Recherche '"marc'had"...' : 12 mots trouvés

• marc'had
  marc'had

  [vbr marcat, mcorn marghas, marras, virl marcad < lat pop *marcatus < lat mercatus par visl markadr (?) (voir aussi Jackson HPB : britto-lat mercatum + suff britto *-at- substitué au lat –āt-) ; le gall marchnad < fusion entre *marcatus et mercans (?) (LEIA, M-21) ou passé par le vnorv mark(n)aδr (GPC 2355b)]

  M. & adv. & adj. –où

  I. M.

  A. (commerce)

  (1) Marché.

  ●(1499) Ca 132b. Marchat. g. marchie. ●(1612) Cnf 44b-45a. Nep à guerz eth è mis hezreu termen bedé mis maé gant condition ma paezher dezaff quement euel à taluezo an eth è mis Maé en marchat.

  ●(1659) SCger 76a. marché, tr. «marc’hat.» ●158b. marc’hat, tr. «marché.» ●(1732) GReg 601b. Marché, tr. «Marc’had. p. marc’hajou. Van[netois] marhad. p. marhadëu.»

  ●(1821) SST 159. er ré e dromp én affærieu, ér marhadeu.

  (2) Marché, lieu de vente.

  ●(846) Credon ch. 53 f° 61v°. factum est inloco marchato rannaco.

  ●(c.1500) Cb 31b. g. le lieu ou len vent les beuffz. b. marchat an saout. ●(1608) B II 79c. Mar da moues dan marchat. ●(1612) Cnf 44b. monet dan foaryou ha marchatgiou. ●(1633) Nom 225b-226a. Nundinæ : foires, marchez publics : faryou (lire : foaryou), marchadou publicq. ●241b. Emporium : marché, ville marchande, lieu où on tient foire : marchat, kær marchadour, an læch ma vez an foar. ●242b. Forum, mercatus : le marché, ou le lieu du marché : an marchat, pe an marchat-læch. ●(1647) B III 79c. Mar da moues dan marchat, tr. «Quand la femme va au marché.»

  ●(1732) GReg 602a. Le marché des bêtes à cornes, tr. «marc’had ar saoudt.»

  ●(1849) LLB 1964. a p’en dé d’er marhad. ●(1878) EKG ii 304. eun trafiker amann a Vontroulez, a veze bep meurs e marc’had Kastel.

  ●(1902) PIGO i 69. eur merc’her, devez ar marc’had. ●(1922) FHAB C’hwevrer 52. marc’had Brest hag hini Landerne, a zeu re zister evit diboulla sivi Plougastel.

  (3) Marc’had a-drak : marché au tout venant.

  ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. Marc’had a-drak, koll pe c’honid, marché fait en bloc, tout venant.

  B.

  (1) =

  ●(1923) FHAB Genver 14. Eur gwenneg bennak da baea Perig ha va marc’had poaza.

  (2) Ober marc’had da =

  ●(1910) MAKE 47. me am eus great marc’had da zistoï an ti-man. ●(1955) STBJ 61. Choulas ha Bussière eo o devoa grêt marc’had d’ober al linenn.

  (3) Ober marc’had : faire marché, poser ses conditions.

  ●(1659) SCger 76b. faire marché, tr. «ober marc’hat pe feur.»

  ●(1872) ROU 78a. Je poserai mes conditions, tr. «me ra raio va divizou (abars ober marc’had).» ●(1878) EKG ii 152. Ar marc’had ne oue ket pell evit beza great.

  ●(1909) FHAB Genver 8. ober eur marc’had amzere.

  (4) Ober marc’had gant ub. : conclure un marché, un pacte avec qqn.

  ●(1955) STBJ 133. Hogen, a-greiz ma klaske Chañ-Mariou ar Gow ober marc'had gant ar pôtr, e tastumas hemañ prim e varc’hadourez hag e tec'has kuit. ●154. an dud a ouie lenn ar Vif hag ober sorserez, eus ar re a ree marc’had gant an diaoul.

  (5) Juntañ, siellañ, tonkañ ur marc’had : conclure un marché.

  ●(1857) HTB 53. Ar marc’had a oe juntet.

  ●(1930) FHAB Meurzh 91. evit siella ar marc’had.

  (6) Kerkoulz marc’had = ken aes all.

  ●(1877) EKG i 247. Fouge ennho o veza gellet en em zispega kerkouls marc’had diouc’h eun den ker rust.

  (7) Menel war ar marc’had : échouer.

  ●(1908) PIGO ii 30. mes betek breman, allas, oun manet war ar marc’had.

  (8) Marc’had du : marché noir.

  ●(2002) TEBOT 122. War sujet ar marc’had du.

  (9) Abaoe marc’had nav bloaz : depuis très longtemps.

  ●(1957) BLBR 100/12. evel eun nor ha n’eo ket bet eoliet abaoe marhad nao bloaz.

  (10) Lizher-marc’had =

  ●(1905) KANngalon Du 542. priz va lizer marc’had int. ●(1907) FHAB Gouere 151. Mall eo nevezi al lizer-marc’had. ●(1911) BUAZperrot 176. Er bloaz 1540 e reas lizer-marc’had eus un ti e Grenad. ●(1921) PGAZ 92. hag ar merour a vezo digollet var he lizer-marc’had.

  C.

  (1) Tâche.

  ●(1934) BRUS 271. Une tâche, tr. «ur marhad –eu, m.»

  (2) Bezañ, labourat dre varc’had : travailler à la tâche, à la pièce.

  ●(1935) ANTO 44. Pe labouront diouz an deiz pe dre varc’had. ●(1936) DIHU 296/29. Dré varhad é mant hag, a pe vè achiù ou labour, é vent dijap kaer. ●(1940) DIHU 350/123. En anderù-man éh a hon tud d’el labour. De grouizein boellenneu ou hasér, hag èl m’é mant dré varhad, é ma achiù fonapl ou deùeh dehé. ●(1941) DIHU 360/284. Hon tud e labour brema d’aozein en hent, trema Craonne. Met her ne lakér ket arnehè. Dré varhad é mant neoah.

  (3) Diouzh marc’had / diouzh varc’had : (travailler) à la tâche, à la pièce.

  ●(1909) BOBL 01 mai 227/2c. c’houennerien a vez klasket diouz an deiz, kerkoulz ha diouz marc’hat. ●(1911) FHAB Mezheven 135. Al labourerien a labouro d’euz varc’had e ti tud all.

  D. (politique) Mandat.

  ●(1975) UVUD 153. (Plougerne) Nint ket bet chomet pell e barz. N’int ket bet chomet ouzpenn eur marc’had marad.

  II. Loc. adv.

  A.

  (1) A-dreuz-varc’had : en bloc.

  ●(1732) GReg 99a. Il a acheté toute cette boutique en bloc, tr. «ar stalyad marc’hadourez-hont èn deus prénet oll a dreuz-varc’had.»

  (2) War ar marc’had : par dessus le marché.

  ●(1877) FHB (3^e série) 32/255a. Scrivet fall devet eo, var ar marc’had.

  ●(1921) PGAZ 28. var ar marc’had, ar fust oun sur da gaout.

  B. A-stok-varc’had.

  (1) À vil prix.

  ●(1915) HBPR 8. ha stok-varc’had, e paent menac’h ha beleien da bedi Doue. ●228. Eur vech, diou ar zizun, e teu da gerc’hat olen da C’hemene pe da Roazon, evit he verza stok-varc’had en he vro. ●(1919) BUBR 11-12/10. ha roet anezo e stok-varc’had, anat d’it. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. A stok-varc’had : evit eur priz izel kenan. ●(1982) MABL i 90. (Lesneven) pa veze roet a’ varc’hadourezh ’stok varc’had.

  (2) Prenañ a-stok-varc’had : acheter en bloc.

  ●(1931) VALL 70a. acheter en bloc, tr. «prena a stok-varc’had.»

  II. Adj. Re varc’had : trop bon marché.

  ●(1847) MDM 326. ar mestr (…) a gredo he goumanand kals re varc’had. ●(1866) FHB 68/128a. dioc’h costez an ed re varc’had. ●(1867) FHB 123/148a. va atant a zo re varc’had an holl.

  ●(1911) BUAZperrot 27. prena kalz re varc’had pe werza re ger.

  III.

  (1) Marc'had nav bloaz : attendre très longtemps.

  ●(1864) KLV 11. Euz ar marc'had nao bloaz hon deuz aoun ato.

  ●(1909) FHAB Mezheven 182 (L) *Jeanpi. Ken diot oc'h pe dost ha kolle Fanch Herry a jomad edog marc'had nao bloas a c'haoliad var eur c'hleuz ! ●(1913) FHAB Ebrel 121 (L) Y.-V. Perrot. Marc'had nao bloaz a zo abaoue m'eo bet savet Emgleo ar Bleun-Burg (lenn : Brug) e kastel Keryan. ●(1926) FHAB Eost 320 *Mabig Breiz. «Allo ! eme Léon, n'eo ket red d'id chom aze marc'had nao bloaz. ●(1957) BLBR 100/12 (L) *Mab an Dig. En eur hwirikal evel eun nor ha n'eo ket bet eoliet abaoe marhad nao bloaz. ●(1981) ANTR 207 (L) *Tad Medar. Meur a varhad nao bloaz a vezo red gortoz a-benn ma vezo tredan e pep ti. ●(1990) STBL 134 (L) *Tad Medar. Bez' ez eus beleien (...) a chom en ur barrez, n'eo ket hepken meur a vloaz met a-wechoù meur a varc'had nav bloaz.

  (2) Bezañ en em gavet eus ar re gentañ nemet e marc'had ar genaouioù : ne pas être très malin.

  ●(1870) KTB.ms 15 p 142 (T). Iannig keiz na oa em gavet euz ar re-genta nemet en marc'had ar genoo, evel ma ve lâret.

• marc'had-mat
  marc'had-mat

  [mbr marchat mat < marc’had + mat]

  Adj.

  (1) Attr./Épith. Bon marché.

  ●(1621) Mc 51. Il baille à fort vil prix le rachat si precieux faict de son ame par nostre Seigneur, tr. «Reiff à gra à marchat mat, an rachat quen precieux, gret é ves é eneuff gand hon saluer.»

  ●(1909) FHAB Eost 233. sur oa adarre da deuka gwin-ardant marc'had-mad.

  (2) Loc. adv. A-varc'had-mat : à bon marché.

  ●(1621) Mc 51. Il baille à fort vil prix le rachat si precieux faict de son ame par nostre Seigneur, tr. «Reiff à gra à marchat mat, an rachat quen precieux, gret é ves é eneuff gand hon saluer.»

  ●(1710) IN I 326. Guerza quer a fell deomp, ha prena a varc'hat mad. ●(1732) GReg 2a. A bon marché, tr. «A varc'had mad.» ●10b. Acheter à bon marché, tr. «Préna a varc'had mad.»

• marc'hadle
  marc'hadle

  [brpm marhalla, marhallé, marhatlé < marc’had + le .2]

  M. -ioù Marché, place du marché.

  ●(1659) SCger 76b. place du marché, tr. «marc’halla.» ●(1732) GReg 602a. Marché, le lieu du marché. Marc’hallac’h. (id ẽ, marc’had-leac’h) marhalla. marhallè. (id ẽ, marhad-lec’h.) Van. marhalé.) ●(1744) L’Arm 218a. Lieu public, pour exposer les marchandises en vente, tr. «Marhalé.. éïeu. m.» ●230a. Lieu du marché, tr. «Marhallé.. eïeu.» ●(1787) PT 2. pourmén ir marhatlé.

  ●(1856) VNA 16. un Marché, tr. «ur Marhallé.»

  ●(1906) DIHU 12/207. Diaul brein ! e laras Katelin én ur bouizein hé amonen ar er marhallé, fariet em es… ●(1913) AVIE 83. ér marhaléieu. ●(1934) BRUS 286. La place du marché, tr. «er marhalé.» ●(1940) DIHU 347/78. ar varhalé Rostren.

• marc'hadlec'h / marc'hallec'h / marc'hallac'h
  marc'hadlec'h / marc'hallec'h / marc'hallac'h

  [mbr marchatlech, marchat-læch, brpm marc’hallac’h < marc’had + lec’h .1]

  M. Marché, place du marché.

  ●(1499) Ca 132b. Marchatlech. g. marchies. ●(1633) Nom 242b. Forum, mercatus : le marché, ou le lieu du marché : an marchat, pe an marchat-læch.

  ●(1732) GReg 602a. Marché, le lieu du marché. Marc’hallac’h. (id ẽ, marc’had-leac’h) marhalla. marhallè. (id ẽ, marhad-lec’h.) Van. marhalé.)

  ●(1907) AVKA 36. diwallit na rafec’h gan ti ma zad ur marhallec’h. ●(1911) BUAZperrot 801. gwerzet e vezent var ar marc’hallac’h evel loened.

• marc'hadmataat
  marc'hadmataat

  [marc’had + mat + -aat]

  V. intr. Devenir meilleur marché.

  ●(1919) MVRO 1/2d. mar teufe an holl draou all da varc'hadmatât da heul ar c'hig maout. ●(1920) MVRO 43/1a. an traou (…) a c'hall eus an eil devez d'egile marc'hadmataat eun tamm.

• marc'hadour
  marc'hadour

  [mbr marchadour < marc’had + -our (gour .2)]

  M. –ion, marc’hadizion

  I.

  (1) Marchand.

  ●(1499) Ca 132a. Marchadour. g. marchant. ●(1575) M 104. Prélat, na Marchadour, tr. «prélat ni marchand.» ●(1612) Cnf 45b. An heny à gra accord gant an marchadouryen arall. ●(1621) Mc 36. an marchadour é trafic, hac é marchadourez.

  ●(1659) SCger 76b. Marchand, tr. «marc'hadour.» ●158b. Marc'hadour, tr. «marchand.» ●(1732) GReg 601b. Marchand, tr. «Marc'hadour. p. marc'hadouryen. Van[netois] marhadour. p. marhadizyon, marhadouryan.» ●(1744) L'Arm 230a. Marchand, tr. «Marhadourr.. dision. m. ●(17--) EN 960. me gred din ehe eur marhedour lien, tr. «je crois, moi, que c'est un marchand de toile.»

  ●(1845) GBI II 354. Marc'hadourienn Paris, marc'hadourienn Rouan, tr. «Marchands de Paris, marchands de Rouen.» ●(1849) LLB 1622. aveid bout marhadour.

  ●(1934) BRUS 285. Un marchand, tr. «ur marhadour –erion.»

  (2) [emploi adj.] Kêr varc’hadour : ville marchande.

  ●(1633) Nom 241b. Emporium : marché, ville marchande, lieu où on tient foire : marchat, kær marchadour, an læch ma vez an foar.

  (3) Lestr-marc'hadour : navire marchand.

  ●(1633) Nom 149a. Nauis oneraria, grauis, frumentaria : nauire marchande : lestr marchadour.

  ●(1744) L'Arm 230a. Vaisseau marchand, tr. «Læsstre marhadour. m.»

  ●(1874) FHB 488/143a. ar c'habiten a droaz he lestr varzu eul lestr marc'hadour.

  (4) plais. Marc’hadour gwinizh-du : charbonnier.

  ●(1928) LLLM ii 241. Ar marc’hadour gwiniz dû. On appelle ainsi, par plaisanterie, les charbonniers.

  II. Blasons populaires.

  (1) Marc’hadizion-moc’h : marchands de porcs (les gens de Landaul).

  ●(1911) DIHU 71/255. Marhadizion moh Landaul e houni argand ér vichér, rak kenevé-sé ne chomehent ket énni.

  (2) Marc’hadizion : marchands (les gens de Plumelin).

  ●(1911) DIHU 73/282. Tud Plérin e zou marhadizion.

  (3) Marc’hadourien-kaol : marchands de choux (les gens de Saint-Brieuc).

  ●(1732) GReg 839a. burlesquement on dit. marc'hadour caul. p. marc'hadouryen caul. id ẽ, marchand de choux.

• marc'hadour gwinizh-du
  marc'hadour gwinizh-du

  m. plais. Charbonnier.

  ●(1928) LLLM II 241. Ar marc'hadour gwiniz dû. On appelle ainsi, par plaisanterie, les charbonniers.

• marc'hadour-baleer
  marc'hadour-baleer

  [marc’hadour + baleer]

  M. Colporteur.

  ●(1911) BUAZperrot 176. Neuze ec'h en em c'hreas marc'hadour-baleer, hag e rede ar vro o werza taolennou ha levriou santel.

• marc'hadour-red
  marc'hadour-red

  [marc’hadour + red .2]

  M. Colporteur.

  ●(1859) MMN 61. marc’hadourien-red o tont ac o vont var ar méas. ●(1867) FHB 130/206a. Moriz koz oa eur marc’hadour red ha n’oa morse nemet he gi d’he heul. ●(1872) ROU 77b. Colporteur, tr. «Marc’hadour-red.»

• marc'hadour-reder
  marc'hadour-reder

  [marc’hadour + reder]

  M. Colporteur.

  ●(1902) MBKJ 120. mesaer, soudard, marc'hadour-reder.

• marc'hadourez
  marc'hadourez

  [mbr marchadoures < marc’had + -ourez (gourez)]

  F. –ed Marchande.

  ●(1499) Ca 132b. g. marchande. b. marchadoures.

  ●(1744) L'Arm 230a. Marchande, tr. «Marhadouréss.. ézétt. f.» ●(17--) BMa 370. Diou varchadoures so bet aman, tr. «Deux marchandes ont été ici.»

  ●(1859) MMN 165. Eur varc'hadourez eo a gount an histor-ma. ●(1876) SBI II 116. He vamm 'zo eur ragacherès, / Marc'hadourès pour ha panès ! tr. «Sa mère est une revendeuse, / Marchande de poireaux et de panais !»

  ●(1920) FHAB Genver 204. selaou ar varc'hadourezed d'en em rezoni war ar blasen.

• marc'hadourezh
  marc'hadourezh

  [mbr marchadourez, brpm marc’hadourez, marhadoureah < marc’had + -ourezh]

  F. –ioù

  (1) Marchandise(s).

  ●(1499) Ca 132b. Marchadourez. g. marchandise. ●(1612) Cnf 43a. paeaff è marchadourez. ●(1621) Mc 36. an marchadour é trafic, hac é marchadourez. ●(1633) Nom 4a. papier broüillard, qui sert pour enuelopper les merceries ou marchandises, tr. «paper broüillet, pehiny á seruig euit pacquaff an merceresou pe marchadourezou.»

  ●(1659) SCger 76b. marchandise, tr. «marc'hadourez.» ●158b. marc'hadourez, tr. «marchandise.» ●(1732) GReg 99a. Il a acheté toute cette boutique en bloc, tr. «ar stalyad marc'hadourez-hont èn deus prénet oll a dreuz-varc'had.» ●(1744) L'Arm 230a. Marchandise, tr. «Marhadoureah.. heu. f.»

  ●(1911) BUAZperrot 634. Eul lestrad marc'hadourez hag en devoa e lod enno. ●(1915) MMED 278-279. eno oun charboter, hag e kasan marc'hadourez.

  (2) Commerce.

  ●(1612) Cnf.epist 11. A hané eo diffennet ouz an bellegyen pep marchadourez.

  (3) Ober marc'hadourezh (eus) : faire commerce (de).

  ●(1612) Cnf 29b. ober marchadourez eues à traezou pe-ré n'a dynt quet necesser. ●44b. monet dan foaryou ha marchatgiou, eguit ober marchadourez.