ROU 82b. Personne élancée, tr. «Lansenn.» ●(1876) TDE.BF 390a. Lañsenn, s. f., tr. «par extension, homme très-grand et effilé.»

    (5) Étagère, rayon.

    ●(1910) EGBT 67. C'hwi a lako ma dilhad war ar lansen 'barz an armel.

  • lañsenn .2
    lañsenn .2

    voir lasenn

  • lañser .1
    lañser .1

    m. –ioù

    (1) Étagère, rayon.

    ●(1982) TKRH 177. war lañser uhelañ e bres.

    (2) Tiroir dans un coffre.

    ●(1744) L'Arm 123a. Ecrin, au-dedans d'un coffre, tr. «Lancérr.. rieu. m.» ●383a. Tiroir, tr. «Lancérr.. rieu.»

    ●(1876) TDE.BF 390a. Lañser, s. m. V[annetais], tr. «Tiroir d'armoire ou d'autre meuble ; pl. ieu.»

    ●(1934) BRUS 240. Un écrin, tr. «ul lansér –ieu.» ●(1973) LIMO 15 septembre. Lansér, tr. «petit tiroir, casier.»

    (3) Lancis.

    ●(1988) TIEZ II 86. Peu à peu, les dimensions des pierres des piédroits, puis leur taille, se régularisent pour ne donner, après les années 1850-1860, que deux modèles standardisés : le lancis (lansar) et le crochet (krog).

  • lañser .2
    lañser .2

    m. –ion (domaine militaire) Lancier.

    ●(1732) GReg 560b. Lancier, armé d'une lance pour combattre, tr. «lançzer. p. lançzéryen.»

    ●(1913) PRPR 20. rujumant lanserien Versaillez.

  • lañset
    lañset

    adj.

    (1) Gris, éméché, parti.

    ●(1919) DBFVsup 45a. lanset, part. tr. «un peu ivre. On dit aussi lanson, santus.» ●(1984) LPPN 702. (Poullaouen) «heñ oa lañset !», il était bien éméché.

    (2) (en plt de légumes, etc.) Avancé, précoces.

    ●(1942) VALLsup 15b. Légumes, etc. avancés, tr. «lañset T[regor].»

  • lañsetez
    lañsetez

    f. –où (chirurgie) Lancette.

    ●(1633) Nom 176a. Scalprum chirurgicum, scapellus, phlebotomum, Sagitta : lancette dequoy on tire le sang : lancettès pe gant hiny ez goüader.

    ●(1659) SCger 72a. lancette, tr. «lancetés.» ●(1710) IN I 267. o vervel gant un apostum hep credout rei ebarz an taul lancetes. ●(1732) GReg 560b. Lancette, tr. «Lancetès. p. lancetesou.» ●(1772) KI 196. gat en taol Lancetes, tr. «d'un coup de lancette.» ●(1774) AC vii. claouyer Lancetezou, tr. «Lancetier.»

    ●(1834) SIM 221. an teod a so ul lancettes ampoesonet.

  • lañsiñ
    lañsiñ

    voir lañsañ

  • lañsogne
    lañsogne

    m. (argot de la Roche-Derrien).

    (1) Homme ivre.

    ●(1905) RECe xxvi 358. Le van[netais] lanson un peu ivre se rattache à lanset id., du fr. lancé ; cette forme est assez voisine de l'argot rochois eul lañsogne un homme ivre, moñd dë Lañsogne s'enivrer, Rev. Celt. VII 45, 250. XIV 274. XVI 234.

    (2) Mont da lañsogne : s'enivrer.

    ●(1885) ARN 43. Mond da lansogne, aller à lansogné (intraduisible), être en train de s'enivrer.

    ●(1905) RECe xxvi 358. Le van[netais] lanson un peu ivre se rattache à lanset id., du fr. lancé ; cette forme est assez voisine de l'argot rochois eul lañsogne un homme ivre, moñd dë Lañsogne s'enivrer, Rev. Celt. VII 45, 250. XIV 274. XVI 234.

  • lañson
    lañson

    adj. Éméché.

    ●(1905) RECe xxvi 358. Le van[netais] lanson un peu ivre se rattache à lanset id., du fr. lancé ; cette forme est assez voisine de l'argot rochois eul lañsogne un homme ivre, moñd dë Lañsogne s'enivrer, Rev. Celt. VII 45, 250. XIV 274. XVI 234. ●(1919) DBFVsup 45. lanset, part. tr. «un peu ivre. On dit aussi lanson, santus.»

  • lañstefou
    lañstefou

    m. –ed Vaurien.

    ●(1905) KDBA 41. Tri pé pear miz é on chomet elsé ar ruieu Pariz de heul lanstefoued aral, é laereh, é hobér pep sort troieu kam, é kousket édan er ponteu. ●(1910) DIHU 62/127. Petra e hreet hui d'en deu lanstefou-sé ?

  • lañsus
    lañsus

    adj. (Travail) facile et rapide à faire.

    ●(1982) PBLS 96. (Langoned) lañsus, tr. «facile et rapide (travail).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...