Devri

Recherche 'lev...' : 90 mots trouvés

Page 1 : de lev (1) à levitez (50) :
  • lev
    lev

    f. –ioù

    I.

    (1) Lieue.

    ●(1499) Ca 122b. Leau. g. lieue.

    ●(1659) SCger 73b. lieue, tr. «leau p. levou.» ●(1732) GReg 2a. A trois lieuës de Quimper, tr. «Var hed teir léau diouc'h Kemper.» ●574b. Lieue, mesure des chemins, tr. «Lev. (On prononce, léau, léo.) p. lèvyou. Van[netois] léau. leü. p. leüyeü.» ●575a. Une grande lieuë, tr. «Ul léau vras. ul léau gaër. ul léau vad.» ●Une lieuë mesurée, tr. «Ul léau gorden.»

    ●(1849) LLB 2078. Tri hard leaw. ●(1870) FHB 295/268a. Clevet em eus lavaret e deus c'huezek leo dro. ●(1878) EKG II 46. evel p'am biche great teir leo dioc'htu d'an daou-lamm. ●(1895) FOV 266. Chetu ur gazégik hag e lonkou digras / Pedér liaü én un ér !

    ●(1907) PERS 130. tost da deir leo var he droad. ●(1911) SKRS II 228. eun diou leo benag hen doa da ober. ●(1929) MKRN 81. Dek leo tro-war-dro.

    (2) Mont el lev : se mettre en route.

    ●(1925) FHAB Mezheven 209. ha setu hen el leo. (...) el leo = en hent. ●(1950) KROB 30/13. Ha dao, hag el leo adarre, sounn he lost gant Fanni !

    (3) Lakaat lev : mettre de la distance (entre soi-même et un lieu).

    ●(1972) SKVT I 160. da lakaat lev etrezañ hag e di.

    II.

    (1) Dibunañ lev(ioù) : marcher beaucoup.

    ●(1903) MBJJ 181 (T) L. le Clerc. Fe, ni, goude n'hon deuz leo e-bed da dibuni ar beure-man, hon deuz koulskoude meur a dro d'ober, ha na fell ket d'imp koll hon amzer.

    (2) Faoutañ levioù : faire beaucoup de chemin.

    ●(1913) BOBL 11 janvier (L) L. ar Floc'h. Hag edoug an deiz e oant o faouta ar c'hant hanter a leoiou a zispartie anezo deus maner Koat-ar-Bleiz e Penn-ar-Bed.

    (3) Ober ul lev : tomber.

    ●(1912) RVUm 319 (Gu). Groeit en des ur lèu, tr. P. ar Gov «Il a fait une lieue : cette locution s'applique à un homme qui tombe.»

  • Lev-Draezh .1
    Lev-Draezh .1

    n. de l. Al Lev-Draezh : la Lieue de Grève (Plestin-les-Grèves).

    I. Al Lev(-Draezh).

    ●(1732) GReg 472b. La lieuë de greve. Al léau dræz.

    ●(1844) FOB 18. Lew-Dréz. ●231. Al Lew-Dréz. ●(1863) GBI II 194. Ma 'c'h aje d'al Lew d'hen gwelet. ●(1863) GBI I 252. Pa'z ee Iann Kokard d'all Lew-dreaz, / Ar merc'hed koant 'lamme e-meaz. ●(1863) GBI II 78. 'Tre Montroules hag al Lewe-drez (sic), / 'M eûz lac'het ter groeg dougerez. ●190. Ann Tourello e-mês 'zo êt, / El Lew-drez ez eo arruet.

    ●(1914) ARVG mae 72. Pleg-mor Lannuon hag e Lew-Drez. ●(1924) ARVG C’hwevrer 29. warzu ar c’huz-heol, e tu all d’al Leo-drêz, ôchou eskopti koz Kastel-Pôl. ●(1925) BILZ 123. Treuzet gante ôd Lokirek, savet gante torrod an Arvor, setu int dirak al Leo-Drêz. ●kroz an tôliou-mor hepken a gleved war ôd Lokirek ha war al Leo. ●(1931) FHAB. C'houevrer 71. Leo-Draez Treger, etre Sant-Efflam ha Lok-Mikael. ●(1931) FHAB Gwengolo/339. al Leo-Draez, e Lok-Mikael hag e Sant Vic. ●(1933) BREI 319/1e. dirak ar mor divent oc'h eonenni hag o tidarza war al Leo-Draez. ●(1959) MOJE II 29. e lestr a zouaras dindan eur pez roh savet a-uz d'al Leo-Drêz, e parrez Plistin. ●(1973) TONA XIX 663/11727. Grève de St Michel, Leo-Drez Sant Eflamm, Lieue-de-Grève de Saint Eflamm. ●(1977) TDBP II 509. Lom e-neus bet eun taolad meilli e-barz al Leo. ●(1978) (1997) PLVB 99. Ur bannac'h en ostaleri ha yao adarre 'trezek Plistin, al Lev Draezh ha Lokmikael. ●(1989) TDBP IV 71. Ma oa ar baotred el Lev en noz-mañ, lar hardizh e oa druz e revr.

    II.

    (1) (Proverbe)

    ●(1974) TDBP III 311. Ne n'eo ket ur seblant vad kleved ar merc'hed o c'hwitellad, ce n'est pas bon signe que d'entendre les filles siffler (réminiscence de la vie de Marc'harid Charlez, chef des brigands de la Lieue de Grève).

    (2) (Dicton) Cf. ARME 145/16c.

    ●(1990) SKVR 18/43b. A Lohuec, un dimanche, le recteur terminait son sermon en disant : Gras Doue 'zo bras. Un vieux cornouaillais qui était allé une fois avec son cheval et sa charrette chercher du sable à Plestin avait enchaîné : Ya, Gras Doue 'zo bras / Met al Lev-Draez a zo brasoc'h c'hoazh.

  • Lev-Draezh .2
    Lev-Draezh .2

    n. de l. Al Lev-Draezh : la Lieue de Grève (Saint-Nic).

    ●(1732) GReg 472b. La lieuë de greve. Al léau dræz.

    ●(1851) PENgwerin6 63. Nag el Leo-drez prompt e harruas. (...) bars al Leo-Drez pa harrue.

    ●(1931) FHAB C'houevrer 71. ha Leo-Draez Kerne, etre Plomodiern ha Telgruc, war aochou Sant-Vic. ●Gwengolo/339. al Leo-Draez, e Lok-Mikael hag e Sant Vic. ●(1939-1944) DGBD 19. An tarzhioù-ruilh a c’heller gwelout war Lev-Draezh Sant-Vig ne dint nemet c’hoarielloù p’o c’heñverier gant…

  • Lev-Dro
    Lev-Dro

    n. de l. = (?).

    ●(1912) BUAZpermoal 875. war douar al Leo-Dro (...) Pardon al Leo-Dro.

  • lev-varn
    lev-varn

    f. Banlieue.

    ●(1732) GReg 78b. Ban-lieue, environs d'une Ville qui sont dans l'étenduë d'une lieuë, tr. «Al léau-varn.»

    ●(1876) TDE.BF 397b. Leo-varn, s. f., tr. «Banlieue.»

  • levad
    levad

    f. –où Contenu d'une lieue.

    ●(1921) GRSA 201. Arlerh bout groeit un hantér lèuad hent. ●328. un hantér lèùad pelloh. ●(1939) RIBA 50. lèuadeu pelloh.

  • levanenn
    levanenn

    f. –où = (?).

    ●(1982) MABL I 173. (Lesneven) levadennoù mein e-giz-se netra warno, dizolo, ya.

  • leve .1
    leve .1

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Rente.

    ●(1633) Nom 203b. Vectigal, prouentus annuus, reditus. Portorium pro eodem Plin. extulit : rente, reuenu, peage : rènt, leuè, reuenu. ●234b. Prædium : heritage, possession : heritaig, leuè, possession.

    ●(1659) SCger 103b. rente, tr. «leve.» ●156b. leve, tr. «rente.» ●(1732) GReg 4a. Il a obtenu pour son fils une Abbaye de dix mille liv. de rente, tr. «Bez' en deus bet evit e vap, un abatyaich a zec mil livr leve.» ●804b. Rente, revenu, tr. «Rénd. p. renchou. leve. p. leveou (ces plurieles ont peu d'usage).»

    ●(1847) MDM 129. n'em euz na douar-found na leve. ●(1867) BUE 147. eul leve a laraz stagan ouz he chapel.

    ●(1906) KANngalon Genver 13. bez e meuz evelato kant skued leve, disle kaer.

    (2) Biens.

    ●(1877) EKG I 2. ne gavet ket kals a dud da deuler var al leveou-ze. ●(1878) EKG II 68. Ar Republik e doa atao izomm arc'hant. Hogen, evit kaout arc'hant, evel am beuz her lavaret d'eoc'h, e doa lakeat e guerz leveou ar zent, leveou ar c'houentchou ha re an noblanz. (…) Mez paol (…) ne brenaz ket eur bomm leve zoken digant ar Republik.

    ●(1905) HFBI 66. ar péadra dar maréou-sé a voa tout étré ho daouarn, all lévéou ac an arc'hant. ●(1907) PERS 264. Ha mad e ve d'in guerza va leve ?

    (3) Bevañ diouzh e leve : vivre de ses rentes.

    ●(1732) GReg 804b. Vivre de ses rentes, tr. «beva dioud e leve.»

    B. (droit)

    (1) Bezañ en e leve : être propriétaire.

    ●(18--) CST vii. E dud, hep beza en o leve, a oa eun tiegez mat ganto hag a oa en o aez.

    ●(1921) PGAZ 103. He zud a ioa en ho leve e Brec'hichen. ●(1932) CDFi 12 novembre. Tud Jefig a oa en o leve, bloaz a yoa. ●(1995) BRYV III 61. (Milizag) Hag e Milizag ez eus maread a dud en o leve.

    (2) Leve douar : revenu de la terre.

    ●(1867) BUE 38. ho holl vado na oant ket leve douar.

    (3) Propriété terrienne.

    ●(1927) FHAB Genver 3. Hed-a-hed ar c'hae a ra an dro d'e leve.

    (4) Paper-leve : titre de rente.

    ●(1908) PIGO II 78. setu ho paper-leve sinet ganin.

    (5) Leve-font : bien-fonds.

    ●(1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

    (6) Lakaat ul leve war : constituer une rente.

    ●(1732) GReg 202a. Constituer une rente, tr. «Lacqât ul leve var.»

    (7) War e leve : (?) à ses frais (?).

    ●(1911) BUAZperrot 791. Sevel a reas var e leve eur manati bras.

    (8) Bevañ diouzh e leve : être rentier.

    ●(1942) SAV 23/64. Eun den o veva diouz e leve (rentier) a lavaras en devoa arc’hant da bresta.

    C. [au pluriel] (droit)

    (1) Leveoù ha dileveoù : biens meubles et immeubles.

    ●(1911) BUAZperrot 132. e werzaz kement tamm peadra en devoa, leveou ha dileveou.

    (2) Terres.

    ●(1911) BUAZperrot 55. Kromas o tigarezi e nebeut a yec'hed a roas an dilez eus e garg a brefed, hag en em dennas en e leveou var ar meas. ●149. Eun droiad, an dijentil a yeas var ar meaz, da ober eur bale en e leveou.

    II. Adv.

    A. (droit) Prestañ war leve : emprunter sur ses biens, en hypothèque.

    ●(1939) MGGD 52. atao o klask arc’hant da brestañ war leve. ●(1942) SAV 23/65. Eun den all diwar ar maez a oa o klask arc’hant da bresta war leve, met ne oa ket evit o c’hemerout war zouar, peogwir n’en devoa tamm font ebet.

    B. A-leve.

    (1) (droit) Kaout udb. a-leve : posséder qqc. en propriété

    ●(1894) BUZmornik 432. eunn enezenn a ioa d’ezhi a leve.

    ●(1902) MBKJ 14. hag e vije d’in a leve ar bed holl. ●(1905) IVLD 10. ar foennek-se a oa a leve da Vreuriez ar Zakramant. ●(1907) VROJ Even 52. ho mereuri oa d’ezo a leve. ●(1909) KTLR 143. beza e devoa ouspenn, tri pe bevar di a leve. ●(1915) HBPR 11. D’ezhi oa a leve, gozik holl douarou ar barrez. ●(1925) FHAB Meurzh 103. pinvidika pennherez a oa e Breiz, p’eo gwir e oa d’ezi, a-leve, Chateaubriant, ar Guildo, Montafilant, an Hardouinae (…). ●(1949) KROB 13/13. e diegez a oa dezañ a leve. ●(1975) UVUD 72. (Plougerne) Seiz pevarn oa ar park. Ennez doa a leve deho. ●(1995) BRYV iii 61. (Milizag) ma helle kaoud e ferm a leve.

    (2) (droit) Reiñ udb. a-leve : donner qqc. en propriété.

    ●(1926) FHAB Eost 203. ar paper a roe a-leve, da virviken, an iliz-se d’ar Vretoned.

    III. (blason populaire) Tud a leve : surnom des habitants de Plouescat.

    ●(1912) MELU 365. Plougouloumis bonedeien, / Sibirillis kaketerien, / Klederis tud a fouge, / Ploueskadis tud a leve, / Plouenanis laeroun tout / Ha Kastellis oc'h ar grouk.

  • leve .2
    leve .2

    s. Levée.

    ●(1633) Nom 238b. Agger : leuée ou chaussée d'vne riuiere : leuè pe chausser vr riffuier.

  • leve-font
    leve-font

    m. (droit) (?) Bien-fonds (?).

    ●(1847) MDM 160. Eno ministred ar relijion n'ho deuz mui a leveou-found evit ho c'harg.

  • leve-koñstitut
    leve-koñstitut

    m. Constitut.

    ●(1732) GReg 202a. Constitut, tr. «leve-constitud.»

  • leveañ
    leveañ

    v. tr. d. Renter.

    ●(1732) GReg 804b. Renter, tr. «levea. pr. leveët.»

    ●(1876) TDE.BF 399b. Levea, v. n., tr. «Pas usité. Assigner une rente.»

    ●(1931) VALL 645b. Renter, tr. «levea.»

  • levedon
    levedon

    m. (botanique) Achillée. (?) cf. levezon (?).

    ●(1934) BRUS 263. L'achillée, tr. «el levedon, m.»

  • leveer
    leveer

    m. –ion Celui qui paie la rente.

    ●(1931) VALL 645b. celui qui paie la rente, tr. «leveer pl. ien.»

  • leveet
    leveet

    adj.

    (1) (en plt d'une maison) (?) Qui a beaucoup de terres (?).

    ●(1732) GReg 805a. Maison bien rentée, tr. «ty leveët mad.»

    (2) (en plt de qqn) Qui a une rente.

    ●(1967) BAHE 54/28. Ne oa ken keloù gant ar Roc'hardenn da lakaat he c'hrog war un den leveet bennak.

  • levemañ
    levemañ

    adv. D'ici.

    ●(1931) FHAB Ebrel 134. En em gavout a raimp levemañ en enezenn vras Borneo.

  • leven .1
    leven .1

    adj. Gai. cf. laouen

    ●(1838) CGK 19. Na velin quèn da lagad quér lem, a quèr leven.

  • leven .2
    leven .2

    s. (?) Laisser-passer (?).

    ●(1834-1840) BBZcarn I 50. me ia da rei doch hu eur leven / vit balei hardi peb tachen, tr. « Je vais vous donner une (lettre ?) / Pour marcher hardiment en tous lieux. »

  • levenedigezh
    levenedigezh

    f. Joie.

    ●(1866) FHB 99/373b. ar c'hleïer da gellaza evit diskuez al levenedigez.

    ●(1932) BSTR 33. Ober a raio o levenedigez er bed-ma.

  • levenez
    levenez

    f. –ioù

    (1) Joie.

    ●(1505) Vc 21. Meulody louenez dudy, tr. «Louange, joie, agrément.» ●(1530) Pm 31. Maz pat bizhuiquen leuenez, tr. «Où dure à jamais la joie.» ●(1575) M 2133. Feunten à leuenez, tr. «La fontaine de joie.»

    ●(1659) SCger 70b. ioie, tr. «leuenez.» ●156a. levenez, tr. «ioye.» ●(c.1680) NG 261. Guet joy ha leuine. ●1070. Men bezou leuené. ●(1732) GReg 543a. Joie, tr. «levenez. Van[netois] lehuine.» ●574a. Liesse joïe, tr. «Levenez. Van[netois] leüene. lehuine.» ●(1744) L'Arm 10a. Alégresse, tr. «Léuéné ou léhuiné. m.» ●206b. Joïe, tr. «Léhuiné.. éyeu. m.»

    ●(1849) LLB 142-144. El labourer (…) / e viw él leuiné. ●763. ur han a leuéné. ●1037. é kreiz ou leuéné. ●(1868) FHB 165/72b. daelou a levenez, briaterez. ●(1879) MGZ 179. boutin el levenez hag en euruzded ebarz en env.

    ●(1903) MBJJ 58. e santan c'hoaz eul levenez vras em c'hreiz. ●318. Bras dispar e oa al levenez. ●(1907) PERS 188. ho levenez a zirollaz. ●(1911) BUAZperrot 392. daou-hantera al levenez. ●(1912) FHAB Genver 3. eur bann levenez a lakéas kalon an holl da dridal. ●(1922) EMAR 19. barret a levene. ●(1925) FHAB Du 433. Pebez levenez ha pebez briata ! ●(1939) RIBA 68. Tré ma sourè el leuiné ar ur rumad, éh arreihè en eil. ●(1944) DGBD 9. degaset din levenezioù a-leizh.

    (2) Bezañ el levenez : être dans la joie.

    ●(1906) HIVL 145. Ol er barréz e oé él léuiné. ●(1911) BUAZperrot 455. El levenez e vezi hag en estlam.

    (3) Bezañ beuzet el levenez : déborder de joie.

    ●(1915) MMED 94. beuzet en eul levenez dispar.

    (4) Tridal gant al levenez : exulter de joie.

    ●(1867) BUE 182. Pobl Sion, trid gant levenez ha kan meulodi.

    ●(1902) MBKJ 15. Dridal a ra ar galoun gant levenez.

    (5) Bleuñviñ gant al levenez : s'épanouir de joie.

    ●(1896) HIS 116. bleuein e hra é galoñ get er leúiné.

    ●(1904) DBFV 24b-25a. bleuein (get er leùiné), tr. «s'épanouir de bonheur, en parl. du cœur.» ●(1912) BUEV 5. ha bleuein e hré é galon get er leùiné é huélet er vugulion vihan deuhlinet dirak er Huerhiéz Mam de Zoué. ●10. En dé-sé kaloneu en ol e vleué get er leùiné.

    (6) Ober levenez : se réjouir.

    ●(1650) Nlou 87. gret pep den leuenez, tr. «que chaque homme se réjouisse.»

    (7) Ober levenez da ub. : faire joie à qqn.

    ●(1650) Nlou 346. Greomp leuenez bemdeiz dezy, tr. «faisons lui joie chaque jour.»

    (8) Paradis.

    ●(1575) M 78. do ren dan leuenez, tr. «pour les conduire à la joie.»

    (9) Ober levenez gant ub. : se réjouir avec qqn.

    ●(1913) AVIE 9. Hé amizion hag hé hérent e gleuas laret en doé en Eutru Doé diskoeit é vadeleh truhéus én hé hevér hag ind e hré leùiné geti.

    (10) E barr al levenez : au comble de la joie.

    ●(1870) FHB 306/353b. an Allmanet a ia dre'n hentchou-ze a c'hruzuil a zo e bar ho levenez.

    (11) Skuilhañ levenez : dispenser, verser de la joie.

    ●(1916) KANNlandunvez 62/449. Skuillit levenez en dro deoc’h.

    (12) (religion) Seizh levenez sant Jozef : les sept allégresses de saint Joseph.

    ●(1900) MSJO 51. en enor da seis glac’har ha seis levenes sant Joseph.

    (13) (religion) Pemzek levenez Maria : les quinze joies de Marie.

    ●(1530) Pm (Pemzec leuenez) titre (p. 64 édit. R. Hemon). pemzec leuenez maria, tr. « Les quinze joies de Marie ».

  • levenezus
    levenezus

    adj. Joyeux.

    ●(1744) L'Arm 206b. Joïeux, tr. «Léhuénuss.»

  • levenn
    levenn

    f. =

    ●(1974) SKVT III 111. gant he levenn-draoñ e voulouz du.

  • leveour
    leveour

    m. –ion (droit) Rentier.

    ●(1847) MDM 302. guerza an douarou-ze, evit ober leveourien nevez. ●(1854) MMM 35. Eul leveour en d'eus fermerien evit lacat he zouarou da dalvout. ●(1883) MIL 91. d'an trede al leveourien, d'ar pevare ar fermourien.

    ●(1931) VALL 645b. Rentier, tr. «leveour.»

  • Leverin
    Leverin

    hydronyme Al Leverin : Le Lévérin (affluent du Ninian).

    ●(1942) ARVR 98. ar Mene a rann an Oud hag hec’h adstêrioù al Lier, an Ninian, al Leverin hag an Ivel.

  • leveüs
    leveüs

    adj. Qui apporte une (bonne) rente.

    ●(1931) VALL 645b. qui apporte une (bonne) rente, tr. «leveüs.»

  • levezon
    levezon

    f.

    (1) Ascendant, dessus, avantage, supériorité.

    ●(1732) GReg 55a. Ascendant, le dessus, supériorité sur un autre, sur son ennemi, tr. «Levéson.» ●63a. Avantage, degré d'élevation, tr. «Levêsonn.» ●328b. Elevation, avantage, tr. «Levésonn.»

    ●(1872) ROU 75b. Autorité, tr. «levezon.» ●(1890) MOA 124a. Ascendant, tr. «levezon.»

    ●(1925) FHAB Genver 5. An emgleo dre gannad etre ar Frans hag an Ilis a zo, evit hor bro eun herrez a beoc'h, eur benveg a levezon. ●(1925) FHAB Mae 189. o veza m'eman ar feiz o semplaat, o laoskat, o koll eus he levezon.

    (2) Kaout al levezon war ub. : avoir l'avantage sur qqn.

    ●(1732) GReg 278b. Avoir le dessus, l'avantage sur son ennemi, tr. «cahout al levésoun var e adversour.»

    ●(1872) GAM 68. Guir eo en doa eun nebeud levezoun, var ar re all. ●(1872) ROU 75b. Vous avez cet avantage sur moi, tr. «eno oc'h euz al levezon varnon. Levezon veut dire aussi, ascendant.» ●(1880) SAB 166. var ar meen-ze e savin va Iliz, ha doriou an ifern, galloudezou an ifern, – n'o devezo levezon ebed varni.

    (3) Kemer al levezon : prendre l'avantage, le dessus.

    ●(1732) GReg 278b. Prendre le dessus, la première place, tr. «coumeret al levésoun.»

    (4) Kaout al levezon war ub. : avoir l'avantage sur qqn.

    ●(1890) MOA 131b. Vous avez cet avantage sur moi, tr. «eno oc'h euz al levezon var-n-oun.»

    (5) Kaout levezon war ub. : avoir de l'influence sur qqn.

    ●(1938) WDAP 2/107. Daoust hag ar gwall-zarvoud a oa en em gavet gant ar paotr yaouank-se n'en devoa ket bet eun tamm levezon bennak war spered va va mamm (…) ?

    (6) =

    ●(1880) SAB 78. levezon prins an ifern.

    (7) (dans la langue des couvreurs) Empiètement, enchevauchure, imbrication.

    ●(1964) ABRO 40. Neuze a (lire : e) rankis goleiñ va zi gant reñkennadoù pleñch lakaet war-zinaoñ hag, evit ma ne chomje skoach ebet etrezo, e rois dezho, an eil war eben, un nebeud levezon, evel ma lavar an doerien vein-c'hlas.

  • levezonañ
    levezonañ

    v. tr. d. Influencer.

    ●(1959) BAHE 19/20. levezonañ red an darvoudoù.

  • levezonus
    levezonus

    adj. Influent.

    ●(1931) VALL 389a. Influent, tr. «levezonus.»

  • Levi
    Levi

    n. pr. Lévi.

    ●(1499) Ca 125a. Leui propre nom.

  • leviadur
    leviadur

    m.

    (1) Pilotage.

    ●(1931) VALL 560a. Pilotage, tr. «leviadur m.»

    (2) Direction, action de diriger.

    ●(1931) VALL 220b. Direction, tr. «leviadur m.» ●340b. Gouvernement, tr. «leviadur m.»

  • levial
    levial

    voir leviañ

  • leviañ / leviat / levial
    leviañ / leviat / levial

    v. tr. d.

    (1) (marine) Gouverner.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 289). leuyaff, gouverner. ●(1499) Ca 125a. Leuyaff. vide in gouuarn cest tout vng.

    ●(1659) SCger 156b. leuiat, tr. «gouuerner le nauire.» ●(1732) GReg 585a-b. Louvier, ou louvoër, courir plusieurs bordées, aïant le vent contraire, tr. «Lévya. pr. lévyet. Van[netois] lévyeiñ. lévyat.» lévya veut dire aussi mener un bateau avec une seule rame qu'on place à la poupe du bateau : & celui qui le mene ainsi, s'appelle, Lévyer. ●(1744) L'Arm 175b. Gouverner un vaisseau avec le gouvernail, tr. «Leuïatt.» ●(1752) PEll 532. Lewia, tr. «Gouverner un navire, en qualité de pilote. M. Roussel écrivoit levyeal, piloter, faire la fonction de pilote.»

    ●(1978) BZNZ 32. (Lilia-Plougernev) evit lembiat ar vag, evit he gouarn. Ni a rea lembiat diouzh an dra-se. ●(1987) GOEM 138. La navigation à la voile impose de louvoyer, lonveat ; il faut tirer des bords, tenna bourchadou. A chaque virement de bord, il faut faire passer les voiles de l'autre côté, lembia.

    ►absol.

    ●(17--) VO 20. Commandét oai bet quentéh d'er pilot lehuiad dréd d'er havouét.

    ●(1877) EKG I 224. kregi a reaz enn eur roenv, hag, en eur levia, ez eaz er meaz euz ar Porz-Doun.

    (2) (grammaire) Gouverner.

    ●(c. 1501) Donoet 2-6. cas absolut leuiaff ara hane, tr. « cas absolu : il gouverne et n’ » ●2-7. aleu an nominatiff ?, tr. « (Qui) gouverne le nominatif ? »

    (3) sens fig. Conduire, diriger.

    ●(1689) DOctrinal 190. hac evisent conduet ha leuviet gant Doué en ur quarter, pe en hini é grasent ur profit bras evit an enéou. ●(17--) SP I 583. Mes ar bed tromplus-mâ so dies da lewian, tr. «Mais ce monde trompeur est difficile à gouverner.»

    ●(1874) POG 19. difenn ha levia hoc'h Iliz zantel katolik.

  • leviat .1
    leviat .1

    voir leviañ

  • leviat .2
    leviat .2

    v. intr. (?) Briller (?) cf. gweleviñ (?).

    ●(1866) FHB 99/373b. gueled a rez-te e creiz bolz an env ar stered o luguerni hag al Loar o leviad ken gae ha tra.

  • leviata .1
    leviata .1

    v. intr. Parcourir des lieues.

    ●(1905) KZVr Meurzh. Jezuz ha Sant Per a oa o leoiata. (d'après KBSA 116). ●(1931) VALL 426b. faire des lieues et des lieues, tr. «leoiata.»

  • leviata .2
    leviata .2

    v. tr. d. Manœuvrer.

    ●(1931) VALL 447b. Manœuvrer, tr. «leviata.»

  • levidigezh
    levidigezh

    f. Pilotage.

    ●(1752) PEll 532. Lewidighez, tr. «pilotage, gouvernement d'un navire.»

  • leviedigezh
    leviedigezh

    f. Gouvernement.

    ●(c. 1501) Donoet 5-15. ung leuiediguez, tr. « un gouvernement »

  • levier .1
    levier .1

    adj. = (?) Facile à mener, conduire, piloter (?).

    ●(1857) HTB 53-54. Eun treust hag a neui war an dour na seblant ket bean ar pez m'eo nag evit ar vent nag evit ar boez ; an hanter euz he vent a zo kuzet gant an dour, hag he boezans douget ive gant an dour, hen rent livier d'eur bugel memez.

  • levier .2
    levier .2

    m. –ion

    (1) (marine) Timonier, pilote.

    ●(1732) GReg 585a-b. lévya veut dire aussi mener un bateau avec une seule rame qu'on place à la poupe du bateau : & celui qui le mene ainsi, s'appelle, Lévyer. ●923a. Timonier, terme de mer, tr. «Lévyer. p. levyéryen.» ●(1752) PEll 532. Lewier, tr. «timonnier, celui qui manœuvre la barre du gouvernail.»

    ●(1847) FVR 307. Rohu eo, levier breton. ●(1876) TDE.BF 399b. Levier, s. m., tr. «Pilote ; pl. ien.»

    ●(1931) VALL 560a. Pilote, tr. «levier m.» ●739b. Timonier, tr. «levier.»

    (2) Conducteur, directeur, dirigeant, leader.

    ●(1931) VALL 142a. Conducteur, qui dirige, tr. «levier.» ●220a. Directeur, tr. «levier.» ●420b. Leader, tr. «levier pl. ien.»

  • levierezh
    levierezh

    m. Timonerie, pilotage.

    ●(1931) VALL 560a. Pilotage, tr. «levierez m.» ●739b. Timonerie, tr. «levierez m.»

  • leviet
    leviet

    adj. Gouverné.

    ●(c.1500) Cb 99b. [gouarn] vnde rectus / a / um. g. gouuerne. b. gouarnet / leuyet.

  • levioneg
    levioneg

    m. Geigneur.

    ●(1900) KZVr 105 - 18/02/00. (Lannuon) Levionek, eun termer, dalc'h-mad o lenva. ●(1942) VALLsup 86a. Geigneur, tr. «levionek («Kroaz ar V.», 18 c'houev. 1900).»

  • levit
    levit

    m. –ed (religion) Lévite.

    ●(1732) GReg 571a. Levite, Prêtre ou Sacrificateur Hebreu, de la tribu de Levi, tr. «Levit. p. Levited.»

    ●(1913) AVIE 36. béléan ha lévited.

  • Levitan
    Levitan

    n. pr. Léviathan.

    ●(1499) Ca 125a. Leuitan. la. hic. leuitan cest lucifer prince denfer.

  • levitenn
    levitenn

    f. –où (habillement)

    I.

    (1) Lévite, redingote.

    ●(1868) FHB 200/350b. n’em disober à reio deus graïamant é dud coz, évit gouiska frac pé liviten. ●(1872) DJL 40. Ken ra flip-flip-flap lost he liviten paour.

    ●(1909) FHAB C’hwevrer 48. eur bragou toull-bioc’h hag eul liviten frailhet. ●(1911) RIBR 35. mes gant livitennou ha lageier hir ha striz. ●(1931) VALL 633a. Redingote, tr. «levitenn f.» ●(1963) LLMM 99/264. War e lerc’h e pevarlamme Aotronez kofek gant levitennoù mezher du en-dro dezho.

    (2) Levitenn lost-pik : queue de pie.

    ●(1956) LLMM 55/13. ul livitenn lost-pik hag un tok-ribot.

    II. Kouezhañ e levitenn war e votoù : être tomber dans la misère.

    ●(1912) MELU XI 206 (T-Trevereg). A Trévérec : Kouéed e i lipen (ou i liviten, ou i blu) war i voto, tr. E. Ernault «Sa queue de pie (ou son habit, ou ses plumes) est tombée sur ses souliers; se dit de quelqu'un qui tombe dans la misère.»

  • levitenneg
    levitenneg

    m. Homme en habits de ville.

    ●(1910) FHAB Gouere 209. Eul levitennek, fô en e benn, eun tamm mad a veillen en dro d'e c'hinou hag a vardos ouz e helgez a dregerne e vouez dre ar zâl vras a bez.

  • levitennek
    levitennek

    adj. En habits de ville.

    ●(1942) VALLsup 91a. en habits de ville, tr. «levitennek.»

  • levitennet
    levitennet

    adj. Vêtu d'une lévite.

    ●(1944) EURW I 68. eun Aotrou sec'h ha treut, livitennet.

  • levitez
    levitez

    f. (habillement) Lévite, redingote.

    ●(1867) FHB 119/120a. en eur devoutonna e levitez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...