Recherche 'naon...' : 19 mots trouvés
Page 1 : de naon (1) à naontekvet (19) :- naonnaon
m.
I.
(1) Faim.
●(1499) Ca 143b. Naffn. g. faim. ●(1612) Cnf 64a. reiff da dibriff dan ré ho deueus elboet ha naffn.
●(1659) SCger 55b. faim, tr. «naoun.» ●(c.1680) NG 7. Nannë ha sehet ou tourmantou. ●811. Mar e hes nan. ●913. Eno e harageint guet nan bras ha sehet. ●(1732) GReg 392b. Faim, besoin de manger, tr. «Naoun. Van[netois] nann. naün.» ●Avoir faim, tr. «Cahout naoun.» ●Il a grand faim, tr. «Naoun bras èn deus. ur c’hofad mad a naoun èn deus.» ●(1792) CAg 112. En-nanne ha séhed em devore.
●(1857) CBF 5. naoun braz am eus, tr. «j’ai grand faim.»
(2) Naon-du : grosse faim.
●(1872) ROU 81a. Faim dévorante, tr. «naoun du.» ●(1889) SFA 146. an daou veajour o d’eoue naoun-du.
●(1959) BRUD 7/17. skuiz oam ha naon du a oa.
(3) Naon-ruz : grosse faim.
●(1970) BHAF 126. On naon a oa troet e naon ruz. Daoust ha bet ho-peus naon-ruz eur wech bennag ?
(4) Naon-bleiz : faim de loup.
●(1872) ROU 81a. Faim dévorante, tr. «naoun bleiz.»
(5) Naon-ki : faim dévorante.
●(1963) EGRH II 147. naon-ki m., tr. « faim dévorante. »
(6) Krazañ gant an naon : avoir très faim.
●(1897) EST 13. é loned guèlan / (…) é krazein get an nan.
●(1906) DIHU 7/125. rak krazein e hré get en nan. ●(1934) BRUS 86. Tomber (d’inanition), tr. «krazein get en nan.»
(7) Disec’hañ gant an naon : avoir très faim.
●(1824) BAM 195. o tisec’ha gant an naon.
(8) Ruziañ gant an naon : avoir très faim.
●(1905) BREH 61. é ruein get en nan.
(9) Dallañ e naon : tromper sa faim.
●(1867) BUE 92. ar bevien ac’h ee bete lonkan douar, evit kousket war ho naon pe evit hen dallan.
(10) Terriñ naon ub. : apaiser la faim de qqn.
●(1792) BD 372. men as diampecho hac adoro da naon, tr. «Je te délivrerai et apaiserai ta faim.»
(11) Terriñ e naon : apaiser sa faim.
●(1849) LLB 200. aveid torein ou nan.
●(1962) ARGV 57. gant o c'hig e c'hellfen terri o naon.
(12) Derc’hel naon : continuer d’avoir faim.
●(1889) ISV 359. ne dal ket ar boan din delc’her naoun pa c’hellan he derri.
II. sens fig. Envie.
●(1870) MBR 290. me n’am euz ken naon nemet d’az tispenna-te.
III.
(1) Dimeziñ an naon d'ar sec'hed : accumuler les conditions de la misère.
●(1924) NFLO (ms Rennes). Misère. unir 2 petites misères pour faire une grosse, tr. Loeiz ar Floc'h «dimezi an naon d'ar zec'hed.»
(2) Bezañ du gant an naon : voir du.
(3) Duiñ gant an naon : voir duiñ.
(4) Kaout naon da zebriñ bili : voir bili.
- naonañ / naoniañ
- naondernaonder
m. Faim.
●(14--) Jer.ms 308. Gant Naounder dysemperet, tr. «Avec une faim désespérée (ou : désespéré de faim).»
- NaonedNaoned
n. de l.
I.
(1) Naoned.
●(1499) Ca 143b. Naffnet. g. nantes. ●(1612) Cnf I. Composet ha laquet en goulou, gant Evzen Gvegven, Bellec ves à Dioces Querneau. E Naffnet. ●[87a]. En dez-man peuaré ves à Mezeuẽ, en bloaz 1612. En ty an Autrou an Naffnet.
●(1659) SCger 82b. Nantes, tr. «Naounet.» ●161a. Naounet, tr. «Nantes.» ●(c.1660-1670) VEach 62. hac à cunduent da Naunet. ●(1716) PEll.ms 988. Naünet ou Naoünet, Nantes ville celebre de Bretagne sur l’embouchûre de la Loire. ●(1732) GReg 15b. Naffnet. ●75b. Ar velly bras a Naoüned. ●295a. Pe guéhyd a so eveus a Enès ar guer-veur da Naffnet ? ●322b. Accordet voa bet da'n hugunoded gand an Edid a Navned. ●649a. Nantes, Ville de Bretagne, Capitale du Comté Nantois, tr. «Nauned.» ●Nantes la jolie, tr. «Nauned ar goandt.» ●Aller à nantes, tr. «Moñnet da Naouned.» ●(1744) L’Arm 250a. Nan nêtt (non pas, Nannétt, comme le Latin) La jolie, Nannéd er goennte. f. ●267a. Dré Nannétt. ●439a. é Nannétt. ●(1775) HEneu 38/20b. à pe gleuas er bourhis é ras hé hemeret, / hac hé laquat er même amzer ir prison é nannet. ●(c.1789) SD 19. Giraud Duplessix, Procurer-Syndic, Deputet eus a Naounet. ●(c.1795) SD 279. de Represantandet err Bobl é Nannéet enn deuzec vet dæ à huavraire 1795.
●(1827-1829) VSA 3121. Eur hloarec jouanc deus ar ger a namned. ●(1834) HEB 406. An habitantet eus a Naonet a yoa neuse payanet hac idolatret. ●114. Eskeb Léon ho unan a strivaz pell amzer ar gwir zé ouz ar Beskound enn desped d'ur c'honzil strolled enn Naouned évit kement-zé. ●(1844) DMB 34. Kenavo, kér Nannèd. ●(1850) PENdast 99. evid kas e plün da Naonet. ●(1851) PENdast 90. ahano e deuet da Naonet diskenet da Roazon. ●(18--) PENdast 279. - Naw map armet, / A retorn deus a Nanvet / Gant ho rochedou goadet / hac ho cleveïo toret. ●(1857) CBF 131. Naoned. ●(18--) MILg 141. gant marc’h eun digentil o tistrei euz a naonet. ●159. Epad an amzer ma / edo e Naonet Helena / eun ostizez a gafaz. ●(1867) BBZ III 7. Dek lestr tud gin a welet / O tonet euz a Naoned. ●135. Pa oann-me oet da Naonet gand ma dousik kloarek. ●(1869) TDE.FB xixa. Naoned, Naonet. ●(1872) BDV 84. E Londres, enn Itali, e Marsailla, enn Naoned. ●188. o klevout e oa ann aotrou Becdelievr euz a Naouned o vont da vervel. ●(c. 1890) CFB 42b. Naoned. ●107b. Dre Naoned ounn deuet. / Petra livirit euz a Naoned ? / Eur gear vraz eo. ●(1891) VNB 151. Me yas de guetan tout de Nannèd, a vazé d'er Rochel, hag anfin de Vourdel.
●(1902-1905) LARB 210a. Merh en duk a Nañned, un herradig tardet. ●211a. Ha betag porh Nañned in en dès hi kaset. (...) Abarh é kér Nañned é ma bet interret. ●(1905) ALMA 56. Goude an taol-ze, 300 dragon euz Naoned a oe digaset da Vrest. ●(1910) EGBT 129. N'heller ket komz eus a Vreiz pe eus ar Vretoned, hep komz eus a Naoned, a Roahon, a Zant-Malo. ●(1910) K*** 4. ar è liar en éscop a nannéd. ●(1911) BUAZmadeg 345. Klair a joumaz e Naoned. ●(1911) SKRS II 78. Heb ober var eün evel plac'hik Naonet. ●(1919) BSUF 24. un den a Nañned. ●(1922) ADEM 34. Oudon, borhig a gostiad Nanned ag e zou diazéiet étal ur revéiér. ●(1927) GERI.Ern 411. Naoned, Naoned ar goant, V Nañned er goent. ●(1930) GUSG 43. Merh en dug à Nañned, deit hui é batimant. ●(1934) BRUS []. guin guen Nañned ou devo. ●298. Nañned. ●(1955) STBJ 124. P’emedemp o treuzi Naoned.
(2) An Naoned : Nantes.
●(c.1660-1670) VEach 81. Belec á parres sant Nazer, á Escopti an Naunet. ●(1716) PEll.ms 988. Comme ceux de nos Bretons qui parlent plus correctement mettent l’article An devant Naünet, ce qui fait An-Naünet ou Ann-Aunet, il est tres douteux si c’est Aunet ou Naunet. ●(1778) VOn 94. tremenet oc'h-hu dre an Naoned.
●(1821) GON 127b. D’ann Naoned éz aimp. ●(18--) LED.nev 2. Ac'hano e c'hejont d'an Naonet. ●(1825-1830) AJC 75. a voegou ehemb da groasec da benbeuf dan namned. ●(18--) PEN.gwerin8 76. deud eo dan Naonet ker koulz ha me. ●(1827-1829) VSA 2296. eur bourhis deus a voerand a dioses an amned. ●(1834) KKK 132. Ar blénadur-zé a ioa ranned enn teir leutananz; da chouzoud eo : ar ré Breiz-Uc'hel, Breiz-izel hag hini ann Naoned. ●(1834) HEB 375. hac er bloavez 1002 eo bet transportet d'an Naonet. ●(1847) FVR 113. a oe ambrouget d'ann Naoned. ●(18--) MILg 127. o tistrei euz ann Naonet. ●(1854) (c. 1860) IMR 11. escop an Naounet. ●(1863) ST 6. Raozon, kear-benn ar vro, hag ive ann Naoned. ●(1865) FHB 3/24a. An 30 a vis guenver diveza eur diblaset eus an Naonet 200 labourer hag a ia d’an Egipt. ●(1866) BOM 112. enn Naonet. ●(1866) HSH 229. edit an Naounet. ●(1867) GBI I 266. Ar feunteun a zo pell, ann dour oa strawillet, / Gant marc'h ur c'havalier 'tistreï euz ann Naonet. ●(1884) BUZmorvan 361. o chom enn Naoned enn amzer ann impalaer Dioklesian. ●(18--) CML 4/22c. Qerqent e mân en hent evit mont dan Naonet, / E lec'h ma voa Yannic, e mignon angajet. ●4/23a. Pa voe ta êruet er guêr gaër an Naonet / Comz eus eur c'hapiten ractal e deus c'hoantêt.
●(1909) NOAR 137. azalek Dol betek an Naoned. ●(1911) BUAZmadeg []. hag e teuaz da genta d'an Naoned. ●(1927) GERI.Ern 411. Naoned, an Naoned. ●(1928) FHAB Du/426. en eskopti an Naoned. ●(1930) ANTO 19. ha war ma bruched ez oa e-brall holl gleier an Naoned. ●(1930) GUSG 43. Eutru Dug en Nañned 'men e ma hou studi ? ●(1997) CHBI 230. An noz a oa teñval, hag ar 'feunteun oa troublet, (bis) / G'eur havalier yaouank o tistrei doh an Naoned, / G'eur havalier yaouank 'tistrei doh an Naoned.
►Eskopti Naoned.
●(1847) FVR 12. Herbignak, enn Eskopti ann Naoned. ●(1849) LLB 101. a iskobti Naned.
►Bro-Naoned.
●(1971) LLMM 147/276. E Bro-Naoned, er Me, - ar c’hornad-bro ec’hon etre genou ar Wilun hag harzoù Anjev.
II. Klevet kleier (an) Naoned : avoir faim.
●(1910) RVUm 203 (Gu). Son e hra klehier Nañned, tr. P. ar Gov «Les cloches de Nantes commencent à sonner. On joue sur le mot nan qui veut dire faim.» ●(1923) DIHU 140/214 (G) *Penn Ognon. Un dé neoah, ur sul, ma hoanné é galon / Ma kleùé en é greiz «klehiér Nañned» é son. ●(1935) ANTO 19 (T) *Paotr Juluen. Ha war ma bruched ez oa e-brall holl gleier an Naoned. ●44. An aer-vor a gleuz an diabarz hag a laka abretoc'h-se kleier an Naoned da skei war ar bruched.
III.
(1) Dicton.
●(1732) GReg 649a. Nauned ar goandt. ●(1744) L’Arm 250a. Nannéd er goennte. f.
(2) Dicton.
●(1732) GReg 928a. Le tonneau de Bordeaux & de Nantes c'est 4. barriques, tr. « Un donnell vin ê Bourdell hac e Naunet a so pedér barricqennad ».
(3) Dicton.
●(1912) PBHV 49/20. Son e hra klehier Nañned. ●note Pier er Go : « On joue sur le mot nan qui veut dire faim. »
IV. Nom de famille.
●(1970) NFBT 141 N° 1078. Kernaonet.
V. [Toponymie locale]
●(1732) GReg 150a. Place du change, la bourse à Nantes & à Amsterdam. Ty-ceiñch. an ty-ceiñch. ar bancq. ●(1744) L’Arm 439a. Enn tyérr ag er Fosse é Nannétt, a zou caire hag ind a ré é 1710 ur guevrédiguiah vile.
●(1847) FVR 233. Eno e reaz gwestl da rei he bouez a aour da Itroun-Varia Karmez ann Naoned. ●(1894) BUEr 105. En Naonet a oa chapel Zant-Ervoan barz ru ar c'hohu.
●(1902-1905) LARB 211a. Doh hui mor a Nañned, doh hui hum gonfian / Nag é veùen me horv, me sauvou me inéan. ●(1923) FHAB Mezeven 6/214. dont a-benn da dapa ha da gas da brizon ar Bouffay, d'an Naoned. ●(1930) EBKE 36. Heneh é kastel en Hermin e vé guélet hoah hiziù en dé.
- Naonedad
- naonedat
- naonedeknaonedek
adj. Straed naonedek : rue nantaise (à Rennes).
●(1957) SKOL niv. 5 quatrième de couverture. Moulet ha liesskrivet e Ti Herve ar Mee / 14, straed Naonedek, 14 / Roazhon.
- Naoneder
- Naonediz
- naoneg
- naonegañ
- naoneger
- naonegezhnaonegezh
f.
(1) Famine.
●(1633) Nom 52a. Annonæ caritas, difficultas, grauitas, & sæuitia, incendium, annona compressa : cherté : queraoüeguez, quernez, naouneguez. ●260b. Appetitus caninus, canina appetentia : faim sans cesse, rage de manger : naounneguez bras, chouant da dibriff eguis vn quy.
●(1659) SCger 161a. naoneguez, tr. «famine.» ●(1732) GReg 397a. Famine, disette de tout, tr. «Naounéguez.»
●(1868) FHB 159/18b. En Aljeri, evel m'on eus lavaret, ez eus naouneguez. ●(1877) BSA 139. an naounegez a deuas betec ennho. ●(18--) SAQ I 163. naonegez ha goalinier a bep giz.
●(1906) KPSA 96. an oll waligner : ar brezel, ar vosen, an naouenegez. ●(1909) KTLR 33. Prest e savaz naounegez. ●(1929) MANO 8. Da heul an naonegez e teuas klenvejou spegus evel ar vosenn.
(2) Kaout naonegezh : avoir faim.
●(1727) HB 11. Nep o devoa naoneguez.
- naoneknaonek
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Affamé, famélique.
●(1499) Ca 143b. Naffnec. g. fameilleux.
●(1659) SCger 4b. Affamé, tr. «naounec.» ●161a. naounec, tr. «qui a faim.» ●(1710) IN I 414. ar re naonec. ●(c.1718) CHal.ms ii. famelique, tr. «nannec, affamet, affaminet.» ●(1732) GReg 15b. Affamé, habituellement, tr. «Naoünec. Van[netois] nannec. naünec.» ●(1787) BI 159. er vandenn nannec-cé.
●(1836) FLF 3. Var ar fæt e tigouez Guillou : / Näoneq e voa, hac o clasq fret. ●(1889) ISV 453a. loen goal naounek.
●(1913) AVIE 211. er chas nañnek.
(2) Bezañ naonek a, da =
●(1767) ISpour 105. ha ma verr nannec d'er friantage.
●(1839) BSI 39. hep beza qén naôunecq d'ho boëd ha d'ar cher-vad.
►sens fig.
●(1787) BI 25. Nannecquoh oüai de gonzeu Doué éit d'é vouéd.
●(1834) APD 139. Ar re naonec a vertuziou. ●(1861) BSJ 80. ur vostad tud nannêg a gonzeu Doué e arrihuas guet Jesus.
●(1942) DHKN 62-63. Ne oè ket Vonick én arvar é tè hé faltazi de vout digampennoh hag hé halon de vout nañnekoh da garout ha de vout karet.
II. Adv. Debriñ naonek : manger avec appétit.
●(1790) MG 160. mar en dès bouéd friantoh eit n'hun nès-ni, me ouair é taibramb nannequoh eit-ou.
- naonet / naoniet
- naoniañnaoniañ
voir naonañ
- naonietnaoniet
voir naonet
- naontek
- naontekvetnaontekvet
adj. num. ord. Dix-neuvième.
●(1727) HB 601. en naontecvet devez eus ar Mis.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 52. Er buarvèd mis ag en nandecvèd blaiad a rouéoni Minh-Menh. ●(1862) JKS 44. Naontekved kentel. ●(1896) GMB 439. pet[it] tréc[orois] naoñteget.
●(1907) PERS 218. epad an naontekved kantved. ●(1921) BUFA 191. Nandekvet pennad.