Recherche 'leur...' : 41 mots trouvés
Page 1 : de leur (1) à leurvarigelladur (41) :- leurleur
f. & adv. –ioù
I. F.
A.
(1) Aire, emplacement.
●(1499) Ca 125a. Leur. g. aere.
●(1659) SCger 156b. leur, tr. «aire.» ●(1732) GReg 24b. Aire, toute superficie plaine sur laquelle on marche, le sol, tr. «Leur. p. leuryou. Van[netois] lér. p. léryeü.»
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).
(2) Sol.
●(1659) SCger 156b. leur an ti, tr. «la place de la maison.»
●(1872) SBI I 310. War leur an ti en he gourve, tr. «Sur l'aire de la maison, étendue.» ●(1877) EKG I 140. chas iaouank o tifretta, var al leur, ar pez dillad o deuz gellet da gaout.
●(1909) MMEK 26. Al leur-iliz, ar guer a liou, ar volsiou, peb tra, koulz lavaret, a ioa da gempenn. ●(1928) BFSA 254. koueza a-strons war leur ar gambr. ●(1931) KANNgwital 338/14. eur maread peziou aour, kuzet gant Furik er vaz kleus, a redas var leur an iliz.
(3) Aire à battre.
●(1612) Cnf 79b. Huy so en leur an dorneryen oz terriff an eth.
●(1732) GReg 24b. Aire, place pour battre les grains, tr. «Leur. p. leuryou. leur da zorna ed.»
●(1838) CGK 20. Da bizoçzat (lire : bigoçzat) al leurio bars el laçzou dorna. ●(1849) LLB 111. Ne hortet ket miz aveid priein hou ler, / Nag aveid hi flenat. ●536. goleit mat hou ioh gran én hou ler. ●(1866) FHB 58/46a. cota al leur ; appliquer de la bouse sur l'aire. ●(1878) EKG II 137. euz al leur ez ear er porz, n'oa ken digor. ●(18--) SBI II 272. O tistreï euz eul leur nevez, tr. «En m'en revenant d'une aire neuve.»
●(1911) KANNgwital 106/72. eul leur m'edeur o tourna guiniz. ●(1936) FHAB Du 414. Tud teir atant Kervrao a oa demholl diredet war leur Eozenn.
(4) =
●(1878) EKG II 40. er guez dero a zo var gleuz liorz al leur.
(5) Sole (de four).
●(1921) PGAZ 48. var leur ar fourn.
(6) An nor-leur : porte sud d’une maison (Ouessant).
●(1985) OUIS 196. la porte sud, tr. « an or leur ».
B. (marine)
(1) Pont.
●(1903) MBJJ 34. chom war leur al lestr da lonkan ær.
(2) Leur-dreñv : pont arrière.
●(1903) MBJJ 27. leur-dre ar vatimant.
(3) Leur-greiz =
●(1903) MBJJ 27. 'n em vodan'rer war al leur-greiz.
C. War leur e gein : sur le dos.
●(1927) FHAB Meurzh 69. gourvezet war leur o c'hein.
II. Adv. Mont a-leur : descendre.
●(1792) BD 1771. erencomp mont aleur, tr. «nous devons descendre.»
III.
(1) Ober tro al leur biz : se raser la barbe.
●(1950) KROB 22/10 (L) H. Greff. Hirio e vez lamet ar baro evit ar sizun. Mar deus hiniennou koz pe doc'hor ha ne c'hellont mui ober «tro al leur biz», ar c'hereour pe ar c'hemener er vourc'h, a ray anezo paotred koant : troc'ha a reont bleo ha baro evit daou wenneg.
(2) Lakaat ar boked en e leur : voir boked.
- leürleür
s. = (?).
●(1982) LLMM 210/24. Me garfe n’em gaout un deiz ive war leür ar rod evit gellout sikour eus ar reuz.
- leur-bisleur-bis
= (?).
●(18--) SAQ II 139. edo ar c’his d’ober tro al leur bis, da skuba, da zastum pep tra...
- leur-bont
- leur-c'hoari
- leur-dileur-di
voir leur-zi
- leur-doenn / leur-zoenn
- leur-dornañleur-dornañ
voir leur-zornañ
- leur-foarleur-foar
f. Champ de foire.
●(1922) FHAB Meurs 71. en deiz all am euz gwelet war al leur-foar eur benveg souezus.
- leur-garrleur-garr
f. leurioù-karr Plateau, plancher de la charrette.
●(1499) Ca 125a. Leuzr carr. vide in limon.
●(1732) GReg 154b. Le fond de la charrette, tr. «Leur, ou, leureñ. p. leuryou-qarr.»
●(1876) TDE.BF 399a. Leur-garr, s. f., tr. «Le fond d'une charrette.»
●(1987) GOEM 174. On taille ensuite six mortaises dans chaque brancard pour y adapter les traverses du plateau, leur garr.
►absol.
●(1499) Ca 126a. Limon carr pe leuzr. l. hic temo / onis.
- leur-gêrleur-gêr
f. leurioù-kêr Place publique.
●(1732) GReg 24b. L'aire d'une Ville, ou, d'un Village, place unie au dedans, ou, au dehors, tr. «Leur-guær. p. leuryou-Kær.» ●(1766) MM 170-172. pa grogas bouyen è lostou / quement beoc'h a yoa er c'harter / ma tirol-jont oll el leurguér, tr. «quand la mouche se prit aux queues de tout ce qu'il y avait de vaches en ce coin de pays, tellement qu'elles coururent épaves toutes sur le placître.»
●(1847) FVR 268. deiz foar ann Nedelek e oe lekeat enn diskouez war eur chafod savet war al leur-ger. ●(1878) EKG II 213. Dont a rechont gand ru ar Skolach evit sevel dre ar Ru-Vraz var al leur-gear. ●234. var leur-gear Brest (…) Var leur-gear Lesneven. ●291. eun dro-zanz var al leur-gear.
●(1906) SAQ-Jezegou xi. me 'iafe da c'hoari galoch ha da c'hoari kornigel, bep sul var al leur-ger. ●(1906) KANngalon Here 228. var leur-gear ar bourk. ●(1910) MBJL 88. Trafalgar-Square, kaeran leur-gêr a zo en Londrez. ●(1925) SFKH 14. Um dolpein e hra kent pèl er vorhizion ha réral él lér-gér (place publique). ●(1944) ADBr li 1/170. (nord Pays bigouden) Outre les landes quelques terrains accessoires peuvent être ou avoir été propriété commune. C'est le cas de ce qu'on appelle en breton «leucar», c'est-à-dire les abors des chemins à l'entrée des villages, ce qui tient lieu de placître.
- leur-gololeur-golo
f. Pailler.
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).
- leur-karr / leur-ar-c'harr
- leur-nevezleur-nevez
f. leurioù-nevez Aire neuve.
●(1868) KTB.ms 14 p 32. er pardonio hag al leurio-newez. ●(1890) MOA 265b. Fête d'aire neuve, tr. «fest al leur nevez.»
●(1902) PIGO I 83. An de war-lerc'h, beure mad, Arnus a oa krog da reizan pep tra 'benn al leur neve. ●(1915) HBPR 80. da zellet deuz an dans a oa eno, evit eul leur nevez.
- leur-raok
- leur-wenanleur-wenan
f. (apiculture) Rucher.
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).
- leur-zañs
- leur-zileur-zi
f. Sol de la maison.
●(1838) CGK 13. En eur tanfoëltra he porc'hel ebars en creïs al leur-zy. ●(1857) CBF 80. Dourit al leur-zi abarz skuba, tr. «Arrosez le plancher avant de balayer.» ●(1876) BJM 62. An Tad Maner ne lavar ket e gouske he unan var ar leur-zi, goude beza diaozet he vele, evit rei da gredi en dije cousket enna. ●(1889) ISV 171. ar bugel a guezas var al leur-zi.
●(1919) FHAB Here 104. meinit ha simantit al leur-zi. ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).
- leur-zornañ / leur-dornañleur-zornañ / leur-dornañ
f. (agriculture) Aire à battre.
●(1921) PGAZ 35. var bord al leur da zourna. ●(1931) VALL 17a. Aire à battre, tr. «leur-zourna.» ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher). ●(1963) LLMM 99/265. kouezhañ a rae warnañ bizhier ha disheolerien ken buan ha ken stank ha freilhoù war al leurdornañ.
►absol.
●(1913) AVIE 32. Get é glouér én é zorn, ean e bropei é lér.
- leurajennleurajenn
f. –où Étendue herbeuse le long des chemins.
●(1985) AMRZ 263. war leurajenn ar park-hir. ●(2003) ENPKP 75. (Ploueskad) Il y avait ces fastidieuses corvées de lerachi qui consistaient à rester attaché à Rouan au bout d'une longe pour la faire paître sur les lisières herbeuses (lerajenn) des parcelles qui entouraient la ferme.
- leurajiñleurajiñ
v. tr. d. Faire paître (les vaches) le long des chemins. cf. relachiñ
●(1985) AMRZ 139. Va mamm eo a veze, peurvuia, o leurachi ar zaout. ●340. leurachi : faire paître les vaches sur une bande de terre non labourée le long des talus, en les tenant par une corde. ●(2003) ENPKP 75. (Ploueskad) Il y avait ces fastidieuses corvées de lerachi qui consistaient à rester attaché à Rouan au bout d'une longe pour la faire paître sur les lisières herbeuses (lerajenn) des parcelles qui entouraient la ferme.
- leurc'heleurc'he
f. –où Place d'un village, d'une ville.
●(1732) GReg 24b. L'aire d'une Ville, ou, d'un Village, place unie au dedans, ou, au dehors, tr. «Van[netois] leurhé. p. leurhéeü.»
●(1876) TDE.BF 399a. Leurc'he, s. f. V[annetais], tr. «Place de village.»
●(1904) DBFV 146b. leurhé, f. pl. eu, tr. «place d'un village (Gr[oix]).» ●(1931) VALL 563a. Place de ville, tr. «leurc'hé V[annetais].» ●(1932) GUTO 3. henteu ha leréieu kér. ●(1934) BRUS 243. La place du village, tr. «el leuré, m.» ●278. La place publique, tr. «el leré.» ●(1939) RIBA 69. Monet e hra ar el leuré. ●146. un tieg é valé én é leuré.
- leurennleurenn
f. –où
(1) (agriculture) Couche de terre labourable.
●(1857) CBF 106. Leuren, f., tr. «La couche de terrain labourable.» ●Douar dindan leuren, tr. «Sous-sol.» ●(1876) TDE.BF 399a. Douar leuren, C[ornouaille], tr. «Sous-sol, terrain au-dessous de la terre labourable.»
(2) Étendue assez restreinte de terre labourable.
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. Étendue assez restreinte de terre dénudée.
(3) Sol.
●(1732) GReg 24b. Aire, toute superficie plaine sur laquelle on marche, le sol, tr. «leurenn. p. leurennou.»
●(1902) PIGO I 47. leuren ar gampr. ●(1908) PIGO II 8. ne daremprede ket nemeur leuren an hostizien. ●(1927) FHAB Genver 8b. stlapet o eskern war leurenn an iliz ! ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. Sol de terre battue dans une grange, un hangar, etc. : leurenn ar hrañj.
(4) Plancher d'un véhicule.
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. Plancher d'une charrette, d'une remorque, etc. : leurenn ar harr.
(5) =
●(1925) FHAB Du 414. An eil goude egile e savont war al leurenn.
(6) =
●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 225. Drest hou pen, mar en des ur laren, ne vou biskoah meit unan paper pé brenn nahennet.
(7) (géologie) Délit horizontal.
●(1938) IABB 99. Noms de quelques délits : an tal, ar biez, ar bladenn, al leurenn, ar rouzenn, ar chelenn (pluriel collectif : chêl), al linkenn. A Gouézec, ce dernier mot se dit : linkern ; cette forme est la meilleure. Leurenn est un délit horizontal.
(8) (dans un moulin) Gîte.
●(1856) VNA 50. le Gîte, tr. «el Lærèn.»
- leurenn-brezegleurenn-brezeg
f. Tribune d'orateur.
●(1931) VALL 757b. Tribune aux harangues, tr. «leurenn-brezeg f. pl. leurennou-prezeg.»
- leurenn-c'hoarileurenn-c'hoari
f. (théâtre) Scène.
●(1907) FHAB Eost 185. nan hepken war al leurenn-c'hoari, mez ivez er skol. ●(1911) KEME 54. eur strollad kanerien a c'heller kuzat e riboullou al leuren-c'hoari. ●(1926) FHAB Gwengolo 327. pôtred hag a zo boaz da bleustri leurennou c'hoari. ●(1931) VALL 679a. Scène, dans un théâtre, tr. «leur-c'hoari f.»
- leurenn-gêr
- leurenn-iliz / leurenn an iliz
- leurennadleurennad
f. –où Lourde chute.
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurennad : n. f. – Ne s'emploie guère que dans l'expression familière : paka eul leurennad : tomber de tout son poids sur le sol, faire une chute violente.
- leurennañleurennañ
v. tr. d.
(1) Terrasser, jeter (qqn) à terre.
(2) Mettre une surface de terre à nu.
●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leurenn : n. f. : Étendue assez restreinte de terre dénudée. Verbe correspondant : leurenna : leurennet eo ar waremm a dakadou gand ar honikled, kement a zo aneo !
- leurennet
- leuret
- leurgêr
- leurgêriadleurgêriad
f. –où Contenu d'une place publique.
●(1906) BOBL 30 mars 80/2e-f. Hag e ve eur leur-geariad tud, me lavarfe ar memez tra.
- leurgeurleurgeur
s. Terrain près d'une ferme.
●(1968) LLMM 128/204. El leurgeur e oa tu da dirienañ ivez, al leurgeur o vezañ un dachenn zouar tost d'un atant ; ne anavezan ket just talvoudegezh ar ger, met ar wrizienn «leur» a rank bezañ e-barzh, al leurgeur o vezañ e-kichen al «leur-golo» hag al «leur-zornañ», ar pezh a zo sur ne deo ket al «leur-gêr», rak atav e vez an taol-mouezh war ar silabenn gentañ.
- leuriad .1leuriad .1
f. –où
I.
(1) Plein une aire (de grain).
●(1732) GReg 24b. Airée de blé battu, ou blé à battre sur l'aire, tr. «leuryad ed. p. leuryadou ed.» ●(1744) L'Arm 27b. Batée, tr. «Lairiatt.. adeu. f.»
●(1876) TDE.BF 399a. Leuriad, s. f., tr. «La quantité de gerbes de blé que l'on peut étendre sur l'aire d'une ferme pour disposer le battage au fléau, peu employé aujourd'hui.» ●(1877) FHB (3e série) 17/143b. evel pa vije bet o coloi, o tic'harvi eul leuriad ed.
●(1970) GSBG 90. (Groe) leuriadoù gran, tr. «des aires pleines de grain.»
►sans compl.
●(1732) GReg 24b. Etendre le blé sur l'aire pour le battre, tr. «Lacaat al leuryad. diaseza al leuryad. asten al leuryad.» ●(1792) BD 787. Men ya da asten ma leuriat, tr. «Je vais étendre mon airée.»
●(1897) EST 34. En dornerion (…) / Hum aprest de gommans dornein el lériad.
●(1900) MELU x 17. Lédek i leuriad. ●(1908) PIGO II 179. Kevarek a dorne ar C'hlazed 'vel eul leuriad.
(2) Plein une aire (de gens).
●(1911) BUAZperrot 817. leuriadou tud (…) o c'hortoz tro. ●(1922) KAAG 6. eul leuriad tud. ●(1928) BREI 56/2b. eul leuriad kristenien ken stank ha da vintin.
II. Ledek e leuriad : s’étendre de son long, tomber à la renverse.
●(1900) MELU 17 (T-Trevereg). Lédek i leuriad, tr. E. Ernault «Etendre le grain de son aire (s'étendre de son long, tomber à la renverse).»
- leuriad .2leuriad .2
m. –ed, leuridi Délégué, envoyé.
●(1931) VALL 265a. Envoyé subs., tr. «leuriad pl. ed et –ridi.»
- leuriadur
- leuriañleuriañ
voir luziañ
- leurietleuriet
adj. Dont le sol est de (plancher, etc.).
●(1907) PERS 325. Ar gampr-se a oa diskloz hag el leac'h koat, ez oa leuriet gant brik.
- leuriñleuriñ
v. tr. d.
(1) Envoyer, déléguer.
●(14--) Jer.ms 51. leuzryff un mesager / Abyl davede Pylat tyzmat hep nep atfer, tr. «députer un messager / Habile à Pilate, vite, sans aucun retard.» ●(1499) Ca 59a. leuzriff. ●125a. Leuzriff. g. enuoyer. ●(1557) B I 526. men leuzro prim / Ann Dyaoul bras diblas azgas a scrap, tr. «J’enverrai vite le démon odieux, cruel et avide.»
●(1732) GReg 357a. Envoïer, destiner quelqu’un pour aller en quelque lieu, tr. «leuzri ur re-bennac evit mônet èn ul-lac’h.» ●Envoïer un exprès à Brest, tr. «Leuzri, ou, caçz cannad da Vrèst.»
●(1931) VALL 265a-b. Envoyer, députer, tr. «leuri.»
(2) Renvoyer.
●(1557) B I 334. Huanadus ha confus re / En ho leuzras Doe an Croer / An lech maz edoent, dren conter, tr. «gémissants et soupirants, Dieu le créateur les renvoya, dit-on, du lieu où ils étaient.»
- leurvarigelladur