Devri

Recherche 'lev...' : 90 mots trouvés

Page 1 : de lev (1) à levitez (50) :
  • lev
    lev

    f. –ioù

    I.

    (1) Lieue.

    (1499) Ca 122b. Leau. g. lieue.

    (1659) SCger 73b. lieue, tr. «leau p. levou.» ●(1732) GReg 2a. A trois lieuës de Quimper, tr. «Var hed teir léau diouc'h Kemper.» ●574b. Lieue, mesure des chemins, tr. «Lev. (On prononce, léau, léo.) p. lèvyou. Van[netois] léau. leü. p. leüyeü.» ●575a. Une grande lieuë, tr. «Ul léau vras. ul léau gaër. ul léau vad.» ●Une lieuë mesurée, tr. «Ul léau gorden.»

    (1849) LLB 2078. Tri hard leaw. ●(1870) FHB 295/268a. Clevet em eus lavaret e deus c'huezek leo dro. ●(1878) EKG II 46. evel p'am biche great teir leo dioc'htu d'an daou-lamm. ●(1895) FOV 266. Chetu ur gazégik hag e lonkou digras / Pedér liaü én un ér !

    (1907) PERS 130. tost da deir leo var he droad. ●(1911) SKRS II 228. eun diou leo benag hen doa da ober. ●(1929) MKRN 81. Dek leo tro-war-dro.

    (2) Mont el lev : se mettre en route.

    (1925) FHAB Mezheven 209. ha setu hen el leo. (...) el leo = en hent. ●(1950) KROB 30/13. Ha dao, hag el leo adarre, sounn he lost gant Fanni !

    (3) Lakaat lev : mettre de la distance (entre soi-même et un lieu).

    (1972) SKVT I 160. da lakaat lev etrezañ hag e di.

    II.

    (1) Dibunañ lev(ioù) : marcher beaucoup.

    (1903) MBJJ 181 (T) L. le Clerc. Fe, ni, goude n'hon deuz leo e-bed da dibuni ar beure-man, hon deuz koulskoude meur a dro d'ober, ha na fell ket d'imp koll hon amzer.

    (2) Faoutañ levioù : faire beaucoup de chemin.

    (1913) BOBL 11 janvier (L) L. ar Floc'h. Hag edoug an deiz e oant o faouta ar c'hant hanter a leoiou a zispartie anezo deus maner Koat-ar-Bleiz e Penn-ar-Bed.

    (3) Ober ul lev : tomber.

    (1912) RVUm 319 (Gu). Groeit en des ur lèu, tr. P. ar Gov «Il a fait une lieue : cette locution s'applique à un homme qui tombe.»

  • Lev-Draezh .1
    Lev-Draezh .1

    n. de l. Al Lev-Draezh : la Lieue de Grève (Plestin-les-Grèves).

    I. Al Lev(-Draezh).

    (1732) GReg 472b. La lieuë de greve. Al léau dræz.

    (1844) FOB 18. Lew-Dréz. ●231. Al Lew-Dréz. ●(1863) GBI II 194. Ma 'c'h aje d'al Lew d'hen gwelet. ●(1863) GBI I 252. Pa'z ee Iann Kokard d'all Lew-dreaz, / Ar merc'hed koant 'lamme e-meaz. ●(1863) GBI II 78. 'Tre Montroules hag al Lewe-drez (sic), / 'M eûz lac'het ter groeg dougerez. ●190. Ann Tourello e-mês 'zo êt, / El Lew-drez ez eo arruet.

    (1914) ARVG mae 72. Pleg-mor Lannuon hag e Lew-Drez. ●(1924) ARVG C’hwevrer 29. warzu ar c’huz-heol, e tu all d’al Leo-drêz, ôchou eskopti koz Kastel-Pôl. ●(1925) BILZ 123. Treuzet gante ôd Lokirek, savet gante torrod an Arvor, setu int dirak al Leo-Drêz. ●kroz an tôliou-mor hepken a gleved war ôd Lokirek ha war al Leo. ●(1931) FHAB. C'houevrer 71. Leo-Draez Treger, etre Sant-Efflam ha Lok-Mikael. ●(1931) FHAB Gwengolo/339. al Leo-Draez, e Lok-Mikael hag e Sant Vic. ●(1933) BREI 319/1e. dirak ar mor divent oc'h eonenni hag o tidarza war al Leo-Draez. ●(1959) MOJE II 29. e lestr a zouaras dindan eur pez roh savet a-uz d'al Leo-Drêz, e parrez Plistin. ●(1973) TONA XIX 663/11727. Grève de St Michel, Leo-Drez Sant Eflamm, Lieue-de-Grève de Saint Eflamm. ●(1977) TDBP II 509. Lom e-neus bet eun taolad meilli e-barz al Leo. ●(1978) (1997) PLVB 99. Ur bannac'h en ostaleri ha yao adarre 'trezek Plistin, al Lev Draezh ha Lokmikael. ●(1989) TDBP IV 71. Ma oa ar baotred el Lev en noz-mañ, lar hardizh e oa druz e revr.

    II.

    (1) (Proverbe)

    (1974) TDBP III 311. Ne n'eo ket ur seblant vad kleved ar merc'hed o c'hwitellad, ce n'est pas bon signe que d'entendre les filles siffler (réminiscence de la vie de Marc'harid Charlez, chef des brigands de la Lieue de Grève).

    (2) (Dicton) Cf. ARME 145/16c.

    (1990) SKVR 18/43b. A Lohuec, un dimanche, le recteur terminait son sermon en disant : Gras Doue 'zo bras. Un vieux cornouaillais qui était allé une fois avec son cheval et sa charrette chercher du sable à Plestin avait enchaîné : Ya, Gras Doue 'zo bras / Met al Lev-Draez a zo brasoc'h c'hoazh.

  • Lev-Draezh .2
    Lev-Draezh .2

    n. de l. Al Lev-Draezh : la Lieue de Grève (Saint-Nic).

    (1732) GReg 472b. La lieuë de greve. Al léau dræz.

    (1851) PENgwerin6 63. Nag el Leo-drez prompt e harruas. (...) bars al Leo-Drez pa harrue.

    (1931) FHAB C'houevrer 71. ha Leo-Draez Kerne, etre Plomodiern ha Telgruc, war aochou Sant-Vic. ●Gwengolo/339. al Leo-Draez, e Lok-Mikael hag e Sant Vic. ●(1939-1944) DGBD 19. An tarzhioù-ruilh a c’heller gwelout war Lev-Draezh Sant-Vig ne dint nemet c’hoarielloù p’o c’heñverier gant…

  • Lev-Dro
    Lev-Dro

    n. de l. = (?).

    (1912) BUAZpermoal 875. war douar al Leo-Dro (...) Pardon al Leo-Dro.

  • lev-varn
    lev-varn

    f. Banlieue.

    (1732) GReg 78b. Ban-lieue, environs d'une Ville qui sont dans l'étenduë d'une lieuë, tr. «Al léau-varn

    (1876) TDE.BF 397b. Leo-varn, s. f., tr. «Banlieue.»

  • levad
    levad

    f. –où Contenu d'une lieue.

    (1921) GRSA 201. Arlerh bout groeit un hantér lèuad hent. ●328. un hantér lèùad pelloh. ●(1939) RIBA 50. lèuadeu pelloh.

  • levanenn
    levanenn

    f. –où = (?).

    (1982) MABL I 173. (Lesneven) levadennoù mein e-giz-se netra warno, dizolo, ya.

  • leve .1
    leve .1

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Rente.

    (1633) Nom 203b. Vectigal, prouentus annuus, reditus. Portorium pro eodem Plin. extulit : rente, reuenu, peage : rènt, leuè, reuenu. ●234b. Prædium : heritage, possession : heritaig, leuè, possession.

    (1659) SCger 103b. rente, tr. «leve.» ●156b. leve, tr. «rente.» ●(1732) GReg 4a. Il a obtenu pour son fils une Abbaye de dix mille liv. de rente, tr. «Bez' en deus bet evit e vap, un abatyaich a zec mil livr leve.» ●804b. Rente, revenu, tr. «Rénd. p. renchou. leve. p. leveou (ces plurieles ont peu d'usage).»

    (1847) MDM 129. n'em euz na douar-found na leve. ●(1867) BUE 147. eul leve a laraz stagan ouz he chapel.

    (1906) KANngalon Genver 13. bez e meuz evelato kant skued leve, disle kaer.

    (2) Biens.

    (1877) EKG I 2. ne gavet ket kals a dud da deuler var al leveou-ze. ●(1878) EKG II 68. Ar Republik e doa atao izomm arc'hant. Hogen, evit kaout arc'hant, evel am beuz her lavaret d'eoc'h, e doa lakeat e guerz leveou ar zent, leveou ar c'houentchou ha re an noblanz. (…) Mez paol (…) ne brenaz ket eur bomm leve zoken digant ar Republik.

    (1905) HFBI 66. ar péadra dar maréou-sé a voa tout étré ho daouarn, all lévéou ac an arc'hant. ●(1907) PERS 264. Ha mad e ve d'in guerza va leve ?

    (3) Bevañ diouzh e leve : vivre de ses rentes.

    (1732) GReg 804b. Vivre de ses rentes, tr. «beva dioud e leve

    B. (droit)

    (1) Bezañ en e leve : être propriétaire.

    (18--) CST vii. E dud, hep beza en o leve, a oa eun tiegez mat ganto hag a oa en o aez.

    (1921) PGAZ 103. He zud a ioa en ho leve e Brec'hichen. ●(1932) CDFi 12 novembre. Tud Jefig a oa en o leve, bloaz a yoa. ●(1995) BRYV III 61. (Milizag) Hag e Milizag ez eus maread a dud en o leve.

    (2) Leve douar : revenu de la terre.

    (1867) BUE 38. ho holl vado na oant ket leve douar.

    (3) Propriété terrienne.

    (1927) FHAB Genver 3. Hed-a-hed ar c'hae a ra an dro d'e leve.

    (4) Paper-leve : titre de rente.

    (1908) PIGO II 78. setu ho paper-leve sinet ganin.

    (5) Leve-font : bien-fonds.

    (1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

    (6) Lakaat ul leve war : constituer une rente.

    (1732) GReg 202a. Constituer une rente, tr. «Lacqât ul leve var

    (7) War e leve : (?) à ses frais (?).

    (1911) BUAZperrot 791. Sevel a reas var e leve eur manati bras.

    (8) Bevañ diouzh e leve : être rentier.

    (1942) SAV 23/64. Eun den o veva diouz e leve (rentier) a lavaras en devoa arc’hant da bresta.

    C. [au pluriel] (droit)

    (1) Leveoù ha dileveoù : biens meubles et immeubles.

    (1911) BUAZperrot 132. e werzaz kement tamm peadra en devoa, leveou ha dileveou.

    (2) Terres.

    (1911) BUAZperrot 55. Kromas o tigarezi e nebeut a yec'hed a roas an dilez eus e garg a brefed, hag en em dennas en e leveou var ar meas. ●149. Eun droiad, an dijentil a yeas var ar meaz, da ober eur bale en e leveou.

    II. Adv.

    A. (droit) Prestañ war leve : emprunter sur ses biens, en hypothèque.

    (1939) MGGD 52. atao o klask arc’hant da brestañ war leve. ●(1942) SAV 23/65. Eun den all diwar ar maez a oa o klask arc’hant da bresta war leve, met ne oa ket evit o c’hemerout war zouar, peogwir n’en devoa tamm font ebet.

    B. A-leve.

    (1) (droit) Kaout udb. a-leve : posséder qqc. en propriété

    (1894) BUZmornik 432. eunn enezenn a ioa d’ezhi a leve.

    (1902) MBKJ 14. hag e vije d’in a leve ar bed holl. ●(1905) IVLD 10. ar foennek-se a oa a leve da Vreuriez ar Zakramant. ●(1907) VROJ Even 52. ho mereuri oa d’ezo a leve. ●(1909) KTLR 143. beza e devoa ouspenn, tri pe bevar di a leve. ●(1915) HBPR 11. D’ezhi oa a leve, gozik holl douarou ar barrez. ●(1925) FHAB Meurzh 103. pinvidika pennherez a oa e Breiz, p’eo gwir e oa d’ezi, a-leve, Chateaubriant, ar Guildo, Montafilant, an Hardouinae (…). ●(1949) KROB 13/13. e diegez a oa dezañ a leve. ●(1975) UVUD 72. (Plougerne) Seiz pevarn oa ar park. Ennez doa a leve deho. ●(1995) BRYV iii 61. (Milizag) ma helle kaoud e ferm a leve.

    (2) (droit) Reiñ udb. a-leve : donner qqc. en propriété.

    (1926) FHAB Eost 203. ar paper a roe a-leve, da virviken, an iliz-se d’ar Vretoned.

    III. (blason populaire) Tud a leve : surnom des habitants de Plouescat.

    (1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

  • leve .2
    leve .2

    s. Levée.

    (1633) Nom 238b. Agger : leuée ou chaussée d'vne riuiere : leuè pe chausser vr riffuier.

  • leve-font
    leve-font

    m. (droit) (?) Bien-fonds (?).

    (1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

  • leve-koñstitut
    leve-koñstitut

    m. Constitut.

    (1732) GReg 202a. Constitut, tr. «leve-constitud

  • leveañ
    leveañ

    v. tr. d. Renter.

    (1732) GReg 804b. Renter, tr. «levea. pr. leveët

    (1876) TDE.BF 399b. Levea, v. n., tr. «Pas usité. Assigner une rente.»

    (1931) VALL 645b. Renter, tr. «levea

  • levedon
    levedon

    m. (botanique) Achillée. (?) cf. levezon (?).

    (1934) BRUS 263. L'achillée, tr. «el levedon, m.»

  • leveer
    leveer

    m. –ion Celui qui paie la rente.

    (1931) VALL 645b. celui qui paie la rente, tr. «leveer pl. ien

  • leveet
    leveet

    adj.

    (1) (en plt d'une maison) (?) Qui a beaucoup de terres (?).

    (1732) GReg 805a. Maison bien rentée, tr. «ty leveët mad.»

    (2) (en plt de qqn) Qui a une rente.

    (1967) BAHE 54/28. Ne oa ken keloù gant ar Roc'hardenn da lakaat he c'hrog war un den leveet bennak.

  • levemañ
    levemañ

    adv. D'ici.

    (1931) FHAB Ebrel 134. En em gavout a raimp levemañ en enezenn vras Borneo.

  • leven .1
    leven .1

    adj. Gai. cf. laouen

    (1838) CGK 19. Na velin quèn da lagad quér lem, a quèr leven.

  • leven .2
    leven .2

    s. (?) Laisser-passer (?).

    (1834-1840) BBZcarn I 50. me ia da rei doch hu eur leven / vit balei hardi peb tachen, tr. « Je vais vous donner une (lettre ?) / Pour marcher hardiment en tous lieux. »

  • levenedigezh
    levenedigezh

    f. Joie.

    (1866) FHB 99/373b. ar c'hleïer da gellaza evit diskuez al levenedigez.

    (1932) BSTR 33. Ober a raio o levenedigez er bed-ma.

  • levenez
    levenez

    f. –ioù

    (1) Joie.

    (1505) Vc 21. Meulody louenez dudy, tr. «Louange, joie, agrément.» ●(1530) Pm 31. Maz pat bizhuiquen leuenez, tr. «Où dure à jamais la joie.» ●(1575) M 2133. Feunten à leuenez, tr. «La fontaine de joie.»

    (1659) SCger 70b. ioie, tr. «leuenez.» ●156a. levenez, tr. «ioye.» ●(c.1680) NG 261. Guet joy ha leuine. ●1070. Men bezou leuené. ●(1732) GReg 543a. Joie, tr. «levenez. Van[netois] lehuine.» ●574a. Liesse joïe, tr. «Levenez. Van[netois] leüene. lehuine.» ●(1744) L'Arm 10a. Alégresse, tr. «Léuéné ou léhuiné. m.» ●206b. Joïe, tr. «Léhuiné.. éyeu. m.»

    (1849) LLB 142-144. El labourer (…) / e viw él leuiné. ●763. ur han a leuéné. ●1037. é kreiz ou leuéné. ●(1868) FHB 165/72b. daelou a levenez, briaterez. ●(1879) MGZ 179. boutin el levenez hag en euruzded ebarz en env.

    (1903) MBJJ 58. e santan c'hoaz eul levenez vras em c'hreiz. ●318. Bras dispar e oa al levenez. ●(1907) PERS 188. ho levenez a zirollaz. ●(1911) BUAZperrot 392. daou-hantera al levenez. ●(1912) FHAB Genver 3. eur bann levenez a lakéas kalon an holl da dridal. ●(1922) EMAR 19. barret a levene. ●(1925) FHAB Du 433. Pebez levenez ha pebez briata ! ●(1939) RIBA 68. Tré ma sourè el leuiné ar ur rumad, éh arreihè en eil. ●(1944) DGBD 9. degaset din levenezioù a-leizh.

    (2) Bezañ el levenez : être dans la joie.

    (1906) HIVL 145. Ol er barréz e oé él léuiné. ●(1911) BUAZperrot 455. El levenez e vezi hag en estlam.

    (3) Bezañ beuzet el levenez : déborder de joie.

    (1915) MMED 94. beuzet en eul levenez dispar.

    (4) Tridal gant al levenez : exulter de joie.

    (1867) BUE 182. Pobl Sion, trid gant levenez ha kan meulodi.

    (1902) MBKJ 15. Dridal a ra ar galoun gant levenez.

    (5) Bleuñviñ gant al levenez : s'épanouir de joie.

    (1896) HIS 116. bleuein e hra é galoñ get er leúiné.

    (1904) DBFV 24b-25a. bleuein (get er leùiné), tr. «s'épanouir de bonheur, en parl. du cœur.» ●(1912) BUEV 5. ha bleuein e hré é galon get er leùiné é huélet er vugulion vihan deuhlinet dirak er Huerhiéz Mam de Zoué. ●10. En dé-sé kaloneu en ol e vleué get er leùiné.

    (6) Ober levenez : se réjouir.

    (1650) Nlou 87. gret pep den leuenez, tr. «que chaque homme se réjouisse.»

    (7) Ober levenez da ub. : faire joie à qqn.

    (1650) Nlou 346. Greomp leuenez bemdeiz dezy, tr. «faisons lui joie chaque jour.»

    (8) Paradis.

    (1575) M 78. do ren dan leuenez, tr. «pour les conduire à la joie.»

    (9) Ober levenez gant ub. : se réjouir avec qqn.

    (1913) AVIE 9. Hé amizion hag hé hérent e gleuas laret en doé en Eutru Doé diskoeit é vadeleh truhéus én hé hevér hag ind e hré leùiné geti.

    (10) E barr al levenez : au comble de la joie.

    (1870) FHB 306/353b. an Allmanet a ia dre'n hentchou-ze a c'hruzuil a zo e bar ho levenez.

    (11) Skuilhañ levenez : dispenser, verser de la joie.

    (1916) KANNlandunvez 62/449. Skuillit levenez en dro deoc’h.

    (12) (religion) Seizh levenez sant Jozef : les sept allégresses de saint Joseph.

    (1900) MSJO 51. en enor da seis glac’har ha seis levenes sant Joseph.

    (13) (religion) Pemzek levenez Maria : les quinze joies de Marie.

    (1530) Pm (Pemzec leuenez) titre (p. 64 édit. R. Hemon). pemzec leuenez maria, tr. « Les quinze joies de Marie ».

  • levenezus
    levenezus

    adj. Joyeux.

    (1744) L'Arm 206b. Joïeux, tr. «Léhuénuss

  • levenn
    levenn

    f. =

    (1974) SKVT III 111. gant he levenn-draoñ e voulouz du.

  • leveour
    leveour

    m. –ion (droit) Rentier.

    (1847) MDM 302. guerza an douarou-ze, evit ober leveourien nevez. ●(1854) MMM 35. Eul leveour en d'eus fermerien evit lacat he zouarou da dalvout. ●(1883) MIL 91. d'an trede al leveourien, d'ar pevare ar fermourien.

    (1931) VALL 645b. Rentier, tr. «leveour

  • Leverin
    Leverin

    hydronyme Al Leverin : Le Lévérin (affluent du Ninian).

    (1942) ARVR 98. ar Mene a rann an Oud hag hec’h adstêrioù al Lier, an Ninian, al Leverin hag an Ivel.

  • leveüs
    leveüs

    adj. Qui apporte une (bonne) rente.

    (1931) VALL 645b. qui apporte une (bonne) rente, tr. «leveüs

  • levezon
    levezon

    f.

    (1) Ascendant, dessus, avantage, supériorité.

    (1732) GReg 55a. Ascendant, le dessus, supériorité sur un autre, sur son ennemi, tr. «Levéson.» ●63a. Avantage, degré d'élevation, tr. «Levêsonn.» ●328b. Elevation, avantage, tr. «Levésonn

    (1872) ROU 75b. Autorité, tr. «levezon.» ●(1890) MOA 124a. Ascendant, tr. «levezon

    (1925) FHAB Genver 5. An emgleo dre gannad etre ar Frans hag an Ilis a zo, evit hor bro eun herrez a beoc'h, eur benveg a levezon. ●(1925) FHAB Mae 189. o veza m'eman ar feiz o semplaat, o laoskat, o koll eus he levezon.

    (2) Kaout al levezon war ub. : avoir l'avantage sur qqn.

    (1732) GReg 278b. Avoir le dessus, l'avantage sur son ennemi, tr. «cahout al levésoun var e adversour.»

    (1872) GAM 68. Guir eo en doa eun nebeud levezoun, var ar re all. ●(1872) ROU 75b. Vous avez cet avantage sur moi, tr. «eno oc'h euz al levezon varnon. Levezon veut dire aussi, ascendant.» ●(1880) SAB 166. var ar meen-ze e savin va Iliz, ha doriou an ifern, galloudezou an ifern, – n'o devezo levezon ebed varni.

    (3) Kemer al levezon : prendre l'avantage, le dessus.

    (1732) GReg 278b. Prendre le dessus, la première place, tr. «coumeret al levésoun

    (4) Kaout al levezon war ub. : avoir l'avantage sur qqn.

    (1890) MOA 131b. Vous avez cet avantage sur moi, tr. «eno oc'h euz al levezon var-n-oun

    (5) Kaout levezon war ub. : avoir de l'influence sur qqn.

    (1938) WDAP 2/107. Daoust hag ar gwall-zarvoud a oa en em gavet gant ar paotr yaouank-se n'en devoa ket bet eun tamm levezon bennak war spered va va mamm (…) ?

    (6) =

    (1880) SAB 78. levezon prins an ifern.

    (7) (dans la langue des couvreurs) Empiètement, enchevauchure, imbrication.

    (1964) ABRO 40. Neuze a (lire : e) rankis goleiñ va zi gant reñkennadoù pleñch lakaet war-zinaoñ hag, evit ma ne chomje skoach ebet etrezo, e rois dezho, an eil war eben, un nebeud levezon, evel ma lavar an doerien vein-c'hlas.

  • levezonañ
    levezonañ

    v. tr. d. Influencer.

    (1959) BAHE 19/20. levezonañ red an darvoudoù.

  • levezonus
    levezonus

    adj. Influent.

    (1931) VALL 389a. Influent, tr. «levezonus

  • Levi
    Levi

    n. pr. Lévi.

    (1499) Ca 125a. Leui propre nom.

  • leviadur
    leviadur

    m.

    (1) Pilotage.

    (1931) VALL 560a. Pilotage, tr. «leviadur m.»

    (2) Direction, action de diriger.

    (1931) VALL 220b. Direction, tr. «leviadur m.» ●340b. Gouvernement, tr. «leviadur m.»

  • levial
    levial

    voir leviañ

  • leviañ / leviat / levial
    leviañ / leviat / levial

    v. tr. d.

    (1) (marine) Gouverner.

    (1464) Cms (d’après GMB 289). leuyaff, gouverner. ●(1499) Ca 125a. Leuyaff. vide in gouuarn cest tout vng.

    (1659) SCger 156b. leuiat, tr. «gouuerner le nauire.» ●(1732) GReg 585a-b. Louvier, ou louvoër, courir plusieurs bordées, aïant le vent contraire, tr. «Lévya. pr. lévyet. Van[netois] lévyeiñ. lévyat.» lévya veut dire aussi mener un bateau avec une seule rame qu'on place à la poupe du bateau : & celui qui le mene ainsi, s'appelle, Lévyer. ●(1744) L'Arm 175b. Gouverner un vaisseau avec le gouvernail, tr. «Leuïatt.» ●(1752) PEll 532. Lewia, tr. «Gouverner un navire, en qualité de pilote. M. Roussel écrivoit levyeal, piloter, faire la fonction de pilote.»

    (1978) BZNZ 32. (Lilia-Plougernev) evit lembiat ar vag, evit he gouarn. Ni a rea lembiat diouzh an dra-se. ●(1987) GOEM 138. La navigation à la voile impose de louvoyer, lonveat ; il faut tirer des bords, tenna bourchadou. A chaque virement de bord, il faut faire passer les voiles de l'autre côté, lembia.

    ►absol.

    (17--) VO 20. Commandét oai bet quentéh d'er pilot lehuiad dréd d'er havouét.

    (1877) EKG I 224. kregi a reaz enn eur roenv, hag, en eur levia, ez eaz er meaz euz ar Porz-Doun.

    (2) (grammaire) Gouverner.

    (c. 1501) Donoet 2-6. cas absolut leuiaff ara hane, tr. « cas absolu : il gouverne et n’ » ●2-7. aleu an nominatiff ?, tr. « (Qui) gouverne le nominatif ? »

    (3) sens fig. Conduire, diriger.

    (1689) DOctrinal 190. hac evisent conduet ha leuviet gant Doué en ur quarter, pe en hini é grasent ur profit bras evit an enéou. ●(17--) SP I 583. Mes ar bed tromplus-mâ so dies da lewian, tr. «Mais ce monde trompeur est difficile à gouverner.»

    (1874) POG 19. difenn ha levia hoc'h Iliz zantel katolik.

  • leviat .1
    leviat .1

    voir leviañ

  • leviat .2
    leviat .2

    v. intr. (?) Briller (?) cf. gweleviñ (?).

    (1866) FHB 99/373b. gueled a rez-te e creiz bolz an env ar stered o luguerni hag al Loar o leviad ken gae ha tra.

  • leviata .1
    leviata .1

    v. intr. Parcourir des lieues.

    (1905) KZVr Meurzh. Jezuz ha Sant Per a oa o leoiata. (d'après KBSA 116). ●(1931) VALL 426b. faire des lieues et des lieues, tr. «leoiata

  • leviata .2
    leviata .2

    v. tr. d. Manœuvrer.

    (1931) VALL 447b. Manœuvrer, tr. «leviata

  • levidigezh
    levidigezh

    f. Pilotage.

    (1752) PEll 532. Lewidighez, tr. «pilotage, gouvernement d'un navire.»

  • leviedigezh
    leviedigezh

    f. Gouvernement.

    (c. 1501) Donoet 5-15. ung leuiediguez, tr. « un gouvernement »

  • levier .1
    levier .1

    adj. = (?) Facile à mener, conduire, piloter (?).

    (1857) HTB 53-54. Eun treust hag a neui war an dour na seblant ket bean ar pez m'eo nag evit ar vent nag evit ar boez ; an hanter euz he vent a zo kuzet gant an dour, hag he boezans douget ive gant an dour, hen rent livier d'eur bugel memez.

  • levier .2
    levier .2

    m. –ion

    (1) (marine) Timonier, pilote.

    (1732) GReg 585a-b. lévya veut dire aussi mener un bateau avec une seule rame qu'on place à la poupe du bateau : & celui qui le mene ainsi, s'appelle, Lévyer. ●923a. Timonier, terme de mer, tr. «Lévyer. p. levyéryen.» ●(1752) PEll 532. Lewier, tr. «timonnier, celui qui manœuvre la barre du gouvernail.»

    (1847) FVR 307. Rohu eo, levier breton. ●(1876) TDE.BF 399b. Levier, s. m., tr. «Pilote ; pl. ien

    (1931) VALL 560a. Pilote, tr. «levier m.» ●739b. Timonier, tr. «levier

    (2) Conducteur, directeur, dirigeant, leader.

    (1931) VALL 142a. Conducteur, qui dirige, tr. «levier.» ●220a. Directeur, tr. «levier.» ●420b. Leader, tr. «levier pl. ien

  • levierezh
    levierezh

    m. Timonerie, pilotage.

    (1931) VALL 560a. Pilotage, tr. «levierez m.» ●739b. Timonerie, tr. «levierez m.»

  • leviet
    leviet

    adj. Gouverné.

    (c.1500) Cb 99b. [gouarn] vnde rectus / a / um. g. gouuerne. b. gouarnet / leuyet.

  • levioneg
    levioneg

    m. Geigneur.

    (1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Lannuon) Levionek, eun termer, dalc'h-mad o lenva. ●(1942) VALLsup 86a. Geigneur, tr. «levionek («Kroaz ar V.», 18 c'houev. 1900).»

  • levit
    levit

    m. –ed (religion) Lévite.

    (1732) GReg 571a. Levite, Prêtre ou Sacrificateur Hebreu, de la tribu de Levi, tr. «Levit. p. Levited

    (1913) AVIE 36. béléan ha lévited.

  • Levitan
    Levitan

    n. pr. Léviathan.

    (1499) Ca 125a. Leuitan. la. hic. leuitan cest lucifer prince denfer.

  • levitenn
    levitenn

    f. –où (habillement)

    I.

    (1) Lévite, redingote.

    (1868) FHB 200/350b. n’em disober à reio deus graïamant é dud coz, évit gouiska frac pé liviten. ●(1872) DJL 40. Ken ra flip-flip-flap lost he liviten paour.

    (1909) FHAB C’hwevrer 48. eur bragou toull-bioc’h hag eul liviten frailhet. ●(1911) RIBR 35. mes gant livitennou ha lageier hir ha striz. ●(1931) VALL 633a. Redingote, tr. «levitenn f.» ●(1963) LLMM 99/264. War e lerc’h e pevarlamme Aotronez kofek gant levitennoù mezher du en-dro dezho.

    (2) Levitenn lost-pik : queue de pie.

    (1956) LLMM 55/13. ul livitenn lost-pik hag un tok-ribot.

    II. Kouezhañ e levitenn war e votoù : être tomber dans la misère.

    (1912) MELU XI 206 (T-Trevereg). A Trévérec : Kouéed e i lipen (ou i liviten, ou i blu) war i voto, tr. E. Ernault «Sa queue de pie (ou son habit, ou ses plumes) est tombée sur ses souliers; se dit de quelqu'un qui tombe dans la misère.»

  • levitenneg
    levitenneg

    m. Homme en habits de ville.

    (1910) FHAB Gouere 209. Eul levitennek, fô en e benn, eun tamm mad a veillen en dro d'e c'hinou hag a vardos ouz e helgez a dregerne e vouez dre ar zâl vras a bez.

  • levitennek
    levitennek

    adj. En habits de ville.

    (1942) VALLsup 91a. en habits de ville, tr. «levitennek

  • levitennet
    levitennet

    adj. Vêtu d'une lévite.

    (1944) EURW I 68. eun Aotrou sec'h ha treut, livitennet.

  • levitez
    levitez

    f. (habillement) Lévite, redingote.

    (1867) FHB 119/120a. en eur devoutonna e levitez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...