Recherche '"merc'h"...' : 16 mots trouvés
Page 1 : de merc_h (1) à merc_hodennan (16) :- merc'hmerc'h
f. –ed
I. (en plt de qqn)
(1) Fille (sens filial).
●(1499) Ca 136a. Merch. g. fille. ●(1557) B I 35. Memeux un merch net ha derch, so guerches, tr. «J'ai une fille pure et belle, qui est vierge.» ●(1576) Cath p. 5. Sanctes Cathel merch dan roe Coste, tr. «Sainte Catherine, fille du roi Coste.» ●(1580) G 512. Nac an merch nac an mam a drouc lam ne blamat, tr. «Ni la mère, ni la fille ne furent blâmés de leurs fautes.»
●(1659) SCger 57b. fille de famille, tr. «merc'h an ti.»
●(1849) LLB 234. Er vearh a Lustregand d'un intanw e zimé. ●908. É vearh hag é bried. ●(1878) EKG II 226. pevar map hag eur verc'h.
(2) Fille (sens non filial).
●(1612) Cnf 23b. eguit deceu graguez ha merchet, pé eguit caffet ho carantez ha dimiziff dezo. ●(1633) Nom 10b. Puella, pupa, virguncula : fillette : merchic, plachic bihan.
●(1659) SCger 57b. fille, tr. «merc'h p. et.» ●(c.1680) NG 207. er verh iaouanc-se. ●1034. ur verh, Marië hanuet. ●1978. Entre en ol merhet e voy choezet.
●(1821) SST 37. ne ouai quet el er merhiet aral. ●(1838) OVD 170. pautrèd ha merhèd. ●(1849) LLB 527. Er vearh iouank. ●(1878) EKG II 64. aman n'euz nemed merc'hed. ●(1889) CDB 163. Pa ia de gemer dour binniget, / A ra taol lagad d'ar meried, tr. «lorqu'il va pour prendre de l'eau bénite – il donne un coup d'œil aux filles.»
●(1912) KANNjuch Genver 1/4. dillad kaer merriet ar Yeuc'h. ●(1927) KANNkerzevod 9/4. merc'hied yaouank fur ha santel. ●(1927) KANNkerzevod 12/18. ar meried yaouank.
(3) Merc'h plac'h yaouank : jeune fille non-mariée.
●(1912) CHEG 6. an tad, ar vamm, eur verc'h plac'h yaouank hag eur paotrig a bevarzek vloaz.
(4) [au plur. avec le suff. plur. –où]
●(1908) FHAB Gwengolo 277. tro ar beorien, ar merc'hejou koz, ridennet. ●(1925) BILZ 150. skanv he fenn, herve m'eman ar c'hiz gant ar merc'hedou yaouank.
(5) Femme.
●(1849) LLB 215-218. Er bautred e dill koarh, (…) / Er merhed e zeli néein ou gourhedad.
●(1904) ARPA 266. Maleur d'ar merc'hed a zougo ha d'ar re a vago en deveziou-ze !
II. (en plt de qqc.) Pièce du rouet.
●(1941) ARVR 13/4b. tra ma sach primoc'h war he c'hegeliad kreoñiet ha ma tro buan ha skañv ar «verc'hig» etre he bizied.
III. (botanique) Merc’hed Keroulle : chardon des champs Circium vulgare.
●(1995) PLTZ 18. Askol du : circium vulgare (chardon des champs), lesanvet ive e Plougastell : ... merhed Keroulle ! (Kerroulle a zo eur gêrig vihan e parrez Plougastell. Moarvad, d'eur mare bennag, merhed yaouank ar gêr-ze a oa diêz tostaad diouto, abalamour d'o harakter leun a bikou!).
IV. (blason populaire) Merc’hed ruz : surnom des gens du Moustoir-Rémungol.
●(1911) DIHU 73/283. Ér Voustoer-Remengol é hes kaillaj, merhed ru, chas ru. Touierézed e rhér hoah a verhed er barréz-sé.
- merc'h-a-enormerc'h-a-enor
f. Fille/Demoiselle d’honneur.
●(1840) EBB 42. verhk à hinour, tr. « la fille d’honneur ».
- merc'h-enormerc'h-enor
f. merc'hed-enor Demoiselle d'honneur dans un mariage.
●(1936) IVGA 25. Ar wreg yaouank, avat, hag an darn-vuia eus ar merc'hed-enor.
- merc'h-fall
- merc'h-kaer
- merc'h-nevez
- merc'h-vihan
- merc'hegmerc'heg
f. –ed (famille)
(1) Belle-fille, fille du mari ou de la femme.
●(1732) GReg 413b. Belle-fille, fille d'un autre lit, tr. «Van[netois] merhecq. p. merhegued, merhigued.» ●(1744) L'Arm 29a. Belle-Fille, fille d'un autre lit, tr. «Meairhaic.. aiguétt. f.» ●(1790) MG 92. Me mès dessàuét mignon ur vèrheq pehani, eit recompance, en dès groeit he goalh a boén deign. (…) èl ma pardonét d'hou mèrheq.
(2) Belle-fille, bru.
●(1792-1815) CHCH 121. merheg er Gunen, tr. « la bru de la femme Le Cunff. » ●(1821) SST.ab iii. é dri mab hac é dair merhec.
- Merc'her .1Merc'her .1
m. –ioù
I. Mercredi.
●(1621) Mc 111. Dan mercher dirac maz dibry ha maz eufy.
●(1659) SCger 159b. Merc'her, tr. «Mercredy.» ●(1792) HS 302. D'er merhérieu ha d'er gunérieu a gorf er blæ.
●(1902) PIGO I 69. eur merc'her, devez ar marc'had. ●(1969) BAHE 62/32. D'ar merc'herioù e veze foar ar C'houerc'had.
II. (religion)
(1) Merc’her ar Basion : mercredi saint.
●(1974) YABA 23.02. Moned e hrènt de govesat de merhér er Basion.
(2) Merc'her-al-Ludu : le mercredi des cendres.
●(1576) H 53. A dal dez sul an septuagesim pe dez mercher an ludu bede an sul quentafu goude pasch hanuet quasimodo, tr. « From Septuagesima Sunday or Ash-Wednesday till the first Sunday after Easter, names Quasi modo. »
●(1633) Nom 226a. Cineralia : le iour des Cendres : Demercher an meur, pe Demercher an ludu.
●(c.1718) CHal.ms i. le Iour des cendres, tr. «merherh el luru, merherh.»
●(1855) BDE vi. er merhér cé ezou hanhuet merhér el ludu.
(3) Merc'her-ar-Meur : le mercredi des cendres.
●(1917) LZBt Gouere 18. Pemzek dioute a'n em rentas en Kimbenza da vercher-ar-meur. ●34. Nouet de ar merc'her ar meur, he tremenas eus ar bed-man d'ar Baradoz de Wener ar groaz.
(4) Merc’her ar peuzlard : mercredi de la Septuagésime.
●(1909) MMEK 75. gouel an tri berad goad, en em gav da verc'her ar puz-lard.
(5) local. Merc'her ar bijon : le mercredi des cendres.
●(c.1718) CHal.ms i. le Iour des cendres, tr. «merherh er bijon a sarz[eau].»
- Merc'her .2
- merc'hervezh
- merc'hetamerc'heta
v. intr. Courir les filles.
●(1732) GReg 414a. Aller chercher des filles, tr. «Mont da verc'hedta.»
●(1868) SBI I 294. C'hui na oc'h ket o kezeca, / C'hui 'zo en hent o verc'heta tr. «Vous, ce n'est pas des chevaux que vous cherchez, / Vous êtes en route pour courir les filles.» ●(1878) BAY 22. merheta, tr. «fréquenter les filles.» ●(1890) MOA 191b. Courir les filles, tr. «merc'heta.»
●(1964) LLMM 107/415. Ma, Kokig kaezh, o verc'heta emeur ivez ?
- merc'hetaermerc'hetaer
m. –ion Coureur de femmes.
●(1732) GReg 446a. Galant, qui aime une dame, & qui en est aimé, tr. «merc'hetaër. p. merc'hetaëryen.» ●(17--) FG II 29. messier ivé a merchettaër. ●(17--) EN 2835. Bougour dit, merhetair, tr. «Bonjour à toi, coureur de filles.»
●(1838) CGK 3. neus quet crioc'h planeden vit hini eur merc'hetaër. ●(1890) MOA 370a. Paillard, s. m. tr. «merc'hetaer.»
●(1921) GRSA 390. merhetaour dibar eùé.
►[empl. comme épith.]
●(17--) EN 1900. ar hoquin merhetair, tr. «le coquin coureur de filles.»
- merc'hetaerezhmerc'hetaerezh
m. =
●(1910) ISBR 303. spontein er vro get lahereh, laeronsi, entañnereh ha merhetereh.
- merc'hodennmerc'hodenn
f. –où, –ed
(1) Poupée.
●(1499) Ca 136a. Merchodenn. g. poupee.
●(1659) SCger 95b. poupine ou poupée, tr. «merc'hoden.» ●(1732) GReg 744a. Poupée, jouet de petite fille, tr. «Merchodenn. p. merc'hodennou.»
●(1866) FHB 66/111b. c'hoari gant ar verc'hoden. ●(1876) TDE.BF 452a. Merc'hodenn, merc'hodik, s. f., tr. «Poupée.»
●(1980) EBSB 43. (Ar vro vigoudenn) ur verc'hodenn, tr. «une poupée.» ●(1983) PABE 50. (Berrien) merhodenn, tr. «poupée.»
(2) Femme.
●(1933) KANNkerzevod 77/9. Ha c'houi, merc'hodenned, tammou chuchu, / Da janch mod d'an traou, ne gavit ket an tu ?
(3) Fantoche.
●(1907) BOBL 12 octobre 159/1b. ar ministr koant Picquart, mestr an armeou, jeneral merc'hoden a zo anezan.
- merc'hodennañ