Recherche 'neizh...' : 11 mots trouvés
Page 1 : de neizh (1) à neizhour (11) :- neizhneizh
m. –ioù, –i
I. Nid.
●(1633) Nom 37a. Nidus, cunabula auium : nid, nid d'oiseau : neïz labouçc. ●Alcedo : alcyon, petit oiseau faisant son nid sur la mer : alcion, vn eznicq bihan á gra ez neiz voar bord an mor.
●(1659) SCger 83b. nid, tr. «neiz.» ●161a. neiz, tr. «ni.» ●(1732) GReg 657a. Nid, tr. «neiz. p. neizyou. van[netois] neh. p. nehyëu.»
●(1838) OVD 158. En eined hanhuet alcion e vatisse ou néh én ur fæçon admirable. ●(1849) LLB 772. tenet ag ou nehieu. ●(1856) VNA 24. un nid, tr. «un Néh.» ●(18--) SBI I 54. Clasket nezio d'hê da dovi, tr. «Et je leur ai procuré des nids pour pondre...»
●(1903) MOAO 30. neidi gouez.
II. par ext.
(1) Nid (d'un petit mammifère).
●(18--) SAQ II 90. neichou logod ebarz.
●(1910) MAKE 57. neiz al logoden. ●(1941) FHAB Genver 6. eun neiz kaz-koad.
(2) (apiculture) Essaim.
●(1906) GWEN 18. penoz ober neiziou gwenan.
(3) Nid d’insectes.
●(1499) Ca 104b. g. nit dicelle mouche b. nez an guespedenn.
●(1867) LZBt Genver 229. war eunn nech merien.
●(1908) FHAB Genver 30. eur gruzuilh verrien en he neiz.
(4) par iron. Neizh filip : petite fourchée de paille.
●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. «Petra 'zeu ganeoc'h 'ta paotred ? neiziou filip !
III. sens fig.
(1) Cachette.
●(1915) HBPR 222. Labourad a ran evit kaout neizou ar veleien a govez.
(2) Sexe de la femme.
●(1580) G 673-674. Ne stouheñ, ne quemerheñ mez evyt reyf da galant da stryzaf / Nac oude mar huerou ha pervers me roy ma neyz dezaf, tr. «Je ne veux pas m'humilier, ni avoir honte de donner à un amant à étreindre / Tu as beau être amer et grave, je lui donnerai mon nid.»
(3) Neizhioù-logod : varices.
●(1903) CDFi août-septembre (d’après KBSA 62). Ha pa’m eus neiziou logod eo d’in mont da c’haloupat kamboulou marteze.
(4) Neizhioù-logod : frisures sur le front.
●(1732) GReg 438b. Parlant des frisures d’une coëffure sur le front, on dit burlesquement : Neizyou logod.»
(5) enfant. Un neizh kañkañ : étron.
●(1975) LIMO 02 août. nen doè meid flutein èl er merhed eid gobér é «nèh-kan-kan». ●Nèh kan-kan, expression populaire équivalent à «sentinelle» dans un certain sens. ●(1982) LIMO 4 juin. En dachennig lèh maen em zivèhè er paotr pe er plah e zè de vout «un nèh kankan». ●Neh kankan, tr. «sentinelle.»
IV.
(1) Klask neizhioù pig : regarder en l’air.
●(1912) MELU XI 312 (T-Koadoud). Klas nejo pig, tr. E. Ernault «Chercher des nids de pie, regarder en l'air (Coad[out].)»
(2) Gwelet/Kavout un neizh logod e skouarn ar c'hazh : jamais.
●(1878) SVE 499. Eun dra ha n'eo ket bet gwelet biskoaz / Eo un neiz logod e skouarn eur c'haz.
●(1936) IVGA 210 (Ki) Y. Drezen. Da gredi a rin, pa gavin eun neiz logod e skouarn ar c'haz.
(3) Diskoachañ ar voualc'h war he neizh : voir moualc'h.
(4) Klask vioù e neizhioù warlene : voir vi.
(5) Klask viou e neizhioù kozh : voir vi.
(6) En em glevet evel daou vi en un neizh : voir vi.
- neizhañneizhañ
voir neizhiañ
- neizhetaneizheta
voir neizhiata
- neizheur / neizhourneizheur / neizhour
adv.
(1) Hier soir.
●(1580) G 1069. A ban clevys neyzor (lire neyzour, rime en -our) gant dolor ha sourcy, tr. « Depuis que j’entendis hier soir avec douleur et souci. »
●(1659) SCger 84b. la nuit passée, tr. «neizour, neieur.» ●161a. neizour, tr. «cette nuict passée.» ●(1732) GReg 494b. Hier au soir, tr. «Neizeur. neizour. Van[netois] nihour.» ●(17--) ST 150. Neizeur e oan gant-han, tr. «Hier soir, j'étais près de lui.»
●(1872) ROU 88b. Hier soir, tr. «Neuzur. (h[aut] et b[as] L[éon].»
●(1910) FHAB Eost 243. ar strollad bagou all hon doa guelet neier. ●(1934) GTWZ 46. Ar baotred o doa plantet, neizeur, saprennou yaouank. ●(1935) BREI 392/stag 3. met Pierig a oa chomet klanv, nehour. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. eier roet evit «hier au soir» en ho niverenn all eus Feiz ha Breiz. Neizeur eo ar ger reiz, neithiwr e kembraeg. ●(1970) GSBG 327 (Groix). nixu:r, tr. « hier soir. »
(2) Neizheur-noz : hier soir.
●(1867) GBI I 156. A zo komerret 'neizour-noz, / Gant golo-sclezr, leterniou-kloz, tr. «Il a été arrêté la nuit dernière, / Avec de la lumière dans des lanternes closes.»
(3) An neizheur : hier soir.
●(17--) BSbi 758. guellat de ol chass a glanhuas en néhour.
●(1906) BOBL 24 mars 79/2f. An nec'hier eo bet ama. ●(1938) WDAP 2/106. An neizeur (1), emezi, war-dro div eur goude hanter-noz. (…) (1) Ne vez ket implijet morse ar ger-se e Kerne hep lakaat ar ger-mell dirazan ha lavaret e vez «an neier.»
(4) An neizheur diwezhañ : hier soir.
●(1849) LLB 253. en ihour dehuehan.
●(1931) GUBI 116. duhont é hès gañnet d'emb / En nihour devéhan / Mabig en Eutru Doué.
- neizhiad / neizhadneizhiad / neizhad
m. –où
I. Nichée (d'oiseaux, d'œufs).
●(1732) GReg 656b. Nichée, tr. «Neizyad. p. neizyadou. neizad. p. neizadou. Van[netois] nehyad. p. nehyadëu.» ●656b. Nichée d'oiseaux, tr. «Neizyad labouçzed.» ●(1792) HS 154. unn néhiat guhnél. ●(17--) TE 248. un néhiad gùignèl.
●(1856) VNA 24. une Nichée, tr. «un Néhiad.» ●(1868) FHB 165/65a. daou neizat laboused.
●(1910) EGBT 77. Pebez nejad uo ! ●(1914) FHAB Mae 160. eun neizad viou. ●(1931) GUBI 100. Me ié de glask néhiadeu.
II. par ext. (en plt d'autres animaux)
(1) Nichée.
●(1732) GReg 656b. Une nichée de souris, tr. «Un neizyad logod.»
●(1909) FHAB Meurzh 92. evel eun neizad merrien.
(2) Nichée, couvée, portée.
●(1907) VBFV.fb 77b. portée, tr. «néhiad, m. (pl. eu).»
III. sens fig. (en plt de personnes)
(1) Ribambelle (d'enfants).
●(1913) PRPR 32. gant e wreg hag e neizad bugale.
(2) Groupe, troupe.
●(1908) PIGO II 93. Evurus oun o kaout ac'hanoc'h aman 'n eun neziad. – D'ho yec'hed. ●(1923) FHAB Meurzh 94. al lestr saoz «Expédition», eun neiziad laeron-vor warnan.
- neizhiañ / neizhañneizhiañ / neizhañ
v. intr.
(1) Nicher.
●(1659) SCger 83b. nicher, tr. «neiza.» ●161a. neiza, tr. «nicher.» ●(1732) GReg 656b. Nicher, faire son nid, tr. «Neiza. pr. neizet. neizya. pr. neizyet. Van[netois] neheiñ. nehyeiñ. ppr. et.»
●(1872) ROU 92b. Nicher, tr. «Neiza.»
●(1955) STBJ 168. ar brini bihan, anvet kavaned pe fraoed e meur a lec'h, a vez o neizia e tour bras an iliz.
(2) sens fig. Habiter.
●(1955) VBRU 70. div pe deir c'hambr dimp hon-unan ma neizjemp enno ken flour, ken bouk hag evnedigoù Doue.
- neizhiaouaneizhiaoua
v. intr. Chercher des nids.
●(1889) ISV 81. e voant eat da neiziaoui. ●349. pa zeont da neiziaoui.
- neizhiataneizhiata
v. intr. Chercher des nids.
●(1879) ERNsup 152. neijeta, nœj’ta, chercher des nids. ●(1896) GMB 445. pet[it] tréc[orois] néjeta chercher des nids. ●595. Le tréc[orois] néjeta chercher des nids, pour lequel on attendrait *néjaoua, *néjoañ.
●(1909) FHAB Mezheven 180. er c'hoad da neizeta. ●(1922) BUBR 18/179. Ez ean da neizeta. ●(1933) ALBR 36. Yann Grenn a vo e blijadur (...) mont da neiziata.
- neizhiataer
- neizhiet
- neizhourneizhour
voir neizheur