Recherche 'louzaouenn...' : 82 mots trouvés
Page 1 : de louzaouenn (1) à louzaouenn-ar-gwennilied (50) :- louzaouennlouzaouenn
f. –où, louzoù (botanique)
I.
(1) Plante potagère, légume.
●(1732) GReg 491a. Herbe potagere, tr. «Lousaouënn. p. lousou. Van[netois] leseüenn. p. lesëu.» ●(1792) HS 46. Esaü (…) éan e üélass guet é vrér ur ragoust groeit à hat ul lezeuüenn forh cumunn.
(2) Plante médicinale, simple, herbe.
●(1499) Ca 102a. Gueautenn. g. herbe. vide in lousouuenn. ●128b. Lousouenn. g. herbe. ●(1633) Nom 76a. Herba, gramen : herbe : lousaoüen. ●76a-b. Herba voluntaria, cui sativa opponitur : herbe qui croist de par soy sans estre semée, ou plantée : drouc-lasaou (lire : lousaou), lousaouen á seu ep bezaff hadet na plantet. ●76b. Caulis : la tiege ou tige : an taul pen, cresq an lousaoüen. ●96b. Stirps : racine d'arbre, ou d'herbe, ou ce qui en sort : grizyen guezen pe lousaouen.
●(1659) SCger 17a. brin d'herbe de iardin, tr. «lousaouen pl. lousou.» ●157b. lousaouen pl. lousou, tr. «herbe.» ●(1710) IN I 290. ar re o devez debret eus a ul lousaouen galvet an Angelic, a vez ato ur c'huez douç hac ar (sic) agreabl gant o alan. ●(1732) GReg 491a. Herbe, plante medecinale, tr. «Lousaouenn. p. lousou. Van[netois] Léseüenn. p. lésëu.»
●(1838) OVD 168. en aconit, péhani e zou ul lezeuen forh quemun ér hanton-zé. ●(1849) LLB 385-386. Ne lausket ket er géot nag er fal lezeuen / De greskein én hou park.
II. Bezañ kerzhet war beseurt louzaouenn // Bezañ staotet war beseurt louzaouenn fall : être de mauvaise humeur. Cf. Bezañ kerzhet war beseurt geotenn, staotet war beseurt louzoù. Cf. aourc’heotenn.
●(1732) GReg 602a. Sur quelle herbe avez-vous marché aujourd'hui ? parlant d'un homme de mauvaise humeur, tr. G. Rostrenenn «Pe var lousaouenn oc'h eus-hu lecqeat ho troad hiryo ?»
●(1857) CBF 54 (L). War be seurt louzaouenn hoc'h eus-hu kerzet hirio ? tr. «sur quelle herbe avez vous marché aujourd'hui ?»
●(1943) SAV 29/29 (T) *Jarl Priel. Gwall zivergont e kavan da vab ! War peseurt louzaouenn en deus staotet adarre ?... ●(1949) LLMM 17/20 (T) *Jarl Priel. E gwirionez, n'ouzon ket war beseurt louzaouenn fall en deus staotet hiriv, met alies e teu dezhañ blejal ha gwinkal gwashoc'h eget un azen gouez.
- louzaouenn-al-laezhlouzaouenn-al-laezh
f. (botanique)
(1) Euphorbe.
●(1633) Nom 94a. Tithymallus, lactuca matina : herbe au laict : lousaoüen an læz.
(2) Laiteron.
●(1732) GReg 559b. Laiteron, ou laitron, ou laceron, plante qui est une espece de chardon beni, tr. «lousaouënn al leaz.»
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-al-leaz, s. f., tr. «Laiteron, plante.» ●(1879) BLE 80. Laitron. (Sonchus. L) Louzaouen-al-léaz.
(3) Polygale commune.
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-al-laez, s. f., tr. «on donne aussi ce nom à la polygale commune.»
- louzaouenn-al-laoulouzaouenn-al-laou
f. (botanique) Staphisaigre, herbe aux poux. cf. laou
●(1633) Nom 93b. Staphys agria, vua siluestris, pituitaria, pedicularia, herba pedicularis : staphisagrie, herbe aux poux : lousaoüen ouz an laou.
●(1732) GReg 491b. L'herbe aux poux, staphisaigre ; & le bonnet quarré, fruit au fusain, tr. «Lousaouënn al laou.»
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-al-laou, s. f., tr. «Staphisaigre.»
●(1931) VALL 708b. Staphisaigre, tr. «louzaouenn-al-laou f.» ●(1980) MATIF 44. Louzaouenn al laou, l’herbe à poux c’est le pied d’alouette.
- louzaouenn-al-liverionlouzaouenn-al-liverion
f. (botanique) Garance.
●(1879) BLE 356. Garance. (Rubia. L.) Louzaouen al livérien.
- louzaouenn-an-aodlouzaouenn-an-aod
f. (botanique) Saxifrage.
►louzoù-an-aod
●(1732) GReg 139a. Casse-pierre, plante, qui vient au bord de la mer, tr. «lousou-aud.»
- louzaouenn-an-avilouzaouenn-an-avi
f. (botanique) =
●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. louzaouen an anvi, tr. «lychnis, Lemaréchal.»
- louzaouenn-an-daoulagadlouzaouenn-an-daoulagad
f. (botanique)
(1) Grande chélidoine, grande éclaire Chelidonium majus.
●(1633) Nom 81b. Chelidonium maius, hirundinaria : esclere, chelidoine, felongne : an silær (lire : sclær), lousaouen ouz an daoulagat.
●(1732) GReg 259b. Chelidoine, la grande chelidoine, ou, l'éclaire, plante, tr. «lousaoüenn an daoulagad.»
●(1879) BLE 296. Chélidoine éclaire. (C. majus. L.) Louzaouen ann daoulagad.
(2) Euphraise officinale.
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-ann-daou-lagad, s. f., tr. «Euphraise, plante.» ●(1879) BLE 304. Euphraise officinale. E. officinalis. L.) Louzaouen-ann-daoulagad.
- louzaouenn-an-darouedlouzaouenn-an-daroued
f. (botanique) Petite éclaire, petite chélidoine Glaucium flavum.
●(1732) GReg 159b. La petite chelidoine, ou, la petite éclaire, plante, tr. «lousaoüen an dervoëd.» ●491b. L'herbe aux dartes, l'éclair, tr. «lousaouënn an dervoëd.»
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-ann-darvoed, s. f., tr. «Petite chélidoine, plante.»
●(1913) BOBL 21 janvier 421/3a. Louzououen an darvoëd, hag a deu diouti leaz melen (…) a zo mat dreist evit ar c'hoenv d'ar saout.
- louzaouenn-an-deñved
- louzaouenn-an-derzhiennlouzaouenn-an-derzhienn
f. (botanique) Centaurée.
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-ann-dersienn, s. f., tr. «Serpolet.» ●(1879) BLE 150. Gentiane centaurée. (G. centaurium. L.) Louzaouen ann dersien. – Petite centaurée. ●211. Germandrée. (Teucrium. L.) Louzaouen-ann-dersien.
●(1934) BRUS 264. La centaurée, tr. «lezeuen en derhian.»
- louzaouenn-an-diskouarnlouzaouenn-an-diskouarn
f. (botanique) Grande joubarde.
●(1980) MATIF 44. Louzaouenn an diskouarn, l’herbe sans oreille, la grande joubarde.
- louzaouenn-an-div-zeliennlouzaouenn-an-div-zelienn
f. (botanique) Double-feuille.
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-ann-diou-zelienn, s. f., tr. «Double-feuille.»
- louzaouenn-an-draen
- louzaouenn-an-Dreinded
- louzaouenn-an-drougavizlouzaouenn-an-drougaviz
f. (botanique) Verveine officinale Verbena officinalis.
●(1962) TDBP III 220. Neuze e vanko mond da glask louzaouenn an drougaviz dezañ, tr. «alors il faudra aller lui chercher la plante qui conjure le mauvais sort (la verveine officinale).» ●(1982) TIEZ I 135-136. La confection du sol de terre battue a été autrefois l'occasion d'un rite dont le souvenir achève de se perdre. Il ne m'est connu que par un seul témoignage recueilli à Ploudiry, et bien imprécis. On enfouissait dans la terre un pochon contenant un morceau de cierge béni, deux plantes dont on n'a pu me dire l'espèce, et dont l'une est dite louzaouenn an droug-avis «et quelque chose encore».
- louzaouenn-an-elaz
- louzaouenn-an-Itron-Varialouzaouenn-an-Itron-Varia
f. (botanique) Parelle sang-dragon.
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ann-Itroun-Varia, s. f., tr. «Sangdragon, plante, que les Bretons appelaient aussi louzaouenn-ar-Basion.» ●(1879) BLE 323. Parelle sang-dragon. (L. sanguineum. Lm. R. sanguineus. L.) Louzaouen-ann-Itroun-Varia.
- louzaouenn-an-naerlouzaouenn-an-naer
f. (botanique)
(1) Serpentine.
●(1633) Nom 83b. Dracunculus, offic serpentaria maior. serpentine, serpentaine : sarpentinen lousaouen an aezr.
●(1876) TDE.BF 413b. Louzaouenn-an-aer, v. n., tr. «Serpentaire, plante.»
●(1980) MATIF 44. Louzaouenn an naer, l’herbe au serpent, c’est la serpentaire.
(2) Fenouil officinal.
●(1879) BLE 275. Fenouil officinal. (F. officinale. All.) Louzaouen ann aer.
- louzaouenn-an-onestizlouzaouenn-an-onestiz
f. (botanique) Sensitive Mimosa pudica.
●(1732) GReg 954b. Vergogneuse, ou pudique, plante qui se retire & se ferme dès que certaines personnes la touchent, tr. «lousaoüen an honestiz.»
- louzaouenn-an-tantezlouzaouenn-an-tantez
f. (botanique) Orpin Sedum sp.
●(1933) OALD 45/215. Louzaouen an Tantez, tr. «Orpin.»
- louzaouenn-an-teil
- louzaouenn-an-teodoùlouzaouenn-an-teodoù
f. (botanique) = (?) Hypoglosse (?).
●(1633) Nom 104a. Hyppoglossum, hypolossum Barbaris, vularia, bonifacia, lingua Pagana, bislingua : herbe aux langues : lousaouen an teaudou, ouz droucq an teaut.
- louzaouenn-an-tignlouzaouenn-an-tign
f. (botanique)
(1) Bardane mineure, grateron, herbe, barbe aux teigneux Arctium minus.
●(1633) Nom 87b-88a. Lapathum acutum, oxylapathum, rumex acutus : pareille, herbe aux teigneux : an teaul, lousaoüen ouz an ting.
●(1732) GReg 491b. L'herbe au teigneux, bardane, & grateron, tr. «lousaouënn an tign.»
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ann-tign, s. f., tr. «Bardane, tussilage.» ●(1879) BLE 63. Bardane mineure. (L. minor. DC) Louzaouen-an-tin.
●(1954) LLMM 42/12. hag e-mesk askol hir ha kras e kresk du-mañ ha du-hont bodadoù louzaouenn-an-tign.
►louzoù-an-tign
●(1961) LLMM 86/151. sioul ha difiñv a-dreñv ul luziadur spern, drez ha louzoù an tign o kefiañ mesk-ha-mesk war ar pri.
(2) Parelle Rumex sp.
●(1732) GReg 693b. Parelle, ou patience, plante, tr. «lousaoüenn an tign. voyez bardane et gratteron.»
- louzaouenn-an-troc'hlouzaouenn-an-troc'h
f. (botanique)
(1) Grand plantain.
●(1868) FHB 191/277b. Kemeret eun nebeut treujou scouarn-azen pe louzaouen an troc'h.
●(1934) BRUS 267. Le plantain, tr. «lezeuen en troh (major).»
(2) Renouée persicaire Polygonum persicaria.
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ann-trouc'h, s. f., tr. «Petite consoude, curage, oreille d'âne, persicaire, plantes.» ●(1879) BLE 323. Renouée persicaire. (P. persicaria. L.) Louzaouen-ann-trouc'h.
●(1931) VALL 147a. petite consoude, tr. «louzaouenn an trouc'h f.»
- louzaouenn-an-urloùlouzaouenn-an-urloù
f. (botanique) =
●(1879) BLE 269. Boucage des goutteux. Æ. Podagraria. L. – Pimp. angelicæfolia. Lm.) Louzaouen ann hurlou.
- louzaouenn-ar-basiantedlouzaouenn-ar-basianted
f. (botanique) Patience.
●(1906) BOBL Meurzh-Ebrel. Kalet eo louzaouenn ar basianted er bloaz-mañ ! (d'après KBSA 209).
- louzaouenn-ar-Basionlouzaouenn-ar-Basion
f. (botanique) Parelle sang-dragon.
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ann-Itroun-Varia, s. f., tr. «Sangdragon, plante, que les Bretons appelaient aussi louzaouenn-ar-Basion.»
- louzaouenn-ar-berranallouzaouenn-ar-berranal
f. (botanique) Tournesol.
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ar berr-alan, s. f., tr. «Tournesol, plante.»
- louzaouenn-ar-bleizlouzaouenn-ar-bleiz
f. (botanique) Aconit.
●(1980) MATIF 44. Louzaouenn ar bleiz, l’herbe au loup, l’aconit.
- louzaouenn-ar-boslouzaouenn-ar-bos
f. (botanique) Carline.
●(1732) GReg 148a. Chamæleon blanc, ou carline, plante medecinale, espece de chardon, tr. «lousaoëñ ar boçz.»
- louzaouenn-ar-c'hal
- louzaouenn-ar-c'halvezlouzaouenn-ar-c'halvez
f. (botanique)
(1) Achillée millefeuille.
●(1499) Ca 129a. cest vne herbe ainsi nommee lousouenn an caluez.
●(1732) GReg 491a. L'herbe au charpentier, & au cocher. (On l'appelle autrement, mille feüille, ou l'oreille du petit bonhome, tr. «Lousaouënn ar c'halvez.»
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ar-c'halvez, s. f., tr. «Achilée, millefeuille, plantes.» ●(1879) BLE 60. Achillée millefeuille. (A. millefolium. L.) Louzaouen ar c'halvez. – Herbe au charpentiers.
●(1933) OALD 45/213. Louzaouen ar c'halvez, tr. Achillée millefeuille .»
(2) Petite consoude.
●(1931) VALL 147a. petite consoude, tr. «louzaouenn an trouc'h f.»
- louzaouenn-ar-c'hatarlouzaouenn-ar-c'hatar
f. (botanique) Herbe aux catarrhes.
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ar-c'hatar, s. f., tr. «Herbe aux catarrhes.»
- louzaouenn-ar-c'hazhlouzaouenn-ar-c'hazh
f. (botanique) Herbe aux chats.
●(1633) Nom 81a. Calamintha, mentastrum : officinis calamentum : herbes au chat : lousaoüen an caz.
●(1732) GReg 491b. L'herbe au chat, l'ortie roïale, tr. «lousaouënn ar c'haz.»
●(1876) TDE.BF 414b. Louzaouenn-ar-c'haz, s. f., tr. «Chataire, germandrée, chardon béni.» ●(1879) BLE 216. Népété des chats. (N. cataria. L.) Louzaouen ar c'hâz.
●(1931) VALL 101a. Cataire, tr. «louzaouenn-ar-c'haz f.» ●(1933) OALD 45/213. Louzaouaen ar c'haz, tr. «Herbe aux chats.» ●(1934) BRUS 268. La valériane, tr. «lezeuen ar hah.»
- louzaouenn-ar-c'hestlouzaouenn-ar-c'hest
f. (botanique) Barbotine.
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-c'hest, s. f., tr. «Barbotine.»
- louzaouenn-ar-c'hilouzaouenn-ar-c'hi
f. (botanique) Chiendent.
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-c'hi, s. f., tr. «Chiendent.» ●(1879) BLE 177. Froment rempant. (Agropyrum repens. PB. – Tritcum. L.) – Louzaouen ar c'hi. Chiendent.
●(1923) FHAB Genver 32. evel an treuzyeot (louzaouen-ar-c'hi, gwein). ●(1933) OALD 45/213. Louzaouen ar c'hi, tr. «Chiendent.»
- louzaouenn-ar-c'hommlouzaouenn-ar-c'homm
f. (botanique) Herbe aux foulons.
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-c'homm, s. f., tr. «Herbe aux foulons.»
- louzaouenn-ar-c'houskedlouzaouenn-ar-c'housked
f. (botanique) Jusquiame noire, hanebanne.
●(1633) Nom 86b. Hyoscyamus, altercum, apollinaris, fabulum, Iouis faba, faba suila, herba calicularis, faba lupina, symphoniaca, mania, officinis iusquiamus : hannebane, endormie, iusquiame, mort aux oyes, febue de porc : an hannebau, en (lire : hannebanen) lousaouen an cousquet.
●(1732) GReg 553a. Jusquiame, ou hannebanne, tr. «lousaouënn ar c'housqed.»
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-c'housked, s. f., tr. «Jusquiame, hanebane, plantes.» ●(1879) BLE 359. Jusqiame noire. (H. nigér. L.) Louzaouen-ar-c'housked.
●(1933) OALD 45/213. Louzaouen ar c'housked, tr. «Jusquiame noire.»
- louzaouenn-ar-c'hwenlouzaouenn-ar-c'hwen
f. (botanique) Pouliot Mentha pulegium.
●(1633) Nom 91b. Psyllium, pulicaris herba : herbe à puces : pouliet, lousaoüen ouz á chuen.
●(1732) GReg 491b. L'herbe aux puces, du pouliot, tr. «lousaouënn ar c'huënn.»
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-c'hoenn, s. f., tr. «Pouliot, plante.» ●(1879) BLE 214. Menthe pouliot. (M. Pulegium. L.) Louzaouen ar c'hoenn.
●(1933) OALD 45/213. Louzaouen ar c'hoenn, tr. « Ment pouliot.»
- louzaouenn-ar-flammlouzaouenn-ar-flamm
f. (botanique) Clématite flammula.
●(1732) GReg 417a. Flammula, plante, espece de clematis, tr. «lousaouën ar flamm.»
- louzaouenn-ar-galonlouzaouenn-ar-galon
f. (botanique)
(1) Mélisse.
●(1732) GReg 612a. Melice, melisse, plante, tr. «lousaouënn ar galoun.»
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-galoun, s. f., tr. «Mélisse, citronelle, plantes.»
●(1980) MATIF 44. Louzaouenn ar galon, c’est la mélisse, la citronelle.
(2) Agripaume, cardiaque Leonurus cardiaca.
●(1933) OALD 45/213. Louzaouen ar galon, tr. «Agripaume.»
- louzaouenn-ar-ganerienlouzaouenn-ar-ganerien
f. (botanique) Vélar.
●(1933) OALD 45/214. Louzaouen ar ganerien, tr. «Erysimum.»
- louzaouenn-ar-garantezlouzaouenn-ar-garantez
f. (botanique) Bardane.
●(1934) BRUS 263. La bardane, tr. «lezeuen er garanté.»
- louzaouenn-ar-goukoug
- louzaouenn-ar-gouli / louzaouenn-ar-goulioùlouzaouenn-ar-gouli / louzaouenn-ar-goulioù
f. (botanique) Anthyllis vulnéraire.
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-gouli, s. f., tr. «Pyrole, plante.» ●(1879) BLE 222. Anthyllis vulnéraire. (A. vulneraria. L.) Louzaouen-ar-gouliou.
●(1933) OALD 45/214. Louzaouen ar gouliou, tr. «Anthyllis vulnéraire.» ●(1934) BRUS 268. La vulnéraire, tr. «lezeuen er goulieu.»
- louzaouenn-ar-gravellouzaouenn-ar-gravel
f. (botanique) Alkékenge.
●(1633) Nom 85b. Halicacabus, vesicaria. offic. alkekengi, solanum vesicarium : des coquerets, coulleboges, alquequanges, baguenaudes : alcanges, lousaouen an grauel.
- louzaouenn-ar-groazlouzaouenn-ar-groaz
f. (botanique) Verveine Verbena officinalis.
●(1633) Nom 94b. Verbenaca, verbena, cincinnalis, sagmen : veruaine : lousaouen an croas.
●(1659) SCger 123b. veruene, tr. «lousaouen ar groas.»
●(1876) TDE.BF 415a. Louzaouenn-ar-groaz, s. f., tr. «Verveine, plante et fleur.» ●(1879) BLE 373. Verveine officinale. (V. oficinalis. L.)– Louzaouen-ar-groaz.
●(1987) GOEM 176. Quand un cheval a la colique, il est soigné avec le louzaouenn ar groaz.
- louzaouenn-ar-gwazi
- louzaouenn-ar-gwenaennoùlouzaouenn-ar-gwenaennoù
f. (botanique) Héliotrope.
●(1876) TDE.BF 415b. Louzaouenn-ar-gwenaennou, s. f., tr. «Héliotrope, tournesol, plantes.»
- louzaouenn-ar-gwenniliedlouzaouenn-ar-gwennilied
f. (botanique) Grande chélidoine, grande éclaire Chelidonium majus.
●(1732) GReg 259b. Chelidoine, la grande chelidoine, ou, l'éclaire, plante, tr. «lousaouen ar güimilyed.»
●(1876) TDE.BF 415b. Louzaouenn-ar-gwennelied, s. f., tr. «Grande chélidoine, grande éclaire, plantes.» ●(1879) BLE 296. Chélidoine éclaire. (C. majus. L.) Louzaouen-ar gwennélied.