Devri

Recherche 'loue...' : 14 mots trouvés

Page 1 : de loue (1) à louezaenn (14) :
  • loue
    loue

    voir leue

  • loued
    loued

    m.

    (1) Moisi, moisissure.

    (1633) Nom 58a. Panis situm resipiens : pain qui sent la chansissure & moisissure : bara pehiny á sant an loüet.

    (1659) SCger 80b. moisissure, tr. «al louet.» ●(1732) GReg 632b. Moisissure, tr. «Louëd. Van[netois] louëd

    (1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, s. m., tr. «Le moisi.»

    (1907) BSPD i 263. Goleit e oé a zoar ha dèbret kement get el loued ma vezé bet diés d’oh, a gredan, laret petra oé. ●(1927) GERI.Ern 362. loued m., tr. «Moisi.» ●(1931) VALL 474a. Moisissure, tr. «loued m.»

    (2) C’hwezh al loued : odeur de moisi.

    (1732) GReg 632b. Il sent le moisi, tr. «C’huëz al louëd a so gandhâ.»

  • louedadur
    louedadur

    m.

    (1) Moisissure.

    (c.1500) Cb [loedaff]. vnde hoc mucor / oris. g. pourriture / ou moisissure de vins. b. loedadur guin / pe breinadur.

    (1732) GReg 150b. Chansissure, tr. «Loüedadur.» ●632b. Moisissure, tr. «louëdadur

    (1907) FHAB Gwengolo 203. an oll boultren, al louedadur, an oll draou lous. ●(1913) NECH 4. louedadur ha ban. ●(1927) GERI.Ern 362. louedadur m., tr. «moisissure.» ●(1931) VALL 474a. Moissisure, tr. «louedadur m.» ●(1934) MAAZ 54. ur guiskad louidadur.

    (2) Canitie.

    (1499) Ca 127b. g. cheuesce. brito. loedadur.

  • louedañ
    louedañ

    voir louediñ

  • louedenn
    louedenn

    f. –où

    (1) Moisissure, champignon.

    (1927) GERI.Ern 362. louedenn f., tr. «moisissure.» ●(1927) FHAB Gouere 146b. saotrou bihan, ruz-vlen, graet gant eul louedenn (moisissure, champignon). ●(1927) FHAB Du 229b. Ar gwasa klenved a dag ar segal eo ar piger, da lavaret eo eul louedenn savet diwar gebell-tousegi bihan a vev e greun ar segal. ●(1931) VALL 474a. Moissisure, tr. «louedenn f.»

    (2) = (?) Corvée, travail pénible (?).

    (1993) HYZH 196/44. (Douarnenez) er goañv neuze a vie neuze glizigoù a teue deus Honfleur ha vie labouret ha setu an dra-se oa ur mell louedenn d'an dud da gaout ur gwenneg bennak pa vie machin, pa vie echu ar sizhun.

  • louedet
    louedet

    adj.

    (1) Moisi.

    (1633) Nom 59a. Lardum rancidu: lard rancé, chansi : quic sall moguedet, quic sal loüedet. ●62b. Vinum pendulum : vin relant : guin louedet, pe gouazlæt.

    (1849) GBI II 228. bara louedet, tr. «du pain moisi.» ●(1869) FHB 250/323a. Prena a ra d'eomp bara louedet, kig tronket, amann brein. ●(1876) TDE.BF 412a. Louedet, adj., tr. «Avarié, moisi.»

    (1902) PIGO I 98. tammo bara louedet. ●(1907) BSPD I 111. un tam bara ha ne oé ket louédet. ●(1909) BOBL 06 février 215/2c. Kezek ampoëzonet gant kerc'h louedet. ●(1977) PBDZ 716. (Douarnenez) bara louedet, tr. «du pain moisi.»

    (2) Chenu, gris

    (1924) ZAMA 195. ne reas nemet eun hej d'e benn louedet.

    (3) (Argent) oisif.

    (1732) GReg 50a. Argent oisif, tr. «arc'hand louëdet

  • louediñ / louedañ
    louediñ / louedañ

    v. intr. & tr.

    I. V. intr.

    (1) Moisir.

    (1499) Ca 127b. Loedaff. g. moisir comme pain.

    (1659) SCger 80b. moisir, tr. «louedi.» ●157b. louedi, tr. «moisir.» ●(1732) GReg 150b. Chansir, moisir, parlant des confitures, du pain, du fromage, tr. «Loüedi. pr. loüedet.» ●632b. Moisir, se moisir, tr. «Louëdi. pr. louëdet. Van[netois] louëdeiñ. pr. et

    (1862) JKS.lam 495. Deut da gemeret ar bara ne louedo biken. ●(1876) TDE.BF 412a. Louedi, v. n., tr. «Moisir, rancir.»

    (1907) VBFV.bf 49b. luèuein (b[as] van[netais] leudein, v. n., tr. «moisir.» ●(1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «moisir, rancir. » ●(1931) VALL 474a. Moisir, tr. «louedi

    ►[empl. comme subst.] Fait de moisir, moisissure.

    (1922) FHAB Gouere 219. An doen a ziwall ar foenn ouz ar glao, hag an ear hen difenn ouz al louedi.

    (2) par ext. (en plt de qqc.) Ne pas être employé, ne pas servir.

    (1922) FHAB Mae 135. ar gwenneien ne jomint ket da loueda. ●(1924) YAYA 33. daou ugent mil lur o louedi em zac'h.

    (3) Grisonner, chenir.

    (1499) Ca 127b. g. chenir. b. loedaff. euel den pan coz.

    (1732) GReg 474a. Grisonner, devenir gris, tr. «louëdi. pr. louëdet

    (1876) TDE.BF 412a. Louedi, v. n., tr. «blanchir ou grisonner, parlant des cheveux, de la barbe.»

    (1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «grisonner. »

    (4) Devenir gris.

    (1927) GERI.Ern 362. louedi., tr. «devenir gris. » ●(1959) TGPB 65. N'am boa ket taolet pled betek hen, met krog 'oa ar blev da louediñ war gorn e dal ha deut e oa e varv da wennaat.

    II. V. tr. Rendre gris.

    (1942) DRAN 141. An noz a louede glazvez ar pantennou.

    III. sens fig. (en plt de qqn) V. intr.

    (1) Perdre son temps à ne rien faire.

    (1872) GAM 44. ann dud iaouank diazez a gaset da loueda da Gonli.

    (1908) KMAF 27. Divalo, divalo ! Diwall da louedi ha da vergla, rak an diegi a zebr an den. ●(1910) MBJL 77. ne chomomp ket da louedi ouz tôl. ●(1916) LILH 12 a C'hwevrer. Nag a dud e zo chomet elsé de louidein ardran épad ma oè tud koh, tadeu a famill én danjér a gol ou buhé.

    (2) péjor. Rester vieille fille, vieux garçon.

    (18--) SBI II 184. merc'hed chomet da loeda / 'N defôt tapout eun tam goaz, tr. «Les filles restées moisir, / Faute d'avoir mis la main sur un bout d'homme.»

    (1924) ZAMA 191. loueda e-unan, en e gozni. ●(1950) KROB 26-27/19. Mirout ouz eur plac'h da zimezi a zo he derc'hel da louedi, eme Zoaz !

    (3) Croupir.

    (1710) IN I 413-414. hac hon les da loueda en hon diegui.

    (18--) SAQ I 148. da loueda er stad a bec'het.

  • louegiñ
    louegiñ

    v. intr. Se déformer.

    (1934) BRUS 54. Déformer – se, tr. «louègein

  • louer
    louer

    m. –ion Vesseur.

    (1904) DBFV 150b. louér, m. pl. –erion, vesseur, homme puant. ●(1924) NFLO. (animal) qui pue, tr. «louer.» ●(1934) ALMA 136. Ma ne ket brammer pe louer.

  • Louergad
    Louergad

    n. de l. Louargat.

    I. Louergad.

    (1847) FVR 50. e parrez vraz Louargat. ●(1894) BUEr 48. Louargat.

    (1900) (1927) CONS 905. Louargat. (1902) PIGO I 5. Gortoz eun tamm ma vefomp tremenet en Louargat. ●(1904) DDKB 138. Tre Traou Yeodi ha Louargad. ●(1912) MELU 209. Loue Louargat. ●(1923) ARVG Meurz 43. ar parrouziou tro-war-dro, Plougras, Plouneve, Lok-Envel, Benec’h, Louargat, Logivi ha Lohuek. ●(1928) BREI 58/3c. en bro Benec’h ha Louargat. ●(1965) BAHE 44/17. Hogene (pe) Ogene, ar menez da geñver Bre, war zouar Louergad, uheloc’h e gwirionez eget Bre e-unan. ●(1995) LMBR 92. Ur pevar lev bennak er c’hornaoueg da Wengamp emañ Louergad.

    (2000) TPBR 118. Pa oan tremen Louargad, / A oa triwac'h yar oc'h arat. ●170. Un devezh ma oa sant Elar o tremen dre Vro-Dreger kostez Louargat. ●(2002) TEBOT 106b. Treduder ha Plouzelambr / Plouared, Kouerc'had / Tregrom, Benac'h, Louargad / Bear ha Pluzuned.

    II.

    (1) Devinette.

    (1974) TDBP III 332. Te zo ur paotrig hag a zo desket-mad : lavar din ped baz-yod a zo e parrez Louargad, tu es un petit garçon qui est très instruit : dis-moi combien de bâtons à remuer la bouillie il y a dans la commune de Louargat. Réponse de l'interlocuteur qui feint d'avoir compris: bâton en bouillie...

    (2) Dicton rimé.

    (2000) TPBR 118. Pa oan tremen Louargad, / A oa triwac'h yar oc'h arat. ●(2004) TROMK 219a. Pa oan o tremen Louergad, / E oa triwac'h yar oc'h arat. Daniel Giraudon.

    III. Blasons populaires, voir : Krokanted Louergad, Leue Louergad.

    IV. [Toponymie locale]

    (1894) BUEr 48. Zant Ervoan a laraz enon an oferen en chapel ar C'hleuziou a zo breman en parouz Zant-Eler.

    (1900) (1927) CONS 905. Sant Eler Louargat. ●(1946) SAGU 49. Signalons l'opposition faite entre sant Alar Kerne (Saint Eloi de Cornouailles = Saint-Eloy) et sant Alar Léon (Saint Eloi de Léon = en Ploudaniel). Plus significative encore est l'appelllation de saint-Eloy en Louargat dit, par pléonasme, sant Sant Eler (saint Saint Eloi), ou sant Eler goz (saint Eloi le vieux), ce qui le met au-dessus des autres pardons de saint Eloi des environs. ●(1995) LMBR 94. maen-hir Pergad. ●95. maner ar C’hleuzioù.

    (2000) TPBR 57. pont Sant-Alar. ●170. Dilemmet oa bet diouzhtu ar plankenn a oa a-us d'an nor ha 'blam d'ar pezh oa arruet an deiz-se, 'vez graet Sant-Elar deus bilajenn Louargat aboe.

  • louet
    louet

    adj. & m.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de couleur)

    (1) Gris.

    (1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, adj., tr. «de couleur grise.»

    (1903) MBJJ 209. guped a liou louet o nijal 'vel pikolo sparfeled. ●(1934) BRUS 201. Gris (couleur des moisissures), tr. «louet

    (2) (en plt de cheveux, de poils) Gris, blancs.

    (14--) Jer.ms 95. an den man loet can, tr. «cet homme-ci aux cheveux blancs.» ●(1499) Ca 127b. g. chanu. b. loet.

    (1902) PIGO I ix. eun torkad bleo loued. ●(1925) BILZ 105. dindan e ambrankou louet ha dru. ●(1929) MKRN 81. eun tammig louet o bleo.

    (3) (en plt d'animaux) Gris.

    (1732) GReg 494a. Un beuf grisâtre, tr. «Un egen louët

    (1941) FHAB Genver 3. eun azen bihan louet. ●(1954) LLMM 42/7. E peurvan deñval ar vourc’h n’eo ket ul leue a zo o peuriñ, met ur pikol ki louet, gleb ha gludek ar c’hrev anezhañ.

    (4) (en plt de plantes) Gris.

    (1903) MBJJ 41. Netra nemet rec'hel garo, warne banno touskan louet.

    B.

    (1) (en plt de nourriture) Moisi.

    (1499) Ca 127b. g. moisi. b. loet. ●(1633) Nom 57b-58a. Panis mucidus : pain moisi, chansi, & relant : bara loüet. ●64a. Vinum mucidum : vin chansi, moisi : guin loüet.

    (1659) SCger 80b. moisi, tr. «louet

    (1803) MQG 7. bara loüed. ●(1867) GBI I 182. un tam bara loued. ●(1876) TDE.BF 411b. Loued, louet, adj., tr. «Moisi.»

    (1907) PERS 101. bara seac'h ha loued. ●330. eur batatezen loued d'he goan. ●(1927) GERI.Ern 362. louet adj., tr. «Moisi.»

    (2) (en plt de vêtements) Piqué.

    (1925) FHAB Mezheven 229. an dilhad intret pe louet.

    (3) =

    (1870) FHB 274/97a. moeltret, louet, brein.

    (1925) FHAB Ebrel 120. Eur bosad kaoc'h kezeg louet.

    (4) (en plt du temps) Couvert.

    (1943) HERV 115. Hizio ez oa louet an deiz.

    C. sens fig. (en plt de qqn)

    (1) Pourri, croulant.

    (1929) DIHU 216/284. deusto d'emb bout fourchadet skalier hur 50 vlé, diskoamb d'er gallegerion ieuank ag ur bro n'en domb ket hoah louid.

    (2) Liper pladoù louet : délateur.

    (1928) DIHU 199/4. Lipér-pladeu-loed, tr. «délateur.»

    D. Épith.

    (1) Bran louet : corneille noire.

    (1732) GReg 211a. Corbeau gris, tr. «Bran loüed. p. briny loüed

    (1878) EKG II 126. evel ma tiskar ar chaseer ar vran-louet euz a vek ar vezen fao.

    (1984) HYZH 154-155/25. ar brini louet-se a rae o neizhioù war ar chimiler.

    (2) Kelien louet : taons.

    (1919) DBFVsup 38a. kelion louet, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «V[annetais] kelion-louet

    II. Adv.

    (1) Breugeudiñ louet : Avoir des renvois acides.

    (1924) NFLO. aigreurs [d'estomac], tr. «breugeuti louet.» ●renvois [acides], tr. «breugeudi loued

    (2) Kozh-louet : très vieux.

    (1910) MAKE 33. eur fuzuilh koz-loued, oajet a gant vloaz d'an nebeuta, ha hi merglet ha goloet a gevnid.

    III. M. C’hwezh al loued (louet, adj. > loued, s.) : odeur de moisi. cf. loued

    (1732) GReg 632b. Il sent le moisi, tr. «C'huëz al louëd a so gandhâ.»

  • louetwez
    louetwez

    [louet + gwez]

    S. Peuplier.

    (c.800) MSvbr I Manuscrit latin 10290 f°24a (DGVB 246a). loitguid gl. « populnus i. populus », tr. « peuplier ».

  • louezae
    louezae

    m. / f. (entomologie) Punaise.

    (1752) PEll 553. Loüesâe, & en Cornwaille Loüese ou Loüeze, Punaise, insecte de très mauvaise odeur. Nos Bas-Bretons, quoiqu'assez mal-propres chez eux, ne connoissent point la punaise domestique, mais seulement la champêtre.

    (1876) TDE.BF 412a. Louezae, s. m., tr. «Punaise de bois, d'après Le Gonidec.»

    (1931) VALL 603b. Punaise, tr. «louezae m.» ●(1995) PTEZ 90. Loufazê : (louezae) (punaise – insecte). Loufazê, / Hirroh e roched 'vid e zê ! (Lavar bugale).

  • louezaenn
    louezaenn

    f. –ed (entomologie) Punaise.

    (1744) L'Arm 314b. Punaise, tr. «Lucêtte.. eu. f. ou m.» ●(1904) DBFV 151b. lusèden, lusèuen, f. pl. lused, lusèu, tr. «punaise.»

    (1890) LZBg 196. Tad hun hrechén e oé marv a houdé gùerço ; ha revé creden er bayannet ag er vrô-men, é inean e hellè bout antréet é corv ne vern péh lôn ; setu perac danjer erbet ma laheint lôn erbet, na leuen, na lucèuen.

    (1907) VBFV.bf 49b. lusèden, lusèuen, f. pl. –ed, tr. «punaise.» ●(1934) BRUS 250. Une punaise, tr. «ul lusèuen, f. -ed m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...