Devri

Recherche 'mag...' : 35 mots trouvés

Page 1 : de mag-1 (1) à magus (35) :
  • mag .1
    mag .1

    adj. Nourri.

    ●(1921) PGAZ 46. Krouadur re vag ha dalc'het en diegi. ●(1959) BRUD 7/26. re fin eo ha re vag !

  • mag .2
    mag .2

    voir ma .3

  • mag-e-doull
    mag-e-doull

    m. Goinfre.

    ●(1982) HYZH 147/61. (Treboull) mag-e-doull : goinfre, égoïste pour la nourriture.

  • mag-e-gorf
    mag-e-gorf

    m. Qui ne pense qu'à manger.

    ●(1868) KMM 224. un den mag-e-gorf, danvez braz deza, enored, saluded dre ma z-aa.

  • magadell
    magadell

    f. –ed

    (1) Nourrisson.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. nourrisson, tr. «magadel, magaden.»

    ●(1904) DBFV 2b. magadel, tr. «nourrisson.» ●(1927) GERI.Ern 10. magadell V[annetais], tr. «nourrisson.»

    (2) Vaurien.

    ●(1732) GReg 949b. Vaurien, tr. «Van[netois] magadell. p. magadelléü.»

    (3) Fainéant.

    ●(1904) DBFV 2b-3a. magadel, tr. «être insouciant.» ●(1907) VBFV.fb 41b. fainéant, tr. «magadel, f.» ●(1927) GERI.Ern 10. magadell V[annetais], tr. «être insouciant.»

  • magadenn
    magadenn

    f. –où

    (1) Nourrisson.

    ●(1633) Nom 13a. Alumnus : nourrisson : an magaden.

    ●(1659) SCger 84a. nourrisson, tr. «magaden.» ●158a. magaden, tr. «nourisson.» ●(c.1718) CHal.ms iii. nourrisson, tr. «magadel, magaden.» ●(1732) GReg 662a. Nourriçon, tr. «Magadenn. p. magadennou.»

    ●(1877) BSA 87. ar vagaden gaer ha burzuduz euz a gorf santes Anna.

    ●(1915) HBPR 206. Ar re a oa o vaga a zouge o magadennou var ho breac'h.

    (2) = (?) Vaurien (?).

    ●(1957) BRUD 2/82. Unan euz ar zonerien a oa eur vagadenn, pesketer deuz e vicher.

  • magadur
    magadur

    m. –ioù

    (1) Nourriture.

    ●(1633) Nom 87a-b. Iuncus odoratus, officinis squinanthum, vulgus pastum ; siue pabulum camelorum nominat : nourriture de chameaux : pasturaig pe magadur dan cauallt (lire : cauallet).

    ●(1659) SCger 84a. nourriture, tr. «magadur.» ●(1727) IN II (avis) iii. ur vagadur spirituel. ●(1727) HB 424. ar vagadur admirabl. ●(1732) GReg 662a. Nourriture, aliment, tr. «Magadur.»

    ●(1849) LLB 46. freh goudask, er vagadur huerwan. ●(1874) POG 92. ar vagadur burzuduz.

    ●(1906) KPSA 48. Red eo 'ta gouzout piou zo oc'h hon hencha. Ma n'e ket ar Spered-Santel eo, kaer hon devezo ne vezo na magadur na blaz en traou a raimp.

    (2) sens fig. =

    ●(c.1802-1825) APS 131. Berman hui e ra demb er magadur bourabl a hou conzeu santel. ●(1876) TIM 388. ur vâgadur spirituel ha divin.

    ●(1912) BUEV 2. ur vagadur arall eit é inean.

    (3) = peadra da vagañ.

    ●(1942) DHKN 55. magadur peder buoh getè.

    (4) local. Bestiaux.

    ●(1744) L'Arm 255a. A Rhuys, Magadurr, veut dire, Bestiaux. Mauvais usage.

  • magadurezh
    magadurezh

    f.

    (1) Nourriture.

    ●(1499) Ca 130a. Magadurez. g. nourrissement. ●(1575) M 2483-2484. o pez magadurez, pez dicufnez, pez poan, / pez quemesq drouc esquem, pez palem dan reman, tr. «Oh ! quelle nourriture, quelle infortune, quelle peine, / Quel mélange échanges funestes, quel écrasement pour ceux-ci.» ●(1633) Nom 51b. Alimentum, alimonia : nourriture : magadurez.

    ●(1659) SCger 84a. nourriture, tr. «magadurez.» ●157b. magadurez, tr. «nourriture.» ●(1732) GReg 662a. Nourriture, aliment, tr. «magadurez. Van[netois] magadureh.»

    ●(1847) FVR 200. traou hag a denn ho magadurez hag ho c'hreskadurez euz a zruzoni ann douar.

    ●(1911) SKRS II 177. n'hellomp ken nebeut chom goal bell heb rei d'ar c'horf ar vagadurez a c'houlen. ●(1932) BSTR 10. ar vagadurez vad hag ear ar meaziou.

    (2) sens fig. Éducation.

    ●(1659) SCger 48a. education, tr. «magadurez.»

    ●(1907) FHAB Ebrel 50. Ne dal ket ar fred poania da vaga spered breizad ar yaouankiz ma laosker anezan heb magadurez.

  • magadurus
    magadurus

    adj. Nourrisant, nutritif.

    ●(1907) FHAB Du 262. an ear a en em daol var ar sev evit hen aoza ha peur-rei d'ezhan he natur magadurus. ●(1910) BOBL 05 août 293/2d. ar mel zo iac'hus ha magadurus.

  • magadus
    magadus

    adj. Nourrissant.

    ●(1895) FOV 236. léah dru ha magadus, tr. «un lait exquis et nourrissant.»

    ●(1903) LZBg Gwengolo 237. En treu magadus e zou bet dégaset amen ag en Europ.

  • magañ / magiñ
    magañ / magiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Élever.

    ●(1970) GSBG 14. (Groe) magiñ, tr. «nourrir, élever (des enfants, des animaux.»

    (2) Nourrir.

    ●(1575) M 222. bezaff re goac maguet, tr. «être trop délicatement nourris.» ●(1576) Cath p. 19. gant ma saluer iesus-christ dre e aelez ez ouff bezet maguet, tr. «mon sauveur Jésus-Christ m'a nourri par ses anges.» ●(1612) Cnf 41b. Nep à macq en è ty chacc. ●(1633) Nom 34b. Porcus colluuiaris : porceau nourry de laueure des escuëlles, ou d'amas d'ordures ; ouch maguet gant guelyen, ha gant faillançcou.

    ●(1659) SCger 84a. nourrir, tr. «maga.» ●157b. maga pe mezur, p. maguet, tr. «nourir.» ●(c.1680) NG 1809. Namait seih blé ne uo maguet. ●(1790) PEdenneu 209. maguein chass.

    ●(1821) SST 148. A obliget u er vugalé de vaguein (…) hou zut ? ●(1889) ISV 411. Ne zemezin ket evit n'am bo na greg na bugale da vaga.

    ●(1909) KTLR 107. maga hor bugale.

    (3) Hanter vagañ =

    ●(1874) FHB 474/29b. he gorf ne anter vage ket soken couls lavaret.

    (4) absol. Allaiter.

    ●(1904) ARPA 266. Maleur d'ar merc'hed a zougo ha d'ar re a vago en deveziou-ze ! ●(1907) AVKA 256. Maleur d'ar groage a vo o vaga pe war gaout bugel ! ●(1915) HBPR 206. Ar re a oa o vaga a zouge o magadennou var ho breac'h.

    (5) absol. Être nourrissant.

    ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iii. nourrissant, voila qui est bien nourrissant, tr. «chetu ur boet endés cals a substanç, chetu a vagu' er hat.»

    (6) par ext. s’occuper de qqun devenu trop vieux ou atteint d’incapacité.

    ●(1790) MG 160. mem bugalé em magou a pe vein coh.

    ●(1915) HBPR 139. Egile all, ezom d'ezhan, var he venou, da vaga he dad.

    B. Cultiver (des arbres fruitiers).

    ●(1936) BREI 457/3a. En hon bro, e c'hallfe beza maget kalz muioc'h a frouez evit na ve.

    C. sens fig.

    (1) =

    ●(1922) FHAB Mezheven 188. e c'hellomp maga, lemma ha pinvidikat ar sperejou. ●(1923) FHAB Meurzh 117. peadra da vaga o spered.

    (2) = kaout.

    ●(1928) SAKO 25. Eur c'horf ken dismeg ha hennez, ha dleout a ra magan kement-se a ezommou ?

    (3) Magañ karantez, kasoni, kounnar... : ressentir, nourrir, couver de la haine, de la colère...

    ●(1907) PERS 255. Maga­­ a rea en he c'halon eur gasoni bero a eneb ar veleyen. ●(1911) BUAZperrot 426. Ar plac'h fall (…) a vagas kasoni ouz ar zant. ●(1926) FHAB Mezheven 235. Ar gounnar a vagent a greskas kement... ●(1939) MGGD 51. da vaga kasoni. ●(1948) KROB 9/2. Ar paour ne vag, re alies, nemet kasoni ha youl-dispac'h enep ar pinvidig.

    (4) Magañ soñjoù : réfléchir.

    ●(1936) IVGA 53. Hag en ur vont-dont (...) e vagas an Ao. Kerdraoñ e soñjou betek taol an Añjelus.

    (5) =

    ●(1926) FHAB Genver 34. Lannuon, eur gêr goz evel Gwengamp (...) hag a vag, marteze, ar gwellan brezoneg a gomzer en eskopti.

    (6) =

    ●(1855) BDE 778. hemb maguein-clem.

    II. V. pron. réfl.

    (1) En em vagañ : se nourrir, s'alimenter.

    ●(18--) SAQ II 44. n'eo ket e tidalvezi, – e chomm dilabour, – en em vagin, e vagin va greg ha bugale.

    ●(1900) MSJO 71. ma ne gav pe a dra d'en em vaga. ●(1906) KPSA 85. an oll draou krouet o deuz izoum d'en em vaga evit choum beo. ●(1907) BSPD I 39. N'hum n'éhansé ket get petra en devehé hum vaget hag hum husket.

    (2) En em vagañ eus, gant : se nourrir de.

    ●(1869) SAG 82. e leac'h enem vaga, edoare ar guenan, euz a fleuraziou. ●(1874) FHB 513/341b. oc'h en em vaga gant pesked crogennog a gave var an aod.

    ►Paradigme

    prétérit

    S3 magjod

    ●(1575) M 943. Penaux en boetesot, nac en macqsot noter, tr. « Comment tu le nourris et le sustentas, notoirement. »

  • magazenn
    magazenn

    f. –où Magasin.

    ●(1870) MBR 92. eur vagazenn vraz leun a c'hreun touesiet mesk-e-mesk. ●(1894) BUZmornik 622. Sevel a eure magajennou hed ann diou ster.

    ●(1900) MSJO 140. an tan a oa kroget en eur vagajen alcool. ●(1904) SKRS I 233. en eur vagazin vouteier. ●(1909) MMEK 151. doriou ar vagajennou digor-braz. ●(1915) HBPR 132. Euz ar chapel oa great eur vagajen foen. ●(1942) HERV 104. magajinier ar varc'hadourien. ●(1955) STBJ 43. Labour ar vagazin.

  • magazennañ
    magazennañ

    v. tr. d. Emmagasiner.

    ●(1850) JAC 67. Ar bempet eus an eost, ma vo magasinet. ●(1872) ROU 91a. Mettre en magasin, tr. «Magazenna, qu'on peut prononcer magajenna.» ●(1877) FHB (3e série) 29/228a. an ilizou, credabl, a ve lakeat da vagajenna foen.

    ●(1904) KANNgwital 18/140. magajenna ar pez na vez ket kerc'het.

  • magazenner
    magazenner

    m. –ion Magasinier.

    ●(1744) L'Arm 224b. Garde magasin, magasinier, tr. «Magazinourr.. zinerion.»

  • magazin
    magazin

    s. Magasin.

    ●(1633) Nom 168a. Cadurcum : tente ou logette de mercier, hayon, magazin : vn tant pe logennic vn merçer, maguasin.

  • mager
    mager

    m. –ion

    I.

    (1) Nourricier.

    ●(1499) Ca 130a. Maguer. g. nourrisseur. ●(1633) Nom 13a. Nutricius : nourricier : an maguer.

    ●(1659) SCger 158a. maguer, tr. «nourrissier.» ●(1732) GReg 662a. Nourricier, tr. «Magueur. p. magueuryen. maguer. p. maguéryen. Van[netois] maguer. p. magueryon, magueryan.» ●(1792) HS 63-64. maguér d'é dat.

    (2) Éleveur.

    ●(1866) FHB 75/182a. ar maguer he-unan (…) evit guellat e diegues.

    II. [en apposition]

    A. (en plt de qqc.) Laezh-mager =

    ●(1877) MSA 79. eurussa mam an Hini e deuz maget gant he leaz mager ar bed-oll !

    B. (en plt de qqn)

    (1) Breur-mager : frère de lait.

    ●(1857) CBF 48. Va breur mager eo, tr. «C'est mon frère de lait.» ●(1868) GBI II 452. he breur mager.

    (2) C'hoar-vager : sœur de lait.

    ●(1854) GBI I 342. c'hoar-vager.

    (3) Tad-mager : père nourricier.

    ●(1612) Cnf 72a. ma guir Tat maguer.

    ●(1732) GReg 662a. Pere nourricier, tr. «Tad magueur. (Van[netois] Tad maguér.) Bas-Van[netois] Tad magour. tad maguér.»

    ●(1880) SAB 111. da zicour e dad mager en e vicher calvez.

    (4) Mamm-vager : mère nourricière.

    ●(1870) MBR 32. he dad hag he vamm mager.

  • magerez
    magerez

    f. –ed

    I.

    (1) Nourrice.

    ●(1499) Ca 130a. Magueres. g. nourrice. ●(1575) M 2623. vn magueres, hac vn tiegues fur, tr. «une nourrice et une ménagère sage.» ●(1633) Nom 11a-b. Puuer collactaneus : enfant nourry de la mesme tette ou nourrice auec vn autre : crouadur maguet á vn memes vron ha magueres eguies vn all. ●13a. Nutrix : la nourrice : an magueres. ●205b. Nutritia : salaire de la nourrice : gobr an magueres.

    ●(1659) SCger 84a. nourrice, tr. «maguerès.» ●158a. maguerez, tr. «nourrice.»

    ●(1866) FHB 94/335a. Goaz aze d'ar graguez douguerezet ha maguerezet e derveziou-ze.

    ►[empl. sans art.]

    ●(1783) BV 608. euel mam eus cleuet / he clesquet magueres es on deuet.

    (2) Mère qui allaite.

    ●(1914) KANNgwital 137/407. beza chadennet e plas he merc'h, a ioa magerez d'an ampoent.

    (3) Lakaat gant magerez : mettre en nourrice.

    ●(1732) GReg 662a. Mettre un enfant en nourrice, tr. «Lacqât ur buguel gad magueureus.» ●(1790) MG 181. laquad deu a mem bugalé guet maguerès.

    (4) sens fig. =

    ●(1847) MDM 27. lignez ar gallaoued koz, magerez hon armeou.

    II. [en apposition] Mamm-vagerez : nourrice.

    ●(1732) GReg 662a. Mere nourrice, tr. «Mamm vaguerès.»

  • magerezh
    magerezh

    f. –ioù

    I. E magerezh : en nourrice.

    ●(1903) MBJJ 288. En magerez hen lakaz hag en dalc'haz epad pemp pla.

    II.

    (1) Nourrice, enfant en nourrice.

    ●(1790) MG 181. Er maguerezèt e zou teichét de gommettein paud a béhedeu (...). De geuttan, ul lod-vat e guemér maguereaheu hemb ne vènt ér stad d'ou sustantein. ●182. ne gueméreoh quet maguereaheu. Er mèerhèt e hum garg ag ur vaguereah a pe vènt é toug fréh.

    (2) Plantation, pépinière.

    ●(1732) GReg 459b. Pepiniere, où semil de glands, tr. «ur vaguerès mès.»

    ●(1866) FHB 54/14a. ober en douar-ze eur vaguerez colza.

    ●(1934) BRUS 261. Une pépinère, tr. «ur vageréz.»

    (3) sens fig. Pépinière, vivier.

    ●(1866) FHB 67/118a. en ti benniget gant Doue ha hanvet gand ann tad Maner eur vagerez sent. Gallet en duize bet lavaret eur vagerez a dud gouiek.

    ●(1911) BUAZperrot 495. Vallombreuz a deuas da veza «liorz Doue, gloar an Iliz ha magerez ar zent».

  • maget
    maget

    adj. Nourri.

    ●(1499) Ca 130a. Maguet. g. nourry.

    ●(1932) BRTG 137. er magetan ag é vuohed.

  • magiñ
    magiñ

    voir magañ

  • magn .1
    magn .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Simple d'esprit.

    ●(1867) FHB 130/205a. eur benherez magn.

    ●(1931) VALL 693b. Simple d'esprit, en mauvaise part, tr. «magn.» ●(1995) BRYV II 66. (Milizag) Mañgn a zo eur paour kêz arriéré.

    ►(insulte)

    ●(1910) MAKE 98. Diod ! Leue-geod ! Beg magn ! ●(1935) BREI 438/3c. Magn ! Lak evez e pelec'h bale !….

    (2) Bezañ magn gant ub. : être fou de qqn.

    ●(1872) GAM 31. Eur vam grac'h ha magn gant he bugel.

    II. Adv. intens.

    (1) Sot-magn : complètement fou, sot.

    ●(1867) FHB 125/164a. Ret eo beza sot magn. ●(1890) MOA 141a. C'est un grand benêt, tr. «sot-magn eo.»

    ●(1908) FHAB C'hwevrer 53. red eo beza sot magn. ●(1931) VALL 693b. Simple d'esprit, en mauvaise part, tr. «sot-magn.»

    (2) Bezañ sot-magn gant ub., udb. : être fou de qqn, qqc.

    ●(1943) FATI 26. Sot-magn zoken e oa Jasinta gant an dañs. ●(1943) VKST Kerzu 420. sot-magn eo ar merc'hed gant «Yann-Vartolod».

    (3) Diot-magn : simple d'esprit, très idiot.

    ●(1931) VALL 693b. Simple d'esprit, en mauvaise part, tr. «diot-magn.»

  • magn .2
    magn .2

    s.

    (1) Personne simple d'esprit.

    ●(1964) BRUD 18/31. Hi ar vagn, al luchez, ne welas netra. ●34. Ar vagn : magn, diod.

    (2) (Enfant) gâté. cf. mign

    ●(1915) KZVr 132 - 12/09/15. Magn, tr. «enfant gâté (mign, toull, kamambre, même sens). Loeiz ar Floc'h.

  • magnan
    magnan

    voir mignan

  • magnet
    magnet

    voir mac'hagnet

  • magnetek
    magnetek

    adj. Magnétique.

    ●(1944) DGBD 71. an norzh magnetek.

  • magnez
    magnez

    m.

    (1) Vermine.

    ●(1890) MOA 515a. Vermine, s. f., tr. «Magnez.»

    (2) Saletés.

    ●(1958) ADBr lxv 4/509. (An Ospital-Kammfroud) Le terme mañgnez (...) désigne des aliments sordides ou les salissures qui en résultent : Beb seurt mañgnez o-deus ranket ar brizonierien dribi e-pad ar brezel.

  • magnonenn
    magnonenn

    f. –où Bave d'idiot.

    ●(1958) ADBr lxv 4/509. (An Ospital-Kammfroud) Mañgnonenn : n. f. ; plur. –ou. – Liquide glaireux et répugnant qui rappelle la salive qui s'écoule de la bouche d'un crétin hébété (...) : An inosant kêz a oa keid e vehienn hag e vañgnonenn.

  • magnouner
    magnouner

    m. –ion Chaudronnier.

    ●(1659) SCger 23b. chaudronnier, tr. «maignouner.» ●(1732) GReg 158a. Chaudronnier, tr. «maignouner. p. yen.»

  • magnous
    magnous

    adj. Grincheux, grognon.

    ●(1927) KANNkerzevod 7/10. eun den a relijion eun tammik mangnous, grignous. ●(1928) KANNkerzevod 17/12. mar d'oc'h ken magnous-se. ●(1972) SKVT II 125. E fas magnous en doa gwisket. ●(1975) KRAV 23. Taolit dezhañ ur banne a-raok 'yelo magnous… evit kaout peoc'h.

  • Magor
    Magor

    n. de l. Magoar.

    (1) Magor.

    ●(1914) ARVG Eost 138. Betek an Dispac’h vras, parouz Koadout, stag outi evel trew hini Magoar, a oa lod eus Eskopti Dol. ●(1925) ARVG 3/55. Parreziou Boulvriak, Sant-Drien, Plijidi, Sant-Pever, Senven, Koadou, Magor, Kerien, Sant-Negan, Pont-Melvez...

    (2) Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 192 N° 1480. Magoaris ●note F. Gourvil : « Si le subst. magoar, v. ci-dessus, s'identifie facilement dans ce nom, la terminaison –is ne peut s'expliquer que par un pluriel : "habitants de Magoar" ».

  • magouri
    magouri

    f. Crèche pour nourissons.

    ●(1984) DCFB II 637b. Crèche ; Pouponière, tr. «Magouri (f.).»

  • magrellat
    magrellat

    v. intr. Maigrir.

    ●(1939) RIBA 89. épad ma vè hou tud é vrangrellat (lire : vangrellat) get en nan...

  • magrellet
    magrellet

    adj.

    (1) Amaigri.

    ●(1932) BRTG 137. prénet ré [buohed] mangrellet de zibeurat. ●(1939) RIBA 20. ur paotr iouank kiviniet ha mangrellet.

    (2) Bout magrellet e spered =

    ●(1939) KOLM 3. ne vè ket mangrellet é spered é chonjal en é vro.

  • magti
    magti

    m. =

    ●(1874) FHB 498/221a. C'hoant oc'h euz ive da velet al lochen eleac'h ma zeo bet Pii nao er marti (lire : magti) ? (...) ●221b. el lochen-ma eo bet maget ar Pab braz Pii IX. ●(1894) BUZmornik 615. Magerez Ren a gelennaz anezhi abred var guirioneziou ar feiz. Pa vez red kas eur c'hrouadur d'ar marti, e renker teuler evez da be leac'h he gas.

  • magus
    magus

    adj. Nourrissant.

    ●(1732) GReg 662a. Nourriçant, ante, tr. «Magus. boëd magus.» ●(1744) L'Arm 11a. Alimenteux, tr. «Maguss.»

    ●(1907) BOBL 25 mai 139/2f. boued (…) magus tre evit al loened. ●(1908) BOBL 29 mai 179/2b. poaza an avalou-douar bepred araog o roi [d'ar moc'h], magusoc'h int ha lardusoc'h. ●(1913) FHAB C'hwevrer 49. Divarbenn ar boued magusa. ●(1919) BUBR 6/164. boued magus.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...