Recherche 'naer...' : 15 mots trouvés
Page 1 : de naer (1) à naeretaer (15) :- naernaer
f. –ed, –on –i
I. (herpétologie)
(1) Serpent.
●(1499) Ca 15a. Azr an quoat. g. coleuure. ●(c.1500) Cb 20a. Azr coat. g. coleuure de boys. ●(1633) Nom 50b. Serpens, anguis : serpent : sarpant, aezr. ●Coluber : couleuure : aezr. ●(1650) Nlou 81. diffeal eual aezr, tr. «félon comme un serpent.»
●(1659) SCger 33a. couleuvre, tr. «aër pl. aëret.» ●128b. Æër, pl. Æëret, tr. «couleuure.» ●(c.1680) NG 811. Mar e hes nan, chedit aeret. ●928. aéret, serpentet ! ●(1732) GReg 221b. Couleuvre, serpent qui est de la figure d'une anguille, tr. «Aër. p. aëred. (Van[netois] id[em]) anciennement aër, écrit azr. p. azred, signifioit en general, serpent ; & de-là, aër-viber, vipere.» ●(1790) MG 401. un toullad-airon.
●(1856) GRD 314. ind ou dès bet pléguet ou deuhlin dirac airon, bohèd, cohlaïeu. ●(1857) GUG 40. En airon, en æspigued. ●(1857) AVImaheu 45. Rumad-aëron, penaus e hellet-hui larein treu mad, ha hui tud fall ? ●(1861) BSJ 120. er bouvoér de guêrhet ar en airon hag ar en huil-cruguèd. ●(1878) SVE 20 §125. Mouga ann aer gant he c'hofad, tr. «étouffer le serpent avec sa portée.»
●(1906) KPSA 23. eur foultren aer. ●(1975) LIMO 04 octobre. Eil en vallée du Scorff se dit pour vipère, ailleurs on dit aer. ●(1979) LIMO 16 juin. Aer, serpent, au pluriel aeron, dans la haute vallée du Scorff ail, au pluriel, aildi. ●(1979) LIMO 08 décembre. aeldi (aeron) marsé. ●(1984) ECDR 98. Aon ur spont deus an naeri em boe.
(2) Vipère.
●(1659) SCger 128b. Aër, tr. «vipère.»
II. [en composition]
A. (botanique)
(1) Roz-naer : coquelicots.
●(1732) GReg 210a. Coquelicot, ou, coquelicoq, pavot sauvage, ponceau, tr. «Rosen-aër. p. ros-aër.»
(2) Raden-naer : osmonde royale.
●(1935) NOME 137. an dour sklaer a virbilhe a-hed ar radenn-naer.
(3) Boued-naered =
●(1973) SKVT II 61. kanetennoù ruz-bev ar boued-naered.
(4) Bouloù-naered =
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Boulou-naered pe boulou-aered : plant gant boulou ruz, a vez kavet er pradeier.
(5) Pateroù-an-naer =
●(1732) GReg 221b. Coleuvrée noire, plante dont on mange les premiers bourgeons en salade comme des asperges, tr. «paterou an aëzr.»
(6) Fleur-an-naered : lamier pourpre.
●(1995) PTEZ 53. fleur 'n naered : lamier porrpre (sic) ; lamier pied-de-poule (lamium pupereum ; lamium amplexicaule).
(2) Louzaouenn-an-naer =
●(1879) BLE 275. Fenouil officinal. (F. officinale. All.) Louzaouen ann aer.
B. (entomologie) Matezh-naer : libellule.
●(1919) DBFVsup 48b. matéh en aer (Pl[uméliau] Cl[éguérec]), tr. «libellule.» ●(1925) DIHU 163/208. Er vatéh-aer.
C. (habillement) Lagad-naer : motif nid d'abeilles.
●(2013) COSBI 32. Les tabliers sont parfois sobres, en tissu de fin lainage à motif «nid d'abeilles» ou lagad aer (œil de vipère en breton).
III.
(1) Didrouz evel un naer : très silencieux.
●(1908) PIGO II 177 (T) E. ar Moal. Ha Julig war e grabanou, o ruzan a-dreuz d'ar bodennadou lann, ken didrous hag un aer.
(2) Gwevn evel un naer : très souple.
●(1924) BILZ 44 (T) F. al Lay. Gwevn e gorf evel hini un naer.
(3) (Sklaer, splann, krak) evel lagad (an, un) naer (er c'hleuz) : très clair. Cf. sklaer evel dour feunteun, evel an arc'hant, evel an deiz, evel skorn.
●(1896) MELu VIII 142 (Go-Plouc'ha). Sklaer vel lagad eun aer, tr. E. Ernault «Clair comme l'oeil d'une couleuvre.» ●(18--) EER 35 (T) E. Ernod. Groet ec'h eo gant minerez kaër / He dour skler 'vel lagad ann aer ! tr. «Son eau est limpide comme l'oeil de la couleuvre..»
●(1912) RVUm 237 (Gu). Du el lagad un aer, tr. P. ar Gov «Noir comme l'oeil d'une couleuvre : Var. Splann el lagad en aer.» ●(1935) ANTO 51 (T) *Paotr Juluen. Ma lavare gwechall hon tud-koz, o daoulagad ker sklêr ha lagad an naer. ●(1942) VALLsup 177. Yeux brillants krak, on ajoute pour appuyer ! evel lagad eun naer (er c'hleuz). ●(1947) YNHL 17 (Ki) Y. Drezen. N'eur ket evit dioueriñ ur c'harr-kañv; sklaer an dra e-giz lagad an naer. ●(1955) STBJ 18 (K) Y. ar Gow. Ken sklêr ha lagad an naer e vez atô an dour enni. ●(1962) TDBP Ia 37 (T-Langoad). An dour-ze a oa ken sklêr ha lagad ar pesk, tr. J. Gros «cette eau-là était aussi claire que l'oeil du poisson.» A Langoat on dit : An dour-ze a oa ken sklêr ha lagad an naer, tr. «cette eau-la était aussi claire que l'oeil du serpent.» ●(1970) BHAF 204 (T) E. ar Barzhig. Degaset he-doa Ulla ma adlein, med deut e oa ive da zegas ar mañig-ze din, ze a oa sklaer evel lagag eun naer. ●252. Sklaer e oa, 'vel lagad eun naer, en em zistage muioh-mui ar wreg diouz he gwaz. ●287. Sklaer eo, evel lagad eun naer, e vo red kas ahanon a-benn ar fin da Zinam...
(4) Du evel lagad un naer : très noir.
●(1912) RVUm 237 (Gu). Du el lagad un aer, tr. P. ar Gov «Noir comme l'oeil d'une couleuvre : Var. Splann el lagad en aer.»
(5) Fritañ naered e-lec'h siliou : faire avaler des couleuvres.
●(1908) FHAB Mae 137. Dre ar gevier a stignent, dre ar binim a zilent en ho c'hazetennou eo o doa dallet, hag, evel pa lavarfen, mesvet tud berr a spered ha dibreder, eaz-tre rei kelien dez-ho da lounka, ha frita aered e-leac'h siliou. ●(1934) FHAB Gwengolo 364 L.B.. Hag ar sorc'hennou fallakr bet hadet ganto 44 vloaz araok, evid ar brezel 70, a voe embannet a-nevez a-dreuz ar vro ha kredet re alies gant meur a c'hlapez, aes frita aered d'ezo el lec'h siliou.
- naer-aspik
- naer-buton
- naer-galetnaer-galet
f. (herpétologie) Orvet.
●(1931) FHAB kerzu 475. Piou ne anavez ket an naer galet ; ha piou na oar ket e chom, pa vez trouc’het, an tammou anezi da finval epad meur a eurvez goudeze. ●notenn : An naer-galet pe ar vuzugenn. ●(1958) ADBr lxv 4/513. (An Ospital-Kammfroud) Nêr-galed : n. f. ; pl. : nêred-kaled. – Orvet . Les synonymes anaf, anuz dall, enañ (cf. Dict.) sont totalement inconnus à l'H.C. Lost eun nêr galed a zo ken bresk hag eun tamm gwer.
- naer-gobranaer-gobra
f. (herpétologie) Cobra.
●(1935) BREI 408/3c. an naer cobra ; he c'hrog a ziskar an den war an taol.
- naer-lousnaer-lous
f. (herpétologie) Couleuvre. (?) cf. naer-rous (?).
●(1966) LIMO 23 décembre. parat doh en aëron lous a gousiein en deur. ●Aeron lous, couleuvres.
- naer-rousnaer-rous
f. (herpétologie) =
●(1978) PBPP 2.2/475. $$$n èr ru:s, tr. «une vipère.» ●(1979) DPFB III 232. couleuvre, tr. «aer-rouz f. aered-rouz cf. vipère.»
- naer-vornaer-vor
f.
(1) (herpétologie) Serpent marin.
●(1889) ISV 345. Difen da vont en dour sall, ne ket flemmet e vijec'h gant an aered mor a zo ker stang hag an deliou dre eno.
(2) (ichtyonymie) =
●(1909) ADBr xxv 548. (Rosko) Aer mor (sgn. vipère de mer). Les pêcheurs confondent sous ce nom les poissons de la famille des Lophobranches à corps serpentiformes (Syngnathus, Nerophis, Entclurus, Siphonostoma) et les épinoches (Spinachia vulgaris).
- naer-wibernaer-wiber
f. (herpétologie)
(1) Vipère.
●(1499) Ca 15a. Azr guyber. g. coleuure deaue. ●(1633) Nom 51a. Hydrus, chelydrus, natrix : serpent d'eau : vr sarpant dour, vn aër viber. ●Vipera, excetra : vipere : vn aër, viper.
●(1659) SCger 124b. vipere, tr. «aèr, vibér.» ●(1732) GReg 221b. Couleuvre, serpent qui est de la figure d'une anguille, tr. «Aër. p. aëred. (Van[netois] id[em]) anciennement aër, écrit azr. p. azred, signifioit en general, serpent ; & de-là, aër-viber, vipere.» ●776a. Race de Viperes, tr. «goüenn an azred-Viber.» ●962b. Vipere, petit serpent très venimeux, tr. «aër-vyber. p. aërd-viber.»
●(1824) BAM 127. lignez an aeret-viber. ●(1846) DGG 216. bilim an aër-viber. ●(1857) HTB 42. un den diwar ar maez en difoa eur gwell ard evit tapout aered-viber. ●(1869) FHB 244/280b. flemmet (...) gan eun aerenn rouz, ar goasa araed (sic) goude an aered wiber. ●(1872) GAM 5. Diskuez a ra he flemm ; en em rodella, fichal a ra evel an aer viber. ●(1894) BUZmornik 275. e oue flemmet gant eunn aer-viber.
●(1909) KTLR 177. aeret viber amprevanet ha toussigi binimus. ●(1910) FHAB Genver 10. eun teod aer-viber. ●(1910) FHAB Gwengolo 271. aered viber etouez ar peuri glas. ●(1925) BUAZ 475. unan anezo a oue flemmet gant eun aer-viber. ●(1925) BILZ 119. kavet an aer-wiber. ●(1926) FHAB Mezheven 226. e verc'h a voe flemmet gant eun aer-wiber.
(3) Naer-wiber rous : aspic.
●(1970) BHAF 47. ma'z afen da gerzed war eun naer-wiber rouz bennag !
- naerataernaerataer
m. –ion Chasseur de serpents.
- naerek
- naerel
- naerenn
- naeretanaereta
v. intr. Chasser les serpents.
- naeretaernaeretaer
m. –ed (zoologie) Serpentaire.
●(1931) VALL 688a. Serpentaire (…) oiseau, tr. «naeretaer m. pl. ed.»