Devri

Recherche 'mir...' : 25 mots trouvés

Page 1 : de mir-1 (1) à mirwin (25) :
  • mir .1
    mir .1

    adj.

    (1) Frouezh-mir : fruits de garde.

    ●(1877) MSA 137. frouez mir ar baradoz.

    (2) Aval-mir : pomme de garde.

    ●(1936) IVGA 72. Avalou-mir, babu ruz, mouar du. ●(1955) STBJ 147. laerez avalou-mir.

    (3) Boued-mir : conserves.

    ●(1944) GWAL 163/177. (Ar Gelveneg) ul labouradeg boued-mir. ●(1957) AMAH 115. ur valizennad boestoù boued-mir.

  • mir .2
    mir .2

    m. Garde, conservation.

    ●(1931) VALL 329b. Garde, conservation, tr. «mir m.»

  • mir .3
    mir .3

    m. Myrrhe.

    ●(1499) Ca 139b. Mirr. g. mirre vne maniere doingnament.

    ●(c.1680) NG 342. Eur, mir hac ansencë.

    ●(1933) MMPA 161. ar vogedenn a c'houez vat a sav eus ar mirr hag an ezans.

  • mira
    mira

    m. Myrrhe.

    ●(1874) POG 159. Mirra, goularz hag aloez.

  • mirakl
    mirakl

    m. –où Miracle.

    ●(1659) SCger 80a. miracle, tr. «miracl.» ●(1732) GReg 627b. Miracle, effet surnaturel, tr. «Miraql. p. miraqlou. Van[netois] minaql. p. ëu.»

    ●(1861) BSJ 60. en dud hum laqueit queta-rah de gonz ag er miracl. ●(1870) FHB 263/13a. Kementse a zo eur miracl. ●(1893) IAI 25. goude eur mirakl bras. ●(1894) BUZmornik 205. eur maread miraklou.

    ●(1907) PERS 145. en eus great meur a virakl. ●(1912) BUEV 47. er mirakleu e hré e oé perpet lakeit dehou ar goust santéz Filomen.

  • miraklour
    miraklour

    m. –ion Thaumaturge.

    ●(17--) CSbsm 13. Martin er Miraclour.

  • mirakulus
    mirakulus

    adj. Miraculeux.

    ●(1732) GReg 627b. Miraculeux, euse ce qui se fait par miracle, tr. «Miraqlus. Van[netois] minaqlus.»

    ●(1821) SST 37. ur stiren miraculus. ●(1877) BSA 67. eur stereden miraculus. ●(1887) SRD 8. ann oberou miraculuz. ●(1894) BUZmornik 525. eunn imach mirakuluz.

    ●(1911) BUAZperrot 538. digemer an ereou mirakulus.

  • mirañ
    mirañ

    v. pron. réfl. En em virañ : se mirer.

    ●(1659) SCger 80a. se mirer, tr. «en em mira.»

  • miranog
    miranog

    s. –ed (ornithologie) = (?).

    ●(1957) ADBr lxiv 4/473. (An Ospital-Kammfroud) Miranogig : diminutif de miranog, jamais employé au singulier, mais dont le pluriel miranoged est assez courant. Ces termes servent à désigner un petit oiseau assez mal connu.

  • mirapl
    mirapl

    adj.

    (1) =

    ●(1659) SCger 160a. mirabl, tr. «qui se doit garder.»

    (2) Observable.

    ●(1659) SCger 25b. iours chommable, tr. «deziou miret, pe mirabl.» ●57a. feste gardee, tr. «gouel mirabl.»

    ●(1846) DGG 257. d'ar zuliou ha d'ar gouëliou mirabl. ●(1866) FHB 87/276b. an oll goueliou-bers pe an oll goueliou mirapl eus ar bloaz.

  • mirdi
    mirdi

    m. –où Musée.

    ●(1903) MBJJ 204. 'n eur vont d'ar mirdi. ●250. ober eun dro da virdi Santez-Anna. ●(1910) MBJL 66. muioc'h a virdio.

  • mirer .1
    mirer .1

    adj.

    I. Tutélaire.

    ●(1732) GReg 945b. Tutelaire, qui garde, tr. «Mirèr.»

    II. (religion)

    (1) Vikel mirer =

    ●(1903) MBJJ 307. ar Patriarch, ar Vikel-Mirer ha Konsul Frans.

    (2) Ael-mirer : ange gardien, protecteur, tutélaire.

    ●(1911) BUAZperrot 175. eal-mirer Yan.

    (3) Tad-mirer : père nourricier.

    ●(1864) SMM 152. galvet gant Doue da veza tad mirer da Jesus ha pried d'ar Vercr'hez.

  • mirer .2
    mirer .2

    m. –ion

    (1) Pâtre, gardeur.

    ●(1499) Ca 139a. Mirer pe mireres. g. gardeur ou garderesse. ●Mirer an biu. g. vacher qui garde les vaches. ●Mirer an con. g. gardeur des chiens. ●Mirer an defuet. ga. gardeur ou pasteur des brebis. g. bergier. ●Mirer an esenn. g. aisner ou garde dasnes. ●Mirer an guefr. g. pastour des chefures. ●Mirer an milet. g. gardeur des bestes. ●Mirer an moch. ga. porchier. ●Mirer an mulet g. muletier. ●Mirer an nouhen. g. bouuier. ●Mirer an roncet. g. garde des cheuaulx.

    ●(1659) SCger 14a. berger, tr. «mirer ar saout.» ●160a. mirer, tr. «gardeur.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pastre, tr. «ur bugul, mirour, mirer er seut.» ●(1732) GReg 450a. Gardien, celui qui garde, tr. «Mirer. p. miréryen. Van[netois] mirour. p. mireryon, mirouryan.»

    ●(1824) BAM 261. ur mirer d'an denvet.

    (2) =

    ●(1909) FHAB Eost 254. gouenn ar baotred stard en o c'hredennou ha mirerien touet o giziou.

    (3) Garde.

    ●(1865) LZBt Gouere 12. urz en deuz roet d'ar c'hentan mirer lezel frankis d'ar re holl ho defe c'hoant d'am gwelat.

    (4) Conservateur.

    ●(1889) ISV 138. An oll a voar ar iuzevien a zo mirerien.

    ●(1909) LZBt Du 31. Ansav a reont eo Doue krouer ha mirer kement tra zo. ●(1931) VALL 146a. Conservateur, tr. «mirer pl. ien.»

    (5) Gardien.

    ●(1499) Ca 139a. Mirer ann ilis. g. gardeur de temple. ●(1505) Vc 15. Ny oz salut, myrer hon glen, tr. «Nous vous saluons, gardien(ne) de notre pays.»

    ●(1659) SCger 61b. gardien, tr. «mirer.»

    ●(1867) BUE 25. mirer relego enn iliz-se.

    ●(1903) MBJJ 55. mirer ar semafor. ●(1911) BUAZperrot 63. skoazeller ha mirer an Intron Varia.

    (6) =

    ●(18--) PEN 93/181. da lakat choas d'ac'h eur mirer / pe mar karet eur servijer / na meus quet ezom a virer / na ken nebeud a serviger.

    (7) Tuteur.

    ●(1621) Mc 37. An mirer, An curateur, hac an re pere à gra affærou re all.

  • mirerez
    mirerez

    f. –ed

    (1) Femme qui garde les animaux.

    ●(1499) Ca 139a. Mirer pe mireres. g. gardeur ou garderesse.

    ●(1752) BS 8. ur plac'h paour divar ar meas, mireres an dènvet evel ma voa-hi ?

    ●(1870) FHB 265/28a. eur virerez dènved.

    (2) Femme qui détient qqc. qui ne lui appartient pas.

    ●(1867) LZBt Gouere 326. setu emaint ouz toull dor ann duerez, pe mirerez eunn dra na oa ket d'ehi.

  • mirerezh
    mirerezh

    m.

    (1) Observance.

    ●(1857) LVH 100. ér mirereah ag er règl-men.

    (2) Mirerezh vaen =

    ●(1879) GDI 43. péhein e hrér dré er superstition-cé é tair fæçon : dré en dihuinereah, dré er sorcereah ha dré er mirereah væn. ●46. Er mirereah væn e gonsist é impléein moyandeu permettet, gùir-é, mæs er moyandeucé n'en dès chet a nehai ou hunan er vertu d'en dout en efféd a béhani é vér énortoz.

    (3) Garde, conservation.

    ●(1931) VALL 329b. Garde, conservation, tr. «mirerez m.»

  • miret .1
    miret .1

    adj.

    (1) (religion) (Fête) gardée.

    ●(1659) SCger 25b. iours chommable, tr. «deziou miret.» ●(c.1718) CHal.ms ii. feste, tr. «goüeil, goueilieu, goueil miret dihuennet, testet berzet, goüeil er sinodal.»

    ●(1879) GDI 103. en déieu gouil-cé e zou libr pé miret.

    ●(1904) LZBg Gouere 167. rak men dé gouil miret. ●(1906) HPSA 5. er gouilieu miret.

    (2) Avaloù miret : pommes de garde.

    ●(1872) ROU 86a. Pommes de garde, tr. «Avalou miret.»

  • miret .2
    miret .2

    voir mirout

  • miridigezh
    miridigezh

    f.

    (1) Garde, action de garder.

    ●(1732) GReg 449b. L'action de garder, tr. «Miridiguez.»

    ●(1857) HTB 232. hag a lezo keit-ze ma jardin en miridigez Doue.

    (2) Garde, réserve.

    ●(1732) GReg 448b. Garde, conservation, reserve, tr. «Miridiguez.» ●811b. Reserve, garde, tr. «Miridiguez.»

    (3) Abstinence.

    ●(1732) GReg 6b. Abstinence, lorsqu'on s'abstient de quelque chose, tr. «miridiguez.» ●203b. Continence, abstinence des plaisirs illicites, tr. «miridiguez ouc'h ar pligeaduryou difennet.»

    (4) Détention de qqc.

    ●(1732) GReg 279b. Detention du bien d'autrui, tr. «miridiguez eus a dra an hentez, aënep justiçz.»

    (5) Réservation.

    ●(1914) DFBP 286b. réservation, tr. «Miridigez.»

    (6) Observance, observation.

    ●(1732) GReg 667a. Observance, observation d'une loi, tr. «Miridiguez ul lésenn.»

    (7) Conservation, fait de se conserver.

    ●(1869) BSGc 28. den ne oue souezet nac eus an apparition burzuduz, nac eus a viridigez pe gonservation burzuduz ar c'horf-ma.

    ●(1931) VALL 329b. Garde, conservation, tr. «miridigez f.»

    (8) Restriction.

    ●(1732) GReg 615a. Restriction mentale, tr. «miridiguez a galoun.»

  • mirlec'h
    mirlec'h

    m. –ioù Réserve, réservoir.

    ●(1931) VALL 651b. Réservoir, tr. «mirlec'h m.» ●Les dunes sont des réservoirs d'eau naturels, tr. «an tuniennou-traez a zo mirlec'hiou-dour natur.»

  • mirouchal
    mirouchal

    v. intr. Pleurnicher.

    ●(1974) YABA 12.10. Oeit er poupounig ha mirouchal. ●YABAlevr 249. Mirouchal, tr. «v. pleurnicher, geindre.»

  • mirour
    mirour

    m. = (?).

    ●(1975) UVUD 79. (Plougerne) Ar re-all doa toud forsaled, mirourienn deho toud kachumant. Per a doa mirour dehan ie. Kaour Lossog a doa ie. – Gast te iañ n'out ket mirour. – O gal ! eme, grit seurt a geroc'h, evidon-me ne falc'hin ket ken.

  • mirour .1
    mirour .1

    m. –ion Conservateur.

    ●(1931) VALL 146a. Conservateur, tr. «mirour pl. ien.»

  • mirout / miret
    mirout / miret

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Garder, surveiller.

    ●(1499) Ca 139a. Miret. g. garder. ●(1530) Pm 179. Heman en tensor enoret / Nep a mir guir ne pirill quet, tr. «Ceci est le trésor honoré, / (Tel) que quiconque conserve fidèlement ne périt point.» ●(1557) B I 368. A ny ya, Gueguen, dan menez / Da miret hon deffuet vetez, tr. «Allons-nous Gueguen, à la montagne garder nos brebis aujourd'hui ?» ●(1575) M 712-713. An Ælez so roet, don myret hep quet sy : / Contaff enq á rencquont, tr. «Les anges sont donnés pour nous garder, sans doute ; / Ils doivent rendre un compte minutieux.

    ●(1659) SCger 160a. miret, tr. «garder.» ●(1727) HB 161. da viret ar moc'h. ●(17--) SP II 60. Laqaet mezaer da viret an deved.

    ●(1849) GBI I 196. Pelec'h lakaïnn me ma fried da viret ?

    (2) Mirout e c'her : tenir sa parole.

    ●(1869) TDE.FB 432b. Observer ses promesses, tr. «miret he c'her.»

    ●(1915) MMED 50. Sevel a reaz eul levr kaer evit miret e c'her.

    (3) Mirout al lezenn, ur gourc'hemenn : observer, respecter la loi, un commandement.

    ●(1659) SCger 85a. obseruer, tr. «miret.»

    ●(1839) BSI 44. ferm da viret al lezenn, hep disputal var nezi. ●(1856) VNA 159. observer les Commandements de Dieu, tr. «mirèt Gourhemeneu Doué.» ●(1868) KMM 261. An ini eta ne vir ket lezenn Doue. ●(1879) GDI 23. beah sourciussoh de virein gourheméneu Doué. ●226. mirein lézen Doué.

    ●(1904) SKRS I 112. Jezuz (…) a vire gant he ziskibien lezennou Moïzez. ●(1906) KANngalon Gwengolo 197. miret ar gourc'hemen-ze. ●(1907) AVKA 78. neb a viro ar Lezen. ●(1911) BUAZperrot 382. lakât miret lezennou an Iliz.

    (4) (religion) Chômer (une fête).

    ●(1659) SCger 25b. chommer vne feste, tr. «miret vr gouel.» ●57a. fester, tr. «miret vr gouel.»

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 197. Miret ar Zul. ●(1911) BUAZperrot 128. ar broiou ma virer enno gwella ar zul. ●482. ar goueliou n'o miret ket.

    (5) Conserver, garder (la nourriture).

    ●(1499) Ca 24a. g. garde mengier. b. an lech maz mirer an boet.

    ●(1911) BUAZperrot 385. An holen a vlaz, a vir hag a yac'ha an traou.

    (6) Mirout ouzh, diouzh : préserver de.

    ●(1530) Pm 5. Roanez spes an abestel / A mir had adam ouz cafuoez, tr. «Brillante reine des apôtres, / Qui préserve du chagrin la race d'Adam.»

    ●(1659) SCger 96b. preseruer quelqu'vn de, tr. «miret vrebenac eus.» ●(c.1680) NG 599-600. Hac eue miret Braih / Doh en huguenaudet.

    ●(1907) BOBL 10 août 150/2e. aliou pouezuz evit kaout eur c'herzet reiz ha mirout an ijin deuz an uz. ●(1911) BUAZperrot 39. o miret diouz an ifern.

    (7) Garder, réserver.

    ●(1659) SCger 104b. reseruer pour demain, tr. «miret voar ben arc'hoas.»

    ●(1848) SBI I 160. Miret c'hui ho tamezo d'an neb ho goulenno, tr. «Gardez vos damasseries pour qui en voudra.»

    (8) Mirout ub. a : empêcher qqn de.

    ●(c.1680) NG 441. un miret a pehin. ●(1790) MG 248. eit ou miret a grial.

    (9) Mirout udb. ouzh ub. =

    ●(1612) Cnf 64b. Miret è gobr hac è saler ouz an labourer, hac an seruicher.

    (10) Mirout e zisentez : réserver sa décision.

    ●(1931) VALL 651b. Réserver sa décision, tr. «miret e zisentez L[éon].»

    (11) Hep mirout nikun : sans réserve.

    ●(1732) GReg 811b. Sans reserve, sans excepter aucun, ou rien, tr. «Hep miret necun.»

    (12) Mirout ar yun : observer le jeûne.

    ●(1911) BUAZperrot 370. Miret a rea yunou an Iliz.

    II. V. tr. i.

    (1) Mirout ouzh ub. : empêcher qqn de.

    ●(1659) SCger 49a. empescher, tr. «miret ouz &c.»

    ●(1891) MAA 48. da veza bet miret outan gant he bobl laza he vab kalounek Jonathas !

    ●(1911) BUAZperrot 635. e c'hoanteas mont da leanez, mes he c'herent a viras outi. ●(1963) LLMM 99/265. abalamour ma virent outañ kas da benn ul labour boulc’het gant kement a verv.

    ►absol.

    ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/232). lavarit d’in petra zo oc’h ober poan d’eoc’h, ha, mar gellan me a viro.

    (2) Mirout a, da : s'empêcher de, se garder de.

    ●(1878) EKG II 66. n'oun ket evit miret da vousc'hoarzin ouc'h ho klevet.

    ●(1900) MSJO 233. Ha pried Joseph n'hellas ket mirat da voela.

    (3) Mirout oc’h udb :

    ●(1900) MSJO 19. da virat oc'h trouz.

    (4) Mirout na + v. : prendre garde que.

    ●(14--) Jer.ms 59. Maz lazyff fyn an mastyn hec. / Myret na achapo an louhec., tr. « Que je tue bien le mâtin répugnant. / Prenez garde que n’échappe le pouilleux. »

    ►absol.

    ●(1575) M 2535. Homan en canafenn, à crenn myr he lenny, tr. «Tel est le chant, garde bien que tu ne le prononces.»

    ●(1893) IAI 15. Lod euz ar Yuzevien konvertiset a felle dezho lakâd ar Bayaned en em gonvertise da blega d'al lezen goz. Sant Paol a vire.

    (4) Petra a virfe ? : pourquoi pas, qu'est-ce qui empêche ?

    ●(1867) MGK 120. daoust petra virfe ? ●(1880) SAB 73. petra virfe da viana na lavarfet : Va Doue, goalc'hit ma ene mui-ouz-vui.

    ●(1908) FHAB Ebrel 102. Petra virfe eta, aot. 'n eskob, na veffemp er joa ? Petra virfe ouzomp da zigemeret e triomph an hini a deu abers Doue. ●(1909) BLYA 75. Plijadur kalz ho peus, ha levenez hirie, / Ha petra a virfe ? Dleet eo, ma Doue !

    (5) [empl. devant un v.] Empêcher de.

    ●(1889) SFA 157. gourc'hemenn ar pez a gafche mad, ha miret ober ar pez a gafche fall.

    III. V. pron. réfl. En em virout.

    (1) Se conserver.

    ●(1633) Nom 66b. Pomum fugax : fruict qui ne se garde guere : frouez nen em mir quet pell.

    ●(1732) GReg 200a. Se conserver, tr. «hem viret.»

    ●(1924) FHAB Eost 295. Sant Erwan a ranke en em viret ken glan hag eun êl.

    (2) Se garder (pour une autre action).

    ●(1877) EKG I 288. Goazed a galoun oc'h, en em virit evit eur veach-all.

    (3) En em virout a : s'abstenir de.

    ●(1659) SC 86. continançç, oc'h en em viret a bep drouc.

    ●(1907) AVKA 157. N-am viret a Jalouzi.

    (4) En em virout a : s'empêcher de, se retenir de.

    ●(17--) VO 58. Poén em boai doh hum virèt a hoarhein ar hé houst : mæs ne oai quet bet moyand-teign hum bad.

    (5) En em virout ouzh : s'abstenir de.

    ●(1732) GReg 6b. S'abstenir de pecher, tr. «è nem viret ouc'h pec'hed.»

    ●(18--) SAQ II 142. en em viret ouz ar pec'het en amzer da zont.

    ●(1923) KTKG 39. Petra ranker da ober evit en em viret pe en em zivoaza dioc'h ar pec'hed-se ?

    (6) En em virout diouzh, ouzh : se garder, se protéger de.

    ●(1857) CBF 76. En em virit ouz ann avelou red, tr. «Evitez les courants d'air.»

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 55. evit en em viret, i hag o zud, dioc'h ar prosezou stank bras d'ar c'houlz-se.

    IV.

    (1) Mirout greunenn ouzh ub. : voir greunenn.

    (2) Mirout un annoar diwar e vuoc'h : voir annoar.

  • mirus
    mirus

    adj. Préservatif.

    ●(1931) VALL 589a. Préservatif, tr. «mirus.»

  • mirwin
    mirwin

    m. Vin myrrhé.

    ●(1911) BUAZperrot 285. peb a vanne myrrwin. ●299. Hag e kinnigent d'ezan ar myrrwin, n'oa ket bet falvezet gantan eva.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...