Devri

Recherche 'lous...' : 17 mots trouvés

Page 1 : de lous (1) à loustrom (17) :
  • lous
    lous

    adj. & m.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Sale.

    (14--) Jer.ms 207. Rac compsou baut an rybault loux, tr. « Devant les paroles audacieuses du sale ribaud ». ●(1499) Ca 128b. Lous. g. ort.

    (1745) BT 344. goann louss, tr. «sale charogne.» ●(1790) MG 25. hé horv loussoh hac horriploh eid ur ounn e vehai huéh-mis quênd é vreignein.

    (1876) TDE.BF 413b. Ar re-ze a zo louz pe lousoc'h, tr. «ceux-là sont plus ou moins puants.» ●(1889) SFA 261. eun dervez m'oa louz he zae, he lammaz digant-han evit he diboultrenna.

    (1902) PIGO I 70. an treo-holl louz hag a-sklabe. ●(1905) IVLD 105. leun a zour louz ha priek. ●(1914) FHAB Mezheven 163. An dud divar ar mêz (...) red eo lavaret, e vez louz ha dizasun o ziegeziou ganto. ●(1925) FHAB Mae 188. ar strodenn louz a strinkont. ●(1925) CHIM 9. Rukunus eo gant e zilhad lous ha truilhennek. ●(1926) FHAB Genver 27. podezou hudur, kirinennou pe zailhou louz. ●(1926) FHAB Mezheven 216. pa vezo lous ar c'hraou.

    (2) Mauvais.

    (1728) Resurrection 1858. Dre da arabadou plapous lous quiguiner.

    (3) Fri lous : morveux.

    (1982) HYZH 147/25. (Treboull) Sank dezhañ un atouzenn, d'ar fri-lous-se !

    (4) Qui est considéré comme sale, mauvais, à cause de son aspect.

    (18--) KTB.ms 14 p 74. un touseg (…) ann amprevan louz-se.

    (1972) SKVT I 116. N'oa al laou, eviti, nemet amprevaned lous, lastez, un dismegañs o gwelout war ur penn kristen.

    (5) Infecté.

    (1857) HTB 107. eur c'hlenvet ker louz, hag a ia da goll ma genet ha d'em laket dishevelep !

    (1905) IVLD 277. Goloet he bizach a glanvennou louz. ●288. Poaz he bizach gant klanvennou louz. ●(1925) BUAZmadeg 742. Maudez a oa ker guen ha ken louz he groc'hen hag hini enn (lire : eun) den lor, e serr eur c'hlenved hir.

    (6) (en plt d'un chemin) Boueux.

    (1895) GMB 245 (d'après Kant. Z. V. 35). fregañ henchou louz, tr. «passer par de mauvais chemins, se frayer une route fangeuse.»

    (7) =

    (1866) LZBt Gouere 159. eul labour ken sammuz ha kel louz.

    (8) Penn-lous : cuisine.

    (1985) OUIS 201. de l’autre côté le penn kuisin ou penn louz, dans lequel on cuit et mange les aliments.

    B. (renforcé par un adv.)

    (1) Lous-teil =

    (1982) HYZH 147/28. (Treboull) e soutanenn vie atav lous teil.

    (2) Lous-pez = (?) lous-pizh, lous-pest (?).

    (1984) HYZH 154-155/ ???.An dour a yoa lous-pez..

    (3) Lous-gagn : (temps) infect.

    (1982) LLMM 210/30. lous-gagn oa an amzer.

    (4) Lous-brein =

    (1951) LLMM 25/73. ar botoioù lous-brein az poa da versoliañ etre daou benn an deiz.

    (5) Lous-mezhus =

    (1902) PIGO I 68. ar vatez koz (...) a oa louz mezus.

    C. sens fig.

    (1) Obscène, indécent.

    (1790) MG 203. Er sonnènneu lous e ra, peb-unan d'é sort, mui a zroug eid er honzeu. ●(1790) Ismar 133. Hum gouchi e rét é larèt conzeu lous hadishonest.

    (1821) SST 155. Peb comportement lous ha méhus. ●(1867) LZBt Gouere 322. enn hon bro ec'h int anaveet dindan eunn hano louz, houlierezed.

    (1912) MMPM 121. lenn awalc'h a wie evit degech ar gazetennou louz ha difeiz.

    ►Tra lous : personne luxurieuse.

    (1955) MIPO 14. Tra louz ! It da gousked gand ho kwreg kleiz.

    (2) Teod, genoù lous : personne qui dit des grossièretés.

    (1859) MMN 11. Eun teod lous a zo aoualc'h evit coll an oll dud yaouanc eus eur c'harter.

    (1942) FHAB Meurzh/Ebrel 150. (note de F. Vallée) Genou louz a vez lavaret e Treger. E Kembraeg ez eus un dra evel-se ivez.

    ►Bezañ lous e c'henoù : être grossier dans ses paroles.

    (1975) LLMM 169/98. ma oa lous e c'henou un tammig, e oa troet da rentañ servij.

    (3) Komz lous : grossièreté.

    (1907) PERS 125. na komzou louz. ●(1915) MMED 48. komzou louz eur mevel divezet. ●(1936) PRBD 116. Dont a ra eus ar ginou leodouejou, komzou lous, drouk-pedennou, malloziou, geier... hag all...

    (4) (religion) Pec'hed lous : péché de luxure.

    (1879) GDI 168. er péhed lous. ●(18--) SAQ II 83. Ar pec'het louz (...) hen deveuz atao perz e kollidigez an Ene.

    D. Épith.

    (1) Tro lous : vilain tour, saloperie.

    (1908) PIGO II 36. 75-76. Troiou lous eo treo evel se. Dampet, me zo ru, mes ma ouifen e ve bilhejou evel-se ganit, Job, me votfe 'vit an tu-all.

    (2) Distagadenn lous : déconvenue.

    (1908) PIGO II 98. C'houi, pôtred, 'ya da gavout bep a distagaden lous eus an afer-man.

    (3) Distro, dizro lous : déconvenue.

    (1874) FHB 482/90a. caout ar pez a c'halver eun distro lous.

    (1920) MVRO 24/1d. Allaz paotred ! Allaz eun distro louz ho pezo, difeskinet e vefoc'h abred pe divezad. ●(1920) FHAB Gwengolo 454. ar re-man goude an dizro louz-ze a jomas sioul eur pennad. ●(1928) FHAB Mae 187. An A. Poincare a gave d'ezan edo, en hent-se, o vont da lakaat Elzasiz, da rei o moueziou, d'ar voterez, evit tud eus e gostezenn ; met eun distro lous en deus bet ! ●(1936) CDFi 11 janvier. c'hoarvezout a reas gantan ar memes dizro-lous ha gand e vestr. ●(1956) LLMM 58/16. loariadoù 'veze e tapen diganti un distro lous gant ar strakell-se.

    (4) Naer-lous : couleuvre. (?) cf. naer-rous (?).

    (1966) LIMO 23 décembre. parat doh en aëron lous a gousiein en deur. ●Aeron lous, couleuvres.

    (5) (religion) Ar spered lous : surnom du diable.

    (1880) SAB 128. daou gez den goall-gemered gant ar spered louz.

    II. Adv.

    (1) Ober lous da ub. : maltraiter qqn.

    (1908) PIGO II 111. Na pa ne ven ket a-du gante, n'houllan ket e ve gret re lous d'ê.

    (2) De beaucoup.

    (1935) BREI 392/stag 7. Nebeutaet o deus, ha lous c'hoaz !

    (3) Extrêmement.

    (1922) FHAB Here 305. piz lous ha bepred drouk-kontant. ●(1923) FHAB Genver 11. eun den piz louz. ●(1982) TKRH 79. ken tost-lous e oa ar Jobenn. ●(1982) PBLS 399. (Sant-Servez-Kallag) hennezh zo pinwig lous, tr. «celui-là est 'salement' riche (bigrement riche).»

    (4) De beaucoup.

    (1909) TOJA 36. Ha brasoc'h 'vit Yan, a c'houllet-hu ? Ya, lous !

    (5) Salement.

    (1939) MGGD 43. Paket e oa ar sorser brudet ha paket lous.

    III. [empl. comme subst.] Saleté.

    (1954) VAZA 130. liv al lous hag an digempenn warno.

    IV.

    (1) Lous evel ar seizh pec'hed : voir pec'hed.

    (2) Lous evel ul laouenn : voir laouenn.

    (3) Lous evel ur pemoc'h : voir pemoc'h.

    (4) Lous evel un darc'h : voir darc'h.

    (5) Tapout un distro lous : voir distro.

    (6) Bezañ lous e fri : voir fri.

  • lous-dilous
    lous-dilous

    adj. Très sale.

    (1924) ZAMA 169. gant e veg lous-dilous.

  • lousaat
    lousaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir malpropre.

    (1659) SCger 157b. lousaat, tr. «deuenir laid.» ●(1732) GReg 597a. devenir malpropre, tr. «louçzaat. pr. eët»

    (1876) TDE.BF 413a. Lousaat, tr. «devenir sale, indécent.»

    (1934) BRUS 58. Devenir sale, tr. «lousat.» ●(1977) PBDZ 965. (Douarnenez) en ur goshaat, lousaat atav a ra, tr. «en vieillissant, il devient de plus en plus sale.»

    (2) V. tr. d. Rendre malpropre.

    (1732) GReg 597a. Rendre malpropre, tr. «louçzaat. pr. eët»

    (1913) AVIE 144. Nitra ag er péh e za a zianvéz é mab-dén n'hel el lousat. ●(1934) BRUS 81. Rendre sale, tr. «lousat

  • lousken
    lousken

    f. –ed Salope.

    (1895) GMB 235. pet[it] Trég[uier] lousken, salope, de lous, sale.

    (1920) KZVr 359 - 25/01/20. lousken, tr. «femme sale.»

  • louskon
    louskon

    m. Salaud.

    (1907) BOBL 30 novembre 166/2d. Poëzon ! Kanaill ! Heillon ! Louskon !

  • lousnaj
    lousnaj

    m. =

    (1874) POG 57. grit na chomo enn-oun tamm e-bet euz a lousnach ar pec'het.

  • lousnezh
    lousnezh

    f. –ioù Malpropreté.

    (1732) GReg 597a. Malpropreté, saleté, ordure, tr. «lousnez. p. lousnezyou

  • lousoni
    lousoni

    m. Saleté.

    (1852) MML 132. ar rest deus he gondu na oa nemet dizurs ha lousoni. ●(1896) LZBt Meurzh 34. goulouet holl a fank hag a lousoni.

    (1922) EOVD 62. golhein hé lousoni. ●(1924) SBED 62. Lousoni édan braùité.

  • lousoniaj
    lousoniaj

    m. Saletés.

    (1920) LZBt Here 3. lezel da dremen, hep rannan gir, lousoniaj ha treo euzus.

  • lousoniañ
    lousoniañ

    v. tr. d. Salir.

    (1910) ISBR 304. Rah er pé e oé énné e oé guerhet pé dismantet, pe kalaùet, pé lousoniet é pep mod.

  • loustaj
    loustaj

    m. Immondices.

    (1878) BAY 13. loustaj, tr. «immondices.»

  • loustenn
    loustenn

    f. Souillon.

    (1912) MMKE 177. Biken lousten eus ho pro n'am bo evit pried !

  • louster
    louster

    m. Saleté.

    (1612) Cnf.epist 17. an lousder ves an diaoulou. ●(1612) Cnf 4a. an lousder ves an pechet.

    (1659) SCger 71b. laideur, tr. «louçder.» ●157b. lousder, tr. «vilainie.» ●(1688) MD II 22. va c'hrimou a lousder. ●(1732) GReg 597a. Malpropreté, saleté, ordure, tr. «lousder

  • lousteri
    lousteri

    f.

    (1) Saleté, immondices.

    (c.1680) NG 1113. Carguet a lousteri. ●(1732) GReg 597a. Malpropreté, saleté, ordure, tr. «Van[netois] loustery. p. ëu.» ●(1744) L'Arm 227b. Malpropreté, tr. « Lousstrerie : Vilté. m.» ●(1767) ISpour 20. hum couci dré pep sorte lousteri. ●(1790) MG 191. ue vandèn-moh é fogeal ur fangueq pé ur yoh lousteri. ●253. gùélèt el lousteri (...) a nehai. ●(1792) CAg 191. Goudé ma-mèss hum rudellet / El lousteri ag er péhet. ●(17--) VO 63. ur gambr carguét a ùléieu yraignét hac a lousteri.

    (1821) SST 155. un dra benac lous, pé a zoug d'er loustrie. ●(1825) COSp 140. O mæn précius (…) pehani a luh émesq el loustrie a hun béhedeu ! ●(1829) CNG 63. Er pehet hac é ol loustri. ●(1896) HIS 28. er lousteri e ridé ag é houlieu. ●(1897) EST 76. de durel ou loustri.

    (1912) BOEG 18. Er boketeu e gresk é kreis er lousteri.

    (2) Souillure.

    (1790) MG 252. staguein e rei attàu ul lousteri-benac doh hun inean.

    (1838) OVD 152. ma vou dilouie ha divlam er galon a bep sorte lousteri.

    (3) Excréments.

    (1856) VNA 227. des enfants (…) comme il faut du temps pour les envelopper et les démaillotter, la paresse les fait souvent laisser pourir dans leurs ordures, tr. «bugalé (…) èl ma rinquér amzér eid ou gronnein hac ou divaillurein, er parès e hra liés ou lausquein de vreinnein én ou lousteri

    (1929) DIHU 211/198. ne ziskoant ket bout soéhet bras de reboursadur er plahig na d'en treu guerh e gavant én hé lousteri.

  • loustoni
    loustoni

    f. –ioù

    (1) Saleté sur qqc.

    (1710) IN I 80. hor goualc'hi diouz hon oll lousdoni.

    (1857) CBF 85-86. Eunn trouc'had loustoni zo out-han, tr. «Il a sur lui une couche de saleté.» ●(1864) SMM 117. Doue a vel al lousdoni divalo-se eus ar pec'het varnezo.

    (1911) SKRS II 31. lemel divar an ene loustoni ar pec'hed. ●(1911) BUAZperrot 634. ne roë ket a amzer d'al loustoni da zevel na d'ar c'hinid da steui o gwiad.

    (2) (en plt du temps) Fait d'être mauvais.

    (1924) ZAMA 198. Nen em jale ket kennebeut na gant lousdoni an amzer, na gant hirder an hent.

    (3) Acte de nuisance, mauvaiseté.

    (1924) FHAB Gouere 259. al louarn a guze e droiou fall hag e loustoniou.

    (4) Impureté, malpropreté.

    (1732) GReg 521b. Impureté, qualité de ce qui est mélangé, ou plein d'ordure, tr. «lousdôny.» ●597a. Malpropreté, saleté, ordure, tr. «lousdony

    (5) Mauvaises herbes.

    (1910) BOBL 16 avril 277/2e. Gouezit ez eus daou seurt plant : eur re a zistera, a zizec'h an douar hag eur re all a wella anezhan en eur skarza pe mouga al loustoni a zo o klask diwana. ●(1911) BOBL 01 avril 327/2d. An drez a zo eur ouen loustoni (…) an oll labourerien-douar a garche dic'hrizienna anê euz pep tam douar.

    (6)

    (1963) LLMM 99/262. Guped o gouzoug diblu, (…), en em ganne en ur c’han-dour en-dro d’ul loustoni bennak.

    (7) (religion) Pec'hed a loustoni : péché d'impureté.

    (1732) GReg 521b. Le péché d'impureté, tr. «Ar pec'hed a lousdôny

  • loustoniaj
    loustoniaj

    m. –où

    (1) Saletés.

    (1847) MDM 261. teuleur en ho [er feunteuniou] loustoniaich.

    (2) =

    (1847) MDM 285. Al louzeïer hag an troaz [a zo] loustoniaichou.

  • loustrom
    loustrom

    adj. =

    (1955) VBRU 155. al loustrom Grigori.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...