Recherche 'lod...' : 18 mots trouvés
Page 1 : de lod (1) à lodez-ha-modez (18) :- lodlod
m, adv. & pron. ind. –où
I. F.
(1) Lot, part qui revient à qqn.
●(c.1680) NG 1089-1090. Ha collet dimp hon lot / A-ues er baradoes. ●(1732) GReg 584a. Lot, portion héreditaire : portion d'une chose divisée entre plusieurs personnes, tr. «Lod. p. lodou.»
●(1903) JOZO 19. chakein blank ha blank hé zammik lod danné !… ●(1922) BUBR 14/41. he deus bet he lod da c'houzanv. ●(1923) AAKE 93. Even en deuz prometet d'in ho pije ho lod er preiz. ●(1934) MAAZ 161. Lézel e hran mé genoh me lod chistr ha me lod lagout. ●(1943) SAV 29/7. gortozit, boued ar foeltr, pep hini en devo e lod…
(2) Partie d'un tout.
●(1633) Nom 17a. Cirrus, arrectum capillitum : vne touffe de cheueux : vn huppen, vn lot bleo troet an eïl ouz eguilè.
●(1659) SCger 157b. lot, tr. «portion, vne partie.» ●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.
●(1821) SST 17. Penaus é partager en articleu ag er Gredo ? En tri lot. ●65. er brassan lot a nehai. ●(1891) CLM 14. ul lod bras a zouar labouret. ●15. El lod muyan ag en dud-men e zou peur.
●(1921) BUFA 189. Cheleuamb lod ag é huerzen. ●(1955) STBJ 171. goude beza gwerzet lod eus e gezek.
(3) Dose.
●(1907) AVKA 195. Doue, e zo e lod gortoz enhan, med...
(4) Parcelle.
●(1659) SCger 88a. parcelle, tr. «lot.»
(5) Evit e lod : en partage.
●(1732) GReg 43a-b. Il a eu pour partage la maison principale avec toutes ses appartenances, tr. «Evit e lod èn deus bet ar peñlec'h gand e oll virou.»
(6) Kemer lod e : prendre part à ; participer à.
●(1835) PHG 19. quemer lod gantan en he galei quen c'houero. ●(1864) SMM 103. diskuezit e kemerit lod en he glenvet.
●(1903) MBJJ 32. Kemer a ran lod en kan an Ave Maris Stella. ●(1907) AVKA 9. a deuas da gemer lod ha da lakât kresk en he joa. ●(1910) MBJL 122. keun bras am eus dre mac'h on bet harzet da gemer lod enni. ●148. kement hini a gemer lod ennan. ●(1933) MMPA 9. Deomp bep noz d'an Iliz, da gemer lod ebarz ar pedennou.
(7) Ober e lod da : donner sa part à.
●(1866) FHB 71/151b. e rejont he lod d'an tan hag e virjont outhan da vont larcoc'h.
(8) Ober e lod : faire sa part.
●(1924) ARVG Eost 182. kerz da gousket breman ! Grêt 'teus da lod !
(9) (dans le parler des Johnnies ) Bezañ war e lod =
●(1979) LJDR 21-22. S'associer à parts égales ou différentes selon les circonstances et la valeur de chacun, se disait en breton : «Beza war e lod». «Kaoud e lod» était l'aspiration d'un bon domestique dont la réalisation faisait de lui plus qu'un homme libre : une sorte d'aristocrate parmi ses congénères (avoir sa part). «Rei e lod d'an emannen» (donner sa part à un tel) était parfois la suprême concession faite par le patron à un bon vendeur plutôt que de le laisser passer à une compagnie concurrente.
(10) Lod ar pardon : cadeau que l'on rapporte comme souvenir d'un pardon, d'une fête.
●(1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou. ●(1939) WDAP 3/192. Flutet eo bet e holl arc'hant o paea lod ar pardon d'ar merc'hed yaouank.
●(2005) SEBEJ 109. (Ar Yeuc'h) Il était d'usage qu'ont leur donnât quelques friandises, et cela se disait lod ar pardon (la part du pardon).
►absol.
●(1900) ANDP 12. Heman, lorc'h enn-an, a oa o paean lod d'ei e-tal eur stall. ●(1908) PIGO II 30. pevar gwennegad lod a yeas ganti 'n he godell.
II. Loc. adv.
(1) En ul lod : ensemble.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 35. bourrein e rent én ul lod. ●55. goudé m'en doé en ol mandarinèd hum dolpet én ul lod. ●(1854) PSA II 166. Un dé m'hum gavé é Zisciplèd tolpet ol én ul lod. ●(1863) MBF 78. ni e iei én ul lod, tr. «nous irons ensemble.» ●(1874) FHB 472/14a. ho zri enn eul lod.
●(1910) ISBR 274. labourat én ul lod. ●(1910) DIHU 58/54. gout e hré reih mat penaus er vugalé hum blij é hoari en ur lod ha ean e laré d'er pautrig héli é gansorted. ●(1921) GRSA 288. Diù nozeh e dreménant én ul lod.
(2) Bout en ul lod : former un seul tenant.
●(1910) ISBR 11. Pe oé er hoedeu-sen én ul lod.
(3) Ul lod vat : beaucoup.
●(c.1718) CHal.ms i. Le Roi a beaucoup estendu les Etats, tr. «er Roüé endes cresquet ul louat, a gals e Roüanteleh.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Le terrain contribue beaucoup a la bonté du fruit, tr. «natur' en doüar a gontribu' ul louat d'ober froeh mat.» ●(1790) MG 183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat.
(4) Ul lod kaer : de beaucoup.
●(1821) SST 58. A bras e vou en nombre ag er ré dânet ? Ya, brassoh ur lot cair eit ag er ré salvet.
III. Loc. prép.
(1) E lod gant ub. : ensemble.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 46. monnet de guemér en thé é lod guet-hai. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 87. ne hell quet hoah chom é lod guet-hai.
(2) En ul lod gant ub. : parmi.
●(1910) DIHU 61/106. eit biùein en ur lod get er geh.
(3) En ul lod gant ub. : de concert avec.
●(1921) GRSA 389. Er roué e zo deu zé arlerh, badéet én ul lod get é verh ha paod aral get er penitiour e oè bet Pier é klask ér hoèdeu én amén.
(4) Lod vat a : beaucoup de, bien des.
●(c.1718) CHal.ms i. Il m'a epargné beaucoup de peine, tr. «ean endes espergnet louat a boen din, Ie uoulois dire endes arbouilet, mais mr d'Ing. dit q' ce mot aussi bien qu' amerrein, n'est bon q' pour le menagement.»
(5) Ul lod vat a : beaucoup de, bien des.
●(c.1718) CHal.ms ii. on fait bien des folies dans sa Ieunesse, tr. «ober arer cals a Ziotag' ahet en yaoanctis, ul louat a folleheu e ourer e yaoanctis.» ●ce predicateur a fait beaucoup de fruit, tr. «er predegour man endes groeit cals a froeh, ul louat a vat.» ●(1745) BT 350. gued ul lovad à boæenn, tr. «avec beaucoup de peine.» ●(1792) HS 102. ul lod-vat à dreu de laret.
●(1838) OVD 241. ul lod vad a dud lourt ha brutal a sperèd.
(6) Ul lod vat a : une bonne partie de.
●(17--) TE 141. Treménet hi doai ul lod-vad a hé buhé hemb ligné.
(7) Lod kaer a : beaucoup de.
●(1922) EOVD 110. Eit lod-kaer a dud. ●(1954) BGUE 33/8. pe hoanna er Fé get lod kaer a dud. ●(1967) LIMO 13 janvier. lokaër a dud e zalhé sonj.
(8) Ul lod kaer a : beaucoup de.
●(1821) SST v. ur lod cair a articleu. ●73. ha me anseigner én hai ur lot cair a dreu contrel d'en Aviel.
(9) Ul lod kaer : beaucoup (de gens).
●(1821) SST iii. hac ur lod cair e ra hou fossible eit hé scarhein a ziar en doar. ●(1856) GRD 84. Chetu amen er mein a scandal doh péhani é strebaut ul lod caër.
IV. Pron. ind.
(1) Certains.
●(18--) SAQ I 145. lod tud taolet gantho ho relijion dreist penn eur skoaz. ●394. Lod tud vad, a skuil daelou. ●(18--) SAQ II 21. Lod guirionezou zo.
►sans compl.
●(1790) Ismar 2. Lod e hum hlorifi én ou leigné.
●(1849) LLB 965. Lod e saw ul lagad a zoh ou gué huekan. ●(1874) FHB 485/119a. aleiz a vageerien, lod o carga, lod o tiskarga.
●(1931) GUBI 98. Lod ér gadoér, lod ar er bank / Ol azéet.
(2) Lod all, arall : d'autres.
●(1849) LLB 1517. Lod aral ged en hoar e bik lagad er gor. ●(1878) EKG II 323-324. lod-all c'hoaz a lavare en doa laeret ilizou epad an dispac'h. ●(1879) BMN 136. Lod all a rea dispignou braz.
(3) Ul lod vat : beaucoup de gens.
●(1790) MG iii. é speret ul lod-vat. ●183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat. ●247. er péhet-ce e zou caus de zannation ul lod-vat.
(4) Lod kaer : beaucoup.
●(1925) SFKH 25. kement-sé e hra de lod kaer kredein penaus en dud-sé en des biùet ér vro-men. ●(1966) LIMO 29 avril. Lokaer, mem, e laré penaus (...).
(5) Al lod : certains.
●(1973) KOBL 186. (Plougerne) Fleurennet e veze an dro gant al lod. ●187. Me a oa aet d'ar skol da zeizh vloaz. A lod a yae kentoc'hik. Lod all diwezhatoc'h ivez. Eizh-nao bloaz al lod. (…) met al lod a jome betek 13 vloaz. ●(1975) UVUD 25. (Plougerne) Eur skudell doa evit pep ini ie. Ar re-he vehe briket al lod aneho. ●Ni rea g'ar falc'h aont. Al lod a rea g'ar falz mestra.
(6) A-lod : certains.
●(1727) HB 162. A-lod a vev contant / E servij va Doue.
V. Kaout un tammig lod e park ar Brizh : voir brizh.
- lodadlodad
f. –où
(1) Grand nombre de.
●(1659) SCger 12b. bandes d'hommes, tr. «lodat.» ●(c.1718) CHal.ms i. Bande trouppe, tr. «v/banden, rum, lodat, bagat par bandes, a vagadeu, a vandenneu.» ●(c.1718) CHal.ms iv. troupe, tr. «v/banden lodat.» ●(1732) GReg 698a. Une partie, une grande partie, parlant des hommes, tr. «ul lodad.» ●(17--) ST 118. Sellit pes lodad tud zo aman gourvezet ! tr. «Voyez que d'homme sont couchés ici !» ●436. Eul lodad laëron-vor, tr. «une bande de pirates.»
(2) Portion.
●(1659) SCger 95a. portion, tr. «lodat.» ●(c.1718) CHal.ms iii. portion Idem, tr. «lodat, loden, lot, darn'.»
- lodañ / lodiñlodañ / lodiñ
v. tr. d.
(1) Lodañ udb. gant ub. : Partager qqc. avec qqn.
●(1790) MG 113. delièt-è deoh é couciance lodein guet-t'ai er péh e hoès gouniét guet ou argand.
(2) Répartir, lotir, partager.
●(1659) SCger 39a. departir ou diuiser, tr. «loda.» ●(1732) GReg 267a. Departir, deviser une chose entre plusieurs personnes, les partager convenablement, tr. «loda. pr. lodet. Van[netois] lodeiñ.» ●584a. Lotir, partager, tr. «loda. pr. lodet.» ●(17--) TE 193. Er Prince-ze e lodai é vadeu hemb sòm, guet é sujité.
●(1909) DIHU 173/367. De lodein étrézè é icheneu dékoai. ●(1974) THBI 198. lodi o danvez araog o maro.
- lodeglodeg
m. lodeien
(1) Celui qui reçoit une part.
●(1732) GReg 584a. Celui qui a un lot dans la division, tr. «Van[netois] lodecq. p. lodéyon.»
(2) Associé.
●(1890) MOA 125b. Associé, adj. et subst., tr. «Lodek, pl. Lodeien.» ●(18--) SAQ II 384. lodeien ganhen en heritach va zad.
●(1911) BUAZperrot 555. Jezuz-Krist a roas d'ezo eur c'hras kaëroc'h en eur ober anezo lodeien en e basion e-unan.
- lodeklodek
adj.
(1) Partiel.
●(1790) PEdenneu 300. dré en Indulgeanceu pleniér, pé lodêq.
●(1857) LVH 174. A zivout en indulgeanceu plénier arak, hag er ré lodêc. ●186. Indulgeanceu lodêg.
●(1931) VALL 535b. Partiel, tr. «lodek.»
(2) Participant.
●(1876) TDE.BF 408a. Lodek, adj., tr. «Participant.»
(3) Ober ub. lodek e udb. : faire participer qqn à qqc.
●(1790) MG 281. beèd que ne vèmb groeit lodêq, dré er vadiènt, é mériteu Jesus-Chrouist. ●319. doh hur gobér lodêq ér mériteu a Oaid Jesus-Chrouist.
(4) Bout lodek àr udb. : se partager qqc.
●(1912) BUEV 109. unan ag er barréz en doé lausket getou un tammig rant é verùel : «Oh : emé ean, be vou paudmat a dud lodek arnehou.»
(5) Bout lodek gant ub. =
●(1790) Ismar 4. ne véritt quet bout lodêq gueneign.
●(1838) OVD 65. én ur houlen bout lodêc guet-ai ér santiamanteu ou doé ér momand-cé.
●(1913) AVIE 286. Mar n'ha kolhan ket, ne vi ket lodek genein. ●337. N'en doé ket bet vennet bout lodek get er réral é maru hur Salvér.
(6) Bout lodek en udb. : partager qqc.
●(1838) OVD 99. er ré e vou bet lodêc én hou péhèd. ●(1849) LLB 159. lodek én é beden. ●(1854) PSA II .148 aveit bout lodêc é madeu ur guemunauté èlcé. ●(1861) BSJ 36. Hui e vou lodêc én é drebilleu. ●308. ●(1879) GDI 2. Hui e vou lodêc én é barfætioneu. ●(1857) LVH viii. bout lodêg ehué int-memb ér hustumeu héliet é ol er vro.
●(1907) BSPD I 67. rak ma oé lodek én é soufranseu. ●(1913) AVIE 278. bes lodek é leùiné te vestr. ●(1921) BUFA 15. Er véléan peur (...) e oé lodek eùé én é larganté. ●(1921) GRSA 216. Lodek e oè Èv é péhed Adam, lodek e zeli bout eùé ér hastimant.
(7) Bout lodek a : être partie prenante.
●(1838) OVD 26. hul laquat ér stad de vout, dré er secour ag é hræce, lodêc ag é hloër. ●28. eit bout lodêc a hou cloër.
(8) Bout lodek e : participer à.
●(1821) SST 160. er ré e zou bet lodec ér laironcie.
- lodennlodenn
f. & adv. –où
I. F.
(1) Pièce de terre, terrain.
●(1911) FHAB Here 283. Al loden eo bet savet warni an templ brudet a yoa neuze boutin etre daou vreur. ●(1933) BRND 36. tri c'hant akr a zo el lodenn-ze. ●(1982) TKRH 60. en doa paeet en dirañson al lodenn douar-se.
(2) Partie d'un tout.
●(1732) GReg 698a. Partie, portion d'un tout divisé, tr. «lodenn. p. lodennou. Van[netois] lodeenn. p. ëu.»
●(1869) HTC 61. Eur ridoch euz ar re gaëra a ranne an telt etre diou loden. ●(1869) SAG 34. eul lodenn vraz euz ar gristenien ne reont nemeur sin ar Groaz. ●(1874) FHB 496/203a. eur chapel vrao (...) great evit al loden vraz a venadurez coant. ●(1877) EKG I 313. Dilost ar c'henta lodenn. ●(1878) EKG II 14. ec'h en em rannchont etre diou lodenn. ●184. el lodenn genta euz va histor. ●219. ne ket al lodennou bianna a zo eat gant-ho. ●(1879) GDI 105. ne vanquou quet jamæs a esprès é loden erbet ag en overen. ●(18--) PDO 6. eul loden euz a baotred kear ho deuz bet champet aoualc'h, galoupet aoualc'h, tourniet aoualc'h.
●(1907) KANngalon Gwengolo 485. Ar Sened (…) a zelaouaz al loden vrasa euz tud ar vro. ●(1914) KANNgwital 140/438. E lid sakramant ar Briedelez ez euz diou lodenn. ●(1917) LZBt Gouere 2. Al loden vrasan eus tud ar vro a den o bara dious an douar. ●(1927) LZBt Genver 23. Eul loden anê, 'n eur arruout e ti o zud, o deus bet eul las bac'hadou. ●(1930) KANNgwital 335/466. Ar c'heur a zo bras kenan, dibrad eo ive ha rannet e diou lodenn.
(3) Lot, ce qui revient à qqn.
●(1659) SCger 95a. portion, tr. «lodenn.» ●(1732) GReg 584a. Lot, portion héreditaire : portion d'une chose divisée entre plusieurs personnes, tr. «lodenn. p. lodennou.» ●696a. Part, portion, lot, tr. «lodenn.»
●(1909) FHAB Ebrel 99. Loden an anaoun 'zo eat a skrab ganto evel madou ar re veo. ●(1913) AVIE 331. Er soudarded e gemér é zillad, e hra pedèr loden anehé, ul loden eit pep soudard, hag e den d'er billeu eit gout petra en dehé bet peb unan. Ean en devoé ur sé hag e oé groeit rah én ur péh hag hemb groui erbet. Ind e lar enta étré zé : n'he roegamb ket, mes tennamb d'er billeu eit gout più en dou hi. ●(1938) DIHU 330/182. Ur begotad pe ur skudellad bled, e oè loden pep unan anehè.
(4) (prlt de nourriture) Part.
●(1942) DHKN 94. Seùel e hrant, falgoutant tré ag ou loden.
(5) Lodenn + déterminant : lot, part de ce qui revient à qqn.
●(1915) KANNlandunvez 43/325. Red eo iun hag ober pinijen, evit kaout da lodenn varadoz.
(6) (droit) Partie.
●(1872) ROU 94a. Partie. Ceux qui plaident ou qui contractent, tr. «lodenn.»
(7) Kemer e lodenn en udb. : prendre part à qqc.
●(1905) MRPL 2. O tiouall va banden zaout var ieod ho letounen / M'em beuz gand va mignoned graet meur a abaden. / C'houi gemere ho loden en hon flijaduriou.
II. Adv. A-lodennoù =
●(1922) EOVD 63. en des rannet a lodenneu er péh e lar en Aviel.
III.
(1) Ober lodenn wenn da : se passer de.
●(1943) VKST Mae/Mezheven 275. Evit plijout d’eun dornadig «begou gallek» – begou diskiant alies – e veze graet lodenn wenn d’ar brezoneg.
(2) Kaout ul lodenn e park ar Brizh : voir brizh .3.
- lodenn-varrlodenn-varr
f. (agriculture) Ce que chacun doit houer.
●(1910) MAKE 1. an hini a zistag re a doliou-mar, en eur staga gant e loden, pa vez devez bras torri-terien, hennez a gouez war e benn a-drenv, hep gallout dont a-benn eus e loden-var. ●(1922) EMAR 13. touzet pep lodenn-var.
●(1950) KROB 25/12. E bro-bagan, an dud o deus geriou evelhen : ar «bevarenn», hag a zo an eizvet lodenn eus eun devez-arat. (...) al «lodenn-varr», an ugentvet...
- lodennadur
- lodennañ / lodenniñlodennañ / lodenniñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Répartir, partager.
●(1659) SCger 39a. departir ou diuiser, tr. «lodenni.» ●74b. lotir, tr. «lodenna.» ●(1732) GReg 267a. Departir, deviser une chose entre plusieurs personnes, les partager convenablement, tr. «lodenna. pr. lodennet. Van[netois] lodenneiñ.» ●584a. Lotir, partager, tr. «Lodenna. pr. lodennet.» ●697a. Partager un héritage, tr. «Lodenna. pr. lodennet.»
●(1849) LLBg vi 47. Un tam bara segal e lodener ged joé. ●(1852) MML 145. lodennîn a re he faourante. ●(1874) POG 175. He ziwisk a zo lodennet. ●(1876) TDE.BF 408a. Lodenna, v. a., tr. «Partager, faire les parts.»
●(1902) PIGO I 154. Raktal e oe lodennet an treo. ●(1908) PIGO II 94. lodenni ar madou. ●(1910) MBJL 62. Pa varv eun tad, ne ve ket lodennet e vado : d'ar bugel henan e vent oll. ●(1942) DHKN 88. Ne vehè ket erhat, emé nezé timat, ur hadour bras ha koant, en ur seùel liant, ma vo Clet é e lodenno didan hor sel, hoh Mac Dâthô.
►absol.
●(18--) SBI II 254. mar carfenn lodenni, mann ganin na vâno ! tr. «si je voulais partager, il ne me resterait rien !»
(2) Lodennañ udb. gant ub. : partager qqc. avec qqn.
●(1857) HTB 74. Mar keromp lodenni hon euruzted gante.
●(1908) PIGO II 184. N'em eus nemet trubuilh, poan hag ar maro da lodenni gant ma mignoned… ●(1911) BUAZperrot 63. c'houi (…) a lodenno neuze o foaniou ganto.
(3) Lodennañ udb. etre : (se) partager qqc. entre (plusieurs personnes).
●(1883) MIL 266. lodenna relegou eur zant etre meur a barrez. ●(1889) SFA 65. epad m'edo Bernard, var leur gear Asiz, o lodenna he arc'hant etre peorien ar vro.
●(1907) AVKA 308. ar soudarded a lodenas e dillad etrehe.
(4) Lodennañ e : partager en.
●(1902) PIGO I 181. Ar merc'hed a boac'haz anean, a lodennas anean en tri bez. ●(1928) BFSA 145. e lodennas Fransez an Itali e seiz rann-vro, pep-hini gant eun Tad Rannvroour.
II. V. pron. réfl. En em lodennañ.
(1) Se partager, se diviser.
●(1908) PIGO II 178. Ar vanden en em lodennas : eun hanter gant Kevarek, eun hanter-all gant Riwall.
(2) Se diviser.
●(1925) FHAB C'hwevrer 100. Disklêriet eo bet, ha gwir eo, e teu eur yez d'en em goll dre ma teu d'en em lodenna e re holl a rann-yezou.
III. Kaout gwregon da lodennañ gant ub. : voir gwregon.
- lodenneklodennek
adj.
(1) Participant.
●(1876) TDE.BF 408a. Lodennek, adj., tr. «Participant.»
(2) Bezañ lodennek en udb. : participer à.
●(1874) POG 14. ec'h oun hirio lodennek er sakrifiz braz meurbet euz ann oferen zantel. ●17. lodennek er memez gloar gant-ho.
(3) Mont lodennek gant ub. : s'associer avec qqn.
●(1890) MOA 125b. S'associer pour un commerce quelconque, tr. «mont lodennek gant u. b.»
- lodenner .1lodenner .1
m. –ion Homme qui fait le partage.
●(1907) AVKA 192. piou an eus lakaet anon da varner pe da lodenner etreoc'h ?
- lodenner .2lodenner .2
m. –ioù (grammaire) Dénombreur.
●(1995) GBAH 748b. lodenner –ioù g. Termen, dezhañ ur garg lodennañ, a lakaer dirak an anvioù hollek evit ma c'hallfed geriañ traoù niveradus ganto.
- lodennerezh
- lodennetlodennet
adj. Partagé.
●(1911) BUAZperrot 63. Poan lodennet / Poan dibennet. ●(1935) LZBl Du/Kerzu 274. poan lodennet, / poan dibennet.
- lodenniñlodenniñ
voir lodennañ
- loder
- lodetlodet
adj. Partagé.
●(1872) ROU 94a. Vous vous plaignez, vous qui êtes si bien partagé, tr. «ac e clemit, ha c'hui ken brao loded.»
- lodez-ha-modez