Recherche 'nav...' : 15 mots trouvés
Page 1 : de nav (1) à navugentvet (15) :- navnav
adj., m. & adv. –ioù
I. Adj. num. card.
(1) Neuf.
●(1499) Ca 43b. nau. ●143b. Nau. g. neuff. ●(1650) Nlou 25. Da pen an nao mis fournisset, tr. «Au bout des neuf mois accomplis.»
●(1659) SCger 83b. neuf, tr. «naou.» ●161a. nao, tr. «neuf.» ●(c.1680) NG 1143. Naff fos. ●1580. bet nauë er entrenos. ●(1732) GReg 656a. Neuf, nombre, tr. «Nao. Van[netois] naü.»
●(1821) SST.ab iv. nàue hant vlai. ●(1849) LLB 2033. é pad naw miz. ●(1856) GRD 339. Chapistr nau ha cand. ●(1877) BSA 162. Abaoe nao bloaz.
►[au plur. devant le mot «bloaz»]
●(1934) MAAZ 79. ur baré havrelaoded ha plahed én ou naùeu, dégeu vlé hag unañnigeu én ou unegeu ha deuzegeu.
(2) Nav c'hant : neuf cent.
●(1732) GReg 656a. Neuf cens, tr. «Nao c'hant.»
(3) Nav mil : neuf mille.
●(1732) GReg 656a. Neuf mille, tr. «Nao mil.»
(4) (jeu) Paotr nav : quille placé au centre.
●(1996) VEXE 308. La quille placée au milieu, appelée «ar paotr nao», donne, comme son nom le laisse supposer, neuf points au joueur qui l'abat. Chacune des autres quilles vaut un point.
II. (Au jeu de quilles) Paotr nav : quille placé au centre. voir V. (1) & (2).
●(1996) VEXE 308. La quille placée au milieu, appelée «ar paotr nao», donne, comme son nom le laisse supposer, neuf points au joueur qui l’abat. Chacune des autres quilles vaut un point.
III. M. Le chiffre neuf.
●(1988) TIEZ ii 113. Nao zo eur gont brao, dit-on à Plouzané : Neuf est un beau compte.
IV. Adv.
(1) O-nav : eux neuf.
●(1921) GRSA 300. Ou naù é tant doh treid Chelidoann.
(2) Dre navioù : par groupes de neuf.
●(1930) FHAB Eost 313. renket dre naoiou.
(3) Nav-ha-nav : neuf de rang.
●(1732) GReg 656a. Neuf de rang, tr. «Nao ha nao.»
V.
(1) Ober nav : gagner. (d’après le jeu de quille diskar ar gilh a nav). voir II.
●(18--) SAQ II 167 (L) J. Quéré. «Pe me a raio nao, pe me a raio kazeg, ne raan ket kalz a forz; n'euz netra etre an taoliou, a lavar an hini a zo o c'hoari da fall. ●(1857) CBF 124. ober nao, tr. « Abattre la quille du lieu. »
(2) Diskar ar gilh nav : gagner (au jeu de quilles). voir II.
●(1857) CBF 124. Diskar ar gil nao, tr. « Abattre la quille du milieu. »
(3) Ober nav da ub. :
●(1978) PLVB 59 (Plouganoù) François Prigent. Ar wazed yaouank evel kegi bihan a dremen o amzer o heskinañ ar merc'hed yaouank : ruilhal a reont anezhe, bountañ pell dezhe en o c'hrubuilh, ober nav dezhe hag ur pok evel just. ●(1988) TIEZ ii 55. A Meillars, les maçons en profitent pour procéder au «baculage» des filles et des femmes jeunes et vieilles (ober nao d’ar merc’hed) : en les saisissant l’un par les pieds, un autre par les épaules, ils les balancent avant de leur faire heurter le derrière sur le sol.
(4) Gortoz meur a varc'had nav bloaz : voir marc'had.
(5) Kontañ pemp ha nav : voir pemp.
(6) Kontañ tri, pevar ha nav : voir tri.
(7) Chom e c'henoù war nav eur : voir genoù.
(8) Treiñ ha distreiñ ub. war e nav zu : voir tu.
(9) Na c'houzout pet favenn a ya d'ober nav : voir favenn.
(10) Sonn evel ar gilh nav : voir kilh.
(11) Ober yun an nav steredenn : voir stered.
- nav-ugentnav-ugent
Cent quatre-vingt.
●(1847) FVR 191. daouzek a nao ugent den. ●(1866) HSH 193. e racquitchont, da gomanç, c'huec'h captif ha nao uguent.
●(1911) BUAZperrot 117. Trioueac'h ha nao ugent eskop. ●(1915) HBPR 32. Expilly hen doa daouzek mouez ha nao ugent. ●(1979) VSDZ 24. (Douarnenez) Kalz deus ar bagoù noe ur chap kant goulet, setu a rae nav-ugent metr, tr. (p. 193) «La plupart des bateaux avaient une haussière de cent brasses, c'est-à-dire cent quatre-ving mètres.»
- navad
- navbloazieknavbloaziek
adj. Novennal.
●(1923) BUBR 30/593. nao-bloaziek, qui dure ou qui revient à intervalle de neuf ans.
- navednaved
m./f. –où (religion) Neuvaine.
●(1659) SCger 83b. neuuaine, tr. «nauet p. nauegeou.» ●(1732) GReg 656a. Neuvaine, terme d'Eglise, tr. «Naved. p. navejou. (Van[netois] naüed. p. naüedëu.»
●(1864) SMM 173. setu aze evit an navet vian. Evit an navet vras. ●(1872) FHB 384/146b. an tredezyou ha navedou pedennou a reer dre ar bed.
●(1906) HIVL 153. de hobér un naùed pedenneu d'en Intron Varia a Lourd. ●(1906) KANngalon Eost 187. prezeger an naved pedennou. ●(1907) PERS 136. Lakad a reaz ober eun naved d'ar Verc'hez.
- navedadnavedad
m. –où Intervalle de neuf ans.
●(1923) BUBR 30/593. naovedad (bloaziou) intervalle de neuf (ans).
- navedenn
- navedenniñ
- navenn
- naverezhnaverezh
m. (cuisine) Action d'éplucher en grattant.
●(1744) L'Arm 176b. Action de gratter [des navets], tr. «Naouereah.»
- navet .1
- navet .2navet .2
adj. & adv.
(1) Adj. num. ord. Neuvième.
●(c.1680) NG 29. en nafuet. ●(1732) GReg 656a. Le neuvième mois, tr. «An navet miz.»
●(1821) SST 73. en nàuet article. ●(1862) JKS 18. Naved kentel. ●(1839) BESquil 50. Er Pab Gregoër nàuèd.
●(1921) GRSA 300. en eihvet e za arlerh en naùvet.
(2) Loc. adv. D'an navet : neuvièmement.
●(1732) GReg 656a. Neuviemement, tr. «D'an navet.»
●(1879) GDI 301. D'en nàuvèd, dré Adam ni e zou couéhet ér stad a natur.
- navigañ / navigatnavigañ / navigat
v. intr. Naviguer.
●(1633) Nom 220b. Vento secundo, aut ferente currere : nauiguer prosperement : nauigaff pe mordeiff er vat, gant prosperitè.
●(1659) SCger 83a. nauiger, tr. «nauiga.» ●111a. singler sur mer, tr. «nauigea (lire : nauiga).» ●125b. voguer, tr. «nauiga.»
●(1854) MMM 367. eur vatimant eb guergnou, eb stur, eb netra evit navigat. ●(18--) GBI II 22. P'oa Louisaïg war ar mor, ha krog da naviga, tr. «Quand la petite Louise était sur mer, et la navigation commencée.»
●(1905) HFBI 532. ar batimantchou bras a naviguè dré lien.
- naviñnaviñ
v. tr. d.
(1) (cuisine) Éplucher en grattant, ratisser.
●(1744) L'Arm 176b. Gratter (…) Des navets, tr. «Naouein irvin.» ●314a. Ratisser (…) Des navets, tr. «Naouein ervin ou irvin.»
●(1903) EGBV 70. naùein, tr. «gratter (des navets).» ●(1907) VBFV.bf 55a. naùein, v. a., tr. «gratter, ratisser (des légumes).» ●(1907) VBFV.fb 49b. gratter des navets, tr. «navein irùin.»
(2) User.
●(1838) OVD 157. ind hé goanna, ind hé nàue [er vertu-zé].
●(1934) BRUS 87. User (jusqu'à la corde), tr. «naùein.»
- navugentvet