Recherche 'loue...' : 14 mots trouvés
Page 1 : de loue (1) à louezaenn (14) :- loueloue
voir leue
- louedloued
m.
(1) Moisi, moisissure.
●(1633) Nom 58a. Panis situm resipiens : pain qui sent la chansissure & moisissure : bara pehiny á sant an loüet.
●(1659) SCger 80b. moisissure, tr. «al louet.» ●(1732) GReg 632b. Moisissure, tr. «Louëd. Van[netois] louëd.»
●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, s. m., tr. «Le moisi.»
●(1907) BSPD i 263. Goleit e oé a zoar ha dèbret kement get el loued ma vezé bet diés d’oh, a gredan, laret petra oé. ●(1927) GERI.Ern 362. loued m., tr. «Moisi.» ●(1931) VALL 474a. Moisissure, tr. «loued m.»
(2) C’hwezh al loued : odeur de moisi.
●(1732) GReg 632b. Il sent le moisi, tr. «C’huëz al louëd a so gandhâ.»
- louedadurlouedadur
m.
(1) Moisissure.
●(c.1500) Cb [loedaff]. vnde hoc mucor / oris. g. pourriture / ou moisissure de vins. b. loedadur guin / pe breinadur.
●(1732) GReg 150b. Chansissure, tr. «Loüedadur.» ●632b. Moisissure, tr. «louëdadur.»
●(1907) FHAB Gwengolo 203. an oll boultren, al louedadur, an oll draou lous. ●(1913) NECH 4. louedadur ha ban. ●(1927) GERI.Ern 362. louedadur m., tr. «moisissure.» ●(1931) VALL 474a. Moissisure, tr. «louedadur m.» ●(1934) MAAZ 54. ur guiskad louidadur.
(2) Canitie.
●(1499) Ca 127b. g. cheuesce. brito. loedadur.
- louedañlouedañ
voir louediñ
- louedennlouedenn
f. –où
(1) Moisissure, champignon.
●(1927) GERI.Ern 362. louedenn f., tr. «moisissure.» ●(1927) FHAB Gouere 146b. saotrou bihan, ruz-vlen, graet gant eul louedenn (moisissure, champignon). ●(1927) FHAB Du 229b. Ar gwasa klenved a dag ar segal eo ar piger, da lavaret eo eul louedenn savet diwar gebell-tousegi bihan a vev e greun ar segal. ●(1931) VALL 474a. Moissisure, tr. «louedenn f.»
(2) = (?) Corvée, travail pénible (?).
●(1993) HYZH 196/44. (Douarnenez) er goañv neuze a vie neuze glizigoù a teue deus Honfleur ha vie labouret ha setu an dra-se oa ur mell louedenn d'an dud da gaout ur gwenneg bennak pa vie machin, pa vie echu ar sizhun.
- louedetlouedet
adj.
(1) Moisi.
●(1633) Nom 59a. Lardum rancidum : lard rancé, chansi : quic sall moguedet, quic sal loüedet. ●62b. Vinum pendulum : vin relant : guin louedet, pe gouazlæt.
●(1849) GBI II 228. bara louedet, tr. «du pain moisi.» ●(1869) FHB 250/323a. Prena a ra d'eomp bara louedet, kig tronket, amann brein. ●(1876) TDE.BF 412a. Louedet, adj., tr. «Avarié, moisi.»
●(1902) PIGO I 98. tammo bara louedet. ●(1907) BSPD I 111. un tam bara ha ne oé ket louédet. ●(1909) BOBL 06 février 215/2c. Kezek ampoëzonet gant kerc'h louedet. ●(1977) PBDZ 716. (Douarnenez) bara louedet, tr. «du pain moisi.»
(2) Chenu, gris
●(1924) ZAMA 195. ne reas nemet eun hej d'e benn louedet.
(3) (Argent) oisif.
●(1732) GReg 50a. Argent oisif, tr. «arc'hand louëdet.»
- louediñ / louedañlouediñ / louedañ
v. intr. & tr.
I. V. intr.
(1) Moisir.
●(1499) Ca 127b. Loedaff. g. moisir comme pain.
●(1659) SCger 80b. moisir, tr. «louedi.» ●157b. louedi, tr. «moisir.» ●(1732) GReg 150b. Chansir, moisir, parlant des confitures, du pain, du fromage, tr. «Loüedi. pr. loüedet.» ●632b. Moisir, se moisir, tr. «Louëdi. pr. louëdet. Van[netois] louëdeiñ. pr. et.»
●(1862) JKS.lam 495. Deut da gemeret ar bara ne louedo biken. ●(1876) TDE.BF 412a. Louedi, v. n., tr. «Moisir, rancir.»
●(1907) VBFV.bf 49b. luèuein (b[as] van[netais] leudein, v. n., tr. «moisir.» ●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «moisir, rancir. » ●(1931) VALL 474a. Moisir, tr. «louedi.»
►[empl. comme subst.] Fait de moisir, moisissure.
●(1922) FHAB Gouere 219. An doen a ziwall ar foenn ouz ar glao, hag an ear hen difenn ouz al louedi.
(2) par ext. (en plt de qqc.) Ne pas être employé, ne pas servir.
●(1922) FHAB Mae 135. ar gwenneien ne jomint ket da loueda. ●(1924) YAYA 33. daou ugent mil lur o louedi em zac'h.
(3) Grisonner, chenir.
●(1499) Ca 127b. g. chenir. b. loedaff. euel den pan coz.
●(1732) GReg 474a. Grisonner, devenir gris, tr. «louëdi. pr. louëdet.»
●(1876) TDE.BF 412a. Louedi, v. n., tr. «blanchir ou grisonner, parlant des cheveux, de la barbe.»
●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «grisonner. »
(4) Devenir gris.
●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «devenir gris. » ●(1959) TGPB 65. N'am boa ket taolet pled betek hen, met krog 'oa ar blev da louediñ war gorn e dal ha deut e oa e varv da wennaat.
II. V. tr. Rendre gris.
●(1942) DRAN 141. An noz a louede glazvez ar pantennou.
III. sens fig. (en plt de qqn) V. intr.
(1) Perdre son temps à ne rien faire.
●(1872) GAM 44. ann dud iaouank diazez a gaset da loueda da Gonli.
●(1908) KMAF 27. Divalo, divalo ! Diwall da louedi ha da vergla, rak an diegi a zebr an den. ●(1910) MBJL 77. ne chomomp ket da louedi ouz tôl. ●(1916) LILH 12 a C'hwevrer. Nag a dud e zo chomet elsé de louidein ardran épad ma oè tud koh, tadeu a famill én danjér a gol ou buhé.
(2) péjor. Rester vieille fille, vieux garçon.
●(18--) SBI II 184. merc'hed chomet da loeda / 'N defôt tapout eun tam goaz, tr. «Les filles restées moisir, / Faute d'avoir mis la main sur un bout d'homme.»
●(1924) ZAMA 191. loueda e-unan, en e gozni. ●(1950) KROB 26-27/19. Mirout ouz eur plac'h da zimezi a zo he derc'hel da louedi, eme Zoaz !
(3) Croupir.
●(1710) IN I 413-414. hac hon les da loueda en hon diegui.
●(18--) SAQ I 148. da loueda er stad a bec'het.
- louegiñ
- louer
- LouergadLouergad
n. de l. Louargat.
I. Louergad.
●(1847) FVR 50. e parrez vraz Louargat. ●(1894) BUEr 48. Louargat.
●(1900) (1927) CONS 905. Louargat. ●(1902) PIGO I 5. Gortoz eun tamm ma vefomp tremenet en Louargat. ●(1904) DDKB 138. Tre Traou Yeodi ha Louargad. ●(1912) MELU 209. Loue Louargat. ●(1923) ARVG Meurz 43. ar parrouziou tro-war-dro, Plougras, Plouneve, Lok-Envel, Benec’h, Louargat, Logivi ha Lohuek. ●(1928) BREI 58/3c. en bro Benec’h ha Louargat. ●(1965) BAHE 44/17. Hogene (pe) Ogene, ar menez da geñver Bre, war zouar Louergad, uheloc’h e gwirionez eget Bre e-unan. ●(1995) LMBR 92. Ur pevar lev bennak er c’hornaoueg da Wengamp emañ Louergad.
●(2000) TPBR 118. Pa oan tremen Louargad, / A oa triwac'h yar oc'h arat. ●170. Un devezh ma oa sant Elar o tremen dre Vro-Dreger kostez Louargat. ●(2002) TEBOT 106b. Treduder ha Plouzelambr / Plouared, Kouerc'had / Tregrom, Benac'h, Louargad / Bear ha Pluzuned.
II.
(1) Devinette.
●(1974) TDBP III 332. Te zo ur paotrig hag a zo desket-mad : lavar din ped baz-yod a zo e parrez Louargad, tu es un petit garçon qui est très instruit : dis-moi combien de bâtons à remuer la bouillie il y a dans la commune de Louargat. Réponse de l'interlocuteur qui feint d'avoir compris: bâton en bouillie...
(2) Dicton rimé.
●(2000) TPBR 118. Pa oan tremen Louargad, / A oa triwac'h yar oc'h arat. ●(2004) TROMK 219a. Pa oan o tremen Louergad, / E oa triwac'h yar oc'h arat. Daniel Giraudon.
III. Blasons populaires, voir : Krokanted Louergad, Leue Louergad.
IV. [Toponymie locale]
●(1894) BUEr 48. Zant Ervoan a laraz enon an oferen en chapel ar C'hleuziou a zo breman en parouz Zant-Eler.
●(1900) (1927) CONS 905. Sant Eler Louargat. ●(1946) SAGU 49. Signalons l'opposition faite entre sant Alar Kerne (Saint Eloi de Cornouailles = Saint-Eloy) et sant Alar Léon (Saint Eloi de Léon = en Ploudaniel). Plus significative encore est l'appelllation de saint-Eloy en Louargat dit, par pléonasme, sant Sant Eler (saint Saint Eloi), ou sant Eler goz (saint Eloi le vieux), ce qui le met au-dessus des autres pardons de saint Eloi des environs. ●(1995) LMBR 94. maen-hir Pergad. ●95. maner ar C’hleuzioù.
●(2000) TPBR 57. pont Sant-Alar. ●170. Dilemmet oa bet diouzhtu ar plankenn a oa a-us d'an nor ha 'blam d'ar pezh oa arruet an deiz-se, 'vez graet Sant-Elar deus bilajenn Louargat aboe.
- louetlouet
adj. & m.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de couleur)
(1) Gris.
●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, adj., tr. «de couleur grise.»
●(1903) MBJJ 209. guped a liou louet o nijal 'vel pikolo sparfeled. ●(1934) BRUS 201. Gris (couleur des moisissures), tr. «louet.»
(2) (en plt de cheveux, de poils) Gris, blancs.
●(14--) Jer.ms 95. an den man loet can, tr. «cet homme-ci aux cheveux blancs.» ●(1499) Ca 127b. g. chanu. b. loet.
●(1902) PIGO I ix. eun torkad bleo loued. ●(1925) BILZ 105. dindan e ambrankou louet ha dru. ●(1929) MKRN 81. eun tammig louet o bleo.
(3) (en plt d'animaux) Gris.
●(1732) GReg 494a. Un beuf grisâtre, tr. «Un egen louët.»
●(1941) FHAB Genver 3. eun azen bihan louet. ●(1954) LLMM 42/7. E peurvan deñval ar vourc’h n’eo ket ul leue a zo o peuriñ, met ur pikol ki louet, gleb ha gludek ar c’hrev anezhañ.
(4) (en plt de plantes) Gris.
●(1903) MBJJ 41. Netra nemet rec'hel garo, warne banno touskan louet.
B.
(1) (en plt de nourriture) Moisi.
●(1499) Ca 127b. g. moisi. b. loet. ●(1633) Nom 57b-58a. Panis mucidus : pain moisi, chansi, & relant : bara loüet. ●64a. Vinum mucidum : vin chansi, moisi : guin loüet.
●(1659) SCger 80b. moisi, tr. «louet.»
●(1803) MQG 7. bara loüed. ●(1867) GBI I 182. un tam bara loued. ●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, adj., tr. «Moisi.»
●(1907) PERS 101. bara seac'h ha loued. ●330. eur batatezen loued d'he goan. ●(1927) GERI.Ern 362. louet adj., tr. «Moisi.»
(2) (en plt de vêtements) Piqué.
●(1925) FHAB Mezheven 229. an dilhad intret pe louet.
(3) =
●(1870) FHB 274/97a. moeltret, louet, brein.
●(1925) FHAB Ebrel 120. Eur bosad kaoc'h kezeg louet.
(4) (en plt du temps) Couvert.
●(1943) HERV 115. Hizio ez oa louet an deiz.
C. sens fig. (en plt de qqn)
(1) Pourri, croulant.
●(1929) DIHU 216/284. deusto d'emb bout fourchadet skalier hur 50 vlé, diskoamb d'er gallegerion ieuank ag ur bro n'en domb ket hoah louid.
(2) Liper pladoù louet : délateur.
●(1928) DIHU 199/4. Lipér-pladeu-loed, tr. «délateur.»
D. Épith.
(1) Bran louet : corneille noire.
●(1732) GReg 211a. Corbeau gris, tr. «Bran loüed. p. briny loüed.»
●(1878) EKG II 126. evel ma tiskar ar chaseer ar vran-louet euz a vek ar vezen fao.
●(1984) HYZH 154-155/25. ar brini louet-se a rae o neizhioù war ar chimiler.
(2) Kelien louet : taons.
●(1919) DBFVsup 38a. kelion louet, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «V[annetais] kelion-louet.»
II. Adv.
(1) Breugeudiñ louet : Avoir des renvois acides.
●(1924) NFLO. aigreurs [d'estomac], tr. «breugeuti louet.» ●renvois [acides], tr. «breugeudi loued.»
(2) Kozh-louet : très vieux.
●(1910) MAKE 33. eur fuzuilh koz-loued, oajet a gant vloaz d'an nebeuta, ha hi merglet ha goloet a gevnid.
III. M. C’hwezh al loued (louet, adj. > loued, s.) : odeur de moisi. cf. loued
●(1732) GReg 632b. Il sent le moisi, tr. «C'huëz al louëd a so gandhâ.»
- louetwezlouetwez
[louet + gwez]
S. Peuplier.
●(c.800) MSvbr I Manuscrit latin 10290 f°24a (DGVB 246a). loitguid gl. « populnus i. populus », tr. « peuplier ».
- louezaelouezae
m. / f. (entomologie) Punaise.
●(1752) PEll 553. Loüesâe, & en Cornwaille Loüese ou Loüeze, Punaise, insecte de très mauvaise odeur. Nos Bas-Bretons, quoiqu'assez mal-propres chez eux, ne connoissent point la punaise domestique, mais seulement la champêtre.
●(1876) TDE.BF 412a. Louezae, s. m., tr. «Punaise de bois, d'après Le Gonidec.»
●(1931) VALL 603b. Punaise, tr. «louezae m.» ●(1995) PTEZ 90. Loufazê : (louezae) (punaise – insecte). Loufazê, / Hirroh e roched 'vid e zê ! (Lavar bugale).
- louezaennlouezaenn
f. –ed (entomologie) Punaise.
●(1744) L'Arm 314b. Punaise, tr. «Lucêtte.. eu. f. ou m.» ●(1904) DBFV 151b. lusèden, lusèuen, f. pl. lused, lusèu, tr. «punaise.»
●(1890) LZBg 196. Tad hun hrechén e oé marv a houdé gùerço ; ha revé creden er bayannet ag er vrô-men, é inean e hellè bout antréet é corv ne vern péh lôn ; setu perac danjer erbet ma laheint lôn erbet, na leuen, na lucèuen.
●(1907) VBFV.bf 49b. lusèden, lusèuen, f. pl. –ed, tr. «punaise.» ●(1934) BRUS 250. Une punaise, tr. «ul lusèuen, f. -ed m.»