Recherche 'moue...' : 22 mots trouvés
Page 1 : de moue (1) à mouezhin (22) :- mouemoue
f./m. –où
I.
(1) Crinière.
●(1499) Ca 139b. Moe. g. crinne de cheual ou crin domme ou de femme.
●(1659) SCger 34b. cri (lire : crin), tr. «moue.» ●160b. moue, tr. «crin de cheual.» ●(1732) GReg 235b. Crin qui pend sur le front du cheval, tr. «Mouë. p. mouëou.»
●(1849) LLB 1213. É voué tiw ar é houg. ●(1872) GAM 6. bleizi koz ha rouan, eur pechad mouèn var ho chouk ? ●(1876) TDE.BF 469b. Moue, moueñk, s. f., tr. «Crinière du lion, du cheval, etc.»
●(1907) VBFV.bf 54b. moui, moué, m. pl. eu, tr. «crinière.» ●(1911) BUAZperrot 42. o mouenvou oc'h heja gant an avel. ●(1950) KBSA 57. Me a lavar d’eoc’h n’eo ket war an talier eo aet, ha ne grog ket er moue kennebeut.
(2) fam. Chevelure.
●(1954) VAZA 110. ur podig a zen anezhañ gant ur fri togn hag ur voue ruz-tan.
II.
(1) (Lezel) ar brid war ar moue : voir brid.
(2) Bezañ e gabestr war e voue : voir kabestr.
(3) Lezel kabestr war e voue gant ub : voir kabestr.
(4) Lakaat kabestr war e voue : voir kabestr.
- mouedmoued
m. –où (en plt des marais salants) Ancienne mesure pour le sel.
●(1744) L'Arm 457b. Moette (terme que les Sauniers de Guèrande nous ont apporté, depuis 1725.), tr. «Moaite.. eu. m : Hantérr menatt ou Sam, halein.»
- moueek
- moueskmouesk
voir mouest
- mouestmouest
adj.
(1) (d'une terre) Moite, humide.
●(c.1718) CHal.ms i. aqueus, humide, tr. «moüest, leih, dous.» ●(1732) GReg 633a. Moite, un peu humide, tr. «Van[netois] mouëst.» ●(1744) L'Arm 243a. Moite, humide, tr. «Mouisste.»
●(1907) VBFV.bf 54b. mouist, adj., tr. «moite, mouillé, humide.» ●(1935) BREI 390/2b. an doare da zizoura an douarou mouest.
(2) (météorologie) (Temps) humide.
●(1896) GMB 432. à Pontrieux amzer vouestr temps humide.
●(1910) MBJL 77. temps-amzer ar vro-man a ve mouest kazi dalc'hmat. ●(1964) LLMM 107/414. pa veze mouest an amzer.
(3) Très mûr.
●(1982) PBLS 31. (Langoned) mouesk, tr. «très mur, prêt à tomber (se dit surtout des noisettes).»
- mouestadur
- mouestajmouestaj
m. (météorologie) Brouillard mouillant.
●(c.1718) CHal.ms iii. pluye menüe et fine, tr. «glaü munut, glaü foüet, moustrag'.» ●(1732) GReg 222a. Brouillard, tr. «Van[netois] moustrach. p. eü.» ●Le broüillard tombe fort lentement, tr. «Van[netois] er moustrach a goeh a nebediguéü.» ●(1744) L'Arm 291a. Brume bien mouillante, tr. «Moustrage.. geu. m.»
●(1907) VBFV.fb 14b. brouillard, tr. «mouistraj m.»
- mouestermouester
m. Humidité.
●(1908) BOBL 31 octobre 201/2e. ober eur bern râ-beo a denno davetan ar mouester.
- mouestetmouestet
adj. Devenu moite, humide.
●(1849) LLB 529. En ti lein a voged ha mouistet er vangoër. ●1660. E sehou doh en heol hé diwaskel mouistet.
- mouestijennmouestijenn
f.
(1) Moiteur, humidité.
●(1980) LLMM 210/269. mouestijenn an douar.
(2) (métérologie) Brouillard épais, pluie fine.
●(1931) VALL 84a. Brouillard épais, pluie fine, tr. «moestijenn f.» ●(1982) TKRH 160. un devezh mouestijenn.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.
- mouestiñmouestiñ
v.
(1) V. intr. Devenir moite, humide.
●(1732) GReg633a . Devenir moite, tr. «Van[netois] mouësteiñ. pr. mouëstet.» ●(1744) L'Arm 243a. Devenir moite, tr. «Mouisstein.»
●(1903) EGBV 128. mouistein, tr. «devenir humide.» ●(1907) VBFV.bf 54b. mouistein, v. n., tr. «devenir humide.»
(2) V. tr. d. Rendre humide.
●(1907) VBFV.bf 54b. mouistein, v. a., tr. «rendre humide.»
- mouezmouez
= (?).
●(1866) HSH 256. ha toullet e oa ur vouez dre behini e ruilje ar goad d'ar rivier-so e creiz Pariz hanvet ar Sên...
- mouezh .2mouezh .2
m.
(1) Odeur.
●(c.1718) CHal.ms ii. flairer neutre auoir une bonne odeur, tr. «bout a voüeh mat.» ●infection, tr. «goal moüeh.» ●cette viande est gastée, tr. «goahet é , aüelet é, möeh endes er c'hic man.» ●(c.1718) CHal.ms iii. parfum, tr. «moüeh mat.» ●parfumer, tr. «lacat moüeh, blas mat.»
●(1934) BRUS 219. L'odeur, tr. «er mouéh.» ●(1975) YABA 21.03. hui e gleùo mouèh kaoh kezeg. ●(1975) LIMO 21 mars. E gleùo mouèh, tr. «litt. : entendra l'odeur, en breton courant, on ‘entend' les odeurs, les parfums.» ●(1977) LIMO 24 décembre. Goud vad, mouèh mad, e gleùan, med ne garg ket me hov !
(2) =
●(1974) YABA 14.09. ean en des sentet mouèh er polis ar en daou-zén. ●(1975) YABA 12.08. Ur sklab e vezè moned ar-dro er paourkèhig sel gwèh ma «santé mouèh», de lared é, a pe savè en hoant dehon de «zizeurein en avaleu douar» pe de lakad é doull skarh de labourad.
- mouezh / bouezh .1mouezh / bouezh .1
f., adv. & prép. –ioù
I. F.
A.
(1) Voix.
●(1499) Ca 140a. Moez. g. voix. ●(1530) Pm 129. Maz goulennas a moez meurbet, tr. «De sorte qu'il demanda d'une voix très forte.» ●(1575) M 1407-1408. Rac an moez anezaff, á squoy an re daffnet, a herr, quez quen terribl maz vezo horribltet, tr. «Car sa voix qui frappera les damnés / Impétueusement, si terrible, que ce sera une horreur.» ●1411-1413. Bezcoaz endan an tron, moez leon ne sonas, / Moz assur na curun, na bet ne dihunas : / Den, tr. «Jamais sous le ciel voix de lion ne retentit, / Je vous assure, ni tonnerre, ni jamais n'éveilla / Personne.» ●(1576) Cath p. 22. vn mouez terribl, tr. «une voix terrible.» ●(1621) Mc 71. hac euff eues é lech sant á cleuuo ma mouez.●(1633) Nom 213b. Symphonia consentus : accord des voix, melodieux chant & accordant : accord á mouizyou, vn can melodius hac accordabl. ●214a. Vox : voix : an moüez.
●(1659) SCger 125b. voix, tr. «mouez, p. iou.» ●160b. mouez, tr. «voix.» ●(1732) GReg 968a. Voix, son de la bouche, tr. «Moüez. p. moüezyou. Van[netois] moëh. p. moëhyéü. boüeh. p. yéü.» ●Une belle voix, tr. «Ur voüez caër.»
●(1821) SST 94-95. en ur seüel en oeh de velein Doué. ●(1849) LLB 757. bourusèt ur voeh ! ●1470. Boeh sklintin en estig.
●(1903) MBJJ 36. Da harpan ar mouejo, a zo eun harmonium. ●(1904) DBFV 25b. boéh, voéh, f. pl. ieu, tr. «voix.» ●(1921) GRSA 402. ur baré boéhieu. ●(1921) LABR iii. Kentic’h ur voéc’h a ziabarh e glèuè hag e cheleùè doc’h-ti.
(2) (botanique) Louzaouenn-ar-vouezh =
●(1933) OALD 45/215. Louzaouen ar vouez, tr. «Gwelit Nijar.»
B. [seurtoù mouezhioù]
(1) Mouezh vannous : voix nasillarde.
●(1954) VAZA 132. ma kroge da gomz gant ur vouezh raouiet ha manous.
(2) Mouezh vouk : voix sourde.
●(1903) MBJJ 236. Mes o mouez a zo moug : mont a ra war rauk kazi hep sevel na disken, hag a-stlej, koulz laret.
(3) Mouezh wak = a c'hall bezañ stummet.
●(1910) MBJL 118. mouezio gwak ar vugale.
(4) Mouezh lemm : voix aiguë.
●(1905) PERS 212. pa glevet he vouez huel ha lemm evel p'e divije c'hoant da doulla ar c'halonou.
(5) Mouezh pounner =
●(1866) FHB 59/51a. Mad a lavar eur vouez pounner.
(6) Mouezh reut =
●(1908) FHAB Mae 135. pegen reud ho mouez, pegenn zoun ho lagad !
(7) Mouezh skiltr : voix aiguë.
●(1910) MBJL 139. O mouezio skiltr ha lemm a droc'h d'imp hon diskouarn. ●(1931) FHAB Eost 315. A-droc'h taol, eur vouez skiltr hag eun hopadenn.
(8) Mouezh revet : voix enrouée, rauque.
●(1924) SBED 39. Mem boeh reùet ne lar ket gé. ●59. get ur voéh reùet.
(9) Mouezh voan : voix grêle.
●(c.1718) CHal.ms ii. fausset uoix aigue, tr. «ur uöeh möen.» ●(1732) GReg 471b. Une voix grêle, tr. «Ur vouëz voan.»
●(1872) DJL 22. gant eur vouez moan. ●(1896) SBW 12. Ar c'hloc'hik 'neuz eur voez moan ha skeltr.
C.
(1) Mouezh an holl : l'opinion, la voix publique.
●(1732) GReg 291a. A ce que dit le public, tr. «E mouëz an oll.
(2) Ar vouezh : la rumeur publique.
●(1944) EURW I 187. E Breiz, ar vouez a oa neuze a-enep da Vreiz-Veur.
(3) A vouezh an holl : à l'unanimité.
●(1869) FHB 242/260b. sant Conogan a voue hanvet a vouez an oll. ●(1869) FHB 256/371b. ar c'hanticou canet a vouez an oll.
(4) Dre ur vouezh, en ur vouezh, holl d'ur vouezh : ensemble, d'une seule voix.
●(17--) TE 149. Goudé m'ou doai rescondét ol d'ur voéh é hoènt prest de sèntein. ●175. hac ol d'ur voéh en hanàuas eit ou Roué.
●(1868) FHB 169/101b. hag ann holl dre eur vouez da respont e zoant tud santel. ●(1874) FHB 506/285b. e leverjont oll en eur vouez.
●(1902) PIGO I 185. pa laraz ar merc'hed en eur vouez... ●(1907) BSPD I 239. Rak-sé, pe varùas en abad, ind er choéjas ol d'ur voéh hag el lakas én é léh. ●(1934) FHAB Genver 2. hag holl e kanent en ur vouez.
(5) [au plur. après un art. ind.] Ur mouezhioù : des voix.
●(17--) EN 3134. evr music hac eur moego, tr. «une musique et des voix.»
(6) Langue des animaux.
●(1955) STBJ 20. lôned gouez o c'hourdrouz hag o tabac'hat, gros ha pounner o mouez.
(7) Leizh e vouezh : à pleine voix.
●(1982) PPBA 46. (Argol) Hopal ra leiz e vouez, tr. «Il crie de toutes ses forces.»
(8) A vouezh uhel : à voix haute.
●(1907) PERS 365. lavaret a vouez huel ar pez a oa e kalon an oll. ●(1925) FHAB Ebrel 155. Ar c'homzou-ze a oa deut gant a vouez uhel.
D. par ext.
(1) Son, bruit.
●(17--) EN 2554. moegou ar hleier, tr. «les voix des cloches.» ●(17--) CBet 1641. Ha chetu ar rivier, me gleo moes an dour, tr. «voici la rivière, j'entends le bruit de l'eau.»
●(c.1825-1830) AJC 531. moes ar hurunou. ●2785. moes an trompillou. ●(1838) CGK 22. Pa glevont mouëz ar biniou.
●(1903) MBJJ 67. p'an euz da drec'hi war vouez an avel. ●(1906) MSTR 47. Mouez ar c'hudurunou. ●(1911) BUAZperrot 396-397. hiboud an dour, finv ar mor, mouez an avel. ●(1926) FHAB Gwengolo 359. dreist mouez an avel. ●(1927-1930) LUMO 69. mouez ar c'hleïer. ●(1936) FHAB Ebrel 142. mouez ar c'hloc'h a dregerne. ●(1955) STBJ 29. mouez kreñv ha gouez ar zoniri. ●51. mouez galloudus an ograou. ●125. mouez ar mor o trouzal.
(2) (politique) Voix de votant, suffrage.
●(1732) GReg 968a. Voix, suffrage, tr. «Moüez.» ●Avoir voix en chapitre, tr. «Cahout guïr da rei e voüez.» ●Voix active & passive, tr. «Moüez da rei, ha moüez da receo.»
●(1847) MDM 338. Piou ho deuz roet d'id mouesiou evit da lakaad er c'honsaill ?
●(1904) DBFV 25b. boéh, voéh, f. pl. ieu, tr. «vote.» ●(1915) MMED 276. Da zeiz ar votadek, ha roet o peus ho mouez, evel m'eo dleet, d'eun den a du gant ar relijion ? ●(1915) HBPR 32. pa oa digoret ar pod evit ar veach diveza. Ki ar skolaj hen doa diou vouez. ●(1928) BFSA 275. gortoz ma vije rôet ar moueziou evit dibab ar ministr kenta.
►Mont d'ar mouezhioù : voter.
●(1857) LVH 58. Monèt e hrér d'er boéhieu eid en dra-zé dalhmat. ●60. Er honseil, arlerh en devout achihuet é zélibération, e ya d'er boéhieu.
►Kestal mouezhioù : être en campagne électorale.
●(1872) GAM 26. N'oc'h ket bet e Gnisseny (lire : Guisseny), hag e leac'h all o rotal, o kesta mouesiou ? ●(1872) DJL 16. d'ar mare m'ede ar C'honseil departamant, o kestal moueziou var ar mæz.
●(1928) FHAB Mezheven 224. eun danvez-kannad, o kesta moueziou.
(3) Réputation.
●(1792) HS 35. er vouéh à hou féhédeu e ïass béd enn néan. ●177. A pe ne üélass meit ur horf dibéennet ha gouaid-cleu, ha m'a hass er vouéh à guement-cé é mésque enn armée. ●193. Er vouéh à guement-cé e ïass quent pèl d'er Roué. ●201. boéh péhédeu er bobl (...) e ïass béd enn nean.
●(1904) DBFV 25b. boéh, voéh, f. pl. ieu, tr. «réputation.»
E. sens fig., litt. =
●(1910) BUJA 41. va daoulagad ho deuz va sklerijennet var ar pez a lavare d'in dija mouez ar goad. ●42. Ma ne zilaoufen nemet mouez va c'haloun, me a redfe d'ho briata.
F. Autorisation.
●(1850) JAC 127. Hac ho poe mouez da gomz dirac e Vajeste.
II. Adv.
(1) A-vouezh : oralement, vocalement.
●(1621) Mc 62. Ober an pedennou acustumet, quen à vouez, quen à calon.
(2) Bezañ a-vouezh : s'accorder.
●(1872) ROU 71a. A vouez emaint, tr. «leurs voix s'accordent.» ●(1890) MOA 103b. Leurs voix s'accordent, tr. «a-vouez ec'h erruont mad ; – a-vouez emint ho daou.»
●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-vouez emaint, tr. «leurs voix s'accordent, L[éon].»
(3) A ur vouezh : d'une seule voix.
●(1883) MIL 264. ar bopl (…) a lavaras a eur vouez : (…).
(4) A-nerzh e vouezh : (crier) de toutes ses forces.
●(1861) BSJ 181. Jesus e huélas dêc dén lovr péré e zé én arben dehou én ur grial a nerh ou boéhieu.
III. Loc. prép. Bezañ a-vouezh gant ub. : parler de la même voix que qqn.
●(1907) AVKA 225. Hag oll ar bobl, hag a oa bet test deus ar burzud, a oe a vouez ganthan evid renta gloar da Doue.
IV. Flour evel mouezh un ael : voir ael.
- mouezhañ / mouezhat / mouezhiñmouezhañ / mouezhat / mouezhiñ
v.
I. V. intr. Puer.
●(c.1718) CHal.ms iii. puer, tr. «goal mouhein.» ●ce fromage est trop uieus, il sent le rance, tr. «ré goh é er fromag' man blas crean endes mouehein ara.»
●(1876) TDE.BF 470a. Moueza, v. n., tr. «Sentir mauvais.»
II. V. tr. d. Sentir, chercher à percevoir une odeur, odorer.
●(c.1718) CHal.ms ii. flaïrer, tr. «moüehat.»
●(1932) GUTO 31. moéhein er vlaz e za tré anehon. ●(1934) BRUS 65. Flairer, tr. «mouéhein.» ●(1939) RIBA 37. de vouéhein hou teilegi. ●99. Er blei nañnek (…) é vouéhein kig biù édan é skilfeu.
►absol.
●(1939) RIBA 35. é fri saùet én aùél aveit moéhein ésoh.
- mouezhatmouezhat
voir mouezhañ
- mouezhatamouezhata
v. tr. d. Flairer, renifler.
●(1978) LIMO 27 mai. Mouéhetat. De mouéh, odeur, à ne pas confondre avec moéh, voix. Ce verbe à sens de flairer, renifler, da distinguer de mouéhein, sentir mauvais. ●(1983) LIMO 9 décembre. musad ha mouéhetad ma zo blaz. ●Mouehetad, tr. «distinguer les odeurs.» ●(1984) LIMO 12 janvier. ur hi bras e oè deit de vouéhetad er flourenn. ●De vouehetad, tr. «à flairer.»
- mouezhell
- mouezhellenn
- mouezhiadegmouezhiadeg
f.
(1) Bruit de voix.
●(1936) IVGA 95. trouz kadoriou ha moueziadeg.
(2) Vote.
●(1906) BOBL 07 avril 81/1c. Eur vouezadek (referendum) a oa great gatno da c'houzout ha dihan labourat e vije great. ●(1931) VALL 245a. Élection (…) réunion électorale, tr. «moueziadeg.» ●(1935) VOTE 5. dilennet dre eur voueziadeg.
- mouezhiañmouezhiañ
v. intr. Voter.
●(1857) LVH 67. é ma drès peb-tra de Væstr en novicèed é rein sclerdér d'er honseil avit boéhein. ●78. Mar en dès bet er honseil boéhiet aveit receu ur ré benag. (...) a p'en dé question a voéhiein aveit receu eid en habid ré hag e zou queniguet eid en dra-zé.
●(1904) DBFV 25b. boéhien, v. n., tr. «donner sa voix, voter.»
- mouezhiñmouezhiñ
voir mouezhañ