Devri

Recherche 'laer...' : 16 mots trouvés

Page 1 : de laer-1 (1) à laeronsi (16) :
  • laer .1
    laer .1

    adj.

    (1) Scélérat.

    (1910) ISBR 274. el lézenneu laer e skrapé hé dañné get en Iliz.

    (2) Avel-laer : vent coulis.

    (1732) GReg 221b. Vent coulis, tr. «Avel laër. p. avelou laër

    (3) (en plt de qqn, d'un animal) Voleur.

    (1838) CGK 29. Ar veuc'h laer. ●ober sparlo dar zaout laër. ●(1878) EKG II 321. Marteze n'out ket laer.

    (1911) BUAZperrot 273. laër int ha gaouiad.

  • laer .2
    laer .2

    m. & adv. –on, –ien

    I.

    A.

    (1) Voleur.

    (14--) Jer.ms A.70. Byhan soynget eu guenez sur / Da dygarez fals lazr paryur, tr. « Tu as peu réfléchi, sûrement, / A ton excuse, voleur faux (et) parjure » ●(1499) Ca 69a. Doees an lazron. g. la deesse des larrons. ●122a. Lazr. g. larron. ●(1530) J p. 119a. Me barrabas lazr diblas cre / Dienep ha rep ouz pep re, tr. «Moi, Barrabas, le bandit, moi dont chacun détourne le visage avec dégoût, moi qu'on réprouve.» ●(1575) M 779. An lazr pa en barner, tr. «Le voleur quand quand on le juge.» ●(1580) G 1184. Hac eval lazron disonomp, tr. «Et comme des voleurs ne faisons aucun bruit.» ●(1612) Cnf 43a. pa accorder gant an lazron eguit ma lazrynt. ●(1621) Mc 114. euel maz rosoch an Barados dan laerz dehaou. ●(1650) Nlou 396. Dan laezr sarpant, ez assantas, tr. «Elle obéit au serpent voleur.»

    (1659) SCger 72b. laron, tr. «laër, p. laëron.» ●156a. lazr p. lazron, tr. «larron.» ●(c.1680) NG 919. brigandet ha lairon. ●1077. deu lair. ●1191. Lairont ha brigandet. ●(1732) GReg 969a. Voleur, tr. «Laër. p. laëron.» ●(1790) MG 14. N'en dès hoah meit rai a lairon, penaus-benac ma crouger bamdé.

    (1821) SST 46. unan ag er lairon. ●(1849) LLB 1490. el ler digousians. ●(1878) EKG II 90. dineizit alese al laeroun.

    (1902) PIGO I 7. mar goc'h o c'haloupad eul laer. ●(1904) DBFV 142b. laer, m. pl. on, tr. «voleur.» ●(1904) KANngalon Du 261. eur vanden laeroun ilizou. ●(1909) KTLR 213. var an hent e zo re a laeroun.

    (2) Bezañ laer war ub. : voler qqn.

    (1867) FHB 104/411b-412a. mes evid laer ne fall ket d'in beza, na laer var an dud, na laer kenneubeud var an Aotrou Doue.

    (3) Bonde d'étang.

    (1732) GReg 102b. Bonde, grande pale d'étang pour en faire écouler l'eau, tr. «laër

    B.

    (1) Skol-laer : école buissonière.

    (1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Laer = ober skol laer hag ober skolig al louarn a zo heñvel.

    (2) C’hoari laerig : jeu d’échecs.

    (1732) GReg 315b. Jeu d’échecs, tr. « c’hoary laëricq. »

    (1876) TDE.BF 386b. C’hoari laerik, tr. «jeu d’échec.»

    (3) Laeron : échecs.

    (1732) GReg 315b. Echec, échecs, jeu, tr. « laëron. »

    (4) C’hoari laeron : jeu d’échecs.

    (1732) GReg 315b. Jeu d'échecs, tr. « c'hoary laëron. »

    II. Adv.

    (1) A-laer : à la dérobée.

    (1843) LZBg 1 blezad-2l lodenn 68. Hur baguic e dostas a lair.

    (2) Dre laer : à la dérobée.

    (1790) MG 2. credet erhat é ma dré-lair é hon deit amen hinihue.

    (1889) ISV 426. ma vije deut eun all euz he veuriad dre laer d'he lochen.

    (1904) DBFV 142b. dré laer, tr. «à la dérobée, en cachette.» ●(1907) PERS 103. kaout, dre laër, digor er presbital. ●224. lezet da vont di, evel dre laër. ●(1911) BUAZperrot 143. en em c'hreat beleien dre laër.

    III. Blasons populaires.

    (1) Lohueg, laerien kezeg : gens de Lohuec, voleurs de chevaux. cf. FHAB, Mezeven 31.

    (2005) ARME 145/12a. Lohueg, laerien kezeg !

    (2) Laeron ar pesk : surnom des habitants du Léon.

    (1732) GReg 568b. Les Cornoüaillois appellent tout Leonnois, Laër ar pesq, c'est-à-dire, voleur de poisson : prétendant qu'un Leonnois vola autrefois un poisson qu'avoit en une fontaine saint Corentin premier Evêque de Quimper.

    (3) Laeron bras : surnom des habitants de Saint-Avé.

    (1947) BRMO 31. ceux [= paysans] de SaintAvé, Laeron Bras (grands voleurs) et Pocheu Koarh également.

    (4) Laeron : surnom des habitants de Keran (Treflaouénan).

    (1855) FUB 80. Kléier Sand Iann Voug a lavar : / Keraniz ! / Keraniz ! / Laéroun holl ! Laéroun holl! / Kléier Sant-Iann Keran a respount : / Ar pez ma zoump, é zoump ! / Ar pez ma zoump, é zoump! ●(1878) SVE 966. Kleier Sant-Iann-Voug a lavar : / Keraniz ! Keraniz ! / Laeroun tout ! Laeroun tout ! / Kleier Sant-Iann-Keran a sespount (lire : respount) : / Ar pez ma-z-omp, ez omp! / Ar pez ma-z-omp, ez omp !

    (5) Laeron kezeg : surnom des habitants de Locquirec.

    (1878) SVE 959. Potret Lokirek / Laeron kezek.

    (1908) FURB 15/125. Potret Lokirek / Laeron kezek.

    (2003) TRMOR 58. Paotred Lokireg / Laeron kezeg. ●(2004) TROMK 218b. Paotred Lokireg, / Laeron kezeg.

    (6) Laeron : surnom de Pluvigner.

    (1911) DIHU 73/282. Ne houian ket man dint ataù laeron é Pleuignér. Guéharal ou doé en téch-sé péchans p'en-dé-guir é ma reit morhanù-sé dehé. Huitellerion int eùé. ●(1947) BRMO 31. Dans le pays d'Auray, les habitants de Pluvigner étaient dits Laeron (voleurs).

    (7) Laeron : surnom de Plouénan.

    (1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

    IV.

    (1) (Mont kuit, erruout, dont) evel ul laer : (s’en aller, arriver) sans faire de bruit, sans rien dire.

    (18--) MILg 320. Kwit ez an 'vel eul laer, tec'het kuit eus ar galeou / D'am heul nep a hello. ●(1864) SMM 41 (L) G. Morvan. Dont a rin evel eul laer. (...) Ar ger-se a verc daou dra; evel eul laer, da lavaret eo, ep lavaret ger, pa sonjot nebeuta. Evel eul laer, da lavaret eo, ar maro so eul laer hag a lam pep tra digant an den.

    (1931) FHAB Ebrel 125 Y. U.. Siouaz ! Ar maro a zigouez evel eul laer, eme Hor Zalver en Aviel. ●(1957) BRUD 1/44 P.-J. Helias. An Nevez-Amzer a erru evel eul laer. ●(1957) BRUD 1/79 P.-J. Helias. Ar Maro a deu e-giz eul laer, Maï-Joz.

    (2) En em glevet evel laeron e foar : s’entendre comme des larrons en foire.

    (17--) FG I 25 (Lu) P. Kerenveier. Ann daou zen zé en em gleo ével Laèron é foèr.

    (3) Digrougiñ ul laer : trouver un objet perdu.

    (1912) RVUm 316 (Gu). Digrougein ul laer, tr. P. ar Gov «Dépendre un voleur : trouver un objet perdu.»

    (4) Laer evel ar boch : voir boch.

    (5) Laer evel an dour : voir dour.

    (6) Laer evel frav : voir frav.

    (7) Laer evel ur c'hazh : voir kazh.

    (8) Laer betek e veud : voir meud.

  • laer-avaloù
    laer-avaloù

    m. (zoologie) Hérisson.

    (1983) PABE 106. (Berrien) le hérisson (animal) se dit laer-avalou «voleur de pommes».

    laererezh m. Volerie.

    (1744) L'Arm 406a. Volerie, tr. «Lairereah.. heu. m.»

    (1904) DBFV 142b. laerereh, m. pl. eu, tr. «volerie.»

  • laer-e-vara
    laer-e-vara

    m. Fainéant.

    (1931) VALL 291b. Fainéant, tr. «laer-e-vara pop.»

  • laer-gwenan
    laer-gwenan

    m. (entomologie) Fausse-teigne.

    (1906) GWEN 14. Ar fausse-teigne a zo eur preon hag a zo hanvet en kalz a blasou al laër-wenan.

  • laer-mor
    laer-mor

    m. laeron-vor Pirate.

    (1732) GReg 215b. Corsaire, pirate, tr. «laër-vor. p. laëron-vor.» ●(1744) L'Arm 77b. Corsaire, tr. «Laire-mor

    (1882) BAR 28. eun nebeud turket, paianet, laeron mor, hag a gasse gantho tud ha madou.

    (1907) DRSP 36. mar d'eo gwir laeron-vor. ●(1911) BUAZperrot 100. eun toullad laëron-vor. ●(1913) HIVR 23. Er Vretoned hag er laeron mor. ●(1920) MVRO 28/2b. Ar Vretoned hag al laeron-vor Saoz a chom krok-ha-krok d'en em bilat epad meur a gantved.

  • laeradenn
    laeradenn

    f. –où

    (1) Larcin.

    (1847) BDJ v. restaolet laëraden. ●(1866) FHB 96/349b. Dre laeradenn braz e teuer a-wechou penvidig. ●(1872) ROU 108b. Vol, tr. «Laeradenn

    (1910) MAKE 13. e genta hag e eil laeraden. ●(1925) FHAB Mezheven 212. ranna al laeradenn. ●(1955) STBJ 46. resteurel o laeradenn.

    (2) Vol (action).

    (1867) FHB 113/65a. He laeraden ne voue ket bras. ●(1872) ROU .108b Vol, tr. «Laeradenn

    (1910) MAKE 13. e eil laeraden. ●(1911) BUAZperrot 215. karget d'ober al laeraden. ●(1916) KZVr 163 - 16/04/16. Laeradennou a zo bet e leiz e Breiz ar zizun dremenet.

    (3) sens fig. Chose faite rapidement, à la hâte.

    (1903) MBJJ 181. Eul laeraden a lein, kouls laret, evel hini Yan Soudard pa ve o tornan bro. ●(1974) TDBP III 206. N’am-eus ket bet lennet nemed laeradennou euz al levr-ze, tr. « je n’ai lu que des « larçins » (des fragments, à mes moments perdus) de ce livre là »

  • laerat
    laerat

    voir laerezh

  • laeret
    laeret

    adj. Volé.

    (1612) Cnf 9b. an tra lazret.

    (1744) L'Arm 325b. Des choses volées, tr. «Treu lærétt.» ●(17--) EN 160. a netra a laired a sou guenech asé ? tr. «et vous n'avez rien de volé, ici ?»

    (1879) GDI 202. en treu lairet. ●(18--) SAQ II 95. an dra laeret.

    (1911) BUAZperrot 77. he c'hestel laëret. ●(1936) PRBD 72. kas en dro an traou laeret. ●(1977) PBDZ 716. (Douarnenez) argant laeret, tr. «de l'argent volé.»

  • laerez .1
    laerez .1

    f. –ed Voleuse.

    (c.1718) CHal.ms ii. Larronnesse, tr. «laerés laerezet.» ●(1732) GReg 969a. Voleuse, tr. «Laërès. p. laëresed.» ●(1790) MG 40. hui-zou bet ul lairès.

    (1904) DBFV 142b. laeréz, f. pl. ed, tr. «voleuse.»

  • laerez .2
    laerez .2

    f.

    I. (pathologie)

    (1) Maux de ventre, colique.

    (1659) SC 105. Petra liuirit-u eus are a laqua, pe a ya da vuiniguen oc'h drouc ar mamou, ar vizcoul, ar barr auèl, ar chancr, al laerès, an aviés, ar roncet, nag eus are a ya da spina, da stanca ar goat, pe da vellaat clênvegeou dre oræsounou ha cæremoniou, ne int quet approuuet gant an Ilis ? ●(1691) CF 32. al laëres. ●(1732) GReg 217a. Le mal de côté, tr. «Al laërez

    (1849) LLB 1545. ged en tair lèrez, dé ha dé é voenat. ●(1889) ISV 451b. Deac'h oa crog enhout al laerez.

    (1904) DBFV 142b. laeréz, f. pl. ed, tr. «colique.» ●(1908) PIGO ii 17. Al laerez a zo en-dro d'in. ●18. Itien eman al laerez gantan. ●(1920) LZBt Here 4. ha setu e teuas al laërez dean. ●(1996) VEXE 216. certaines personnes, appelées troherien laerez, réputées posséder des pouvoirs spéciaux leur permettant d'obtenir une guérison, même à distance.

    (2) Panaris.

    (1931) VALL 526b. Panaris, tr. «laerez f.»

    II. (technique) Bonde d'étang.

    (1732) GReg 102b. Bonde, grande pale d'étang pour en faire écouler l'eau, tr. «Laërès

    (1890) MOA 229a. Bonde d'étang, – petite écluse, tr. «laerez, f.»

  • laerezh .2
    laerezh .2

    m.

    (1) Vol, larcin.

    (1575) M 780. Dirazaff é lazrez, tr. «Devant lui (les objets) de son larcin.»

    (2) Vol, action de voler.

    (1872) FHB 394/228a. al laerez hag al lazerez.

  • laerezh / laerat / laeriñ .1
    laerezh / laerat / laeriñ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Voler (qqc.).

    (1499) Ca 122a. Lazrez. g. embler. ●(1575) M 1242. Rac aoun na ve lazret, na douguet é metal, tr. «De peur que son métal ne soit volé et emporté.» ●(1612) Cnf 19b. Brassoch è pech an heny pe-heny à lazr hac à dirob madou ez nessaff publiquamant, par forcza, ha dré nerz, eguit né gra an heny ho lazr hac ho dirob ez cuz hac ez secret.

    (1659) SCger 42b. derober, tr. «laerés, p. laeret.» ●156a. lazres pr. lazret, tr. «dérober.» ●(1732) GReg 969a. Voler, faire des larcins, tr. «Laërès. pr. laëret

    (1834) SIM 146. laeres avalou. ●(1879) GDI 196. lairein er vuoh.

    (1904) DBFV 142b. laereh, laerein, laerat, laerah, v. a. part. laeret, tr. «voler.»

    ►absol.

    (1612) Cnf 9a. Bezaff eo diffennet dré an læseenn diuin dirobaff, ha lazrez. ●43a. pa accorder gant an lazron eguit ma lazrynt.

    (1872) GAM 51. da freuza, da zevi, da laerez ha da vuntri. ●(1893) IAI 97. a dremene an amzer o laerez hag o laza. ●(18--) GBI I 136. Deuz da laëres ur wes-all, tr. «Viens-t'en nous voler encore.»

    (1910) MBJL 12. evit laerez, devi ha lac'han. ●(1926) FHAB C'hwevrer 63. Aon ebet da gaout na deuje tud da glask laerez. ●(1936) PRBD 70. eun den paket o laeres.

    (2) Laerezh udb. diouzh ub. : voler qqc. à qqn.

    (1790) MG 39. laiereah en deaug doh er Person.

    (1925) SFKH 22. ean laér ur jau doh ur voéz a gosté er leinieu-zé.

    (3) Laerezh udb. diwar ub. : voler qqc. à qqn.

    (1904) SKRS I 232. Neb a labour da zul a zo o laerez he dra divar an Aotrou Doue. ●(1910) MAKE 5. laerez eur spilhen diwarnon-me !... ●(1928) BFSA 270. laerez o zenzor diwarno. ●(1936) PRBD 143. ar pez em oa laeret diwarnan. ●(1936) TKAL I 11. an tamm anduilhenn-se a oa bet laeret diwarnoun. ●42. Bugaligou a zo bet laeret diwarnañ. ●(1936) IVGA 259. Laeret e oa bet o oteier diwarno.

    (4) Laerezh udb. war ub. : voler qqc. à qqn.

    (1867) FHB 104/411b. laerez a reont he zeiz war an Aotrou Doue... ●(1869) FHB 238/228a. Labourat da zul a zo laerez he zevez war an aotrou Doue.

    (5) par méton. Laerezh un iliz, ur maner : voler ce qu'il y a dans une église, un manoir, cambrioler.

    (1849) LLB 591-593. tud (…) / E lèr en ilizieu. ●(1878) EKG II 290. al laeroun a c'haloupe bro, a laere an ilizou, ar maneriou. ●323-324. lod-all c'hoaz a lavare en doa laeret ilizou epad an dispac'h.

    (6) Laerezh ub. : voler qqn.

    (1911) BUAZperrot 124. hag eun dervez zoken ez eas betek e laërez.

    (7) Ravir, enlever.

    (18--) GBI II 20. Merc'h un ozac'h a-feson 'zo bet laeret 'vont di, tr. «La fille d'un homme honorable a été enlevée en y allant.»

    (8) Laerezh flour : filouter.

    (1927) GERI.Ern 336. laerez flour, tr. «dérober adroitement, filouter.»

    II. V. pron. réfl.

    (1) (en plt de qqn) En em laerezh : se dérober, fuir.

    (17--) TE 48. hac é heèllant nezè hum laireah ag ou bro eit hum laquad é surté.

    (1838) OVD 70. Ne lausquet quet hou sperèd de hum leureah én un taul de chongeal é treu aral.

    (2) (en plt de qqc.) Se déchirer.

    (1857) CBF 72. Ar bara pa vez afedet en em voulc'h hag ec'h en em laer pa he dennet euz ar forn, tr. «Les pains qui ont des baisures s'entament et se déchirent quand on les retire du four.»

    III.

    (1) Laerezh e bemp gwenneg : voir gwenneg.

    (2) Mont e vuoc'h da laerezh : voir buoc'h.

  • laeriñ
    laeriñ

    voir laerezh

  • laeron
    laeron

    pl. laer .2

  • laeroñsi
    laeroñsi

    f. –où Vol (action).

    (1499) Ca 122a. Lazroncy. g. larecin. ●(1580) G 88. pyllerez ha lazroncy yvez, tr. «Pillage et vol aussi.» ●(1612) Cnf 5a. Mar ho heus commettet paillardiez, muntrerez, lazroncy.

    (1659) SCger 72b. larcin, tr. «laeronci.» ●156a. lazronci, tr. «larcin.» ●174a. tamal al laëronci da, tr. «reietter le larcin sur &c.» ●(1688) MD II 44. comeret e dra dré laêrounci. ●(1732) GReg 207b. Il a été convaincu de larcin, tr. «Qendrærc'het eo bet var ul laeroncy.» ●563a. Larcin, ce qu'on prend furtivement, tr. «Laëroncy. p. laëroncyou.» ●(1790) MG 205. cablus a laironci.

    (1821) SST 159. Peb laironcie a ean zou ur pehet maruel ? ●(1877) EKG I 2. ouc'hpenn ma'z oa eul laeronsi, a ioa c'hoaz eur sakrilach. ●3. Abaoue al laeronsiou-ze eo e teu ar mear. ●(1879) GDI 196. laironcieu distér.

    (1904) BSAB 19. ho laeronsio. ●(1906) KANngalon Kerzu 284. Eur maread laerounsiou sakrilaj.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...