Devri

Recherche 'leon...' : 16 mots trouvés

Page 1 : de leon (1) à leoniz (16) :
  • leon
    leon

    m. –ed

    I. (zoologie) Lion.

    (1499) Ca 124b. Leon. g. lion. ●(1575) M 1851. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne.» ●(1633) Nom 33b. Leo : lion : leon, leoun.

    (1659) SCger 74a. Lion, tr. «Leon, p. et.» ●(1732) GReg 473a. Les griffes du lion, tr. «Sqilfou al leon.» ●577a. Lion, bête feroce, tr. «Leon. p. leôned

    (1835) AMV 100. an tigret hac al leonet. ●(1868) KMM 9. al lazeur leoned.

    II. (botanique)

    (1) Troad-leon : pied de lion.

    (1732) GReg 721b. Pié de lion, ou pate de lion, plante, tr. «Troad-leon

    (2) Pav-leon : pied de lion.

    (1732) GReg 721b. Pié de lion, ou pate de lion, plante, tr. «pau-leon

    II. Hardizh evel ul leon : très hardi.

    (1908) FHAB Ebrel 106 (L) J.-F. Caer. Aman eo hardis evel eul leon, hag ahont eo spontik evel eur c'had. ●(1935) ADBr xlii 3&4/400. Hardis eo evel el leon / Furius evel en dragon, tr. «Il est hardi comme un lion, / Furieux comme un dragon.»

  • Leon
    Leon

    n. de l.

    I.

    A. Le Léon (pays).

    (1) Leon.

    (1450) Dag 180. Ha da Leon, ha da Treguer. ●(c.1500) Cb. leon est vne euesche en basse bretaigne. b. escopty leon. ●g. de celuy eueschie. b. a escopty leon. ●(c. 15--) H 38. Da sant Paul, escop a Leon. ●(1580) G 1210. breman e Leon da monet. ●1250. Etren moch e Leon eu e carhenn monet. ●(1612) Cnf 6. Diocesou Querneau, Leon. Treguer, ha Guenet. ●(1622) Do 1. Ha translatet à Gallec en Brezonec, / gand Tanguy Gueguen, Belec, hac / Organist, natiff à Leon.(1650) Nlou 78/232f. E Leon don pardonaff. ●84/255a. An pobl à Leon Bretonet.

    (1687) MArtin 3. En Leon, Dol, en Sant Briec. ●(1689) DOctrinal 185. Sant Paol, Patrom hac Escop à Leon. ●197. é Dioces, pehini à divisas é teir arrihandi-se. Leon ac’h ha quimilidilly. ●(1700) CSmnobletz 17b. Ebarz e Treguer ha Leon. ●(c. 1700) GS 1d. eur santes a leon, heruez ma z’eo scriuet. ●(1712) HB 547. Da vouel Sant Paol patron a Leon. ●(1727) HB 572. Sant Paul a Leon ha St Caurintin a Guerne ha Sant Tudual a Dreguer. ●(1732) GReg 568b. Leon, Evéché dans la Basse-Bretagne, tr. «Leon. Escopty Leon.» ●(1744) L’Arm 216a. Léon.(1775) HEneu 10/10ab. à Leon, à Dreguer, à uern hac a uinet / me hou suppli, bretonet, de zonet dé guilet. ●(1778) VOn 155. eus ar c'haëra guen a so e Leon. ●(17--) CSdogmael 9c. Sant Sane a chom en Leon / Sant Zeny ha St Houardon. ●(c. 1789) SD 19. Verguet, Priol eus ar Rellec, Deputet eus a Leon.

    (1821) GON 305a. Léon ou Léoun. ●(1834) KKK 108. Ar barrez man zo unan euz ar ré strujusa hag euz ar ré wella labouret euz a holl Léon. ●(1834) HEB 374. Goudeze e c'hoantas mont da gaout Sant Paul, escop e Leon.(18--) LED.gou 1. Sant Goulc'hen, escop bet e Leon. ●(18--) (1985) GIRA 25 [= OLLI. 38]. Herrie e z'on en Treguer hac arc'hoas en Goelo, / Ann de voar-lerc'h en Guerneo, en Leon a Voejo, / Maes ral e z'eo ar veach e z'an d'ar Mor-bian, / Ma c'haffen di da ganan a c'hoersfe peb-unan. ●(1847) FVR v. Eskob a Leon. ●232. Enn Eskopti Leon, e Lezneven. ●(1848) GBI ii 446. emèdi en Leon o vezur, tr. «Il est en Léon, en nourrice.» ●(1851) GBI II 222. Braoa merc'h iaouank 'zo 'n Leon. ●(1851) PENdast 56. Adieu pobl queïs eus a Leon. ●(1854) GBI I 336. D'ur plac'h iaouank bet anleuvet, / War hent Leon, 'vont d'ar Ieodet. ●(1855) FUB 74. Douar Léoun a zô éduz. 78 Brézounek Léoun ha gallek Gwenned. ●(18--) MILg 209. E costez leon é abordsont. ●(1865) FHB 1/8b. Mor kerne a so peskedus / Douar Leon a so edus. ●(1867) GBI I 68. Ur belek iaouank a Leon, / Un den gardiz, kriz a galon. ●(1868) FHB 161/33a. Mandamant aotrou eskop Kemper ha Leon. ●(1869) TDE.FB xviiib. Leon. ●(1876) TDE.BF 815. Pa vezit war bont Landerne / N'oc'h nag e Leon nag e Kerne. ●(1884) BUZmorvan 121. ken e kostez Leon, ken e kostez Treger. ●(1889) CDB 135. A gredan a oa ginidik demeuz à Leon. ●(1894) BUZmornik 122. hag e skoaz etrezek Leon. ●156. eur pennad mad a vale a dreuz Treger, Leon ha Kerne.

    (1909) NOAR 134. hag e teujont da zouara war aochou Leon. ●(1911) BUAZperrot 488. Goulven a oue greaet d’ezan, var e gozni, azeza var gador eskob Leon. ●(1926) FHAB Mae/166. tud chentil brudet hag anavezet a-bell zo e Leon. (1927) GERI.Ern 348. Leon, L Leoun.

    (2) Bro-Leon : Léon.

    (18--) LED.gou 16. Gallout sovetei bro Leon. ●(1867) BBZ III 338. E bro Leon, rag enez-c'hlaz. ●(1877) EKG i 76. e feson e karer ober ar c’housk-mintin e kostez bro Leon. ●(1877) EKG I 83. Setu, a gaf d'ehoc'h, ankounac'heat ganen hor bro Leon. ●(1884) BUZmorvan 181. Ar c’hount Withur a c’houarne bro Leon d’ann ampoent. ●(1889) CDB 92. Kement all en bro Leon : / Me zo dimezel hag itron.

    (1903) MBJJ 25. eur belek breton euz a Vro-Leon, an Au. Kerjean, person Lampaul-Gwimilio. ●(1920) KANTgwitalmeze 34. Kenta eskob a vro Leon. ●(1923) FHAB Gwengolo 329. Lesneven, e gwirionez eo kalonenn Bro-Leon. ●(1926) FHAB Mae/174. deiz gouel sant Mikael Arc'hael, e bro Leon. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 155. burell gwenn a gaved da brena neuze e Bro-Leon. ●(1983) GKDI 1c. Tud an Argoad, hwi Arvoriz, / Kernividi, Plougastelliz, / Paotred Bro-Leon ha Tregerz (lire : Tregeriz), / Klevit glahar Dirinoniz ! ●(1995) LMBR 16. E Bro-Leon an hini emaomp !

    (3) Al Leon : Le Léon.

    (1834) KKK 110. é jeder a ouspen daouzeg mil ann niver ouz ar c'hezeg a brenn bep bloaz ann Normandien, el Léon hebken. ●196. hag évit miret euz va holl c'hallout a zeujend el Léon. ●(1865) FHB 9/69b. El Leon ez euz panez, caol hag irvinou.

    (1910) ISBR 107. Izikel, mab Gouroand, e oé roué ar Roahon, er Poutrekoed, er Pentièvr, er Goelleu, el Léon hag Alet.

    (4) Eskopti/Diosez Leon : évêché/diocèse de Léon.

    (1612) Cnf.epist 5. ves à Diocesou Querneau, Leon. Treguer, ha Guenet.

    (1656) VEach 56. Parres Plougoulm, à Escoptj Leon. (1700) CSmnobletz 5d. So bet en escopti Leon. ●(c. 1700) GS 1a. Cleuit oll tut iaouanc a escopti leon. ●(1712) HB 556. pehini a vez solenniset dre an oll Escopti a Leon d’an eil sul varlerc’h gouël Per. ●(1732) GReg 38b. parrés Güimiliau ê escopty Leon.290b. Escobty Leon.(1746) BS 169. Sant Paul, escop ha patron eus a Escopty Leon.

    (1834) KKK 54. Kastel Paol a ioa araog ar Revolusion penn-kéar a Eskopti hag a brinzelez a Léon. ●(1839) BES 240. Doarein e ras é escopti Léon. ●(1847) FVR 11. Eul lezen a dorr Eskopti Leon. ●(18--) MILg 213. Da zant en escopti Léon. ●(c. 1860) IMR 6/24a. C'hoas eur c'hrouadur yaouanc a escopti Leon, / A voa koueset er rivier Doue pebeuz eston ! ●(1865) FHB 1/1b. e parrez Plouguerne, eun escopti Leon. ●(1877) EKG I 12. en euz staget ac'hanoun ouc'h eskopti Leon.

    (1923) ARVG C’hwevrer 21. Bro Kastel-Pôl, - eskopti Leon gwechall.

    B. Léon = Saint-Pol-de-Léon (ville, cité). Cf. Kastell-Paol

    (1689) DOctrinal 193. hac à mireur c’hoaz é tensor an Ilis Cathedral à Leon. ●(1744) L’Arm 346b. Léonn : Léan. m. ●(1746) BS 170. Juduval Roue Breiz, a reas presant dezàn eus ar Guær a Leon e pelec'h e etablissas e demeuranç. ●(c. 1780) SE 6-2. e boutiq eus barbier eus ar guéar a léon.

    (1829) IAY iii. Ansav a ran penos na m’eus heuillet nac ar bresonec pehini a guevomp en quen lies a levr all imprimet en Quemper, en Brest, en Leon pe en Montroulez. ●(1839) BESquillere 158. Juduval, roué a Vretagne, e hroas donaezon dehou ag er guér a Léon, é péh léh é hroas é zemeurance. ●(1851) GBI II 222. En kêr Leon, war ar ru vraz, / O tiskouri gant ma mestraz. ●(c. 1860) IMR 6/26a. Eun den a guichen Leon a gollas ar c'herset, / Zo bet eiz miz o vale var bouez diou vas loaec. ●(c. 1890) CFB 136b. Juduval, roue Breiz, a roaz d'ezhan ar gear a Leon.

    II.

    (1) Dicton.

    (1865) FHB 9/69b. El Leon ez euz panez, caol hag irvinou.

    (2) Proverbe.

    (1878) SVE 991. Etre ar Faou ha Landerne, / N'emoc'h nag e Leon nag e Kerne.

    (1995) PLTZ 85. Etre ar Faou ha Landerne / n'emeur nag e Leon nag e Kerne.

    (3) Proverbe.

    (1876) TDE.BF 815. Pa vezit war bont Landerne / N'oc'h nag e Leon nag e Kerne.

    (1920) (1978) BSPL 152. Pa vézer var bount Landerné n'emaoc'h nag e Léon nag e Kerné.

    (2003) TRMOR 45. War bont Landerne / N'emaoc'h nag e Leon nag e Kerne.

    (4) Proverbe.

    (1995) PLTZ 85. P'emeur war bont Landerne / 'mañ ar fri e Leon / Hag ar rêr e Kerne !

    (5) Proverbe.

    (1855) FUB 74. Môr Kerné a zô peskéduz, / Douar Léoun a zô éduz. ●(1865) FHB 1/8b. Mor kerne a so peskedus / Douar Leon a so edus. ●(1878) SVE 994. Mor Kerne a zo peskeduz, / Douar Leon a zo eduz.

    (2003) TRMOR 46. Mor Kerne a zo peskedus / Douar Leon a zo edus.

  • Leon-Uhel
    Leon-Uhel

    n. de l. Haut-Léon.

    (1907) FHAB Gouere 138. Ar C'hoat-Doun en em astenne eus Leon-Uhel (...) beteg Goeled-Leon.

  • Leonad / Leoniad / Leonard
    Leonad / Leoniad / Leonard

    m. –ed

    I. Léonard (habitant du Léon).

    (1732) GReg 568b. Leonnois, qui est du Diocese de Leon, tr. «Leonnard. p. leonnarded, leonnis.» ●948b. Proverbe faux, quoique commun : sodt evel ur güennedad ; brusq evel ur c’hernévad ; laër evel ul Leonard ; traytour evel un Tregueryad. ●(1744) L’Arm 216a. Léonatt.. ardétt. m.

    (1821) GON 305a. Léonad ou Léonard ●Pl. léonaded ou léoniz. ●(1834) KKK 52. é skedient ar c'harantezuz Tristan Léonard hag he géar Izeult. ●(1844) FOB 42. Me gar meurbet ar Leonardd / Enez zo bevet gand kik-lardd. ●(1855) FUB 80. Laer ével eul Léonard. ●(1868) EGB 14. eul Léoniad, Léoniz. Léoniadez, Léoniadézed. ●(1869) TDE.FB xviiib. Leonard, m. pl. Leoniz. ●(1869) FHB 234/196b. Lanhuoniz, re Blouaret ha Montroulez, Leonardet a lez ar mor braz. ●(1876) TDE.BF 397a. Leonard, s. m., tr. «Habitant du diocèse du Léon, partie de la Bretagne.» ●(1878) SVE 943. Laer evel eul Leonard.(18--) OLLI 564. Disput composet a nevez etre ul Leonard hac ur C’hernevot.

    (1908) FHAB Meurzh 70. Hag al Leoniard. ●(1909) KTLR 89. Eun Tregeriad hag eul Leonard, leun ho zac’h a widre, a erruaz ganthan. ●(1921) PGAZ 72. Unan an’ezho Leonard hag egile Tregeriad hed an neuden. ●(1922) EMAR 40. Gant eul Leonad koz. ●(1925) BILZ 135. Ne oa ket eul Leonard, marvad, an ôtrou sant Anton. ●(1927) CONS 347. eur iez brezounek ken reiz hag hini eul Leonard. ●(1927) GERI.Ern 348. Leonad, -ard pl. -niz, -narded. (1935) OALD 51/11. kêrbenn al Leoniaded. ●(1955) STBJ 40. Kontet e voe e klaskas eul Leoniad.

    II.

    (1) Dicton.

    (1844) FOB 42. Me gar meurbet ar Leonardd / Enez zo bevet gomd (lire :gand) kik-lardd; / Ar saour zo, dann Tregueriz, / Euz krampoëz hac euz leaz livriz; / Mæs kernevodds ha gwenediz / Gand ar gwiniz-du zo gardiz.

    (2) Dicton.

    (1732) GReg 568b. Les Cornouaillois appellent tout Leonnois, Laër ar pesq, c'est-à-dire, voleur de poisson : prétendans qu'un Leonnois vola autrefois un poisson qu'avoit en une fontaine Saint Corentin premier Evêque de Quimper.

    (1878) SVE 945. Leonard kof iod, laèr ar pesk. ●note Sauvé : « Allusion au poisson de Saint-Corentin, "lequel tous les matins, - dit Albert le Grand, - se présentoit au saint qui le prenoit et en coupoit une pièce pour sa pitance, et le rejetoit dans l'eau, où tout à l'instant il se trouvoit tout entier, sans lésion ni blessure". / Un morceau de ce merveilleux poisson rassasia, certain soir, le roi Gradlon et la suite nombreuse de seigneurs qui l'accompagnait dans une chasse où il s'était égaré. "Le Roy ayant veu ce grand miracle, voulut voir le poisson duquel le saint avait coupé ce morceau et alla à la fontaine, où il le vid, sans aucune blessure dans l'eau; mais quelque indiscret (que la prose, qui se chante le jour de la feste du saint, dit avoir esté de l'évesché de Léon) en coupa une pièce pour voir s'il deviendroit entier, dont il resta blessé, jusqu'à ce que saint Corentin y vinst, qui, de sa bénédiction, le guérit, et luy commenda de se retirer de là, de peur de semblable accident : à quoy il obéit". – (Vie de saint Corentin, dans les vies des saints de la Bretagne Armorique, édit. de 1837, p. 799 et 801.) / Le P. Maunoir auquel nous devons une vie du même saint, en vers bretons, complète ce récit de la manière suivante : / O Laeronci cruel ! A c'houdevez nicun / N'er velas mui o rédec ebars en e feuntun / An oll quérent d'an den fall a oa disenoret, / Goapeet estranch a casseet, scandalet, milliguet, / Abalamour d'an torfet en devoa bet privet / Breis euz eur miracl quer bras, ar gar zant eus e vouet. (...) (Buez sant Caurintin, Y. J. L. Derrien, s.d., p. 9 et 10) ».

    (3) Blason populaire.

    (1732) GReg 688b. (on apelle burlesquement un Leonnois, ou une Leonnoise, panesenn, parce quils mangent beaucoup de panais. ● GMB 459 : « Gr. (...) ajoute "On apelle burlesquement un Leonnois, ou une Leonnoise, panesenn, parce qu'ils mangent beaucoup de panais"; cf. Iann banezenn benêt, imbécile Trd. ».

    (4) Dicton.

    (1860) DDPB (= Brizeug) 284/1721. Panez ! Panézen ! / Eul Léonard na zeb trâ kén. ●(1878) SVE 946. Panez ! Panezeun ! / Eul Leonard na zebr tra ken.

    (5) Proverbe.

    (1878) SVE 992. Pa vezit war bont Landerne, / Fri Leonard, reor Kerne.

    (2003) TRMOR 46. Pa vezit war bont Landerne / Fri leonard, revr kerne.

    (6) Proverbe.

    (1732) GReg 948b. sodt evel ur güennedad; brusq evel ur c'hernévad; laër evel ul Leonard; traytour evel un Tregueryad.

    (1855) FUB 80. Sôd ével eur Gwennédad, / Brusk ével eur C'hernévad, / Laer ével eul Léonard, / Trétour ével eunn Tréghériad. ●(1878) SVE 943. Sod evel eur Gwennedad, / Brusk evel eur C'hernevad, / Laer evel eul Leonard, / Traïtour evel eun Tregeriad.

  • Leonadez / Leonardez
    Leonadez / Leonardez

    f. –ed Léonarde.

    (1821) GON 305a. Léonadez ou Léonardez ●Pl. ed. ●(1868) EGB 14. eul Léoniad, Léoniz. Léoniadez, Léoniadézed. ●(1876) TDE.BF 397a. Leonadez, Leonardez, s. m., tr. «C'est le féminin du précédent.»

    (1924) BILZbubr 808. eul Leonardez talfasek.

  • Leonard
    Leonard

    voir Leonad

  • Leonardez
    Leonardez

    voir Leonadez

  • leonat
    leonat

    adj. Du pays léonard.

    (1935) TRAG 42. eur c'hure leonat.

  • leonek .1
    leonek .1

    adj. Léonin.

    (1931) VALL 422b. Léonin, tr. «leonek

  • leonek .2
    leonek .2

    adj. Hent leonek : route du Léon.

    (1924) FHAB Mae 171. tost d'an hent a hanvet an hent leonek hag a lake darempred gwechall, dre Werleskin, Lanmeur, Ar Relek, Plouneour-Menez ha Kommanna, etre Goueled Leon ha Kerne hag eskopti Treger.

  • leonez
    leonez

    f. –ed Lionne.

    (1575) M 1851. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne.»

    (1710) IN I 133. Al leones, pa vez bet al leopard oc'h e farraat, a ya prest d'en em voalc'hi evit lemel ar flaer a chom ganti goude an action-se, gant aon pa zeue al leon he far da dostât outi, na sante e ve bet al leopard ganti. ●(1732) GReg 577a. Lionne, femelle du lion, tr. «Leoñnès. p. leoñnesed

    (1856) VNA 21. une Lionne, tr. «ul Lionnès

    (1907) BSPD I 13. chetu ul lioñnez de zonet ag er hoed.

  • Leoniad
    Leoniad

    voir Leonad

  • leonig
    leonig

    m. leonedigoù Lionceau.

    (1732) GReg 577a. Lionceau, tr. «Leoñnicq. p. leoñnedigou

  • Leonised
    Leonised

    voir Leonisted

  • Leonisted / Leonised
    Leonisted / Leonised

    pl. Habitants du Léon.

    (1689) DOctrinal 195. ó quittaat ar bet en em rentas Religiuset eno ar Leonisset. ●196. pehiny à consentas ma vise roet contantamant d’ar Leonistet.

  • Leoniz
    Leoniz

    pl. Habitants du Léon.

    (1650) Nlou 332d. Diouz Leonis Breizis Isell.

    (1689) DOctrinal 196. ec’h accordé à calon mat da Leonis. ●hac an intention à Leonis. ●(c. 1700) EK 29a. Ous l[e]onis emeus trué. ●(1732) GReg 568b. Leonnois, qui est du Diocese de Leon, tr. «Leonnard. p. leonnarded, leonnis.» ●(c. 1790) RET 377. Bennoz da bobl Chaorintin deoh u o quernevis, / Da pobl Tugduald, tregueris, da bobl paol, leounis, / Bennoz deoc'h oll bretounet emeus a breiz izel, / Chui so squer an oll boblou souten ar feiz santel.

    (1821) GON 305a. Pl. léonaded ou léoniz. ●(1834) KKK 76. ma choantéaz dal Léoniz touchet euz he vertusiou he gaoud dré bep tu évit ho Eskop. ●(18--) LED.gou 17. Hag ar gourach a Leonis. ●28. Leonis, da bere ar pab / En doa roet urz da glasq mat. ●(18--) MILg 209. D’ar point-se an Danémarkis / A zesolé bras Leonis. ●213. E reur é gouel hac é ofic / é calandrié Leonnis. ●(1847) MDM 6. Implijed em euz iez Leoniz. ●(1877) FHB (3e série) 34/267B. Henor da Leoniz ! ●(1865) FHB 6/47b. en deus roet sclerijen ar feiz da eun niver bras a Leonis. ●(1867) TELrem 30. Kerneviz ha Leoniz ha Tregeriz ive / A ro d’ann Eskop santel pep a wennek neuze. ●(1868) EGB 14. eul Léoniad, Léoniz. Léoniadez, Léoniadézed. ●(1869) TDE.FB xviiib. Leonard, m. pl. Leoniz. ●(1877) FHB 3e série 34/267b. Henor da Leoniz ! ●(1884) BUZmorvan 182. hag a zo bet choazet gant Leoniz evit patron ho eskopti.

    (1911) KSRS II 57. Leoniz, e meur a garter, a lavar : ar boc'h ruz, pe ar boc'h ruzik hag e karteriou all: ar voc'h ruz. ●(1955) STBJ 196. dreist-holl gant Leoniz a gleved o mouez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...