Recherche 'neb...' : 11 mots trouvés
Page 1 : de neb (1) à neblec_h (11) :- nebneb
pron. cf. nep
I. Pron. ind.
(1) Quiquonque.
●(1360) Hd Tours n° 576 f°119v°. nep na ra mat her da guel / dezouf he hunan he fel « quiconque ne fait le bien tant qu’il peut / à lui-même il manque » ●Sorbonne ms. 791 f°3r°. nep na ra mat her dra guiell / dezo… « quiconque ne fait le bien tant qu’il peut, à lui… » ●(14--) Jer.ms 93. Nep na gallo dybry ere / Roet de grec [de] bugale, / Ha prestet (= impér.) un eyll de guyle, tr. « Quiconque ne pourra manger les siens, / Qu’il (les) donne à sa femme (à ses) enfants, / Et que l’un prête à l’autre » ●(1530) Pm 179. Heman en tensor enoret / Nep a mir guir ne pirill quet, tr. «Ceci est le trésor honoré, / (Tel) que quiconque conserve fidèlement ne périt point.» ●(1575) M 420. Nep á preder an maru, pehiny so garuhaff, tr. « Quiconque médite la mort, qui est très dure. » ●tr. Fleuriot GVB 268 « quiconque médite sur la mort. » ●3570. Nep à preder pep amser anterin, tr. «celui qui médite en tout temps absolument.»
●(1710) IN I 66. nep ho cleo am c’hleo-me.
●(1856) VNA 164. Qui n’a rien en propre, tr. «En nemb n’en dès nitra dehou é hunan.» ●(18--) MILg 320. ra’m mirit, va Doue, d’enoui neb am selaou / enn eur chaogat d’ezho kemend a leuachou.
●(1963) LLMM 99/268. hag an neb a felle dezhañ e gaout diwar yun e ranke sevel beure-mat.
(2) [empl. avec valeur de plur.] (An) neb : ceux qui.
●(1727) HB 11. Nep o devoa naoneguez.
●(1995) BRYV I 133. (Milizag) an neb n'o-doa breur bihan ebed.
(3) Ce qui.
●(1575) M 1665. da nep so terriblaff, tr. «pour ce qu'il y a de plus terrible.»
II. Pron. relat. Qui.
●(13--) Landevennec. amen , deo gratias, pardonet da nep en scriuas, tr. « Amen, Deo Gracias, pardonnez à celui qui l'écrivit ». ●(1530) Pm 61. Map doe roe an tir nep so guiryon, tr. «Le fils du Roi de la terre, qui est loyal.»
●(c.1680) NG 1003-1004. Map Doué, / Nep on croyas.
III. Loc. pron.
(1) Neb piv bennak : quiconque.
●(1612) Cnf 23b. Nep piou penac à coulm an aguilleten, eguit laquat drouc ha malicc entre an priedou. ●27a. Nep piou bennac à ro drouc exempl.
●(1732) GReg 164a. Bien-heureux le pecheur à qui Dieu fait la grace de se relever apres sa chûte, tr. «Guenvidicq nep piou-bennac o veza coüezet ê pec'hed, èn deveus an amser hag ar c'hras da sevel eus e boull da stad vad.» ●209a. Celui qui convoite la femme de son prochain, tr. «Nep piou-bennac (…) a c'hoanta cahout grecq e amesecq.»
(2) An neb piv bennak : quiconque.
●(1869) SAG 120. A-ne-piou bennag en devezo meez ac'hanon-me.
- nebaonnebaon
adv. & s.
(1) Bien entendu, sans doute.
●(17--) EN 691. vid an deiou nebon, pa scouisou er rouly / e retornou dar ger, evid ma maltretin.
●(1850) JAC 137. Va zad a voa bevet seiz vloas ha seiz-uguent, / Ha c'hoas n'em ebate nebon gant e guerent. ●(1857) CBF 38. C'houi zo o vont nebaoun ? tr. «Vous y allez sans doute ?» ●(1864) SMM 61. Kenta tra zo da zeski eo, neb aoun, coms an æl d'an deis ma voue brezel en env. ●(1896) LZBt Meurzh 21. nebaoun gwell stard a vo kas 'nehi [ar c'hiz fall] kuit.
●(1902) TMJG 346. Nebonn, heman a bikè stard an awel 'n he ziouskouarn.
(2) Interj. Or ça ! Allons donc !
●(1879) ERNsup 156. nebaunik, or çà, Trév[érec].
●(1903) ADBr xviii 346. ha hu, Mogi ! Nebonn, heman a bike stard an awel 'n he ziouskouarn. ●(1924) BILZbubr 43-44/1020. Nebon ! nebon ! Izabel. Gouzout a ran ervad penôs ho stad a zo hag a zo bet truezus meurbed.
(3) Ober nebaon : faire des menaces à qqun.
●(1732) GReg 394b. Faire des menaces, parlant des petits enfans qu'on porte sur le bras, tr. « Ober nebaoun. ober bisicq. »
- nebeudnebeud
m.
I. M.
(1) Peu, strict nécessaire.
●(1909) MMEK 226. kountant e oant gant o neubeudik. ●227. roit d'ar paour ar c'hraz da veza kountant gant e neubeudik.
(2) Un peu.
●(1612) Cnf 31b. dibriff vn nebeudic bara, pé vn tostennic eguit souteniff è estomach. ●(1625) Bel 177. an nebeutyc-se à delectation.
●(c.1680) NG 222. un nebet fouen.
●(1907) PERS 10. eun nebeut douar o doa ive.
(3) =
●(1906) KANngalon Eost 174. hag an eil neubeut gant egile a zavo da veza eun tinzor braz. ●(1913) KANNgwital 131/338. tri nebeut hag a dal tri galz.
►
●(18--) SAQ I 75. an eil nebeut a gresk egile.
●(1905) HFBI 302. éguis ma lavaré va zad, (an éil nébeut â gresk éguilé). ●(1958) ADBr lxv 4/512. (An Ospital-Kammfroud) Au proverbe «les petits ruisseaux font les grandes rivières» correspond l'expression usuelle : an eil nebeud a gresk egile.
(4) Un nebeud a-raok : à peu de distance avant.
●(1902) PIGO I 27. Eun nebeudik 'raog ar c'hoat.
II. Loc. adv.
A. temp.
(1) Un nebeud zo : il y a peu (de temps).
●(1906) DIHU 13/225. a houdé un nebed zou.
(2) Un nebeud goude, àr-lerc'h : peu après.
●(1821) SST 242. hac un nebedic arlerh.
●(1903) MBJJ 169. Eun nebeud goude, e oa savet eno eur voskeen. ●(1921) PGAZ 67. Eun nebeut goude, Fanch Ti-Don a ioa var bave Lesneven.
(3) Bep un nebeud : peu à peu.
●(1867) FHB 102/396a. an dud keiz-se a zeuas, beb eun neubeud, da ankounac'haat ho c'hrouer. ●396b. ag erruout beb eun neubeud beteg ober d'ezo eun tam katekiz.
(4) A-benn un nebeud : d'ici peu.
●(1877) BSA 11. Abenn eun nebeut aman c'houi hen desco d'eomp oc'h-unan.
B. spat. War un nebeud : à peu de choses près.
●(1936) FHAB Mezheven 203. Edon en em gavet, war eun nebeud, tost da sant Alar.
- nebeudad
- nebeutnebeut
prép., adv. & adj.
I. Prép.
A.
(1) Peu de, quelques.
●(1659) SCger 91b. peu, tr. «nebeut.»
●(1914) KANNgwital 142/461. Neubeut deveziou araok mervel.
(2) [au plur. & au diminut.] Quelque.
●(1838) OVD 119. coustein e rei d'oh nebedigeu glahar, beah en gorto.
(3) Nebeut bras : très peu.
●(1866) HSH 126. goude beza renet nebeud-bras a amzer.
(4) (Son) peu de.
●(1850) JAC 6. Dre he zellou lubric, he nebeut chastete.
(5) temp. Nebeut zo : il y a peu.
●(1872) GAM 51. Er vro ma edo, betec nebeud a zo.
B. Loc. prép.
(1) War-hed nebeut a, diouzh : non loin de.
●(1964) ABRO 27. ez is etrezek ur menez a save e benn war-hed nebeud ac'hano. ●95. war-hed nebeut diouzhin. ●155. war-hed nebeut diouto. ●(1958) BRUD 4/80. war-hed nebeud diouz chapel ar Roh.
(2) War-bouez nebeut a, diouzh : non loin de.
●(1941) SAV 19/16. War bouez nebeut dioutañ edo Ahez. ●(1964) ABRO 105. war-bouez nebeut diouzh an aod. ●127. Aze, e-barzh ar c'hoad-se, war-bouez nebeud ac'hann.
II. Adv.
A. Peu de gens.
●(1908) PIGO II 21. Nebeut a anaveas histor ar c'haz du. ●(1911) BUAZperrot 882. rag hervez komz Hor Zalver Jezuz-Krist, eleiz a zo galvet da vont d'ar baradoz ha nebeut a ia ebarz.
B. Loc. adv.
(1) Nebeut dre nebeut : peu à peu.
●(1929) FHAB Genver 23. nebeut dre nebeut, an dour a yelo da voged. (...) Nebeut dre nebeut goude-se an holen a ya ivez d'ar strad. ●(1931) FHAB Meurzh 103. Nebeut dre nebeut ez int bet chaseet dre ma teue ar re wenn da c'hounit ar vro.
(2) A nebeut da nebeut : peu à peu.
●(18--) SAQ I 302. Doue a denn diganheomp, a nebeut da nebeut, he holl grasou.
●(1911) BUAZperrot 175. mes a nebeut da nebeut e rinklas hag e kouezas en droug. ●(1915) HBPR 7. Hag ar Feiz a deue, a nebeud da nebeud, da vianaad. ●87. ankounac'haad, a nebeud da nebeud.
(3) Pep a nebeut : peu à peu.
●(1866) FHB 54/14a. mont a ra cuit a tacadou ha peb a nebeut. ●(1866) FHB 58/46a. e sempla ho ialc'h bep a neubet. ●(1866) FHB 62/77b. ha bep a nebeut ez eont aliez var netra.
(4) A nebeut en nebeut : petit à petit.
●(c.1500) Cb 25b. g. petit a petit. b. a neubet en neubet. ●(1621) Mc 95. an drouc desirou se a diminuo a neubeut en neubeut.
(5) Nebeut zo : depuis peu.
●(1906-1907) EVENnot 28. (Priel) Arri ec'h e er ger neubeut zo neuze, tr. depuis peu.»
(6) En nebeut amzer : en peu de temps.
●(1557) B I 169. Me a certiffy ez vihet / En nebeut amser, mar queret, tr. « Je certifie que vous le serez en peu de temps, si vous le voulez. »
III. Attr.
(1) =
●(18--) SAQ II 169. Peger bresk int ha pegen nebeut int goestl d'ober hon eurusted.
(2) Moindre.
●(18--) GUI 5. Ne voe qet nebeut e eston.
(3) Rares.
●(1852-76) FORtoul 564. Neubet e hon nevestio, tr. «Nos nouveautés sont rares.»
- nebeut-ha-nebeutnebeut-ha-nebeut
adv. Peu à peu.
●(1774) AC 183. ret eo ober an operation ma neubeut-a-neubeut, ac a bennadou mes ep re a ners.
●(18--) SAQ I 145. Mez nebeut ha nebeut al loden vad he deuz ranket plega.
●(1907) PERS 90. Ar chapellou-ze a zo bet savet nebeut ha nebeut. ●(1911) BUAZperrot 832. Nebeut a nebeut ar c'homzou-ze a ziskennas doun e kalon Xavier. ●(1911) SKRS II 103. Al lavariou faoz hag ar gevier skignet el leoriou fall a zeu d'en em zila nebeud a nebeud, heb na ve great kalz a van.
- nebeutanebeuta
v. intr. (Mont) war nebeuta : en diminuant.
●(1941) SAV 19/34. War nebeuta, bep eun tammig, eo bet heuliet ar c'hiz.
- nebeutaatnebeutaat
v.
I. V. intr.
(1) Diminuer en nombre, en quantité.
●(1890) MOA 219a. Diminuer, tr. «Nebeutaat (C[ornouaille]).»
●(1910) MAKE 23. Mes jistr an hostiz o veza trenk, an dud a nebeutaas. ●(1925) CBOU 4/59. Ar feiz ze (…) e welomp anezi o nebeutat dre-holl. ●(1932) GUTO 19. é nebeta ou lod ag er madeu. ●(1934) BRUS 58. Diminuer (en nombre), tr. «nebetat.»
(2) Mont war nebeutaat : aller en diminuant.
●(1920) AMJV 106. setu e iea atao an dud var nebeutât gantho. ●(1922) BUBR 22/323. war nebeutât ez a hor marvailhou.
(3) Nebeutaat d'ober udb. : faire qqc. moins souvent.
●(1904) BOBL 15 octobre 3/3c. neubeutaat a ra ar Saozon da brena, dre ma'z int ker [an ougnoun]. ●(1906) BOBL 06 janvier 68/1b. neubeutaat a rea ar barrezioniz da dostaat ouz an ofisou santel. ●(1935) BREI 411/3b. nebeutaat da brena a-ziavêz bro.
II. V. tr. d. Diminuer.
●(1910) BOBL 24 septembre 300/2c. awalc'h evid neubeutaat a galz kalite ar jistr. ●(1919) MVRO 13/1a. mar gall poan unan bennak nebeutaat hon hini. ●(1920) MVRO 44/1a. nebeutaat an deveziou labour gant ar vicherourien.
- nebeutañnebeutañ
adv.
(1) (An) nebeutañ : le moins.
●(1869) FHB 205/385b. ha ne ket ar re ziveza-ma eo a ioa nebeuta prez varnezho nag a valee nebeuta gobius. ●(1866) FHB 62/77b. ar re a guemer an nebeuta tud da vevel.
●(1911) BUAZperrot 790. An holl a gomz eus ar beleg, hag ar re anavez anezan an nebeuta, eo a c'hlabouz anezan ar muia.
(2) Moindre.
●(1906) KPSA 63. gina a rin gant an nebeuta tra.
(3) D'an nebeutañ, da nebeutañ : au moins.
●(1732) GReg 67b. Au moins, tr. «Da vihanã. da nebeutã.»
●(1878) EKG II 49. daou omp da nebeuta. ●50. red d'ezhi da nebeuta tri zroatad evit tizout an neac'h. ●108. kas d'an nebeuta dek den e kevridi. ●(1889) ISV 183. 500 pardoner da nebeuta, 800 da hirra.
●(1911) BUAZperrot 5. eun dek anezo da nebeuta. ●(1921) PGAZ 103. bep daou viz, da nebeuta. ●(1936) PRBD 81. Red e vo, da nebeuta, ober kement all evit yec'het an ene.
(4) A-greiz an nebeutañ : quand on s'y attend le moins.
●(1924) BILZbubr 42/974. Hag a-greiz an nebeuta a-wechou.
(5) Pa soñjer (an) nebeutañ : quand on s'y attend le moins.
●(1903) MBJJ 207. Gwejo all, eun taul gwink, pa zonjet an nebeutan. ●(1911) SKRS II 88. en eun taol kount, pa zonjer nebeuta. ●(1913) ARVG Eost 187. Yennet e ve tud fin ; tapout a reont o lip pa zonjont an nebeuta ; kas divleupan ar re-all, alïes e vent divleupet o-unan.
(6) Da bep nebeutañ : à tout le moins.
●(1766) MM 187-190. c'hui a griè var boes-o-pên / evel en armé a ésên / m'ho c'hlevet d'a bep-nebeuta / tri c'hart-leo rond diouc'h ar bourg-man, tr. «Vous, vous gueuliez à fond de gueule comme une armée de baudets, qu'on vous entendait, à tout le moins, trois quart de lieue au cerne de ce bourg-ci.»
(7) [devant un adj.]
●(1710) IN I 286. ar re nebeuta pompus hac ar re nebeuta glorius hac affætet.
- nebeutoc'hnebeutoc'h
adv.
(1) Moins.
●(1659) SCger 80b. moins, tr. «nebeutoc'h.»
●(1866) FHB 62/79a. gant nebeutoc'h ec'h aller en em loja. ●(1868) SBI II 19. pe eun draïc neubeutoc'h, tr. «ou quelque peu moins.» ●(1889) ISV 403. ar riou a groge nebeutoc'h enho.
►[devant un adj.]
●(1847) FVR 70. lavaret ho pije zoken, e vije deuet ar boan nebeutoc’h pounner. ●(1857) HTB 56. an tan n'eo ket nebeutoc'h gwalluz. ●(1877) BSA 47. ne dlie ket beza nebeutoc'h burzudus. ●(1889) ISV 216. Va c'halon ne vezo ket nebeutoc'h eveziant oc'h coms Doue.
●(1962) TDBP III 155. Ha ma n'ho-peus ket klevet, n'eo ket nebeutoh gwir, et si vous ne l'avez pas entendu dire, ce n'en est pas moins vrai.
(2) Nebeutoc'h a : moins de.
●(1847) MDM 64. nebeutoc'h a follenteziou. ●(1868) FHB 153/388b. ma vezo nebeutoc'h a zislonkerien... ●(1889) ISV 11-12. ne gavimp ket nebeutoc'h a leac'h d'en em estlami.
●(1907) AVKA 57. A bep ma kresko rouantelez Jesus er bed, ho devo nebeutoc'h a veli war an dud. ●(1929) FHAB C'hwevrer 52. Mat e vije, en hor bro, ober nebeutoc'h a winiz ha muioc'h a chatalerez. ●(1933) FHAB Genver 10. e vezo neubeutoc'h a viziadou, a zournadou, a friadou en ho touez.
(3) Nebeutoc'h eget : moins que.
●(1909) FHAB Kerzu 356. an Emgleo a ielo dirak an dribunal en ho ano dezho oll. Nebeutoc'h eget eun den he unan e vezo en entremar evit kemeret samm eur procez ha gouzanv ar c'holl, ma koller.
(4) Nebeutoc'h-nebeutañ : de moins en moins.
●(1914) FHAB Mae 157. Ho pugel a vrouilho nebeutoc'h nebeuta dre ma kresko.
(5) Na muioc'h na nebeutoc'h : ni plus ni moins.
●(1906) KPSA 182. Aotrou Persoun, eur c'hoariel eo, na muioc'h na nebeutoc'h, a roit ali d'in da ober.
●(1959) BRUD 7/17. Hag e-leh yod kerh e vez awechou d’an hini a gar, kaviar, a zo, na muioh na nebeutoh, viou pesked esturjon.
(6) Muioc'h pe nebeutoc'h : plus ou moins.
●(1878) EKG II 260. Eur bloavez muioc'h pe nebeutoc'h var an douar, petra a ra ze ?
●(1911) SKRS II 188. en hor bro Breiz Izel, e tigouez ar memez tra muioc'h pe nebeutoc'h.
(7) Moindre.
●(1659) SCger 80a-b. moindre, tr. «nebeutoc'h.»
- neblec'hneblec'h
adj.
(1) Nulle part.
●(1499) Ca 144a. Neplech. g. nullepart. ●(1621) Mc 97. Ha nepret nep lech ne pec'hy.
●(17--) EN 145-146. noufed qued caed guel / ebars en Toul louse, na ne blech er hartier, tr. «vous ne sauriez trouver meiux / dans Toulouse, ni nulle part dans le quartier.»
(2) E neblec'h : nulle part.
●(1878) EKG II 2. n'oa den var vale e neb leac'h.