Devri

Recherche 'maout...' : 20 mots trouvés

Page 1 : de maout (1) à maoutour (20) :
  • maout
    maout

    m. –ed, meot, maouton

    I. (zoologie)

    A.

    (1) Mouton.

    ●(c.880-920) MSvbr XII 285 l. 11 (ETCE 44 136). onocrotalum .i. mormolt.

    ●(1499) Ca 142a. Mout. g. mouton. ●171b. caro ouina. b. quic mout. ●(1521) Cc (d’après GMB 392). mout. ●(1633) Nom 28a. Pellis ouina ; peau de mouton : crochen maout. ●29b. Aries mutiles : mouton sans cornes : maout digorn, maoüt ep querniel. ●35a. Veruex : mouton : maout. ●60a. Caro ouilla, veruecina : chair de mouton : quic maout.

    ●(1659) SCger 82a. mouton, tr. «maout p. meot.» ●158a. maout pl. meaut, tr. «mouton.» ●(1710) IN I 363. pe o devezo querniel ar maoutet, pe ii n'o devezo quet. ●(c.1718) CHal.ms ii. mouton, meut, meudet, il y en a qui disent au sing. meuden, et meut au pl. d'autres croyent q' meut 'est sing. et pl. ●(1732) GReg 644b. Mouton, agneau châtré, tr. «Maud. maoud. p. méaud. (Van[netois] mëud. p. mëuded.» ●(17--) BMa 21. Da divoadan ar meod, tr. «Pour saigner les moutons.» ●(17--) ROus. Maout, maot : mouton, animal mal, non entier. pl. Maoutet, meot.

    ●(1849) LLB 1529. eur meud kalonekan.

    (2) Bélier.

    ●(c.1718) CHal.ms i. belier, tr. «meut, meudes.» ●(1744) L'Arm 29a. Belier, tr. «Meud.. meudér. m.»

    (3) Penn-maout : mouton.

    ●(1732) GReg 644b. Mouton, agneau châtré, tr. «ur penn-maoud. p. méaud. (Van[netois] ur peenn mëud. p. mëudér, mëuded.»

    (4) Penn-meot : mouton.

    ●(1931) VALL 484b. Mouton, tr. «sg. déterminé penn-meot.»

    B.

    (1) Viande de mouton.

    ●(1732) GReg 316b. Eclanche, cuisse ou gigot de mouton, tr. «Morzed vaout.» ●(1744) L'Arm 173a. Gigot, éclanche, tr. «Morhétt meudd.»

    ●(1869) FHB 243/271b. penaos, Aotrou, e cavit ar maout astommet.

    ●(1903) MBJJ 112. d'ar c'houlz-man euz ar bla, na ve ket kavet aman a gig loue ; bevin ha maout bep pred.

    (2) Kig-maout : viande de mouton.

    ●(c.1718) CHal.ms i. manger du mouton, tr. «deabreïn quic meut.» ●(1732) GReg 147a. Chaire de mouton, tr. «Qicq maut.»

    ●(1857) CBF 6. kig maout a garjenn gwell, tr. «Je préfère le mouton.»

    ●(1908) KMAF 65. Setu aman ar c'hig-maout war an daol.

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Mouton (de cloche).

    ●(1732) GReg 644b. Le mouton d'une cloche, tr. «Maoud ar c'hloc'h.»

    ●(1990) STBL 132. kuit da chom da skuilh daeroù dindan o maout e beg an tour.

    (2) Vin d'accomplissement.

    ●(1732) GReg 8b. Le vin d'accomplissement, vin qu'on donne aux Maçons, Charpentiers, Couvreurs, quand ils ont fini un ouvrage, tr. «ar maoud.»

    ●(1982) TIEZ I 126. Les propriétaires fêtent comme il se doit la pose du bouquet de verdure : sur le champ, elle est l'occasion d'une tournée, et plus tard, parfois le soir-même, les maçons et leurs épouses sont conviés à un repas bien arrosé : la fest ar maout. Parfois les charpentiers, plus rarement les couvreurs, participent aux festivités.

    (3) Kern-maout : pointe de la coiffe de …

    ●(1912) BSAf xxxix 298. cette même chink-goloen (...) a ses deux cornes, kern-Maout.

    (4) Sommier de pressoir.

    ●(1934) BRUS 244. Le sommier (du pressoir), tr. «er meud.»

    III. (en plt de qqn)

    (1) péjor. Cocu.

    ●(1943) SAV 29/11. ne vez maout nemet an hini a blij ar vicher d'ezañ...

    (2) =

    ●(1911) SPON 9. Deusto d'émen é ma ean oeit, er meud-sé ?

    (3) Coq de paroisse.

    ●(1732) GReg 210a. Coq de paroisse, habitant notable d'une Paroisse, qui gouverne les autres, tr. «ar maoud. p. méaud.» ●(17--) ROus. Maout : coq de paroisse, i.e. paroissien qui se fait estimer & qui gouverne les autres.

    (4) As, champion, (le) meilleur.

    ●(1838-1866) PRO.tj 178. Ar maout e voan en oll maradego.

    (5) Ur maout a zen : un homme fort.

    ●(1903) MBJJ 220. eur maout a zen (…) eun den kaer eo an ambrouger, hag eun den krenv ive. ●221. N'eo ket heb abek e ræn bremazonn eur maout a zen eus ma Armeniad.

    (6) Fañch ar Maout : personnification des vainqueurs à la lutte.

    ●(1939) KTMT 170. Eus ouenn Fanch ar Maout eo, pa lavaran deoc'h.

    (7) Récompense du vainqueur d’un tournoi de lutte bretonne.

    ●(1907) KORN [5]. ar mestr gouriner a vez roët d’ezan eur maout evit e zigoll.

    (8) Un bon compagnon, un bon camarade.

    ●(1732) GReg 42a. Un bon Apôtre, un bon Compagnon, tr. « coantâ maout ! »

    (9) Toison pubienne.

    ●(1838-1866) PRO.tj 186. Ato, ar plac'hik / He deuz rez beguel / Ar c'hoanta maoutik / Euz a Vreiz-Izel.

    IV. [en apposition]

    A.

    (1) Troad-maout : gros filet de morve qui coule du nez.

    ●(1975) BAHE 87/5. ober un tamm torchañ d'an daou droad-maout a zo e-pign ouzh e fri.

    (2) Lost-maout : houppier.

    ●(1931) VALL 366a. Houppier, arbre ébranché, tr. «lost-maout. m. pl. lostou-meot (Rusq.) popul.»

    B. Saka-maout.

    (1) Affrontement.

    ●(1908) FHAB Eost 255. Etre ar re-ma hag ar grevisted e vez avechou saka-maout.

    (2) Ober saka-maout : se cogner la tête entre deux personnes.

    ●(1931) VALL 130b. se cogner la tête, en parl. de deux personnes, tr. «ober saka-maout fam.»

    (3) C'hoari saka-maout : jouer à se cogner la tête.

    ●(1931) VALL 158a. Jouer à se cosser, à se cogner la tête, tr. «C'hoari saka-maout.»

    V. (blason populaire)

    (1) Maouton : moutons.

    ●(1947) BRMO 32. les gens de Séglien sont dits Tonerion (vantards), Foéùérion (vaniteux) ou Maouton (moutons).

    (2) Maout & Maout kerniel rodellek.

    ●(1970) ICTB III 27. Marga s[urnom] des marins d'Ouessant, donné par les Molénais, qui appellent aussi les terriens d'Ouessant "Maout", "Maout kerniel rodellek".

    VI.

    (1) (Mont, dont, bezañ) ar maout gant ub. : gagner, être victorieux.

    ●(1874) FHB 505/279b (L) G. Morvan. Ar vreudeur a zo eno oc'h ober scol, a zo eat ar maout gantho adarre.

    ●(1902) PIGO I 133 (T) E. ar Moal. Bez eun den, pa laran, ha, dreist ar re-all, e teuio ar maout ganid ! ●216. Deut e oa ar maout gantan ! ●(1910) MBJL 99 (T) L. le Clerc. Memes tra ec'h a ar maout gant an otro Bruchesi. ●190. Ne gomzin nemet eus palez ar C'hanada : evidon-me, gantan eo e oa ar maout. ●(1942) LANB 30 (L) *L. Lok. Ar maout a zeuas ganto. ●41. Aet ar maout gant Plonger eta. ●(1981) ANTR 3 (L) *Tad Medar. Plijoud a ree d'an dud dond da weled gourenadeg ha gand piou ez ee ar maout. ●141. Kaer 'zo, tamm ha tamm, pôtred an droherien buzug a ya ar maout ganto.

    (2) Bezañ maout war : être expert sur/de.

    ●(1957) BRUD 2/54 (K) Y. ar Gow. Gouzoud 'ouzon ez oh maout war al labour-se. ●(1981) ANTR 141 (L) *Tad Medar. ... e teu ar brezoneger da veza maout war ar galleg...

    (3) Goulenn bezañ maout : demander à être châtié, puni.

    ●(1909) TOJA 16 (T) E. ar Moal. Ma n'arru ket fenoz, me c'houl bezan maout, ma ne roan ket e laz d'ean ! ●(1970) BHAF 63 (T) E. ar Barzhig. Daoust hag eñ e vanis morgousket pe betra ? Koulskoude ne gav ket din, nann, nann, me 'houlenn beza maout m'em-eus huñvreet ! ●312. 'Hanta me a houlenn beza maout ma laoskan ahanout da vond war ar skiantou...

    (4) Touzañ ar maout da ub. : couper l’herbe sous le pied de qqun.

    ●(1890) MOA 150 (L). Aller sur les brisées de quelqu'un, tr. J. Moal «touza ar maout da u.b.» ●254. Évincer (supplanter), trL J. Moal «touza ar maout da u.b.» ●293. Couper l'herbe sous les pieds à quelqu'un, tr. J. Moal «touza ar maout da u.b.»

    ●(1931) VALL 162. Couper l'herbe sous le pied, tr. F. Vallée «touza ar maout da u. b.»

    (5) Touzañ ar maout da ub. : manger la laine sur le dos de qqn, exploiter qqn.

    ●(1938) OALD 107. Deuet oan e barr-amzer da c’houzout edo va aotrou o touza va maout d’in a nebeudou, setu oa bet red d’in klask eun all hag a vije nebeutoc’h a zour sklear en edi (lire : e di).

    (6) Bezañ maout e Kernev : c’est impossible.

    ●(1935) ANTO 13 (T) *Paotr Juluen. N'eus ket da lavaret nann, mont a rin da Gembre, pe me vo maout e Kerne ! ●(1952) LLMM 35/36 (L Gwiglann). Lavaret e vez ivez gant Chelgenniz : «An dra-mañ-dra ne c'hoarvezo biken, pe me 'vo maout e Kernev !»

    (7) Ober penn maout ouzh ub. : être fâché vis à vis de qqun.

    ●(1978) LLMM 188/182 (T) E. ar Barzhig. Ne gredjont ket disentiñ outañ, rak graet en dije penn-maout oute.

    (8) Maout zo dañvad : c’est bonnet blanc et blanc bonnet.

    ●(1912) MELU XI 275 (T-Trevereg). Maout zo danvad, tr. E. Ernault «Mouton est bélier. (Trév[érec]) = c'est bonnet blanc et blanc bonnet.» ●(1978) PBPP 2.1/107 (T-Plougouskant). Maout zo dañvad dit, tr. J. le Du «l'un revient à l'autre /lit. bélier est mouton pour toi/»

    (9) Sevel ar maout : être victorieux.

    ●(1906) DIHU 7/122 (G). Kredein e hren é oé d’ein mé e oé mestroniein ar en ti (…) en hani e saùo er meud e vestroniou ar en aral.

    (10) Ober e vaout : se quereller.

    ●(1916) KZVr 189 - 15/10/16. Ober e vaout, tr. «se chamailler, se quereller, se débattre étant en colère, Loeiz ar Floc'h.»

    (11) Bezañ dous evel ur maout : très doux. Cf. doux comme un agneau.

    ●(17--) CHal.ms ii 414 (G). Il est dous comme un mouton, tr. «quen dous é el ur pen meut, el ur meudic.»

    (12) Klask pemp (troad, pav) d'ar (maout, marc'h) : voir troad.

  • maout-mor
    maout-mor

    m. maouted-mor (zoologie) Sorte de mammifère marin. Voir morvaout .1

    ●(1732) GReg 644b. Mouton marin, tr. « Van. mëud-mor. p. mëuded-mor. »

  • maout-presoer
    maout-presoer

    m. Sommier de pressoir.

    ●(1903) EGBV 50. meud-présoér, m., tr. «sommier du pressoir.» ●(1910) EGBT 71. ar waskell a strako hag ar jistr, en eur virvi a strimpo hag a leunio buhan ar penton bihan laket etal ar maout-presouer. ●(1974) YABA 12.10. Groeit em es ur sterdad d'er maout-présoér. ●(1974) LIMO 12 octobre. Er maout-présoér, tr. «le sommier du pressoir, la pièce de bois (autrefois) ou de métal, qui presse la tourte pour en extraire le cidre.»

  • maout-saoz
    maout-saoz

    m. Mouton de race anglaise.

    ●(1924) BILZbubr 41/948. eun troc'had maout-saoz korniek.

  • maout-spagn
    maout-spagn

    m.

    (1) Mérinoz.

    ●(1890) MOA 340. Mérinos, tr. «eur maout-Spagn.»

    (2) Bélier sans cornes.

    ●(1895) RECe xvi 226. maout Spagn, ou spagnol, brebis (sic) sans cornes.

    ●(1982) PBLS 94. (Sant-Servez-Kallag) maout-spagn, tr. «bélier sans cornes.»

  • maout-tarv
    maout-tarv

     m. Bélier.

    ●(17--) ROus. Maout ourc'hou, maout tourt : bélier. Idem : maout taro. [ven.] Meut.

    ●(1931) VALL 63a. Bélier, tr. «maout-taro.»

  • maout-tourc'h
    maout-tourc'h

     m Bélier.

    ●(1633) Nom 29b. Aries : belier, ran : maoüt tourch, maout tours.

    ●(1659) SCger 158a. maout tourc''h, tr. «belier.» ●(1732) GReg 88b. Belier, mâle de la brebis, tr. «maoud tourc'h. p. méaud tourc'h.»

    ●(1931) VALL 63a. Bélier, tr. «maout-tourc'h. pl. meot-tourc'h.»

  • maout-tourt
    maout-tourt

     m. Bélier.

    ●(17--) ROus. Maout tourc'hou, maout tourt : bélier. Idem : maout taro. [ven.] Meut.

  • maout-tourz
    maout-tourz

    m. Bélier étalon. cf. tourz

    ●(c.1500) Cb (d’après GMB 706). maout tourz bélier. ●(1633) Nom 29b. Aries : belier, ran : maoüt tourch, maout tours.

    ●(1943) DIHU 381/219. ne uélant ket ind é ma koh ha dihuiget er «Blei» hag é ta en «Oan» de vout ur maout-tourz.

  • maouta
    maouta

    v. intr. (en plt d'une brebis) Être en chaleur, demander le bélier.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/472. (An Ospital-Kammfroud) «demander le mâle, en parlant d'une brebis» : deut eo an dañvadez da vaouta (ou da vaouti).

  • maoutaat
    maoutaat

    v. tr. d.

    (1) Dompter.

    ●(1895) FOV 242. aveit meutat ul lon, tr. «pour dompter une bête.»

    (2) sens fig. = lakaat da blegañ, da sentiñ.

    ●(1943) DIHU 381/218. Vennein e hra plegein en ol didan en hevelep iaù (...) Er pab ha rah e glask maoutat !

    (3) = (?) Attraper, tromper, duper (?).

    ●(1934) MAAZ 90. Deusto m'é ma er Meillouz tré dein-mé d'obér en erùen fourchek hag en Dralalaen d'obér er velin aùél, mé ou bouh-mé ha mé ou meuta-mé ken ne vleijant genein. ●(1943) DIHU 379/198. Elsé e vo maouteit er ré e ven hor maoutat !

  • maoutaj
    maoutaj

    m. (droit) Moutonnage.

    ●(1732) GReg 644b. Moutonnage, terme de coûtume, & de droit Seigneurial, tr. «Méaudaich.»

  • maoutañ
    maoutañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) [au passif] Saillir.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/472. (An Ospital-Kammfroud) Maouta : v. – «Saillir», en parlant du bélier : maoutet eo bet an dañvadez.

    (2) =

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Ie L'ay bien pelaudé, tr. «memés ean meutet, bloncet, eiget meret mat, el me faut.» ●(1732) GReg 708a. Pelauder, se pelauder, tr. «Van[netois] méütein.»

    (3) Se doguer.

    ●(1732) GReg 298b. Se doguer, tr. «Van[netois] mëuteiñ.» ●(17--) ROus.ms. Maouta : pelauder ; moutonner, beliner, se battre ou se choquer comme les beliers.

    II. V. intr. Donner de grands coups.

    ●(1957) PLBR 121. Maouta «donner de grands coups» (env[irons] de Quimper).

  • maoutenn .1
    maoutenn .1

    f. maout Mouton.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. mouton, meut, meudet, il y en a qui disent au sing. meuden, et meut au pl. d'autres croyent q' meut 'est sing. et pl.

  • maoutenn .2
    maoutenn .2

    f. –où

    (1) Peau de mouton.

    ●(1732) GReg 644b. Peau de mouton, tr. «maudtenn. p. maudtennou.»

    (2) Bonnet en peau de mouton avec sa laine.

    ●(1732) GReg 714a. Sorte de perruque du petit peuple, faite de peau de mouton avec sa laine, tr. «Mautenn. p. mautennou. ur vaouteñ.»

  • maoutennad
    maoutennad

    f. –où Perruque.

    ●(1911) RIBR 65. hag a laka war e benn eur vaoutennad bleo gwenn.

  • maoutet
    maoutet

    adj. Abruti par le sommeil.

    ●(1928) DIHU 202/57. Meudet, tr. «abruti par le sommeil.»

  • maoutken
    maoutken

    m. Peau de mouton.

    ●(1499) Ca 51b. [crochenn] Jtem hec molestra / stre. ga. peau de brebiz. b. mautguenn.

    ●(1896) GMB 343. pet[it] Trég[uier] maousken f. peau de mouton.

  • maouton
    maouton

    voir maout

  • maoutour
    maoutour

    m. Droit de moute.

    ●(1732) GReg 644b. Moute, droit de moute communément reglé au seizième, tr. «maoutour. ar maoutour.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...