Devri

Recherche 'laezh...' : 84 mots trouvés

Page 1 : de laezh (1) à laezh-neudennek (50) :
  • laezh
    laezh

    m. & interj.

    I.

    (1) Lait.

    ●(1499) Ca 119b. Laez. g. lait. ●(c. 1501) Lv 235/122. lez gl. lac. ●(1576) Cath p. 24. goude maz voe dipennet ez deuz lez euit goat he gouzouc, tr. «après qu'elle fut décapitée, il vint du alit au lieu de sang, de son cou.» ●(1633) Nom 55b-56a. Moretum : tourteau fait de laict, vin, fourmage & herbes : tourtel græt á læz, á guin, á fourmaig, ha lousou. ●65a. Lac : laict : læz. ●123a. Lacteus : blanche comme laict : guen eguis læz.

    ●(1659) SCger 71b. laict, tr. «lez.» ●148a. tenna (lire : fenna) lez, tr. «épandre du laict.» ●156b. lez, tr. «laict.» ●(1732) GReg 92a. La créme commence à devenir, ou, à se former en beurre, tr. «Amanénna a ra al leaz.» ●558b. Lait, tr. «Leaz. læz. Van[netois] leah. læh.» ●559a. Lait avec sa créme, tr. «Leaz diennecq.»

    ●(1849) LLB 1498. E lak el leah de droein én ur gousi er hreu. ●1716. leah dous. ●(1877) EKG I 129. ar podad leaz lakeat da virvi var an tan. ●(1897) EST 86. lèh trank.

    ●(1908) FHAB Du 345. ne veze na diennet na badezet al leaz. ●(1910) YPAG 6. ma dour da virvi, ma lêz da digoanvenni. ●(1924) FHAB Eost 315. ar bodezou da lakaat laez.

    (2) Laezh dre zienn : lait entier.

    ●(1910) MAKE 79. ar jistr-man ne ra ket muioc'h bec'h war ar penn eget lez-dre-zïen. ●(1957) BLBR 100/10. Mad e kavit laez livriz, laez dien dre zienn ?

    (3) Laezh mintin, laezh noz : traite de matin, de soirée.

    ●(1926) FHAB Genver 27. al laez mintin hag al laez noz a vez kemmesket ha taolet en eur ribot bras, en eun douez.

    (4) Dre laezh : (mets) préparé avec du lait.

    ●(1890) MOA 98b. crêpes au lait, tr. «krampoez dre leaz.»

    ●(1937) DIHU 312/274. krampoeh dré leah. ●(1954) BGUE 32/5. de vérat toéz er hrampoeh dré leah.

    (5) Laezh-Plouyann.

    ●(1948) VALL.Sup 105a. laez barr-bervet (plutôt que –vervet) doit désigner plutôt une préparation du lait de même que laez Plouyann (à Morlaix).

    ●(2004) TROMK 220a. Laezh Plouyann = laezh bervet. Geriadur Vallée.

    II. (en plt des animaux)

    A. (en plt des femelles laitières)

    (1) Biou-laezh : vaches laitières.

    ●(1983) PABE 212. (Berrien) biou-laez «vaches à lait» (le mot laez pouvant être sous-entendu).

    (2) Buoc'h-laezh : vache laitière.

    ●(1857) CBF 96. Eur vioc'h leaz, tr. «une vache à lait.»

    ●(1955) STBJ 196. buoc'hed-lêz krognet o deve.

    (3) Mat da laezh : qui donne beaucoup de lait.

    ●(1942) VALLsup 105b. (Vache) bonne laitière, tr. «mat da laez (Courr.).»

    (4) Blejal war he laezh : meugler en attendant d'être traite.

    ●(1967) KNDR 114. Buoc'h ebet mui o vlejal war he laezh.

    B. [en apposition] (en plt des animaux non sevrés)

    (1) Oan-laezh : agneau de lait.

    ●(1732) GReg 20a. Agneau de lait, tr. «Oan-læz. p. oanedlæz.»

    (2) Porc'hell-laezh : cochon de lait.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. cochon de lait, tr. «pourhellic leah »

    III. [en apposition] (botanique)

    (1) Askol-laezh : laiterons.

    ●(1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Askol-laezh : ur blantenn ouez eo, a vez roet d'ar c'honikled. ●(1977) PBDZ 241. (Douarnenez) askol-laezh, tr. «laiterons.»

    (2) Boked-laezh : primevère.

    ●(1934) BRUS 267. Une primevère, tr. «ur boked-leah.»

    (3) Tali-laezh : laminaires Laminaria ochroleuca.

    ●(1978) BZNZ 24. (Lilia-Plougernev) Tali-leazh 'z eus ie, hag a zo gwennoc'h kalz. ●(1979) THAB 1/38. (Lilia-Plougernev) Tali-laez : algue, Laminaria ochroleuca.

    (4) Piz-laezh : petits pois.

    ●(1934) BRUS 267. Des pois, tr. «piz leah.»

    IV. [en apposition] (en plt de personnes)

    (1) Breur-laezh : frère de lait.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. freres de lait, tr. «bronnet guet ur mesm' maguerés breder leah.»

    (2) C'hoar-laezh : sœur de lait.

    ●(1732) GReg 870b. Sœur de lait, tr. «Hoar-leaz. hoar-læz. Van[netais] hoër-leah. hoër-læh.»

    V. [en apposition] (en plt de choses)

    (1) Fourmaj-laezh : fromage.

    ●(1952) LLMM 32-33/135. (Douarnenez) fourmaj-laezh : keuz.

    (2) Goell-laezh : présure.

    ●(1732) GReg 570a. Mettre du levain dans le lait, tr. «goëll-læz. Van[netois] goëll leah.»

    (3) Terzhienn-laezh : fièvre lactée.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 54. Kement-se a zo ann derzienn-leaz, a lâras d'ehan al lezvamm, hag a dremeno hep-dâle.

    VI. Interj. Mil soubenn laezh !

    ●(1907) DIHU 29/454. na fachet ket ken és, mil souben-leah !

    VII.

    (1) Gwenn evel al laezh : très blanc.

    ●(1863) GBI I 424. Hi zal iwe hag hi diou-jod / Ker-gwenn hag al leaz er ribod, tr. F.-V. an Uhel «son front aussi et ses deux joues sont blancs comme le lait dans le ribot.» ●(1868) GBI II 130 (T). 'Wit gwelet ma dous penheres, / O kanna gwenn evel al leaz, tr. F.-V. an Uhel «...qui lave blanc comme le lait.»

    ●(1939) KTMT 140 (Li) *Brogarour. he dremm gwenn-laez. ●(1973) SKVT II 128 (Ki) Y. Drezen. Lavarout e oa gwenn-laezh e groc'hen ne vefe ket komz heñvel ouzh ar wirionez.

    (2) Dous evel al laezh : très doux.

    ●(1923) KADO 6 (G) J.-M. ar Baion. Izôla !... Kalon eur, inéan dous èl er lèh !

    (3) Kaer evel al laezh : très beau.

    ●(1864) GBI II 178 (T). Ann Arc'hantek 'n defoa ur verc'h / 'Oa gwenn he daou-dorn, vel an erc'h; / He daou-dornigo, he diou-jod, / Ken kaer hag al laez en ur pod, tr. F.-V. an Uhel «...aussi belles que le lait dans le pot.» (not. le lait blanc dans le pot noir).

    (4) Gouzout gant piv eo aet al laezh mat : savoir qui a reçu la meilleure part.

    ●(1909) NOAR 58 (L) K. ar Prat. Daoust hag-en ema ho rouanteleziou o tismantri ?» / «Kerkoulz e ve bet, eme ar Marian (lire : morian); rak neuze e ouezfemp gant piou ez a al leaz mat.»

    (5) Chom sioul evel ur bodezad laezh livrizh : rester très tranquille.

    ●(1957) AMAH 22 (T) *Jarl Priel. Chom a ris ken sioul hag ur bodezad laezh livriz daoust ha ma vougen gant ar c'hoant daoudortañ gant ar fent dirak an den santel.

    (6) Bout tro en e laezh : avoir plus d’un tour en réserve.

    ●(1912) RVUm 239 (Gu). Henneh e zou tro én é gorden, tr. P. ar Gov «Il y a plus d'un tour dans sa ficelle. Var. Bout zou tro én é leah.»

    (7) Dont e laezh da drenkañ : il est de mauvaise humeur.

    ●(1878) SVE 578. Trenked eo al leaz, tr. L.-F. Salvet «Le lait est devenu aigre. (Il est de mauvaise humeur.)»

    ●(1912) MELU XI 202. Trenket eo al leas, tr. E. Ernault «Le lait est aigri (il est de mauvais poil, de mauvaise humeur). (Milin.ms).» ●(1957) AMAH 224 (T) *Jarl Priel. War-dro miz mae e teuas hol laezh da drenkañ, ha diwar neuze ne dremenas ket un devezh hep ur c'hrogad etre an div gostezenn an eil a-enep d'eben.

    (8) Bezañ laezh e beg e fri : être très jeune.

    ●(1924) BILZ 134 (T) F. al Lay. Ar pôtr koz a zellas a-dreuz ouz ar pôtr. -Leaz a zo c'hoaz e beg da fri, marmouz !

    (9) Bezañ e laezh o virviñ : se mettre en colère.

    ●(1985) (Ki) KONK-KERNEV. Me 'bari 'benn 'virvo ma laezh, te vo sujet !

    (10) Tennañ laezh digant un tarv : faire avouer.

    ●(1924) NFLO. Avouer. faire avouer qq'un, tr. Loeiz ar Floc'h «tenna leaz digant eun taro.» ●Convaincre. habile à convaincre qq'un, tr. Loeiz ar Floc'h «tenna leaz digant eun taro.»

    (11) Mirout ur skudellad laezh a-benn koan :

    ●(18--) SAQ ii 72 Ao. Kere. Miret eur skudellat leaz a benn koan.

    (12) Teurel dour e laezh ub. : voir dour.

    (13) Kejañ dour gant e laezh : voir dour.

    (14) Kouezhañ ur gelienenn en e laezh : voir kelienenn.

    (15) Mont e wad e laezh-ribot : voir dour.

  • laezh-amanenn
    laezh-amanenn

    m. Babeurre.

    ●(1907) VBFV.fb 9a. babeurre, tr. «leah-amonen, m.»

  • laezh-barr
    laezh-barr

    m. Lait coagulé.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. laez-barr, tr. «sorte de lait coagulé.»

  • laezh-barr-bervet
    laezh-barr-bervet

    m. Lait coagulé.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. laez-barr-bervet, tr. «sorte de lait coagulé.»

  • laezh-barret
    laezh-barret

    m. Lait coagulé.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. laez-barret, tr. «sorte de lait coagulé.»

  • laezh-bavous
    laezh-bavous

    m. Lait qui file.

    ●(1744) L'Arm 212b. Lait qui file, tr. «Leah bàouss.»

  • laezh-bihan
    laezh-bihan

    m. Petit-lait.

    ●(1907) BOBL 25 mai 139/2f. al laez-bihan pehini a zo mad da rei d'al luëou ha d'ar moc'h.

  • laezh-bistro
    laezh-bistro

     m. Petit lait.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. petit lait, tr. «leah bistro, boustro.»

    ●(1904) DBFV 23b. bistro, boustro, adj., tr. «leah b. petit-lait (Ch. ms.).» ●(1927) GERI.Ern 50. bistro V[annetais] adj., tr. «(Lait) qui file.» ●(1942) VALLsup 105a. Lait filant, tr. «leac'h bistro V[annetais].»

  • laezh-bleiz
    laezh-bleiz

    m. (botanique) Euphorbe.

    ●(1931) VALL 279b. Euphorbe, tr. «laez-bleiz m.» ●(1944) DGBD 64. ur blantenn eus rummad an Euphorbiaceae, da lavarout eo ez eo kar d'hol laezh-bleiz.

  • laezh-bour
    laezh-bour

    m. Lait caillé légèrement chauffé.

    ●(1907) VBFV.fb 59a. lait caillé chauffé légèrement, tr. «leah bour.»

  • laezh-bourbouilh
    laezh-bourbouilh

    voir laezh-tourgouilh

  • laezh-bourjon
    laezh-bourjon

    m. Lait marri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz bourjon.»

  • laezh-bourjonek
    laezh-bourjonek

    m. Lait marri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz bourjoñnecq.»

  • laezh-bourjonet
    laezh-bourjonet

    m. Lait marri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz bourjoñnet.»

  • laezh-dienn
    laezh-dienn

    m. Lait entier.

    ●(1732) GReg 559a. Lait avec sa créme, tr. «Læz dienn.»

    ●(1931) VALL 415b. Lait avec sa crème, tr. «laez dienn L[eon].»

  • laezh-diennek
    laezh-diennek

    m. Lait entier.

    ●(1732) GReg 559a. Lait avec sa créme, tr. «Leaz diennecq.»

    ●(1931) VALL 415b. Lait avec sa crème, tr. «laez diennek L[eon].»

  • laezh-distir
    laezh-distir

    m. Lait pris avec du ferment.

    ●(1985) OUIS 243. Les repas sont accompagnés de lait doux, de lait ribot ou de leztistir. ●note. Leztistir : lait pris avec du ferment, sorte de yaourt.

  • laezh-dous
    laezh-dous

    m. Lait doux.

    ●(1732) GReg 559a. Lait doux, fraîchement tiré, tr. «Leaz doucz. Van[netois] leah douçz.»

    ●(1907) VBFV.fb 59a. lait doux, tr. «leah dous.» ●(1923) KNOL 19. leaz dous d'ar falc'herien d'o aslein.

  • laezh-druz
    laezh-druz

    m. Lait gras, qui file.

    ●(1732) GReg 559a. Lait gras qui file, tr. «læz druz.»

  • laezh-frontek
    laezh-frontek

    m. Lait gras, qui file.

    ●(1732) GReg 559a. Lait gras qui file, tr. «læz frontecq.»

  • laezh-gavr
    laezh-gavr

    m. (botanique) Suc de la fleur de chevrefeuille.

    ●(1732) GReg 163b. La fleur de Chevrefeuille, tr. «Leaz-gavr. lez-gaour.»

    ●(1876) TDE.BF 394a. Leaz-gavr, s. m., tr. «Chèvre-feuille, plante.»

  • laezh-glas
    laezh-glas

    m. Petit-lait.

    ●(1847) MDM 241. leaz-glaz mezket gant mel. ●(1857) CBF 6. eul loaiad leaz glaz, tr. «une cuillerée de petit lait.» ●(1876) TDE.BF 394a. Leaz-glaz, s. m., tr. «Petit-lait.»

  • laezh-gludenn
    laezh-gludenn

     m. Lait gras qui file, visqueux.

    ●(1962) TDBP II 23. Al lêz-gludenn, hennez neuze eo an aotrou, tr. «le lait gluant, celui-là alors c'est le maître, l'as, ce qu'il y a meilleur.» ●316. Bara-lêz a veze greet gand lêz-gludenn, tr. «la soupe de pain trempé dans du lait froid se préparait avec du lait visqueux, qui filait (se faisait en été).» ●(1962) TDBP III 306. Pa deu ar brulu en ti e ya al lêz-gludenn er-mêz, tr. «quand les digitales entrent dans la maison, le lait visqueux (gras) en sort (en été quand les digitales sont en fleurs on ne fait plus de ce lait qui servait à préparer le bara-lêz).» ●336. gwechall pa veze greet lêz-gludenn e veze lavaret penaoz ar roz-ki a zigludenne al lêz, tr. «autrefois quand on faisait du lait visqueux on disait que les coquelicots décomposaient ce lait.»

  • laezh-gludennek
    laezh-gludennek

     m. Lait gras qui file, visqueux.

    ●(1732) GReg 559a. Lait gras qui file, tr. «læz gludennecq.»

  • laezh-goedenn
    laezh-goedenn

    m. Lait emprésuré.

    ●(1732) GReg 559a. Lait où l'on a mis du levain, tr. «leaz guëdenn.»

    ●(1872) GAM 22. eul lizer trenkoc'h eget leaz goueden.

    ●(1941) FHAB Gouere/Eost 60a-b. da derri e sec'hed, eur banne laez gwedenn. ●(1975) UVUD 35. (Plougerne) Leaz gwedenn doa leaz teo.

  • laezh-goedennek
    laezh-goedennek

    m. Lait emprésuré.

    ●(1732) GReg 559a. Lait où l'on a mis du levain, tr. «læz guëdennecq.»

    ●(1914) MAEV 156. Dijuni a oe debret gant leaz bourbouilh ha gwedennek toueziet.

  • laezh-gwelv
    laezh-gwelv

    m. Lait qui commence à aigrir.

    ●(1907) VBFV.fb 59a. lait qui commence à aigrir, tr. «leah guerù ou guelù.» ●(1931) VALL 415b. Lait qui commence à aigrir, tr. «leah gwelù V[annetais].»

  • laezh-gwendarzh
    laezh-gwendarzh

    m. Lait doux mélangé de lait aigri.

    ●(1732) GReg 559a. Lait mari, tr. «læz guëndard.»

    ●(1931) VALL 415b. Lait doux mélangé de lait aigri, tr. «laez gwendarz.»

  • laezh-kaoul
    laezh-kaoul

    m. Lait caillé.

    ●(1907) VBFV.fb 15b. caillebotte, tr. «leah keul, m.»

  • laezh-kaouledek
    laezh-kaouledek

    m. Lait caillé.

    ●(1910) MAKE 24. ken na droaz e dammig empenn e leaz kaouledek.

  • laezh-kaouledet
    laezh-kaouledet

    m. Lait caillé.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. laez-kaouledet, tr. «sorte de lait coagulé.»

  • laezh-kaoulet
    laezh-kaoulet

    m. Lait caillé.

    ●(1633) Nom 58b. Oxyporum, oxygarum : saupiquet : yot, pe læz caoulet, saoupicquet.

    ●(1732) GReg 129b. Caillebotte, lait caillé, tr. «Leaz-caouled. Van[netois] Leah ceüled. leh-caoüled.» ●559a. Lait caillé, tr. «Leaz cauled.»

    ●(1894) BUZmornik 722. e c'houlennaz leaz kaoulet.

    ●(1907) VBFV.fb 15b. caillebotte, tr. «leah keuled, m.»

  • laezh-keuzien
    laezh-keuzien

     m.

    (1) Petit-lait.

    ●(1890) MOA 153b. Leaz keujen (T[régor]), tr. «petit lait qu'on boit avec les caillebottes.»

    ●(1931) VALL 415b. petit lait, tr. «laez kujen.»

    (2) Lait tourné.

    ●(1931) VALL 415b. (du lait tourné en T[regor]), tr. «laez kujen.»

  • laezh-ki
    laezh-ki

    m. (botanique) Laitue.

    ●(1879) ERNsup 160. les ki, laitue, Gurunhuel.

  • laezh-kignet
    laezh-kignet

    m. Lait écrémé à l'écrémeuse.

    ●(1931) VALL 415b. lait écrémé ; à l'écrémeuse, tr. «laez kignet.»

  • laezh-kludenn
    laezh-kludenn

    m. Lait coagulé.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. laez-kluden, tr. «sorte de lait coagulé.»

  • laezh-koad
    laezh-koad

    s. (botanique) Laiteron des champs Sonchus arvensis.

    ●(1926) FHAB Ebrel 153. a bep seurt louzeier dioc'h ar parkeier, evel : askol, teol, sklanvach, lez-koed, roz-ki. ●154. ar vugale (…) a red ar parkeier da zestum, hed-a-hed ar c'hleuziou, geot ha les-koed d'o loened bihan.

  • laezh-koailh
    laezh-koailh

    m. Lait caillé.

    ●(1744) L'Arm 212b. Lait (...) Caillé, tr. «Leah coaill.»

  • laezh-koaven
    laezh-koaven

    m. Lait entier.

    ●(1931) VALL 415b. Lait avec sa crème, tr. «laez koavenn T[regor].»

  • laezh-koavenek
    laezh-koavenek

    m. Lait entier.

    ●(1931) VALL 415b. Lait avec sa crème, tr. «laez koavenek T[regor].»

  • laezh-koukoug
    laezh-koukoug

    m. (botanique)

    (1) Primevère Primula officinalis.

    ●(1633) Nom 94b. Verbasculum articularis, officinis herba paralysis, primula veris : coquu : læz pe trinchen couccoucq.

    (2) Suc de la fleur de chevrefeuille.

    ●(1732) GReg 163b. La fleur de Chevrefeuille, tr. «Treg[or] læz-coucou.»

    ●(1876) TDE.BF 400b. Lez-koukou, s. m. T[régor], tr. «La fleur du chèvre-feuille.»

  • laezh-lamm-er-sanailh
    laezh-lamm-er-sanailh

    m. = (?).

    ●(1920) FHAB C'hwevrer 246. eur podadig leaz lamm-er-sanailh.

  • laezh-link
    laezh-link

    m. Lait qui file.

    ●(1744) L'Arm 212b. Lait qui file, tr. «Leah lingue.»

  • laezh-livrizh
    laezh-livrizh

    m. Lait doux. cf. livrizh.

    ●(1499) Ca 21a. doulz beuurage deaue et de miel ou lait frois trait nouellement. b. laez liuiriz.

    ●(1659) SCger 157a. lez livris, tr. «lait doux.» ●(1732) GReg 559a. Lait doux, fraîchement tiré, tr. «Leaz livriz. Van[netais] leah livreh. lec'h livrih.» ●(1744) L'Arm 212b. Lait (...) Doux, tr. «Leah livréh.» ●(1752) PEll 543. Livris. Lais-livris. Lait doux, tout récemment tiré de la bête. Les Vennetois prononcent Leah livreh. ●(1790) MG 175. ur bæronnad leah livréh e laquér de verhuein.

    ●(1869) FHB 216/56b. rei læz livrez. ●(1871) KTB.ms 15 p 285. un anaf leun a leaz livriz.

    ●(1907) VBFV.fb 59a. lait doux, tr. «leah livréh.»

  • laezh-lus
    laezh-lus

    m. Colostrum.

    ●(1907) VBFV.fb 59a. premier lait, tr. «leah lus.»

  • laezh-lusenn
    laezh-lusenn

    m. Colostrum.

    ●(1876) TDE.BF 394a. Leaz-lusen, s. m., tr. «Le premier lait d'une vache qui vient de vêler.»

  • laezh-mager
    laezh-mager

    m. Lait nourricier.

    ●(1877) MSA 79. eurussa mam an Hini e deuz maget gant he leaz mager ar bed-oll !

  • laezh-mesk
    laezh-mesk

    m. Babeure.

    ●(1910) MAKE 26. koaniet gant yod kerc'h silet, ha leaz-mesk fresk. ●(1931) VALL 53a. Babeure, tr. «laez-mesk C[ornouaille] m.» ●(1974) THBI 179. an avalouar bleudeg hag a laez mesk fresk zo o hortoz nezi.

  • laezh-munut
    laezh-munut

    m. Petit-lait.

    ●(1926) FHAB Meurzh 108. me zo o vont da beurechui va fourmachenn em eus gret gant al lez munud, peogwir ne'm eus ket a voc'h ken da implij anezan.

  • laezh-neudennek
    laezh-neudennek

     m. Lait gras qui file, visqueux.

    ●(1732) GReg 559a. Lait gras qui file, tr. «Læz neudennecq.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...