Recherche 'loen...' : 25 mots trouvés
Page 1 : de loen (1) à loenoniour (25) :- loenloen
m. –ed
I.
(1) Animal.
●(1521) Cc. g. bestail. b. loeznet. ●g. beste sauluaige. b. loezn goez. ●(1612) Cnf 37a. loznet gouez. ●(1650) Nlou 186. En craou an loeznet, ez voe ganet certen, tr. «C'est dans l'étable des bêtes qu'il fut certes enfanté.»
●(1732) GReg 37b. Animal, bête, tr. «Lozn. p. Lozned. loëzn. p. loëzned.» ●(1790) MG 116. quemènt lòn hun ès e zou dihaitt. ●(17--) TE 2. el lonnèt ar en doar.
●(1821) SST 36. etré deu lon brutal. ●(1849) LLB 119. kand lon vil aral. ●723. ol el loned. ●(1868) KMM 224-225. ul loen treud ac coz. ●(1899) BSEc xxxvii 145/ KRL 10. Ebrel gant e gontello / 'Droc'h an dud hag al loenedo, tr. «Avril avec ses couteaux coupe les gens et les pauvres bêtes.»
●(1912) BUAZpermoal 689. loened goue a vanden o redek.
(2) Loen mut : bête brûte.
●(c.1500) Cb 14b. g. beste menue comme berbis cheures pourceaulx. bri. loeznet mut euel deuet guefr moch.
●(17--) BV 1310. kaset ha digaset evel al loened mut.
●(18--) SAQ II 196. evel eul loen mud a rank mond, trei, chomm a zav pa vez eur waskel houarn en he fri.
(3) (Sens figuré) En parlant d’une maladie : Ul loen fall ha milliget.
●(1840) EBB 28. le terrible Choléras-Morbus (…) Ur lôn fal ac melliguèd, tr. « une bête maudite et cruelle ».
(4) =
●(1925) SFKH 12. Ret e vehé bout goah hoah eit en diaul deustoh dehon bout lon erhoalh.
(5) Pièce, unité.
●(1939) DIHU 338/323. Displeg e hra demb en hé des prénet un dousen uieu get un amezegéz, pear blank el lon.
(6) C'hoari e loen =
●(1937) TBBN 73. Aveit bout dijaploh de hoari é lon.
(7) Loen goañv =
●(1936) IVGA 98. –Ya ! Paol, un otou brav, ha feskinier treut e-barz ! «Setu neuze, war zigarez emaomp war ar pave, e rankfe unan mont gant ar pilhou, ha beza gwisket 'giz Loen-Goañv !… ●(1972) SKVT I 28. Staoter en e wele ! Penn tach, penn laou, fri karn, loen goañv !
II. local. Cheval.
●(1877) EKG I 277. eur zoudard var loan.
●(1936) CDFi 8 fevrier. an daou loan-dibr. ●(1994) BRRI 8. Nemet ur c’houer bennak o tastum skign gant e garr hag e loan.
►[empl. sans art.]
●(1911) KANNgwital 100/20. Daou o deuz prenet ti (...) pevar prenet loan. ●(1924) FHAB C'hwevrer 65. rei d'ezan karr ha loan.
III. [terme générique qui sert à désigner un animal sans distinction d'âge ni de sexe]
(1) Loen-dañvad, loen-deñved : mouton.
●(1957) PLBR 20. ainsi «mouton» peut se dire, suivant la région, dañvad, dañvadenn, penn-dañvad, loen-dañvad. ●(1982) ENEU 26. (Eusa) gwerza eul leue pe eul loan-deñved.
(2) Loen-kezeg : cheval.
●(1896) GMB 416. pet[it] tréc[orois] eul loein-kézek une bête chevaline, un cheval ou une jument.
●(1904) BOBL 8 octobre 3/3a. pa spontaz al lon-kezek dirag eur bern-mein, hag ar c'har a heilpennaz. ●(1909) BROU 221. (Eusa) Le nom générique est : Loan deñved, de même qu'on dit : Loan kezeg, loan zaout…
(3) Loen-saout : un bovin.
●(1909) BROU 206. (Eusa) On dit souvent : eul loan zaout. ●(1983) PABE 216. (Berrien) eul loen-saout, tr. «une vache.»
IV.
(1) (Labourat, tramailhat) evel ul loen : travailler dur et beaucoup.
●(1949) LLMM 16/46 (T) *Jarl Priel. Evidout e labouren, dreist pep tra evidout e poanien, evidout hepken e tramailhen evel ul loen. ●(1962) TDBP II 322 (T). Hennez a labour evel eul loen, tr. J. Gros «il travaille comme une bête (comme un brute).» ●(1978) PBPP 2.2/334 (T-Plougouskant). Labourat evel ul loen, tr. J. le Du «travailler comme une bête.»
(2) Bezañ e loenedigoù er gêr : être de bonne humeur.
●(1868) FHB 204/382b (L) Goulc'hen Morvan. Ar c'habiten en doa bet plijadur o velet ar stourmat-ze a dreuz ar guerniou, hag a ioa evelse he loenedigou er gær.
- loen-dozv
- loen-du
- loen-hentloen-hent
m. Cheval que l'on attelle à la voiture.
●(1969) BAHE 60/50. Met ul loen-labour, ul loen ponner, ha n'eo ket ul loen-hent.
- loen-kornloen-korn
m. loened-korn, loened-kern Bête à cornes.
●(1867) GBI ii 152. tric’houec’h a loened-korn. ●(1867) FHB 117/103a. al loenet corn a ioa discar varnezho. ●(1872) ROU 79a. Bête à cornes, tr. «loened corn.»
●(1906) DIHU 9/149. Bep plé e krev ar er mézeu éleih a loñned-korn ger er foèu. ●(1910) MAKE 50. Da genta tra, e reas an dro da blasen al loened-korn. ●(1913) AVIE x. éhén ha loñned kern aral. ●(1942) DHKN 86. meur a veùin hag a lon korn. ●(1978) BRUDn 19/9. Ne oa ket homañ eul loen-korn bennag, med eun tamm koad, eur ganell goz bet neud endro dezi gwechall, faoutet, biskornet, distammet hag eur gwiskad kratouz warni.
- loen-laezh
- loen-nijloen-nij
m. loened-nij Volatile.
●(1870) KTB.ms 15 p 150. mestr war ann holl loened-nij. ●ha setu loened-nij da dont kerkent a vagadou, re a bep liou hag a bep vent, a-gichenn al laouenanig betek ann aigl.
●(1931) VALL 789b. Volatile, tr. «loen-nij m. pl. loened-nij.»
- loen-pluñvloen-pluñv
m. loened-pluñv Volatile.
●(1931) VALL 789b. Volatile, tr. «loen-pluñv m. pl. loened-pluñv.» ●(1993) MARV xii 22. (Pleuveur-Bodoù) ne oan ket bet pell o werza ar loened pluñv-se.
- loen-samm
- loen-stern
- loen-stlej
- loen-tenn
- loen-tiloen-ti
m. loened-ti Animal domestique.
●(1931) VALL Animal domestique, tr. «loen-ti m. pl. loened-ti.»
- loenedusloenedus
adj. Abondant en animaux.
●(1521) Cc. g. habundant des bestes. b. loeznedus.
- loenegezh
- loenek
- loenel
- loenelezh
- loenerezhiñ
- loenetaer
- loeniaj
- loenigan
- loeniñloeniñ
v.
I. V. intr.
A. Pourvoir une ferme en animaux.
●(1936) BREI 455/3a. N'eo ken ar c'houlz da loeni ; / Dija hon eus ur c'haer a gi.
B. sens fig.
(1) Travailler dur.
●(1931) VALL 754a. Travailler dur, tr. «loeni T[régor].» ●(1954) VAZA 11. eviti da vezañ o loeniñ a hed an deiz, morse ne teue liv ar skuizh warni. ●(1957) AMAH 67. ne oant ket techet da loeniñ evit seurt bourc'hizien. ●(1963) LLMM 99/262. hag aner e veze d’an douraerien loeniñ evit stourm ouzh ar fornigell ifern-se.
(2) Loeniñ ouzh : s'acharner contre.
●(1919) BUBR 2/42. Pevar miz zo eo krog an Alemanted da loeni ouz ar gaer sakr.
(3) Se mettre en colère.
●(1907) VBFV.fb 41a. fâcher (se), tr. «loñnein.» ●(1931) VALL 131b. se mettre en colère, tr. «loñnein V[annetais].» ●(1934) MAAZ 83. aveit el lakat de dérein, ha de loñnein. ●103. Loñnein e hra er vam éh uélet en doéré. ●117. éh an de loñnein ru.
II. V. tr. d. Loeniñ e gorf : travailler comme une brute.
●(1962) TDBP II 322. Honnez a veze er park o loeni he horv, tr. «elle était toujours aux champs en train de brutaliser son corps (de travailler comme une brute).» ●Loenet ho-peus ho korv adarre ! tr. «vous avez encore malmené votre corps (trop travaillé) !»
- loenoniezh
- loenoniour